Concept accountantsverslag Bloemendaal 2025.pdf
Tekst van het document
Accountantsverslag 2025 Gemeente Bloemendaal
2 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Aan de raadsleden van gemeente Bloemendaal Bloemendaalseweg 158 2051 GJ Overveen
2 juni 2026 Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Geachte leden van de raad, Hierbij ontvangt u ons accountantsverslag naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening van uw gemeente voor het boekjaar dat eindigt op 31 december 2025. We hebben onze werkzaamheden uitgevoerd in overeenstemming met ons controleplan 2025 en de overeenkomst gedateerd op 20 juni 2023. Onze bevindingen en aanbevelingen zijn open en constructief besproken met de ambtelijke organisatie, de portefeuillehouder Financiën en met de Auditcommissie. Het accountantsverslag begint met een samenvatting van onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen. Daarna gaan wij in op de reikwijdte van onze controle, de diepgang waarmee wij gecontroleerd hebben en tot welke oordeel wij gekomen zijn. Vervolgens geven wij onze visie op de informatiewaarde en leesbaarheid van de paragrafen en de programmaverantwoording. Nadat wij onze analyse hebben gegeven van de financiële positie van uw gemeente, gaan wij in meer detail in op de belangrijkste bevindingen uit onze controlewerkzaamheden. Dit doen wij langs de drie domeinen fysiek, sociaal en bedrijfsvoering. Vervolgens geven wij op hoofdlijnen ons beeld van de interne beheersing van uw organisatie en gaan we dieper in op de speerpunten die u ons heeft meegegeven tijdens de controle
We sluiten het accountantsverslag af met bijlagen waarin we bevindingen hebben opgenomen over een aantal wettelijk verplichte onderwerpen, zoals Sisa, WNT en onze onafhankelijkheid. In de bijlage hebben we ook enkele actuele ontwikkelingen gegeven die voor u van belang kunnen zijn.
Dit accountantsverslag is opgezet als interactief document waar u eenvoudig doorheen kunt navigeren door op de menuopties aan de linkerzijde of de onderstreepte woorden te klikken. Wij vragen u terughoudend te zijn met het printen van het accountantsverslag. Wij willen graag van deze gelegenheid gebruik maken om u en uw medewerkers te bedanken voor de prettige samenwerking die we ervaren hebben. Mocht u nog vragen hebben, aarzelt u dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, ETL Assurance & Overheidsaccountants B.V.
J.G. Schuijt MSc RA
3 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Wij zullen een goedkeurende controleverklaring verstrekken Wij zullen een goedkeurende controleverklaring verstrekken bij de jaarrekening van uw gemeente, indien er geen bijzonderheden meer komen vanuit de controle van de prestatielevering van de zorg. In dat geval wordt ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie. Omdat de goedkeuringstolerantie afhankelijk is van de werkelijke lasten en werkelijke dotaties aan de reserves, hebben wij de tolerantie die wij eerder hebben opgenomen in ons controleplan geactualiseerd op basis van de definitieve jaarrekening. De tolerantie die wij bij de controle hebben gehanteerd bedraagt EUR 1.673.000.
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Onzekerheden aanwezig, maar onder controletolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. De totale onzekerheid met betrekking tot de prestatielevering van de zorg bedraagt EUR 1.107.000. Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 861.000 bedragen. Dit is lager dan de vastgestelde verantwoordingsgrens van EUR 1.673.000. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 734.000, waarvan EUR 652.000 acceptabel) en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 127.000). Wij zijn niet tot een andere conclusie gekomen dan het college.
Informatiewaarde van de programmaverantwoording kan beter De leesbaarheid van de programmaverantwoording is naar onze mening voldoende. Uit deze beoordeling blijkt echter ook dat de informatiewaarde van de programmaverantwoording verbeterd kan worden om de raadsleden beter in positie te brengen. Dit zit vooral in het nog concreter (SMART) maken van de doelstellingen en resultaten. Er wordt wel inzichtelijk gemaakt of een beoogde activiteit is uitgevoerd, maar het is aan de eigen interpretatie of het achterliggende doel en maatschappelijk effect is behaald. Dit geldt vooral voor de programma’s Bestuur en Ondersteuning, Sociaal Domein en Volkshuisvesting.
De informatiewaarde van de paragrafen verschilt Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde verschilt per paragraaf. De paragrafen zijn in 2025 wederom beperkt doorontwikkeld, waardoor onze bevindingen uit het accountantsverslag 2024 ook in 2025 nog van toepassing zijn. De paragrafen Onderhoud kapitaalgoederen en Bedrijfsvoering en overhead voldoen niet volledig aan de financiële verordening. Financiële positie van uw gemeente als geheel is goed Uit onze analyse blijkt dat de financiële positie van uw gemeente als geheel goed, maar kwetsbaar is. De huidige positie is sterk, maar de ruimte voor de komende jaren blijft gevoelig voor investeringsritme, rijksbeleid, de situatie rond Oldenhove, onderwijshuisvesting en sociaaldomeindruk. In dat kader zien wij dat de gemeente voor de komende jaren een uitdaging heeft in haar financiële positie. Daarom raden wij u aan om bij iedere begroting, bestuursrapportage en jaarrekening, alsmede bij raadsbesluiten met een materieel financieel effect, de (verwachte) ontwikkeling van de solvabiliteit en netto-schuldquote expliciet zichtbaar te maken.
4 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Weerstandsvermogen is toereikend Uit de analyse van het college blijkt dat het incidentele weerstandsvermogen in 2025 is toegenomen van 8,6 naar 9,9. Het structurele weerstandsvermogen is afgenomen van 2,1 naar 1,9. Op basis van deze uitkomsten is het weerstandsvermogen nog steeds als “uitstekend” te classificeren. De financiële omvang van de incidentele risico’s is afgenomen van EUR 3,9 miljoen naar EUR 3,4 miljoen. De belangrijkste reden van de afname is het wegvallen van het risico op kosten voor de verbouwing van Oldenhove, aangezien de raad voor een ander scenario heeft gekozen. Hier staat tegenover dat ten opzichte van vorig jaar twee nieuwe risico’s zijn geïdentificeerd. De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit is berekend op EUR 33,8 miljoen en is gelijk aan het totaal van de Algemene reserves. De financiële omvang van de structurele risico’s is licht afgenomen van EUR 3,1 miljoen naar EUR 3,0 miljoen. De onderbouwing van het bedrag van EUR 3,0 miljoen blijkt naar onze mening onvoldoende uit de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Het is daarom niet goed mogelijk om een analyse te maken tussen vorig jaar en dit jaar. De beschikbare structurele weerstandscapaciteit is berekend op EUR 5,9 miljoen. De afname ten opzichte van vorig jaar is EUR 0,7 miljoen en is volledig te wijten aan een lagere onbenutte OZB-capaciteit tot de artikel 12 norm.
