003 600 20 1508210 Raadsinformatiebrief TenneT projecten Borsele

Postbus 718, 6800 AS Arnhem, Nederland

DATUM

de leden van de gemeenteraad van Borsele Postbus 1 4450 AA HEINKENSZAND Nederland

ONZE REFERENTIE

BETREFT

BEHANDELD DOOR TELEFOON DIRECT E-MAIL

21 januari 2025 003.600.20 1508210 Sander de Schepper 088 936 83 96 Sander.de.Schepper@tennet.eu

Stand van zaken lopende projecten TenneT in de gemeente Borsele

Geachte heer, mevrouw, Donderdag 23 januari 2025 geven wij tijdens een informerende raadsvergadering, samen met het ministerie van Klimaat en Groene Groei, een toelichting op de lopende en komende grootschalige energieprojecten van TenneT in uw gemeente. Wij willen u alvast bedanken voor de mogelijkheid om opnieuw met u als raad in gesprek te gaan. De gemeente Borsele is één van de gemeenten in Nederland waar veel speelt en samenkomt, als het gaat om de energietransitie. Een nauwe samenwerking en afstemming met partners is cruciaal. Tijdens de raadsinformatiebijeenkomst hebben wij beperkt de tijd om onze projecten aan u toe te lichten. Daarnaast willen we graag voldoende ruimte overlaten voor vragen en om uw zorgen en aandachtspunten te horen. Daarom willen wij in de presentatie tijdens de raadsinformatiebijeenkomst graag de focus leggen op één project: de 380 kV-verbinding naar Zeeuws-Vlaanderen. De Notitie Onderzoeks Alternatieven en de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau, waar in staat welke tracés in uw gemeente we nader willen gaan onderzoeken, komt immers vrijdag 24 januari 2025 ter inzage te liggen. Om u vooraf alvast te informeren over de overige projecten en ontwikkelingen in uw gemeente, sturen wij u deze brief. Hieronder geven wij u per project een korte toelichting op de stand van zaken en belangrijkste ontwikkelingen.

Wij zijn uiteraard bereid om uw eventuele vragen over deze projecten tijdens de raadsinformatiebijeenkomst te beantwoorden. Project: Zuid-West 380 kV West (Borssele – Rilland) De nieuwe 380 kV-verbinding tussen Borssele en Rilland is bijna gereed. Op dit moment worden de laatste hoogspanningslijnen tussen Willem-Annapolder en Rilland in de masten gehangen. De verbinding in de gemeente Borsele is al langer gereed. In het voorjaar van 2023 zijn 2 van de 4 380 kV-circuits in de verbinding in bedrijf genomen. Sindsdien is de oude 380 kV-hoogspanningsverbinding door de Zak van ZuidBeveland niet meer in bedrijf. In april 2025 wordt de volledige nieuwe verbinding tussen Borssele en Rilland in bedrijf genomen. Op dat moment gaan ook de 2 nieuwe elektriciteitscircuits in de masten in bedrijf.

TenneT TSO B.V. Bezoekadres Utrechtseweg 310, Arnhem Postadres Postbus 718, 6800 AS Arnhem Factuuradres Postbus 428, 6800 AK Arnhem Handelsregister Arnhem 09155985 Telefoon 0800 83 66 38 8 Fax 026 373 11 12 Internet www.tennet.eu

DATUM ONZE REFERENTIE PAGINA

•

TenneT TSO B.V. 21 januari 2025 003.600.20 1508210 2 van 5

Landschapsplan We zijn ondertussen ook gestart met de uitvoering van het landschapsplan. Een deel van de maatregelen in het landschapsplan is reeds uitgevoerd. Een aantal maatregelen moet nog worden genomen en voor een aantal maatregelen moeten we op zoek naar alternatieve gronden, omdat de beoogde gronden niet beschikbaar zijn. Wij doen dat in nauw overleg met de gemeente.

