26028.01 - Raadsvoorstel Meerjarenprognose grondexploitaties 2026

Voorstel aan de Raad

Vergadering Datum

: Gemeenteraad Best : 29-06-2026

Onderwerp Meerjarenprognose grondexploitaties 2026 Aanleiding In de Nota Grondbeleid 2015 is vastgelegd dat het college jaarlijks de Meerjarenprognose grondexploitaties (MPG) aan de raad aanbiedt. Deze verplichting is nader uitgewerkt in de Financiële verordening. De MPG is geen wettelijk verplicht document binnen de bestuurlijke planning- en controlcyclus, zoals de begroting en de jaarrekening. Vanwege het grote financiële belang van de grondexploitaties en de directe samenhang met de begroting en de jaarrekening heeft de raad er echter voor gekozen de MPG wel onderdeel te laten uitmaken van deze cyclus. Advies 1. De Meerjarenprognose grondexploitaties 2026 en daarmee de geactualiseerde grondexploitaties per 1-12026 vast te stellen. - De geactualiseerde raming van kosten en opbrengsten van de grondexploitaties in de begroting 2026 bij te stellen door begrotingswijziging W11/2026 vast te stellen. - De geactualiseerde raming van kosten en opbrengsten van de grondexploitaties op te nemen in de ontwerpbegroting 2027-2030. 2. De grondexploitatie Centrumplan af te sluiten per 31-12-2025. 3. Na toestemming van de Provincie uitvoering te geven aan dit besluit. Argumenten

1.1. De MPG geeft overzicht en inzicht in de gemeentelijke grondexploitaties en faciliteert daarmee de kaderstellende en controlerende rol van de raad. De MPG biedt de raad het overzicht en inzicht die nodig zijn om zijn kaderstellende en controlerende rol te kunnen uitoefenen. Om deze rol goed te vervullen, is het van belang dat de raad op vaste momenten beschikt over actuele en betrouwbare informatie over de ontwikkelingen binnen de gemeentelijke grondexploitaties. Met de MPG wordt de raad jaarlijks op portefeuilleniveau geïnformeerd over de financiële stand van zaken van de grondexploitaties. De MPG 2026 is gebaseerd op de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2026. In dit document wordt zowel teruggekeken op de realisatie in 2025 als vooruitgekeken naar de verwachte ontwikkelingen in 2026 en de daaropvolgende jaren. Op basis van de MPG kan de raad beoordelen of de financiële ontwikkelingen en risico’s binnen de grondexploitaties passen binnen de eerder vastgestelde kaders en of bijsturing noodzakelijk is. De behandeling van de MPG vormt daarmee een expliciet besluitvormingsmoment voor de raad. De voornaamste (financiële) conclusies uit de MPG 2026 zijn samengevat in hoofdstuk 1 van de MPG 2026.

*IN26-00865*

IN26-00865/ Pagina 1 van 4

1.2 Door vaststelling van de MPG 2026 worden de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2026 vastgesteld. Met de vaststelling van de MPG 2026 stelt de raad de geactualiseerde gemeentelijke grondexploitaties per 1 januari 2026 vast. Hiermee wordt invulling gegeven aan de verplichting uit het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV), waarin is bepaald dat grondexploitaties minimaal eenmaal per jaar integraal worden geactualiseerd. Deze actualisatie heeft betrekking op het volledige financiële en inhoudelijke beeld van de grondexploitaties, waaronder programma, planning, gehanteerde parameters, kosten, opbrengsten, resultaten en risico’s. In de MPG worden deze geactualiseerde grondexploitaties toegelicht op portefeuilleniveau.

1.3. De financiële consequenties van de geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2026 worden verwerkt in de jaarrekening 2025, de begroting 2026 en de ontwerpbegroting 2027-2030. De actualisering van de grondexploitaties per 1-1-2026 heeft (financiële) consequenties. Deze worden verwerkt in onderstaande financiële documenten. • Jaarrekening 2025 (terugkijken) De geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2026 zijn de basis voor de waardering van de grondexploitaties in de jaarrekening 2025. De bijgestelde boekwaarden worden per ultimo 2025 op de balans verantwoord. Op basis van de geactualiseerde prognoses wordt beoordeeld of in de jaarrekening 2025 voorzieningen voor verliesgevende grondexploitaties moeten worden getroffen of bijgesteld. Ook wordt via de jaarrekening 2025 de risicoreserve grondexploitaties (weerstandsvermogen) op het benodigde niveau bijgesteld. • Begroting 2026 en ontwerpbegroting 2027-2030 (vooruitkijken) De geactualiseerde grondexploitaties per 1-1-2026 geven een meerjarig inzicht in de nog te realiseren kosten en opbrengsten. Deze prognoses worden gebruikt om de lopende begroting 2026 bij te stellen (via vaststelling van begrotingswijziging W11/2026). De informatie wordt ook gebruikt om de ontwerpbegroting 2027-2030 op te stellen.