Binnen het bedrag is een ombuigingsruimte van 3% van de beïnvloedbare laten ingerekend (EUR 2,3 miljoen). Hoewel deze component binnen de beleidsnota van uw gemeente past, hebben wij nog steeds twijfels of deze ruimte daadwerkelijk aanwezig is. Indien geen rekening wordt gehouden met de ombuigingsruimte, dan komt het structurele weerstandsvermogen uit op 1,18.
Jaarafsluiting is goed verlopen Net als vorig jaar zijn wij tevreden met de wijze waarop het afsluitproces en de jaarrekeningcontrole zijn verlopen. Bij de start van de controle waren de door ons gevraagde documenten voor het grootste deel beschikbaar, waardoor we een goede start hebben kunnen maken met onze controlewerkzaamheden. De vragen die wij hadden werden snel en toereikend beantwoord. In een vroegtijdig stadium hebben we een wekelijks overleg over de status en voortgang van de jaarafsluiting en controlewerkzaamheden ingepland, waardoor er gedurende het hele proces goed duidelijk was waar eventuele knelpunten waren. Dit heeft bijgedragen aan een soepel controleproces. Een indicatie voor de kwaliteit van het afsluitproces is het aantal correcties dat voorkomt uit onze controle. Wij hebben één correctie met een materieel effect voorgesteld. Dit houdt in dat de kwaliteit van de jaarafsluiting erg goed is. Hiervoor willen wij de betrokken medewerkers complimenten geven. Geen indicaties voor fraude Tijdens onze controle hebben wij nadrukkelijk aandacht besteed aan het onderwerp fraude. Uit onze werkzaamheden zijn geen indicaties voortgekomen voor fraude. Schattingen door het college zijn evenwichtig Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen, bijvoorbeeld ten aanzien van de waardering van de (im)materiële vaste activa en de voorzieningen.
We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt beoordeeld en allemaal als evenwichtig aangemerkt.
5 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Onze belangrijkste bevindingen in het fysiek domein
Onze belangrijkste bevindingen in het sociaal domein
Grond Project Vogelenzang verkocht, maar nog niet geleverd Het college heeft in 2025 een allonge gesloten met de ontwikkelaar waarin de koopsom wordt verhoogd van EUR 11,1 miljoen naar EUR 12,6 miljoen. Omdat de grond nog niet geleverd is, is dit bedrag nog niet verantwoord in de jaarstukken. Wel is op basis van de oorspronkelijke overeenkomst een bedrag ontvangen van EUR 0,6 miljoen, zijnde de optievergoeding van 5%. Omdat de grond nog niet geleverd is, kan dit bedrag niet in mindering worden gebracht op de waarde van de grond. Daarom is het bedrag in de jaarrekening 2025 verantwoord als vooruit ontvangen in de overlopende passiva en wordt verrekend met de uiteindelijke afwikkeling bij de notaris.
Prestatielevering van de pgb-zorg en Wmo steeds beter geborgd U heeft de keuze gemaakt dat u in beginsel blijft steunen op de prestatielevering van de zorgleveranciers. Ter compensatie worden steekproefsgewijze controles uitgevoerd op de prestatielevering van de pgb-zorg en de zorgprestaties in de Wmo. Hierdoor ontstaat gedurende het jaar een goed beeld of u binnen deze zorgdomeinen risico’s loopt dat zorgkosten worden betaald zonder dat de prestaties zijn geleverd. De zorg binnen het Jeugddomein is echter geen onderwerp van controle door de organisatie. Daarom hebben wij het college aangeraden om de controle op de prestatielevering van de jeugdzorg alsnog op te nemen in het kwaliteitsplan.
Verliezen en onderhoud resterende huurperiode Oldenhove voorzien In de jaarrekening is een Algemene risicovoorziening Oldenhove verantwoord van EUR 1,6 miljoen. De kosten die voortkomen uit eerder genomen raadsbesluiten over de beëindiging van de overeenkomst zijn in 2025 volledig opgenomen in deze voorziening. Daarnaast is een bedrag voorzien voor de kosten die gemaakt moeten worden in het kader van de herhuisvesting. Naast deze kosten bestaat er een risico dat een deel van de subsidie die de gemeente in het verleden ontving om de opvang in Oldenhove mogelijk te maken, moet worden terugbetaald. Het college is van mening dat het op basis van de beschikbare informatie nog niet gesteld kan worden dat er een daadwerkelijke verplichting is om het subsidiebedrag (deels) terug te betalen. Wij kunnen ons vinden in deze stelling van het college. Indien er gedurende 2026 meer duidelijkheid komt over dit onderwerp, is het mogelijk dat de Algemene risicovoorziening Oldenhove verhoogd zal moeten worden ten laste van het resultaat in 2026.
Onze belangrijkste bevindingen in het domein bedrijfsvoering
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Voorspellende waarde van P&C documenten kan worden verbeterd Het resultaat na bestemming is in de jaarrekening 2025 uitgekomen op EUR 3,5 miljoen. In de bijgestelde begroting ging het college uit van een voordeel van EUR 1,5 miljoen. Dit is een verschil van EUR 2,0 miljoen met de werkelijkheid. De totale afwijking ten opzichte van de werkelijke kosten over 2025 is hiermee 1,93%. Het beeld dat het werkelijke resultaat (veel) positiever is dan de bijgestelde begroting, is langere tijd zichtbaar. Daarom hebben wij eerder geconstateerd dat verbetering van het voorspellend vermogen van de P&C documenten mogelijk is. Wij hebben begrepen dat de organisatie bezig is om te onderzoeken hoe de voorspellende waarde kan worden verbeterd.
6 Samenvatting
Samenvatting
Samenvatting van onze bevindingen en aanbevelingen Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie
Financiële positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Interne beheersing
Interne beheersing
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bijlagen
Bijlagen
Uw speerpunten nader uitgewerkt Kwaliteit van de voorcalculatie bij aanbestedingen De kwaliteit en onderbouwing van voorcalculaties binnen de organisatie is niet altijd uniform. Voor de aanbesteding die de gemeente zelf uitvoert, wordt de inkoopadviseur vaak betrokken nadat de eerste lijn de voorcalculatie zelf heeft opgesteld en intern heeft laten accorderen. Daardoor is er beperkt structurele tegenspraak op aannames, is dossiervorming rond de raming niet altijd gestandaardiseerd en lijkt de terugkoppeling van raming naar aanbestedingsresultaat niet structureel ingericht (beperkt lerend effect). Een andere constatering is dat de tijd tussen voorcalculatie en de daadwerkelijk aanbesteding van de werkzaamheden groot kan zijn. Gedurende deze periode wordt de initiële voorcalculatie niet altijd geactualiseerd op prijspeil of wijzigingen in de scope. Tevens vindt er niet altijd inflatiecorrectie plaats op de afgegeven investeringsbudgetten. Hierdoor bestaat het risico dat de ramingen niet in alle gevallen meer actueel en realistisch zijn. Wij hebben in deze rapportage diverse aanbevelingen opgenomen om de kwaliteit van de voorcalculaties bij aanbestedingen te verhogen.
