Eindverslag Informateurs gemeente Bloemendaal 2026.pdf

Eindverslag Informatieronde gemeente Bloemendaal 2026 Aan: Van: Datum:

Fractievoorzitters VVD, D66 en CDA Alex de Vries en Bruno Giebels, informateurs Juni 2026

Inhoud 1. Inleiding 2. Waarnemingen 3. Mogelijkheden coalitievorming 4. Collegevertegenwoordiging 5. Conclusies Informatieronde 6. Advies aan VVD, D66 en CDA 7. Slotwoord Informateurs

p. 1 p. 3 p. 4 p. 5 p. 5 p. 6 p. 7

1. Inleiding De procesgang Op verzoek van de fractievoorzitters van VVD, D66 en CDA hebben de informateurs in de periode eind april tot en met begin juni 2026 een Informatieronde in de gemeente Bloemendaal uitgevoerd, gericht op de vorming van een stabiele en toekomstgerichte coalitie voor de bestuursperiode 2026-2030. De opdracht bestond uit de volgende onderdelen: • • •

Het onderzoeken van de mogelijkheden voor een voortzetting van de samenwerking tussen VVD, D66 en CDA (basiscoalitie); Het onderzoeken van de mogelijkheden om deze basis te verbreden met lokale partijen; Het nadrukkelijk verzoek om niet alleen de verschillende inhoudelijke standpunten en prioriteiten te onderzoeken, maar ook te focussen op bestuursstijl en omgangsvormen.

In het kader van deze opdracht zijn individuele gesprekken gevoerd met de fractievoorzitters van VVD, D66, CDA, Zelfstandig Bloemendaal (ZB), Liberaal Bloemendaal (LB), Lijst Metselaar (LM) en PRO Bloemendaal. Hart voor Bloemendaal heeft afgezien van deelname aan een gesprek. Ondanks een duidelijk politiek voorbehoud door de basiscoalitie ten opzichte van PRO hebben beide informateurs het initiatief genomen voor een gesprek met die partij. Reden hiervoor was dat wij vanwege een breed draagvlak in de gemeenteraad het van belang vinden dat een nieuwe coalitie rekening houdt met de prioriteiten van partijen die niet deelnemen aan de coalitie. 1

De informateurs hebben alle fractievoorzitters voorafgaand aan hun gesprek - aan de hand van een door ons opgestelde vragenlijst – gevraagd een overzicht te geven van hun politieke prioriteiten en hun mening te geven over samenwerkingskansen en de wenselijkheid van een Hoofdlijnenakkoord. Daarnaast hebben de informateurs een gesprek met de burgemeester gevoerd en heeft hij vanuit zijn inhoudelijke portefeuille ook een bijdrage met prioriteiten geleverd. De uitkomsten van al deze gesprekken zijn daarna door ons verwerkt in een tussenrapportage gericht op kansen op de inhoudelijke dossiers en samenwerking. Deze tussenrapportage hebben de informateurs medio mei voorgelegd aan de fractievoorzitters van de basiscoalitie en met hen besproken. Kort daarna hebben de informateurs een lange werksessie met de basiscoalitie georganiseerd en begeleid om tot een Hoofdlijnenakkoord voor de komende bestuursperiode te komen. Tijdens deze sessie hebben de fracties van VVD, D66 en CDA en hun zittende wethouders de contouren voor een akkoord uitgewerkt. Met het uitdrukkelijk verzoek van de informateurs aan de basisfractie om bij het schrijven van een Hoofdlijnenakkoord inhoudelijk ruimte te bieden voor lokale partijen die eventueel aan een brede coalitie willen deelnemen.