•

Fluitende masten Sinds 2023 ontvingen wij meerdere meldingen, ook vanuit de gemeente Borsele, over een fluitend geluid dat afkomstig is van de nieuwe hoogspanningsmasten. De afgelopen twee jaar hebben we verschillende onderzoeken uitgevoerd, om de oorzaak van het fluitgeluid te vinden. Dat bleek niet eenvoudig. Het lijkt er op dat het mastlichaam zelf het geluidseffect versterkt. Onlangs is in twee masten bij Rilland en Eversdijk, waar de meeste klachten vandaan komen, een nieuwe maatregel met isolatiemateriaal in de mast getest. We voeren op dit moment metingen uit naar het effect van die maatregel.

Project: verwijderen oude 380 kV-hoogspanningsverbinding Door de komst van de nieuwe hoogspanningsverbinding tussen Borssele en Rilland, wordt een deel van de oude verbindingen overbodig, waaronder de oude 380 kV-hoogspanningsverbinding die door de Zak van Zuid-Beveland loopt. Het stuk dat weggehaald wordt is 19 kilometer lang en loopt van Borssele, via Ovezande en Kwadendamme naar Willem-Annapolder bij Kapelle. Hier gaan 42 vakwerkmasten weg. In 2023 hebben we al een klein deel van deze verbinding weggehaald, tussen Willem-Annapolder en ’sGravenpolder. Vanaf mei 2025 gaat aannemer SPIE verder met het verwijderen van de verbinding. Ze werken daarbij verder vanaf ’s-Gravenpolder richting Borssele. Eind 2026 moeten de werkzaamheden afgerond zijn. Op dit moment voeren we zogenaamde ‘keukentafelgesprekken’ met rechthebbenden, waarin we de uitvoeringswijze bespreken en aandachtspunten voor de uitvoering van de werkzaamheden ophalen. De Zakelijk Recht Overeenkomsten die rusten op de percelen, worden opgeheven. Project: nieuwe 150 kV-verbinding Goes-Ellewoutsdijk Tussen Goes en Ellewoutsdijk hebben we het afgelopen jaar een nieuwe 150 kV-kabelverbinding aangelegd. Daarmee kunnen we de leveringszekerheid van elektriciteit in Zeeuws-Vlaanderen garanderen. De aanleg van de kabel is voltooid en de verbinding is bedrijfsklaar.

Volgens de huidige planning wordt de verbinding in het eerste kwartaal van 2025 aangesloten op het 150 kV-hoogspanningsstation bij Goes de Poel en het opstijgpunt bij Ellewoutsdijk. Projecten: Net op Zee IJmuiden Ver Alpha en Nederwiek 1 Via de ondergrondse hoogspanningsverbindingen Net op zee IJmuiden Ver Alpha en Nederwiek 1 transporteren we duurzame energie van toekomstige windparken op zee via het Veerse Meer naar Borsele. Beide verbindingen worden tegelijk aangelegd. In het Sloegebied in Borsele bouwen we twee converterstations en sluiten we de verbindingen aan op het landelijke elektriciteitsnet. •

IJmuiden Ver Alpha De bouw van het converterstation aan de Belgieweg-Oost is gestart. Sinds de zomer zijn de

DATUM ONZE REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 21 januari 2025 003.600.20 1508210 3 van 5

funderingspalen voor het station door aannemer Dura Vermeer aangebracht. In totaal zijn 1.820 heipalen en 838 boorpalen de grond in gegaan. Ondertussen is de bemaling op het terrein opgestart, zodat we kunnen starten met de aanleg van de kelders van het converterstation. Het betonwerk is deze maand gestart. Er loopt nog 1 beroep tegen de Omgevingsvergunning voor de bouw van het converterstation, waar de Raad van State zich nog over moet buigen. Het beroep richt zich op de geluidbelasting van het converterstation. We zijn op dit moment in afwachting van de zittingsdatum. •

Nederwiek 1 De bouw van het converterstation aan de noordkant van de Liechtensteinweg gaat in mei 2025 van start. De aannemer (Dura Vermeer) start dan met het inrichten van de werkterreinen. Daarna worden – net als bij het converterstation van IJmuiden Ver Alpha - eerst de funderingspalen aangebracht. Van vrijdag 10 mei 2024 tot en met vrijdag 21 juni 2024 liep de beroepstermijn voor de ter inzage gelegde besluiten. Er is hiertegen beroep ingediend bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Ook dit beroep richt zich op de geluidbelasting van het converterstation. We zijn in afwachting van een zittingsdatum. De Raad van State doet hier op een later moment een uitspraak over.