Interne beheersing samenwerkingsverbanden met Heemstede De samenwerking met gemeente Heemstede is in de kern functioneel en leunt in de praktijk sterk op nabijheid, korte lijnen en pragmatische afstemming. Dit draagt bij aan wendbaarheid, maar maakt de beheersing ook in zekere mate kwetsbaar. Vanuit het evaluatietraject dat het college heeft uitgevoerd blijkt harmonisatie van werkwijzen en overlegstructuren als belangrijk ontwikkelpunt voor de toekomst. Wij herkennen deze rode lijn uit het evaluatietraject. De voordelen komen in onze ervaring beter tot uitdrukking als de samenwerkende gemeenten bereid zijn om niet alleen de uitvoering te synchroniseren, maar ook het beleid en werkwijzen. Dit kan voor u als gemeenteraad spannend zijn, omdat het gevoel kan ontstaan dat u minder vrijheid heeft in het bepalen van beleid dat specifiek is voor uw gemeente. Wij begrijpen dit gevoel, maar willen graag benadrukken dat het onze ervaring is dat de (financiële) voordelen van een samenwerking met andere gemeenten pas echt zichtbaar worden als over de volle breedte sprake is van harmonisatie van beleid, beheer en uitvoering. Wij zien, net als de ambtelijke organisatie, duidelijke (potentiële) voordelen voor de samenwerking tussen gemeente Bloemendaal en gemeente Heemstede.
Tegelijkertijd is de huidige vorm van samenwerking waarbij twee gemeenten diverse aandachtsgebieden in vier verschillende lichte gemeenschappelijke regelingen hebben vormgegeven, minder gebruikelijk. Daarom geven wij u, in navolging van het evaluatietraject, in overweging om een robuust gesprek te voeren over de wijze waarop de samenwerking tussen gemeente Bloemendaal en gemeente Heemstede efficiënter en effectiever vorm gegeven kan worden, inclusief harmonisatie van beleid.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
7
De reikwijdte van onze controle U heeft ons verzocht om de jaarrekening 2025 van uw gemeente te controleren. De jaarstukken bestaan uit meerdere onderdelen, welke wij niet allemaal met dezelfde diepgang controleren. In het controleplan hebben wij afspraken met u gemaakt over de reikwijdte van de controle.
Wij bevestigen dat de definitieve reikwijdte van de controle gelijk is aan die in het controleplan. Onderstaand hebben wij een samenvatting opgenomen op welke wijze wij de verschillende onderdelen van de jaarstukken in onze controle hebben betrokken.
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording
Jaarstukken gemeente Bloemendaal
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie
Jaarverslag
Jaarrekening
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Programmaverantwoording
Paragrafen
Balans, overzicht van baten en lasten en toelichting
Rechtmatigheidsverantwoording
Overige gegevens
SiSa-bijlage
Bijlage taakvelden
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Van deze onderdelen van het jaarverslag stellen wij vast dat deze niet strijdig zijn met de jaarrekening
Onze controleverklaring bij de jaarrekening heeft betrekking op deze onderdelen.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
8
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle Toleranties De jaarrekening hoeft niet helemaal vrij te zijn van fouten en onzekerheden voordat wij een goedkeurend oordeel mogen afgeven bij de jaarrekening. Wij mogen op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) rekening houden met goedkeuringstoleranties. U bepaalt binnen de wettelijke kaders welke goedkeuringstoleranties wij hanteren.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
De maximale omvang van de goedkeuringstolerantie in het BADO is met ingang van het boekjaar 2025 gewijzigd en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan reserves. Als raad kunt u wel besluiten om ons te vragen de jaarrekening met een lagere tolerantie te controleren. Dit heeft u niet gedaan. Wij geven pas een niet-goedkeurende verklaring af als wij afwijkingen in de jaarrekening constateren boven deze grenzen. Om de totale omvang van de afwijkingen te bepalen, moeten wij met ingang van dit jaar de fouten en onzekerheden bij elkaar optellen. De relatie tussen de goedkeuringstolerantie, eventueel geconstateerde afwijkingen en ons oordeel kan als volgt worden samengevat:.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Afwijkingen en onzekerheden
< 2%
< 4%
> 4%
Goedkeurend
Beperking
Oordeelonthouding of Afkeuring
Uitvoeringstolerantie Omdat wij in de controle gebruik maken van deelwaarnemingen en steekproeven zijn wij volgens onze beroepsregels verplicht om een deel van de goedkeuringstolerantie te ‘reserveren’ voor onontdekte fouten. Om die reden doen wij een afslag van 20% op de goedkeuringstolerantie om te komen tot onze uitvoeringstolerantie. De uitvoeringstolerantie wordt door ons gebruikt in de uitvoering van de controle. Rapporteringstolerantie De rapporteringstolerantie is de grens waarboven wij gevonden afwijkingen aan u rapporteren. Deze grens bepaalt u zelf en is afhankelijk van de mate van detail waarmee u geïnformeerd wilt worden. De hoogte van de rapporteringstolerantie heeft geen invloed op de nauwkeurigheid of diepgang van onze aanpak. U heeft deze grens vastgesteld op EUR 100.000.
Samenvatting van onze tolerantiegrenzen Voor dit controlejaar hebben wij de onderstaande goedkeuringstoleranties gehanteerd. Omdat de werkelijke lasten exclusief toevoegingen aan de reserves hoger zijn dan in de begroting werd verwacht, zijn deze toleranties hoger dan dat wij eerder hebben gemeld in ons controleplan. Tolerantie
Bedrag
Goedkeuringstolerantie
1.673.000
Uitvoeringstolerantie
1.338.000
Rapporteringstolerantie
100.000
Bijlagen
Bijlagen
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
9
Dit zijn de definitieve toleranties die wij hebben gebruikt tijdens onze controle Single information, Single audit (SiSa) Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening legt u verantwoording af over van ministeries en provincies ontvangen specifieke uitkeringen. De hiervoor toegepaste uitvoeringstolerantie wijkt niet af van de jaarrekening. In het BADO zijn specifieke rapporteringstoleranties gegeven waaraan wij ons moeten houden. Hiervoor verwijzen we graag naar artikel 5 van het BADO.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wet Normering Topinkomens (WNT) Voor de controle op de verantwoording in het kader van de WNT gelden de toleranties zoals jaarlijks gepubliceerd in het Controleprotocol WNT. De betreffende toleranties variëren van 0 (in geval van wel/niet opnemen functionarissen) tot enkele duizenden euro’s ten aanzien van onjuistheden in de verantwoording.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
10
Wij geven een goedkeurend oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening Ons oordeel bij uw jaarrekening Wij zullen een goedkeurende controleverklaring verstrekken bij de jaarrekening van uw gemeente, indien er geen bijzonderheden meer komen vanuit de controle van de prestatielevering van de zorg. In dat geval wordt ons oordeel dat de jaarrekening, inclusief de rechtmatigheidsverantwoording, een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid, rekening houdend met de goedkeuringstolerantie.
