01 Raadsvoorstel Kadernota 2027 2026000124.pdf

*

Bloemendaal Aan de Gemeenteraad. VVD

D66

HvB

GRL

PvdA

CDA

LB

ZB

Totaal

Voor Tegen Aangenomen 1 Verworpen Raadsvergadering d.d. Commissie Portefeuillehouder Zaaknummer Productiedatum

Algemene commissie de heer R. Scholte (wethouder) 1371438 10 april 2026

Onderwerp Dit voorstel gaat over de kadernota 2027 waarin de beleids- en technische uitgangspunten worden vastgesteld voor de ontwerpbegroting 2027 van de gemeente Bloemendaal. Voorgesteld besluit: De raad van de gemeente Bloemendaal; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 6 mei 2026

1. 2. 3.

Kennis te nemen van scenario’s van oplossingsrichtingen voor het te verwachten begrotingstekort en een voorkeur uit te spreken voor scenario 3; Kennis te nemen van de overige ontwikkelingen en investeringsplannen; De uitgangspunten voor de begroting 2027 vast te stellen: a. rekenrente op 3,2507o te bepalen; b. een loonontwikkeling van 4,807o; c. indexering materiële- en subsidiebudgetten van 2,407o; d. subsidies voor zorg- en welzijnsorganisaties binnen het sociaal domein alsmede het lumpsum bedrag aan de consortia in de jeugdzorg worden geïndexeerd met de OVAindex van 3,8607); e. voor de investeringen uit het Integraal Huisvestingsplan wordt voorgesteld de BDB-index (Bureau Documentatie Bouwwezen) toe te passen; f de overige inkomsten, heffingen, huren en belastingen worden verhoogd met 30A (zie voor huren gemeentewoningen de tabel in de kadernota);

De raad voornoemd, d.d. de griffier,

de voorzitter,

2026000124

besluit:

2-

-

Voorgesteld besluit Zie voorblad. Aanleiding en beoogd effect Aanleiding Anders dan in voorafgaande járen, is de Gemeente Bloemendaal op een keerpunt beland waarbij de noodzaak tot omvangrijke investeringen in zowel onderwijshuisvesting (vele tientallen miljoenen in komende tien járen), als (sociale) woningbouw (circa 5 miljoen in komende zes járen, met name Blekersveld) niet langer vooruitgeschoven kan worden. Het is de omvang van deze investeringen, veel meer nog dan het aanstaande 'ravijnjaar' waar veel over gesproken wordt, dat de gemeente Bloemendaal zal dwingen om anders en veel kritischer met de beperkte financiële middelen om te gaan. We besteden onze middelen in Bloemendaal met zorg en met een (goede) reden. Als we ervoor (moeten) kiezen om sommige bestedingen stop te zetten, valt die (goede) reden tot besteding niet weg. Bezuinigen doet dus meestal pijn. Tegelijkertijd creëren we met (nieuwe) investeringen, in bijvoorbeeld scholen en woningbouw, ook prachtige kansen voor onze gemeente. Als we besluiten die investeringen te doen èn de bezuinigingen te laten, ontstaan tekorten. Tenzij we, natuurlijk, besluiten om onze inkomsten via belasting van onze burgers te verhogen.

Juist omdat de keuzes waarvoor we staan zo ingrijpend zijn, hebben we ervoor gekozen om in de Kadernota niet slechts een enkel scenario te presenteren, maar u in uw rol als raadslid juist zicht te geven op een viertal scenario’s. Evengoed kunt u ervoor kiezen om elementen uit de vier grotere scenario’s te combineren. Vooropgesteld, natuurlijk, dat de hoofddoelstelling van een structureel sluitende begroting bewaakt blijft. Tenslotte is het niet onbelangrijk om nog iets te zeggen over de lasten voor de burger. In drie van de vier scenario’s wordt er voorgesteld om de OZB te verhogen met meer dan alleen met de indexatie. Dit heeft een direct gevolg op de woonlasten van de burger. In hoofdstuk 1 van de kadernota hebben we een aantal scenario’s uitgewerkt waarmee een te verwachten begrotingstekort kan worden aangepakt. We beogen met het aanbieden van scenario’s met uw raad in gesprek te komen over de voordelen en nadelen van de verschillende uitwerkingen. We denken daarmee een rode draad te kunnen verkrijgen aan de hand waarvan we de begroting 2027 concreet kunnen gaan samenstellen. De gemeente is namelijk verplicht om een structureel, reëel en duurzaam materieel sluitende begroting te maken. De gemeente heeft een groot grondgebied te onderhouden (bijvoorbeeld groen, riolering, wegen), vijf kernen met eigen wensen voor onderwijs- en sportfaciliteiten etc.

en krijgt onvoldoende uit het gemeentefonds om dit op het huidige niveau te kunnen bekostigen. Er gelden kaders die door de Rijksoverheid zijn vastgesteld. Deze kaders zijn opgenomen in de Gemeentewet en in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Tevens is rekening gehouden met de kaders vanuit de provincie Noord-Holland (zie kaderbrief provincie Noord-Holland -nog niet beschikbaar-). Het BBV bevat de regelgeving voor onder andere het opstellen van de begroting en jaarstukken, de financiële positie, waardering activa en informatie voor derden. Er wordt o.m. voorgeschreven dat het