De drie fracties hebben vervolgens gezamenlijk verder gewerkt aan een concept Hoofdlijnenakkoord en ons daarvan op de hoogte gehouden. Daaropvolgend hebben de informateurs samen met de fractievoorzitters van de basisfractie aanvullende, individuele gesprekken gevoerd met de fractievoorzitters van Zelfstandig Bloemendaal, Liberaal Bloemendaal en Lijst Metselaar. Hierbij is gesproken over hun mogelijke deelname aan een brede coalitie en de voorwaarden waaronder dit zou kunnen plaatsvinden. Daarna hebben de informateurs eind mei een individueel overleg gehad met elke fractievoorzitter van de basiscoalitie. Begin juni hebben de informateurs nogmaals individueel met Zelfstandig Bloemendaal, Liberaal Bloemendaal en de Lijst Metselaar nader gesproken over een eventuele deelname aan een brede coalitie en de wensen en gevoeligheden daaromtrent. Tot slot hebben de informateurs een laatste samenvattend gesprek gevoerd met de fractievoorzitters van de basiscoalitie. Enkele dagen later hebben de informateurs aan de basiscoalitie hun eindverslag gepresenteerd en alle betrokken gesprekspartijen hierover geïnformeerd.

2

2. Waarnemingen van de informateurs

Eerst vertrouwen, dan inhoud De Informatieronde heeft duidelijk gemaakt dat de inhoudelijke verschillen tussen de meeste partijen in de gemeente Bloemendaal overbrugbaar zijn. Op vrijwel alle belangrijke lokale dossiers bestaat een aanzienlijk gedeeld vertrekpunt. Alle partijen benadrukken verder dat de komende vier jaar in het teken van bestuurlijke oplossingen en uitvoeringskracht moet staan om zo zichtbare resultaten voor de inwoners van de gemeente te boeken. Onze gesprekken maakten ook duidelijk dat de grootste uitdaging voor de komende bestuursperiode niet primair inhoudelijk van aard is. Vrijwel alle gesprekspartners benoemden het belang van: herstel van onderling vertrouwen, voorspelbaarheid in gedrag, respectvolle omgangsvormen en een duidelijke rolverdeling tussen raad, college en de ambtelijke organisatie. Ook werd door veel partijen gewezen op de noodzaak om de politieke en persoonlijke verhoudingen in de gemeenteraad te verbeteren en publieke confrontaties, onder meer via sociale media, te vermijden. Het beschermen van de reputatie van de gemeente Bloemendaal werd hiervoor als extra argument aangevoerd. De informateurs constateren bij alle politieke partijen een breed gedeelde wens dat de bestuurscultuur in de gemeenteraad verbetering behoeft.

En dat alle betrokken partijen de oprechte bereidheid hebben hier zelf én in gezamenlijkheid afspraken over te maken, aan te werken en over te communiceren.

Breed draagvlak voor een nieuwe bestuurscultuur De uitgangspunten die hierover door VVD, D66 en CDA in het concept Hoofdlijnenakkoord zijn opgenomen, sluiten nauw aan bij wat tijdens de gesprekken naar voren kwam: een bestuurscultuur gebaseerd op vertrouwen, rolvastheid, respectvolle samenwerking, elkaar aanspreken, tijdige informatievoorziening en gezamenlijke verantwoordelijkheid met oog voor het algemeen belang. Ook het voorstel om expliciete afspraken te maken over omgangsvormen, debatstijl en voorbeeldgedrag wordt in het akkoord ondersteund. De informateurs zijn van oordeel dat deze afspraken de belangrijkste basis zijn voor een stabiele en succesvolle coalitie de komende vier jaar.

3

3. Mogelijkheden voor coalitievorming

De basiscoalitie De gesprekken bevestigen dat tussen VVD, D66 en CDA voldoende vertrouwen aanwezig is om de bestaande coalitiesamenwerking voort te zetten. Naast gezamenlijke politieke prioriteiten en inhoudelijke raakpunten is er een grote bereidheid om tot werkbare compromissen en resultaten te komen op uitdagende lokale dossiers. In de gemeenteraad hebben VVD (4 zetels), D66 (4 zetels) en CDA (2 zetels) samen 10 van de 19 zetels. Dat is een krappe, maar werkbare meerderheid. Zij vormen daarmee een logische basis voor een nieuw college in de gemeente Bloemendaal.