Bevindingen blijven binnen de tolerantie Ons goedkeurend oordeel betekent niet dat er geen onzekerheden geconstateerd zijn. Wel houdt het in dat deze onzekerheden onder de goedkeuringstolerantie blijven die uw raad heeft vastgesteld. Dit hebben wij in onderstaande tabel samengevat. Op de volgende pagina kunt u lezen om welke specifieke onzekerheden het gaat.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel
11
Fouten en onzekerheden in de jaarrekening nader uitgelicht Fouten Er zijn geen niet-gecorrigeerde fouten boven de rapporteringstolerantie. Onzekerheden De onzekerheden kunnen als volgt worden gespecificeerd:
Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Investering
Bedrag in EUR 1.000
Levering jeugdzorg in natura niet vastgesteld
869
Levering jeugdzorg via pgb niet vastgesteld
238
Totaal
1.107
Levering zorgprestaties niet vastgesteld De zorgverleners die een totale productie leveren van meer dan EUR 200.000, dienen een verantwoording te verstrekken voorzien van een accountantsverklaring waaruit blijkt dat de zorg daadwerkelijk geleverd is. De IASZ en het college hebben geconstateerd dat enkele zorgverleners dit niet (tijdig) hebben gedaan, dan wel een nietgoedkeurende verklaring hebben meegestuurd. De totale omvang van de onzekerheid die uit deze constatering is ontstaan, bedraagt ongeveer EUR 1,7 miljoen. Om deze onzekerheid te verlagen heeft het college steekproefsgewijze controles uitgevoerd op de prestatielevering van de zorgprestaties in de Wmo. Uit deze werkzaamheden is gebleken dat de zorg daadwerkelijk geleverd is. Daarom bestaat er op dit domein geen onzekerheid meer over de levering. De zorg binnen het Jeugd-domein is echter geen onderwerp van controle door het college. Daarom werkt de onzekerheid uit de rapportage van IASZ volledig door in de jaarrekening van de gemeente. De totale productiewaarde van deze onzekerheid binnen de jeugdzorg bedraagt EUR 869.000. Levering Pgb-zorg niet vastgesteld Naast de zorg in natura, verstrekt de gemeente ook een bedrag van EUR 468.000 aan Pgb-budgetten. Ook op deze vorm van zorgbetaling heeft het college aanvullende werkzaamheden uitgevoerd op de levering van de betaalde zorg.
Dit heeft ertoe geleid dat de prestatielevering van de pgb binnen het Wmo-domein is vastgesteld. Voor het jeugddomein geldt dit echter niet. Wij kunnen daarom niet vaststellen of deze zorg daadwerkelijk heeft plaatsgevonden en nemen daarom de lasten van EUR 238.000 mee als onzekerheid voor onze controle.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
12
Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven Achtergrond Dit jaar heeft het college wederom een eigen oordeel gegeven bij de rechtmatigheid van de jaarrekening. Deze rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van de jaarrekening en valt daarom binnen de reikwijdte van onze controle. Daarmee zijn voor de raad waarborgen ingebouwd dat het college niet zomaar de verantwoording kan opstellen en afgeven.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Bij rechtmatigheid in dit kader bestaat er een duidelijke relatie met het financiële beheer. Baten, lasten en balansmutaties moeten rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverantwoording door het college gaat dus primair om de financiële beheershandelingen. Rechtmatigheidscriteria In de rechtmatigheidsverantwoording legt het college verantwoording af over de volgende drie rechtmatigheidscriteria: • Begrotingsrechtmatigheid: handelt het college binnen de door u beschikbaar gestelde budgetten en kredieten. • Misbruik en oneigenlijk gebruik: zijn in (de uitvoering van) het beleid voldoende waarborgen opgenomen om misbruik of oneigenlijk gebruik van wet- en regelgeving te voorkomen of tegen te gaan? • Voorwaardencriterium: zijn de baten, lasten en balansmutaties in overeenstemming met wet- en regelgeving tot stand gekomen? Alle andere criteria worden afgedekt door het oordeel van de accountant over het getrouwe beeld van de jaarrekening. Deze hoeven niet vermeld te worden in de rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoordingsgrens In de rechtmatigheidsverantwoording rapporteert het college over geconstateerde afwijkingen. Onder afwijkingen wordt verstaan fouten en onduidelijkheden over de rechtmatigheid van een financiële beheershandeling. U heeft ervoor gekozen om de verantwoordingsgrens vast te stellen op de maximale grens van 2% van de werkelijke lasten, exclusief toevoegingen aan de reserves. Dit is gelijk aan (afgerond) EUR 1.673.000 miljoen. Vaststelling door het college Het college heeft vastgesteld dat de omvang van de in de jaarrekening verantwoorde baten, lasten en balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen EUR 861.000 bedragen. Dit is minder dan de verantwoordingsgrens. De reden voor de onrechtmatigheid is een samenloop van begrotingsonrechtmatigheid (EUR 734.000) en onrechtmatige aanbestedingen (EUR 127.000). De onrechtmatigheden zijn in meer detail toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering. Hierin is ook opgenomen dat een bedrag van EUR 652.000 als acceptabel moet worden aangemerkt. Ons oordeel over de rechtmatigheidsverantwoording Wij hebben de werkzaamheden die door en namens het college zijn uitgevoerd om tot de rechtmatigheidsverantwoording te komen in detail beoordeeld.
Op basis van deze werkzaamheden zijn wij niet tot een andere conclusie gekomen dan het college, Daarom hebben wij geoordeeld dat de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de werkelijkheid.
Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
13
Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording afgegeven M&O criterium
Reikwijdte van de controle
Reikwijdte van de controle Goedkeuringstolerantie
Goedkeuringstolerantie Ons getrouwheidsoordeel
Ons getrouwheidsoordeel Samenvatting bevindingen
Samenvatting bevindingen
Overkoepelend M&O beleid aanwezig In de kadernota Rechtmatigheid adviseert de commissie BBV om een overkoepelend beleidsstuk M&O te maken. Deze bevat naast de filosofie, algemene uitgangspunten en risicoanalyse ook maatregelen ter voorkoming en afdoening.