-3begrotingsstelsel van baten en lasten van toepassing is voor de gemeentebegroting en dat de begroting in structurele zin in evenwicht moet zijn. Dit houdt feítelijk in dat de jaarlijks terugkerende lasten gedekt moeten worden door jaarlijks terugkerende baten. De begroting bevat ook posten die het begrotingssaldo incidenteel beïnvloeden. Het gaat hierbij om eenmalige zaken die naar aard het karakter van tijdigheid c.q. eindig doel hebben. In de regel zijn dat baten en lasten die zich gedurende maximaal driejaar voordoen. Deze worden aangemerkt als incidenteel. Verder zijn richtlijnen opgenomen in de Verordening financieel beheer Bloemendaal 2025 (ex art. 212 Gemeentewet) vastgesteld in uw raad van 13 maart 2025. Naast kaders wat betreft regelgeving, zijn er ook financiële kaders/uitgangspunten waarvan de raad gevraagd wordt om deze vast te stellen zoals rekenrente en inflatiepercentages. De begroting 2027 wordt digitaal ontsloten en zal compact en op hoofdlijnen zijn. Waar nodig worden de verplichte BBVbeleidsindicatoren aangevuld met facultatieve kengetallen. Naast deze kaders doen zich ontwikkelingen voor waar de gemeente mee te maken heeft. Dat wordt beschreven in de kadernota in bijlage 1 ‘Ontwikkelingen’, bijlage 2 ‘Recapitulatie en samenvatting financieel’ en bijlage 3: Toelichting aanvragen’.

Beoogd effect Beoogd wordt dat de gemeenteraad zich uitspreekt over het scenario aan de hand waarvan de begroting 2027 kan worden opgesteld. Daarnaast dat de gemeenteraad de richting voor de financieel technische uitgangspunten vaststelt waarmee de ontwerpbegroting wordt opgesteld. Tenslotte dat de gemeenteraad kennis neemt van actuele ontwikkelingen en de mogelijkheid heeft richting te geven aan beleid en financiële kaders. Politieke keuzeruimte Het is aan de gemeenteraad om een afweging te maken tussen financiële mogelijkheden en belangen aan de ene kant en inhoudelijke beleidsafwegingen aan de andere kant. Gedachtegang Indien de structurele aanvragen uit de kadernota gehonoreerd zouden worden, zou er sprake zijn van een ‘structureel tekort’ van ongeveerd 1,6 mln. in 2027. Uitgangssituatie kadernota 2027 2028

2029

-1.960

-2.716

-3.994

- Septembercirculaire 2025

33

-17

27

27

- Raadsbesluiten januari '26

-12

-11

-11

-11

BIJGESTELDE STAND meerjarenbegroting 2026-2029 na raadsbesluiten januari 26

-1.939

-2.744

-3.977

-3.977

Eliminatie opgenomen incidentele uitgaven en inkomsten

-1.684

-1.537

-1.629

-1.629

BIJGESTELDE STAND meerjarenbegroting 2026-2029 na eliminatie incidentele baten en lasten

-255

-1.207

-2.349

-2.348

Bijstelling vastgestelde bezuinigingen Berenschot (voorstel college)

-113

-113

-113

-113

Autonome ontwikkelingen (196 van begrotingstotaal C83.730.724)

-837

-837

-837

-837

Effect aanvragen kadernota 2027

-416

-341

-341

-341

-1.621

-2.497

-3.639

-3.639

MEERJARENBEGROTING 2026-2029 x Cl.000 Stand meerjarenbegroting in PRIMAIRE begroting 2026

2027

2030 -3.994

Uitwerking Meicirculaire 2026 Saldo

-4Erzijn een viertal scenario's opgesteld waarmee we kunnen werken aan een sluitende programmabegroting 2027 -2030 met een herstel van het structureel begrotingsevenwicht. Deze scenario’s bieden ons tijd en ruimte om bestuurlijk een afweging te maken op de vraag wat voor een gemeente Bloemendaal wil zijn. De aanvragen die door de organisatie zijn ingediend en de geplande investeringen worden als ontwikkelingen vermeld in de kadernota. De besluitvorming hierover vind plaats bij de begroting 2027. Argumenten 1.

2.

3.

Door kennis te nemen van de scenario’s van oplossingsrichtingen voor het begrotingstekort en de voorkeur uit te spreken voor het uitwerken van scenario 3 (Inzet algemene reserve in 2027, daarna mix van bezuinigingen en OZB-verhoging) in begroting 2027, geeft de raad richting aan de oplossing voor het begrotingstekort. Een aantal ontwikkelingen en investeringsplannen is van belang voor de voorbereiding van de begroting 2027, waarvan de raad kennis kan nemen en over kan besluiten bij de begroting 2027, wanneer immers de verdere uitwerking heeft plaatsgevonden en de kaders vanuit het Rijk bekend zijn. De raad wordt dus niét gevraagd om goedkeuring en beschikbaar stellen van kredieten maar kan natuurlijk wel een zienswijze geven. Door de uitgangspunten voor de begroting 2027 vast te stellen, kan de organisatie starten met het opstellen van de begroting 2027.