Verbreding met lokale partijen De informateurs hebben uitgebreid onderzocht of een brede coalitie en daarmee meer draagvlak voor een Hoofdlijnenakkoord in de gemeenteraad mogelijk is. Daarbij is gekeken naar gezamenlijke én individuele coalitiedeelname van Zelfstandig Bloemendaal, Liberaal Bloemendaal en Lijst Metselaar. Uit de gesprekken blijkt dat Lijst Metselaar constructief staat tegenover deelname aan de coalitie, evenwel zonder de wens van bestuurlijke vertegenwoordiging. De inhoudelijke afstand tot de basiscoalitie van LM is beperkt en er bestaat wederzijds vertrouwen over de wijze van samenwerken en de wens voor een stabiel bestuur. Ook bij Zelfstandig Bloemendaal en Liberaal Bloemendaal hebben de informateurs de wens geconstateerd om verantwoordelijkheid te nemen in een coalitie en daarbij ook bestuursverantwoordelijkheid te willen nemen. Beide partijen benadrukken eveneens het belang van een stabiel bestuur voor de gemeente. In hun vervolggesprekken hebben beide partijen aangegeven open te staan voor deelname aan een brede coalitie, mits er voldoende erkenning is voor hun positie in en inhoudelijke bijdrage aan het Hoofdlijnenakkoord.

Samenvattend zien de informateurs reële mogelijkheden voor een brede coalitie bestaande uit VVD, D66, CDA en Lijst Metselaar, aangevuld met Zelfstandig Bloemendaal en Liberaal Bloemendaal op basis van inhoudelijke overeenkomsten van de prioriteiten in hun programma’s en samenwerkingsbereidheid.

4

4. Vertegenwoordiging in het college Tijdens de gesprekken is duidelijk geworden dat één onderwerp nadrukkelijk om een oplossing vraagt: de bestuurlijke vertegenwoordiging van ZB, LB en LM in het college, als zij deelnemen aan een brede coalitie. Lijst Metselaar heeft aangegeven te willen deelnemen aan de coalitie, echter zoals gezegd zonder bestuurlijke vertegenwoordiging. Zowel Zelfstandig Bloemendaal als Liberaal Bloemendaal hebben aangegeven veel waarde te hechten aan een zichtbare bestuurlijke vertegenwoordiging in het college middels een eigen wethouder. Daarbij bestaan verschillende opvattingen over de vorm waarin dit zou moeten gebeuren. Vanuit de basiscoalitie bestaan naast wensen ook zorgen over het uitbreiden van het aantal wethouders van de huidige drie naar vier, de bestuurlijke slagkracht en de stabiliteit. De informateurs constateren dat dit vraagstuk niet zozeer inhoudelijk van aard is, maar vooral raakt aan erkenning, vertrouwen en bestuurlijke verhoudingen. Wij hebben daarom dit vraagstuk tijdens de Informatieronde concreet en duidelijk besproken met alle betrokken partijen. Tegelijk hebben wij geen definitieve oplossing voor dit vraagstuk willen forceren. Dat past niet bij de opdracht en rol van de informateurs. Wel constateren wij dat de verschillen op dit punt overbrugbaar lijken.

5. Conclusies Informatieronde De Informatieronde heeft aangetoond dat: •

er sprake is van een brede inhoudelijke basis voor politieke samenwerking in een brede coalitie;

•

alle betrokken partijen het belang onderschrijven van een andere bestuurscultuur, gebaseerd op vertrouwen, respect en voorspelbaarheid;

•

VVD, D66 en CDA een stabiele basis vormen voor een nieuwe coalitie, het nut zien van een verbreding van die coalitie en daarmee meer draagvlak in de raad;

•

Lijst Metselaar een kansrijke coalitiepartner is voor verbreding van die basis;

•

Zelfstandig Bloemendaal en Liberaal Bloemendaal ook bereidheid tonen om bestuurlijke verantwoordelijkheid te nemen, indien gebaseerd op een gezamenlijk Hoofdlijnenakkoord;

•

de belangrijkste uitdaging vooral ligt bij afspraken over de bestuurlijke vertegenwoordiging van ZB, LB en LM in een brede coalitie. 5

De informateurs constateren verder dat de keuze voor een Hoofdlijnenakkoord een verstandige is, omdat: • • • •

door vooraf niet alles op detailniveau dicht te timmeren er ruimte overblijft om oplossingen te vinden voor eventuele inhoudelijke verschillen in de toekomst; het per definitie meer gericht is op resultaten (wat willen we bereiken); er zo meer ruimte is voor inbreng van de gemeenteraad, samenwerking met oppositiepartijen en inbreng van inwoners; de coalitie goed in kan spelen op veranderende en onvoorspelbare omstandigheden en complexe lokale vraagstukken.