Rechtmatigheidsverantwoording
Rechtmatigheidsverantwoording Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Uw gemeente beschikt sinds 2024 over een dergelijk M&O-beleid. Daarnaast zijn er binnen de organisatie in opzet beheersmaatregelen aanwezig ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik. Tevens wordt aandacht aan dit criterium besteed in het Auditplan 2025. Begrotingscriterium
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Financiële verordening geeft goed inhoud aan het begrotingscriterium Naar onze mening geeft uw financiële verordening in artikel 9 goed inhoud aan de randvoorwaarden van het begrotingscriterium. In dit artikel is door de raad antwoord gegeven op de vraag welke overschrijdingen van de begroting als acceptabel worden aangemerkt. Deze overschrijdingen moeten wel benoemd worden in de rechtmatigheidsverantwoording, maar hoeven niet nader te worden toegelicht. Tevens is in dit artikel opgenomen wat de spelregels zijn ten aanzien van het tijdig melden van onderschrijding van lasten en afwijkingen van de begrote baten. Hiermee heeft u voldaan aan de eisen en aanbevelingen van de commissie BBV.
14 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording In dit deel van ons accountantsverslag geven wij ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording. Ons oordeel is gebaseerd op de inzichtelijkheid, concreetheid en kwaliteit van de analyses vanuit het perspectief van de raadsleden. Daarnaast beoordelen wij of de programmaverantwoording in overeenstemming is met de jaarrekening en voldoet aan alle eisen die het BBV aan de programmaverantwoording stelt. Hieronder is een samenvatting opgenomen in tabelvorm.
Programmaverantwoording
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie
Aspect verantwoording
2025
2024
Leesbaarheid
Informatiewaarde
Overeenstemming met jaarrekening
In overeenstemming met het BBV
Bevindingen controle
Bevindingen controle
Legenda
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm; verbetering is mogelijk om de raadsleden beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt het algemeen bestuur goed in positie
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
SMART-element
Score
Toelichting
Specifiek
De programma’s en activiteiten zijn concreet omschreven en sluiten herkenbaar aan op de begroting.
Meetbaar
Niet alle doelen zijn voorzien van meetbare outcome-indicatoren.
Acceptabel
De doelen sluiten overwegend aan op wettelijke taken en bestuurlijke prioriteiten. De haalbaarheid lijkt bestuurlijk geaccepteerd.
Relevant
De gekozen thema’s zijn duidelijk relevant voor de gemeente en sluiten logisch aan op de P&C-cyclus.
Veel activiteiten zijn voorzien van jaartal, planning of mijlpaal, maar verschuivingen worden niet altijd aan een nieuwe concrete einddatum of effectindicator gekoppeld.
Betekenis
Interne beheersing
Interne beheersing
Uit deze beoordeling blijkt dat de informatiewaarde van de programmaverantwoording verbeterd kan worden om de raadsleden beter in positie te brengen. Dit zit vooral in het nog concreter (SMART) maken van de doelstellingen en resultaten. In de tabel hiernaast hebben wij dit zichtbaar gemaakt:
Tijdsgebonden
15 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording Samengevat vinden wij dat de doelstructuur uit de begroting herkenbaar wordt overgenomen in de jaarstukken. Per programma wordt beantwoord wat is gerealiseerd en, waar relevant, wat niet is gerealiseerd. Dat is sterker dan in veel gemeentelijke jaarstukken, waarin vooral naar voren komt wat wel gedaan is. Een kritische kanttekening is dat de realisatie van de doelstellingen vaak activiteitgericht is.
Programmaverantwoording
Paragrafen
De stap van activiteiten naar maatschappelijk effect is niet overal expliciet gemaakt. Vooral in de programma’s Bestuur en Ondersteuning, Sociaal Domein en Volkshuisvesting blijft de vraag of het beoogde effect ook daadwerkelijk is bereikt, vaak onbeantwoord. Voor de programmarekening 2026 geven wij het college de volgende tips mee om de leesbaarheid en informatiewaarde van de programmaverantwoording te verbeteren:
Programmaverantwoording
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Tip
Reden van de tip
Voeg per programma een compact blok “begroting – realisatie – belangrijkste afwijking” toe.
Hierdoor ziet een raadslid direct wat bestuurlijk het verschil maakte.
Maak explicieter onderscheid tussen activiteit, output en maatschappelijk effect.
Dat verhoogt het SMART-gehalte en voorkomt dat voortgang gelijk wordt gesteld aan effectbereik.
Neem bij uitgestelde acties steeds op waarom deze zijn doorgeschoven, wat de nieuwe planning is en welk financieel effect dit had.
Dat verbetert de controlerende waarde van de stukken.
16 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Paragrafen
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen In onze visie vormen de paragrafen een belangrijk onderdeel voor de raad om haar controlerende taak goed te kunnen uitvoeren. In deze paragrafen moet het college verantwoording afleggen over een aantal belangrijke beleidsmatige onderwerpen die dwars door de programma’s heen snijden. Daarom geven wij ook ten aanzien van de paragrafen ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde. Tevens beoordelen we of de paragrafen in overeenstemming zijn met de jaarrekening en voldoen aan alle eisen die het BBV aan de paragrafen stelt. Dit hebben wij op de volgende pagina per paragraaf gedaan. Hierbij is de volgende legenda gehanteerd: Legenda
Betekenis
Financiële positie
Financiële positie
Voldoet niet of beperkt aan de norm
Voldoet aan de norm, maar verdere verbetering is mogelijk om het algemeen bestuur beter in positie te brengen
Voldoet aan de norm en brengt het algemeen bestuur goed in positie
Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Ons samenvattend beeld van de paragrafen Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. Voor de paragrafen geldt dat de leesbaarheid en informatiewaarde erg verschilt per paragraaf. De paragrafen zijn in 2025 wederom beperkt doorontwikkeld, waardoor onze bevindingen uit het accountantsverslag 2024 ook in 2025 nog van toepassing zijn. Naar onze mening ontbreekt het over de hele breedte aan een toereikende koppeling tussen de uitgangspunten van het beleid en de realisatie gedurende het jaar. Met andere woorden: wat stond er in de betreffende paragraaf in de begroting en wat is er uiteindelijk in de praktijk van terecht gekomen. Daarnaast voldoen niet alle paragrafen aan de financiële verordening.
17 Samenvatting
Samenvatting
Ons beeld van de leesbaarheid en informatiewaarde van de paragrafen Proces
2025
2024
Belangrijkste reden classificatie niet-groen
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Ratio’s, normering en risico-inventarisatie zijn aanwezig. De duiding per kengetal en de relatie met investeringsritme en toekomstige druk kan uitgebreider.
Lokale heffingen
De paragraaf is volledig en bevat verordeningen, kostendekkendheid, woonlasten en kwijtschelding. De relatie tussen geraamde en gerealiseerde opbrengsten, met name toeristenbelasting, kan nog explicieter.
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Programmaverantwoording
Paragrafen
Programmaverantwoording
Onderhoud kapitaalgoederen
Enkele onderdelen uit de financiële verordening zijn toegevoegd, maar er wordt beperkt inzicht gegeven in de financiële consequenties die uit het beleidskader voortvloeien. Wij raden u aan om voor alle categorieën kapitaalgoederen de werkelijke onderhoudskosten over het jaar weer te geven, inclusief de vertaling naar de begroting en een analyse van de verschillen met de jaarrekening.