Kanttekeningen N.v.t. Risico's De voorgestelde scenario's zullen leiden tot inperking van maatschappelijke effecten en financiële consequenties voor de samenleving hebben, waar risico's uit voort zullen vloeien die nader uitgewerkt moeten worden. Alternatieven N.v.t. Overwegingen van het college Het college vraagt in het voorliggende raadsvoorstel om opdracht te geven om scenario 3 (Inzet algemene reserve in 2027, daarna mix van bezuinigingen en OZB-verhoging) te hanteren als basis voor het opstellen van de ontwerpbegroting 2027. De algemene reserve is toereikend en het college is van mening dat een eenmalige inzet van het surplus van de algemene reserve passend is voor het begrotingsjaar 2027. Omdat dit echter geen structureel dekkingsmiddel is, stelt het college voor om vanaf begrotingsjaar 2028 aanvullende maatregelen te treffen in de vorm van verder bezuinigingen en het verhogen van de OZB-belasting. Middelen Bij het opstellen van de begrotingen van de afgelopen járen, was het vooral als gevolg van decentralisatie van overheidstaken op het gebied van het sociaal domein en de ontwikkeling daarvan steeds lastiger om de structurele baten en lasten te laten sluiten. De gemeente staat daarbij voor ingrijpende keuzes omdat het Rijk gemeenten onvoldoende bekostigt en de investeringsopgave groot is en blijft.

De gemeente voert in medebewind een aantal taken uit voor het Rijk, maar gemeenten worden vaak slechts deels gecompenseerd. Derhalve is het financieel kader onzeker.

-5Bij de kadernota van vorig jaar is besloten een algemene reserve onderwijshuisvesting in te stellen. Het doel van deze reserve is om structurele begrotingsoverschotten over een periode van 10 jaar te storten in deze algemene reserve onderwijshuisvesting. Dit om te voorkomen dat gerealiseerde structurele overschotten aan andere doeleinden worden besteed. Op deze wijze kan er ruimte in de begroting gespaard worden voor toekomstige hogere kapitaallasten. Het is niet toegestaan de investeringen in onderwijshuisvesting zelf ten laste van de reserve te brengen. Ook kunnen de hogere kapitaallasten IHP niet gedekt worden uit deze reserve aangezien het structurele lasten zijn. De incidentele exploitatiekosten die verband houden met het IHP zoals de huur van tijdelijke huisvesting of noodlokalen kunnen wel ten laste van deze reserve gebracht worden. Participatie Participatie is niet aan de orde. Oplossingsrichtingen Om tot een sluitende begroting 2027 te komen brengen wij in de kadernota het volgende in beeld. In hoofdstuk 1 schetsen wij het beeld dat ontstaat als we ongewijzigd bestaand en beoogd beleid doorzetten. U ziet als gevolg daarvan een beoogde begrotingstekort ontstaan. Vervolgens schetsen wij een beeld van de keuze mogelijkheden die wij zien om een te verwachten begrotingstekort op te vangen.

Met inzet van deze keuze mogelijkheden hebben wij globaal een viertal scenario’s uitgewerkt die ieder voor zich kunnen leiden tot een sluitende conceptbegrating. De effecten van de scenario’s voor de gemeente zijn evenwel verschillend. Wij vragen in het voorliggende raadsvoorstel om ons de opdracht te geven om scenario 3 (Inzet algemene reserve in 2027, daarna mix van bezuinigingen en OZB-verhoging) te hanteren als basis voor het opstellen van de ontwerpbegroting 2027. In hoofdstuk 4 brengen we in beeld welke meer technisch rekenkundige uitgangspunten we voorstellen te hanteren bij het opstellen van de ontwerp begroting 2027. In de bijlage schetsen wij de ontwikkelingen, de aanvragen en investeringsplannen. U besluit niet om goedkeuring te verlenen of nu al kredieten beschikbaar te stellen. U wordt voorgesteld kennis te nemen van de informatie. Communicatie De kadernota wordt op de website gepubliceerd. Samenwerking (Heemstede) Het format kadernota is niet geharmoniseerd met de gemeente Heemstede. Het loonindexatiecijfer is afgestemd met gemeente Heemstede. Vervolgproces/evaluatie Vervolgproces De ontwerpbegroting wordt opgesteld op basis van de uitgangspunten van de kadernota en de besluiten en meningsvorming in de gemeenteraad.

-6Evaluatie Jaarlijks wordt de P&C cyclus geëvalueerd met de auditcommissie en zo nodig worden aanpassingen doorgevoerd.

Bijlagen * Kadernota 2027 * Meerjarig investeringsprogramma 2027-2030

Burgemeester en wethouders van Bloemendaal,

leentesecretaris.