De nieuwe coalitie moet zich wel bewust zijn dat de concrete uitvoering van het beleid voor de inwoners van de gemeente Bloemendaal hierdoor vooraf minder duidelijk kan zijn. Duidelijke en regelmatige communicatie naar inwoners kan dit verhelderen.

6. Advies aan opdrachtgevers VVD, D66 en CDA De informateurs adviseren de basiscoalitie om de gesprekken voort te zetten met Lijst Metselaar, Zelfstandig Bloemendaal en Liberaal Bloemendaal. Wij achten een verbreding van een coalitie VVD, D66, CDA met Lijst Metselaar kansrijk en goed voor de bestuurlijke stabiliteit. Tevens zien wij goede mogelijkheden om ook Zelfstandig Bloemendaal en Liberaal Bloemendaal onderdeel te laten zijn van deze coalitie. Daarbij is het belangrijk en logisch dat deze beide lokale partijen bij een eventuele deelname aan de coalitie niet alleen inhoudelijk zichtbaar bijdragen aan het Hoofdlijnenakkoord, maar in een nieuw college ook bestuurlijke verantwoordelijkheid dragen middels een wethouder. Een mogelijkheid is dat ZB en LB eventueel mede namens LM hiervoor gezamenlijk een (project)wethouder leveren. Voorwaarde is wel dat alle partijen vanuit het belang van een stabiel bestuur voor de gemeente Bloemendaal naar creatieve oplossingen blijven zoeken en daarbij bereid zijn over hun eigen schaduw te stappen. Als partijen de veerkracht vinden op dit punt tot overeenstemming te komen, dan ligt de weg open voor een breed, stabiel en toekomstgericht gemeentebestuur met een stevig politiek draagvlak in de raad. De informateurs zijn ervan overtuigd dat er op dit moment een historische kans ligt tot een brede coalitie te komen.

Omdat deze kans ook complex is, adviseren wij VVD, D66 en CDA hiervoor een externe formateur te benoemen.

6

Wij adviseren de basiscoalitie verder om bij alle communicatie rond dit eindverslag extra aandacht te schenken aan de partijen die bij de informatiegesprekken betrokken waren. De informateurs zijn gaarne bereid indien gewenst de gemeenteraad een toelichting te geven over het informatieproces. Externe communicatie, waaronder mediawoordvoering, is voorbehouden aan onze opdrachtgevers VVD, D66 en CDA.

7. Slotwoord Informateurs De gemeente Bloemendaal staat voor belangrijke politieke en maatschappelijke uitdagingen. De komende bestuursperiode vraagt niet alleen om belangrijke inhoudelijke en financiële keuzes, maar vooral om de bereidheid van politieke partijen gezamenlijk verantwoordelijkheid te dragen voor het goed functioneren van het lokaal bestuur. De Informatieronde heeft laten zien dat die bereidheid aanwezig is. Daarmee zijn naar het oordeel van de informateurs de voorwaarden aanwezig voor de vorming van een brede coalitie, die recht doet aan zowel bestuurlijke stabiliteit als politieke diversiteit. Dit eindverslag markeert de afronding van de Informatieronde. Het was voor ons een eer om informateurs te zijn voor de gemeente Bloemendaal, een prachtige gemeente met evenveel karakter als uitdagingen. Wij danken de basiscoalitie voor haar opdracht en alle betrokken politieke partijen voor hun openheid en constructieve houding. Wij bespeuren een sterke gezamenlijke wil om de bestuurscultuur in de gemeente Bloemendaal positief te veranderen en het gezamenlijk belang van de inwoners voorop te stellen. Graag wensen wij de nieuwe coalitie daar veel succes bij. Tot slot willen wij de burgemeester danken voor zijn inbreng en de griffie voor de ondersteuning.

Alex de Vries & Bruno Giebels Informateurs gemeente Bloemendaal, juni 2026

7