•

Kabeltracé De kabelverbindingen op land voor de twee Net op Zee projecten worden gelijktijdig aangelegd. Medio 2025 start aannemer NRG met het aanleggen van de kabelverbindingen. NRG start met het boren van de gelijkstroomkabels voor het landtracé van IJmuiden Ver Alpha onder de EuropawegOost richting de Weelhoekweg. Daarvoor moeten begin februari een aantal bomen worden gekapt aan de noordkant van het Sloebos. Er worden ook amfibieënschermen geplaatst. Na afloop van de werkzaamheden worden de bomen terug geplant.

Project: Hoogspanningsstation omgeving Sloegebied De minister van Klimaat en Groene Groei heeft in november 2024 het definitieve voorkeursalternatief (VKA) voor het Hoogspanningsstation omgeving Sloegebied vastgesteld. Het nieuwe 380 kV-hoogspanningsstation komt aan de Liechtensteinweg in Nieuwdorp. Het nieuwe hoogspanningsstation zorgt voor extra aansluitcapaciteit die nodig is voor toekomstige initiatieven, zoals voor de productie van waterstof en verduurzaming van de industrie. Het hoogspanningsstation krijgt als formele naam ‘Hoogspanningsstation Nieuwdorp Liechtensteinweg 380’. Het hoogspanningsstation krijgt een bovengrondse aansluiting op de nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding Zuid-West 380 kV West (Borssele – Rilland). Voor deze aansluiting zijn een aantal nieuwe wintrackmasten nodig. Om de aansluiting mogelijk te maken wordt een deel van de bestaande bovengrondse 150 kV-verbindingen langs de Weelhoekweg, ondergronds gebracht: de verbinding Borssele – Middelburg/Vlissingen wordt over een afstand van 2 kilometer ondergronds gebracht. De masten gaan weg vanaf hoogspanningsstation Borssele tot en met de hoekmast ten noorden van de Assenburgweg (bij de rotonde Europaweg-Oost).

De verbinding tussen Borssele en Goes-De Poel / Terneuzen wordt bij de Weelhoekweg over een afstand van circa 500 meter ondergronds gebracht, om de kruising van de 380 kV-verbinding naar het nieuwe hoogspanningsstation mogelijk te maken.

DATUM ONZE REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 21 januari 2025 003.600.20 1508210 4 van 5

Samen met het VKA is ook een voorbereidingsbesluit gepubliceerd. Met het voorbereidingsbesluit wordt het plangebied voor het hoogspanningsstation aan de locatie Liechtensteinweg en de benodigde verbindingen gereserveerd. Zo kunnen er in de periode tot het projectbesluit (medio 2026) planologisch geen andere ontwikkelingen plaatsvinden in dit gebied, die de realisatie van het plan in de weg kunnen zitten. TenneT gaat de plannen voor het hoogspanningsstation op deze locatie nu nader uitwerken. We gaan de milieueffecten van het hoogspanningsstation en de bijbehorende verbindingen onderzoeken en vastleggen in het milieueffectrapport (MER) fase 2. Maandag 20 januari zijn de veld- en bodemonderzoeken op de stationslocatie gestart. Het ontwerp-projectbesluit wordt samen met de andere ontwerpbesluiten (vergunningen) en het MER fase 2 ter inzage gelegd. Dit zal naar verwachting in het derde kwartaal van 2025 zijn. De start van de bouw van het hoogspanningsstation en de benodigde ‘inlussing’ staat gepland voor 2026/2027. In 2029 moet het hoogspanningsstation klaar zijn. Project: Synchrone condensor In het Sloegebied gaan we een zogenaamde ‘synchrone condensor’ bouwen. Dit is een installatie van ongeveer 125x75 meter die een aantal diensten levert die nodig zijn om het hoogspanningsnet stabiel te houden, zoals kortsluit- en blindvermogen.