Grondbeleid
De paragraaf is aanwezig, maar de (financiële) beheerskaders waaronder de nota grondbeleid, zijn gedateerd. Dat beperkt de relevantie van het normatieve kader.
Financiering
Paragrafen
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad
Bedrijfsvoering en overhead
Inhoudelijk een sterke paragraaf, maar net als vorig jaar voldoet het niet volledig aan artikel 20 van de Verordening financieel beheer. Het ontbreekt aan het gevraagde inzicht in de kosten voor inhuur, huisvesting en automatisering. Dit geldt ook voor de budgetten van de raad, griffie en accountant.
Verbonden partijen
De relevante verbonden partijen zijn opgenomen en voorzien van toelichting. Een compacte uiteenzetting van de grootste bestuurlijke en financiële risico’s zou de leesbaarheid verder verhogen.
Wet Open Overheid
Bijlagen
Bijlagen
18 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Onze analyse van uw financiële positie In onze controle moeten wij expliciet aandacht besteden aan de geschiktheid van de door het dagelijks bestuur gehanteerde en onderbouwde veronderstellingen inzake het opvangen van financiële risico’s in relatie tot de financiële positie. Om aan deze eis te voldoen hebben wij onder andere kennis genomen van de in jaarstukken opgenomen paragraaf “Weerstandsvermogen en risicobeheersing”, waarin het college de relatie heeft gelegd tussen de onderkende risico’s, de benodigde weerstandscapaciteit en het weerstandsvermogen. Ten aanzien van deze analyse hebben wij overwogen of deze alle relevante informatie bevat waarvan wij als gevolg van de controle van de jaarrekening kennis hebben. Een nadere analyse van uw weerstandsvermogen hebben we op deze pagina gegeven.
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle
De benodigde weerstandscapaciteit is naar haar aard subjectief Een belangrijk nadeel van de benodigde weerstandscapaciteit is dat deze subjectief is. Het is volledig afhankelijk van de kwaliteit van het risicomanagement en de mogelijkheid om de maximale omvang en kans van voordoen van de risico’s te bepalen. In de praktijk is dit vaak weerbarstiger dan uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Zoals wij in onze managementletter aan het college hebben opgenomen, is het risicomanagementproces onderdeel geworden van de periodieke managementrapportages die de teamleiders opstellen. Wij hebben op basis van de ontvangen managementrapportages geconstateerd dat de opzet van dit proces goed is, maar de werking verschilt per marap. De opsteller van de marap is hierbij de belangrijkste factor die de kwaliteit van de risico-inventarisatie bepaald.
Hierdoor kan niet zomaar gesteld worden dat de risico’s die genoemd zijn in de paragraaf juist en volledig zijn. Wel vormen ze naar onze mening steeds meer een goede afspiegeling van het risicoprofiel van uw gemeente in vergelijking met andere gemeenten. De financiële positie is goed, maar blijft kwetsbaar Wij hebben vastgesteld of de door het BBV verplichte financiële kengetallen in lijn liggen met de gangbare normen. Uit deze analyse blijkt op het eerste gezicht dat de financiële positie van de gemeente als geheel (erg) goed is. De netto schuldquote is relatief laag en de solvabiliteit is voor een gemeente met uw omvang goed te noemen. In de tabel op de volgende pagina hebben wij een korte analyse opgenomen per kengetal. De jaarstukken kwalificeren de samenhang in de financiële positie van de gemeente als goed. Dat oordeel is verdedigbaar, maar vraagt nuance. De gerealiseerde kengetallen zijn aanmerkelijk beter dan in de begroting 2025. Dat komt niet alleen door financieel herstel, maar ook door lagere financieringsbehoefte, achterblijvende investeringsuitgaven en een versterking van het eigen vermogen. Daarom moet vooral de combinatie van schuldquotes, solvabiliteit en structurele exploitatieruimte in samenhang worden gelezen.
De huidige positie is sterk, maar de ruimte voor de komende jaren blijft gevoelig voor investeringsritme, rijksbeleid, de situatie rond Oldenhove, onderwijshuisvesting en sociaal-domeindruk. In dat kader zien wij dat de gemeente voor de komende jaren een uitdaging heeft in haar financiële positie. Daarom raden wij u aan om bij iedere begroting, bestuursrapportage en jaarrekening, alsmede bij raadsbesluiten met een materieel financieel effect, de (verwachte) ontwikkeling van de solvabiliteit en netto-schuldquote expliciet zichtbaar te maken.
19 Samenvatting
Samenvatting
Onze analyse van uw financiële positie Kengetal
Jaarrekening
Jaarrekening
Realisatie 2024
Begroting 2025
Realisatie 2025
Analyse
Netto schuldquote
14,67%
41,73%
15,67%
De werkelijke schuldquote ligt veel lager dan in de begroting werd verwacht. Dat wijst op een veel lagere externe financieringsbehoefte, mede door temporisering van investeringen en hogere baten. Financieel gunstig, maar niet zonder meer een structurele verbetering van de uitvoeringskracht.
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen
13,60%
40,89%
14,48%
Zelfde beeld als de gewone netto schuldquote. De lage realisatie betekent dat doorlenen nauwelijks het beeld vertroebelt; het lagere schuldniveau is breed zichtbaar.
Solvabiliteitsratio
56,69%
49,58%
58,16%
De solvabiliteit is beter dan geraamd en ook hoger dan in 2024. Dat komt door het positieve resultaat en de versterking van het eigen vermogen.
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle Interne beheersing
Interne beheersing
Structurele exploitatieruimte
3,50%
0,83%
3,81%
De ratio blijft positief maar is dun. Er is feitelijk sprake van een overschot in de exploitatie nadat alle incidentele resultaten zijn geëlimineerd.
Grondexploitatie
0,85%
0,00%
0,91%
Het kengetal blijft laag en daarmee beheersbaar. In dit kengetal zitten geen bijzonderheden.
201,04%
Dit kengetal ligt ruim boven het landelijk gemiddelde. De reden van de hoge belastingcapaciteit is de relatief hoge gemiddelde WOZ-waarde van een koopwoning binnen uw gemeente. Het OZB-percentage ligt redelijk in lijn met wat andere gemeenten hanteren.
de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Belastingcapaciteit
200,02%
217,41%
20 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Kengetallen BBV
Kengetallen BBV
Weerstandsvermogen
Onze analyse van uw weerstandsvermogen In de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is door het college een analyse gemaakt van het weerstandsvermogen van uw gemeente per 31 december 2025. Eerder in dit rapport hebben wij een aangegeven hoe wij aankijken tegen de leesbaarheid en informatiewaarde van deze paragraaf. In dit onderdeel van de rapportage gaan we dieper in op de analyse die door het college gemaakt is. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen de financiële risico’s die de gemeente loopt en de buffers die gemeente vrij beschikbaar heeft om deze risico’s op te vangen (de weerstandscapaciteit). Uit de analyse van het college blijkt dat het incidentele weerstandsvermogen in 2025 is toegenomen van 8,6 naar 9,9. Het structurele weerstandsvermogen is afgenomen van 2,1 naar 1,9.