De installatie bevat een generator, die binnen staat, en een transformator. We bouwen 3 van dit soort installaties in Nederland: in de Eemshaven, op de Maasvlakte en in het Sloegebied. We zijn op dit moment nog op zoek naar een locatie voor deze installatie. Die moet binnen 5 kilometer van het nieuwe 380 kV-hoogspanningsstation liggen. We kijken daarbij ook naar de locatie direct boven het nieuwe hoogspanningsstation, op ons eigen perceel. We gaan binnenkort met de gemeente in gesprek over de benodigde vergunningen. Project: Verbindingen aanlanding wind op zee (VAWOZ) In het Klimaatakkoord is afgesproken om de Nederlandse energievoorziening te verduurzamen. Dit vermindert de CO2-uitstoot en gaat klimaatverandering tegen. Windenergie op zee speelt hierbij een grote rol. De op de Noordzee opgewekte energie moet via stroomkabels en waterstofleidingen aan land worden gebracht en worden aangesloten op het hoogspanningsnet en waterstofnetwerk. Het Programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee (VAWOZ) 2031-2040 onderzoekt dit voor de geplande 29 GW aan windenergie op zee die we tussen 2031 en 2040 willen realiseren. Op 31 oktober 2024 is door het Ministerie van KGG de Notitie Reikwijdte en detailniveau gepubliceerd. Daarin staan verschillende aanlandlocaties in Nederland die nader onderzocht worden.

In de NRD staan twee mogelijke aanlandlocaties (met stroomkabels) in Zeeland: Terneuzen en het Sloegebied. In de NRD is expliciet opgenomen dat bekend is dat er geen bestuurlijk draagvlak is voor een 3e verbinding naar het Sloegebied via het Veerse Meer. Het ministerie onderzoekt de locatie Sloegebied wel als mogelijke aanlandlocatie, ook omdat het programma VAWOZ voldoende breed moet zijn om stand te houden in een mogelijke Raad van State procedure. Het begrensde Sloegebied is hierbij het voorkeurszoekgebied voor een converterstation/elektrolyser. Het ministerie van KGG kan niet uitsluiten dat sommige zoeklocaties ook buiten het voorkeurszoekgebied liggen. De kansrijkheid van zoeklocaties wordt beoordeeld in de landelijke IEA/planMER studie van VAWOZ.

DATUM ONZE REFERENTIE PAGINA

TenneT TSO B.V. 21 januari 2025 003.600.20 1508210 5 van 5

Onderzoek: geluidemissie bestaande stations Borssele Omwonenden ervaren soms overlast van het bestaande hoogspanningsstation bij Borssele, die feitelijk uit 3 hoogspanningsstations bestaat: het 380 kV hoogspanningsstation Borssele, het 150 kV hoogspanningsstation Borssele en het 380 kV Zeeuwse Kust landstation waar windpark Borssele op is aangesloten. TenneT heeft akoestisch ingenieursbureau Peutz ingeschakeld om de huidige geluidsituatie van de hoogspanningsstations in kaart te brengen. Dat doen we bij de bron (de transformatoren, spoelen en filters) en binnenkort voor langere termijn op meetpunten die we hebben afgestemd met de dorpsraden van Borssele, ’s Heerenhoek en Nieuwdorp. De metingen moeten inzicht geven in de optredende geluidsniveaus en laagfrequent geluid. Indien uit de metingen blijkt dat we de geluidsnormen overschrijden, nemen we maatregelen om het geluid verder te beperken. In maart gaan we opnieuw met de dorpsraden in gesprek om het definitieve monitoringsplan te bespreken. Dat plan wordt daarna ook met de gemeente en RUD Zeeland besproken. Ik hoop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Tijdens de raadsinformatiebijeenkomst zijn wij graag bereid om eventuele vragen te beantwoorden. Met vriendelijke groet, TenneT TSO B.V.

Sander de Schepper Regioregisseur Zeeland