Weerstandsvermogen Bevindingen controle
Bevindingen controle
Op basis van deze uitkomsten is het weerstandsvermogen nog steeds als “uitstekend” te classificeren. Uw weerstandsvermogen nader geanalyseerd
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Incidentele weerstandsvermogen De financiële omvang van de incidentele risico’s is afgenomen van EUR 3,9 miljoen naar EUR 3,4 miljoen. De belangrijkste reden van de afname is het wegvallen van het risico op kosten voor de verbouwing van Oldenhove, aangezien de raad voor een ander scenario heeft gekozen. Hierdoor is de omvang van de risico’s gedaald met EUR 2,8 miljoen. Hier staat tegenover dat ten opzichte van vorig jaar twee nieuwe risico’s zijn geïdentificeerd, namelijk het risico op het verplicht verwijderen van staalslakken (EUR 1,2 miljoen) en het risico dat de gemeente zelf de openbare ruimte moet aanleggen in Park Lokhorsterduin (EUR 1,0 miljoen).
De beschikbare incidentele weerstandscapaciteit in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is berekend op EUR 33,8 miljoen en is gelijk aan het totaal van de Algemene reserves. De toename ten opzichte van vorig jaar is EUR 0,4 miljoen. Dit is een lager bedrag dan het resultaat van 2024. U heeft echter besloten om een bedrag van EUR 2,1 miljoen in te zetten als budgetoverheveling en EUR 1,2 miljoen over te brengen naar de bestemmingsreserve Vereveningsfonds Sociale Woningbouw. Deze reserves maakt geen onderdeel uit van de beschikbare weerstandscapaciteit. Structurele weerstandsvermogen De financiële omvang van de structurele risico’s is licht afgenomen van EUR 3,1 miljoen naar EUR 3,0 miljoen. De onderbouwing van het bedrag van EUR 3,0 miljoen blijkt naar onze mening onvoldoende uit de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing. Het is daarom niet goed mogelijk om een analyse te maken tussen vorig jaar en dit jaar. De beschikbare structurele weerstandscapaciteit in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is berekend op EUR 5,9 miljoen. Vorig jaar was dit nog een bedrag van EUR 6,6 miljoen. De afname ten opzichte van vorig jaar is EUR 0,7 miljoen en is volledig te wijten aan een lagere onbenutte OZB-capaciteit tot de artikel 12 norm.
Binnen het bedrag is ook dit jaar weer een ombuigingsruimte van 3% van de beïnvloedbare laten ingerekend (EUR 2,3 miljoen). Hoewel deze component binnen de beleidsnota van uw gemeente past, hebben wij nog steeds twijfels of deze ruimte daadwerkelijk aanwezig is. Indien geen rekening wordt gehouden met de ombuigingsruimte, dan komt het structurele weerstandsvermogen uit op 1,18.
21 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Schattingen binnen het fysiek domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting
Oordeel
Waardering immateriële vaste activa
Evenwichtig
Waardering materiële vaste activa
Evenwichtig
Grond Project Vogelenzang verkocht, maar nog niet geleverd In 2022 heeft gemeente een koop- en ontwikkelovereenkomst afgesloten met een projectontwikkelaar voor de ontwikkeling van het project Vitaal Vogelenzang. In deze overeenkomst was onder andere de koopsom vastgelegd voor de grond die de gemeente overdraagt aan de projectontwikkelaar.
Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Wij hebben geconstateerd dat het college in 2025 een allonge heeft gesloten met de ontwikkelaar waarin de koopsom wordt verhoogd van EUR 11,1 miljoen naar EUR 12,6 miljoen. Omdat de grond nog niet geleverd is, is dit bedrag echter nog niet verantwoord in de jaarstukken. Wel is op basis van de oorspronkelijke overeenkomst een bedrag ontvangen van EUR 0,6 miljoen, zijnde de optievergoeding van 5%. Omdat de grond nog niet geleverd is, kan dit bedrag niet in mindering worden gebracht op de waarde van de grond. Daarom is het bedrag in de jaarrekening 2025 verantwoord als vooruit ontvangen in de overlopende passiva en wordt verrekend met de uiteindelijke afwikkeling bij de notaris.
Verliezen en onderhoud resterende huurperiode Oldenhove voorzien In de jaarrekening is een Algemene risicovoorziening Oldenhove verantwoord van EUR 1,6 miljoen. De gemeenteraad heeft vorig jaar besloten om de lopende huurovereenkomst te beëindigen per 30 november 2027. De gemeente heeft echter de verplichting om tot die tijd de bestaande statushouders onderdak te bieden. Na deze datum geldt de verplichting om de bewoners elders te huisvesten. De kosten die voortkomen uit het genomen raadsbesluiten, zoals kosten voor (achterstallig) onderhoud, huur en servicekosten zijn in 2025 volledig opgenomen in deze voorziening. Daarnaast is een bedrag voorzien voor de kosten die gemaakt moeten worden in het kader van de herhuisvesting. Naast deze kosten bestaat er een risico dat een deel van de subsidie die de gemeente in het verleden ontving om de opvang in Oldenhove mogelijk te maken, moet worden terugbetaald. Hierover vindt overleg plaats met het Ministerie van VRO. Het college is van mening dat het op basis van de beschikbare informatie en de voortgang van het gesprek met het ministerie nog niet gesteld kan worden dat er een daadwerkelijke verplichting is om het subsidiebedrag (deels) terug te betalen. Wij kunnen ons vinden in deze stelling van het college.
Indien er gedurende 2026 meer duidelijkheid komt over dit onderwerp, is het mogelijk dat de Algemene risicovoorziening Oldenhove verhoogd zal moeten worden ten laste van het resultaat in 2026.
22 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Interne beheersing van grote projecten heeft aandacht In ons accountantsverslag 2024 hebben wij specifiek aandacht besteed aan de interne beheersing van grote projecten, zoals Vitaal Vogelenzang, Bleekersveld en het Integraal Huisvestingsplan (IHP) Onze belangrijkste bevindingen en aanbevelingen waren: • De omvang en looptijd van het aantal openstaande investeringsbudgetten kunnen een indicatie zijn dat de ambities van de organisatie te hoog zijn. • Er is geen sprake van één interne beheersingsomgeving voor alle grote projecten, bijvoorbeeld in de vorm van een afgebakende projectorganisatie met standaard werkprocessen en beheersingsinstrumenten, zoals een standaardopzet van voor- en nacalculaties, voortgangsrapportages, besluitvormende documenten, samenwerkingsvormen en evaluaties. • De initiële voorcalculatie wordt niet altijd geactualiseerd op prijspeil of wijzigingen in de scope. Tevens vindt er niet altijd inflatiecorrectie plaats op de afgegeven investeringsbudgetten. • De rapportage over kredieten in de bestuursrapportages en jaarrekening kan verder worden ontwikkeld, waardoor er meer inzicht wordt geboden in het verloop van het betreffende project of de voortgang van de investering. • Er worden achteraf geen structurele project- of evaluatierapportages opgesteld als sluitstuk van de P&C cyclus.
Hiernaast hebben wij aangegeven dat het college onze aanbeveling heeft opgevolgd om een duidelijke prioritering aan de grote projecten te geven. Aan de andere aanbevelingen moet nog concreet invulling worden gegeven, maar wij hebben begrepen van het college dat de interne beheersing van grote projecten hoge aandacht heeft.
Het college werkt meer vanuit prioriteitstelling, wat focus aanbrengt In aanvulling op het vorige onderwerp, hebben wij u in ons accountantsverslag 2024 aangeraden om een duidelijke prioritering en planning (in uren en middelen) mee te geven aan uw (grote) projecten. Op deze manier kunnen keuzes gemaakt worden over fasering en uitvoering van de projecten die passen bij de omvang en mogelijkheden van de organisatie. Ook het college heeft het afgelopen jaar onderkent dat de gemeente een hoge ambitie heeft, in het bijzonder in de openbare ruimte. Zij heeft invulling gegeven aan onze aanbeveling door zeven hoofddoelstellingen vast te stellen, met een sterke focus op het fysieke domein (onder andere Bleekersveld, Lokhorsterduin, Oldenhove en het Integraal Huisvestingsplan Onderwijshuisvesting). Daarbij is expliciet aangegeven dat deze keuze direct inhoudt dat er projecten zijn die niet voor uitvoering in aanmerking komen en daarom worden uitgesteld of afgewezen. Onze ervaring bij andere gemeenten is dat door een dergelijke prioriteitsstelling meer focus wordt aangebracht op bestuurlijk relevante ambities. Dit biedt de organisatie duidelijkheid en rust. Wij zien echter in de praktijk ook het gevaar dat onder politieke druk toch wordt afgeweken van de gestelde prioriteiten. Wij raden u aan om hier alert op te blijven.
23 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het fysiek domein Aanpassing restwaarde leidt tot mogelijkheden voor dekking IHP Wij hebben begrepen dat er wordt gewerkt aan een meerjarige investeringsagenda, gekoppeld aan het IHP, met een waarde van ongeveer EUR 120 miljoen over een periode van 16 jaar. Het college stuurt hierbij nadrukkelijk op het koppelen van investeringsplannen aan een financieel kader. Hierbij worden grote renovaties van scholen financieel gelijkgesteld aan nieuwbouw om onderwijshuisvesting realistischer te kunnen plannen.
Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Omdat meer gemeenten te maken hebben met een hoog verwacht investeringsvolume in onderwijshuisvesting, is er bij uitvoeringsorganisatie Invest-NL aandacht voor (innovatieve) financieringsmogelijkheden. Mede als onderdeel hiervan heeft de commissie BBV van Invest-NL een vraag en nadere toelichting gekregen over de toepassing van restwaarden bij circulair gebouwde onderwijsgebouwen. Begin dit jaar heeft de Commissie BBV een antwoord gepubliceerd dat nadere duiding en meer ruimte geeft aan het toepassen van het begrip restwaarde. In dit antwoord geeft de commissie aan dat het onder voorwaarden mogelijk is om bij de bepaling van de restwaarde, en dus kapitaalslasten, rekening te houden met hoogwaardig hergebruik van het vastgoed of de materialen gebruikt in het vastgoed. De verwachting is dat de kapitaalslasten die voortkomen uit het IHP hiermee fors verminderd kunnen worden.
24 Samenvatting
Samenvatting
Jaarrekening
Jaarrekening
Informatiewaarde jaarverslag
Informatiewaarde jaarverslag Financiële positie
Financiële positie Bevindingen controle
Bevindingen controle Fysiek domein
Sociaal domein
Fysiek domein
Bedrijfsvoering
Sociaal domein Bedrijfsvoering Interne beheersing
Interne beheersing de gemeenteraad Speerpunten van
Speerpunten van de gemeenteraad Bijlagen
Bijlagen
Onze belangrijkste bevindingen en analyses ten aanzien van het sociaal domein Schattingen binnen het sociaal domein zijn evenwichtig. Bij het opstellen van de jaarrekening maakt het college belangrijke schattingen. We hebben de schattingen die het college heeft gemaakt bij het opstellen van de jaarrekening 2025 beoordeeld. Onderstaande tabel geeft een overzicht van onze bevindingen. Indien wij oordelen dat een schatting niet evenwichtig is, hebben wij dit oordeel nader toegelicht. Managementschatting Nog te betalen zorgkosten
Oordeel Evenwichtig
Borging Wmo-processen in gang gezet In 2025 is een start gemaakt om Wmo-processen verder te professionaliseren. Door de vele wisselingen in bestuur en management ligt de nadruk op het creëren van rust en het borgen van processen, zodat deze minder persoonsafhankelijk worden en beter bestand zijn tegen personele wisselingen. Er is een nieuwe structuur met teamleiders ingevoerd met als verantwoordelijkheid om processen te structureren, dossiers op te schonen en een betere voorbereiding op P&C producten te realiseren. Hierbij is het Wmo-loket organisatorisch weer bij de gemeente ondergebracht met als doel om de beleidsmatige aansluiting en verbinding met de uitvoering te verbeteren. De IASZ blijft hierbij wel administratief uitvoerder.
Prestatielevering van de pgb-zorg en Wmo steeds beter geborgd Uw gemeente heeft het administratieve proces van het sociaal domein ondergebracht in de lichte gemeenschappelijke regeling IASZ. In ons accountantsverslag 2024 hebben wij geconstateerd dat op sommige gebieden de informatievoorziening vanuit IASZ voor u nog niet toereikend is om tijdig op de hoogte te zijn van de toekomstige ontwikkeling van de kosten in het sociaal domein, noch of er bevindingen zijn ten aanzien van de levering van de zorgprestaties. Daarnaast heeft u de keuze gemaakt dat u in beginsel blijft steunen op de prestatielevering van de zorgleveranciers. Ter compensatie worden steekproefsgewijze controles uitgevoerd op de prestatielevering van de pgb-zorg en de zorgprestaties in de Wmo. Hierdoor ontstaat gedurende het jaar een goed beeld of u binnen deze zorgdomeinen risico’s loopt dat zorgkosten worden betaald zonder dat de prestaties zijn geleverd.