Door vaststelling van deze documenten stelt de raad de benodigde budgetten beschikbaar voor de uitvoering van de grondexploitatie-projecten.

2. De raad heeft in 2025 een nieuwe visie vastgesteld voor de ontwikkeling van het Dorpsplein en omgeving. Deze visie vormt een nieuw kader voor de toekomstige gebiedsontwikkeling. De lopende grondexploitatie voor het centrum is gebaseerd op het centrumplan uit 2011. Dit plan is deels uitgevoerd, onder meer door de herinrichting van de openbare ruimte en de realisatie van horeca en commerciële ruimte met bovenliggende appartementen. De verdere uitvoering van dit plan ligt sinds langere tijd stil in afwachting van nieuwe planvorming. De in 2025 vastgestelde visie wijkt op essentiële onderdelen af van de lopende grondexploitatie, onder andere wat betreft plangebied, ruimtegebruik, programma en fasering. Hierdoor is voortzetting van de bestaande grondexploitatie niet langer passend binnen de door de raad vastgestelde kaders. Om die reden is de lopende grondexploitatie per 31-12-2025 afgesloten. De afsluiting van de grondexploitatie resulteert in een nadelig saldo van € 4.805.769. Voor dit resultaat is in de jaarrekening 2025 een voorziening getroffen. Risico’s Aan grondexploitaties zijn onvermijdelijk risico’s verbonden. Deze vloeien onder andere voort uit de vaak lange looptijd van plannen en planvorming, onzekerheden in gehanteerde parameters, conjuncturele en marktontwikkelingen, de rol van marktpartijen en wijzigingen in overheidsbeleid.

In het kader van de actualisering van de grondexploitaties per 1-1-2026 is ook de risico-inschatting opnieuw beoordeeld. Op basis hiervan bedraagt het benodigde weerstandsvermogen voor het afdekken van deze risico’s € 5,6 miljoen. Dit weerstandsvermogen wordt gedekt uit de Risicoreserve grondexploitaties. Een nadere toelichting op de risicoanalyse is opgenomen in hoofdstuk 7 van de MPG 2026.

*IN26-00865*

IN26-00865/ Pagina 2 van 4

Kosten en dekking De geactualiseerde boekwaarden, geraamde kosten, geraamde opbrengsten, geprognosticeerde resultaten en risico’s van de grondexploitaties per 1-1-2026 worden verwerkt in de jaarrekening 2025, de begroting 2026 en in de ontwerpbegroting 2027-2030. Met het vaststellen van deze documenten stelt de raad de benodigde budgetten beschikbaar voor de uitvoering van de gemeentelijke grondexploitatie-projecten. De gewijzigde budgetten in de begroting leiden tot een mutatie in de boekwaarde op de balans en hebben geen gevolgen voor het begrotingssaldo 2026 en volgende jaren. Participatie Niet van toepassing. Communicatie De MPG 2026 wordt via de reguliere gemeentelijke communicatiekanalen gecommuniceerd. Procedure en planning In de vigerende Nota Grondbeleid 2015 is bepaald dat de MPG jaarlijks gelijktijdig met de begroting aan de raad ter vaststelling wordt aangeboden. In afwijking daarvan is enkele jaren geleden gekozen voor een eerder moment van aanbieding, namelijk gelijktijdig met de jaarrekening. Dit eerdere moment sluit beter aan bij de rol van de MPG binnen de planning- en controlcyclus. De MPG vormt enerzijds een onderbouwing voor de waardering van de grondexploitaties in de jaarrekening en ondersteunt daarmee de controlerende rol van de raad.

Anderzijds biedt de MPG inzicht in de financiële ontwikkelingen en prognoses die nodig zijn voor het opstellen van de begroting en de meerjarenraming en ondersteunt zij de kaderstellende rol van de raad. Deze werkwijze is geformaliseerd met de raadsinformatiebrief van 10-11-2020 (PU20-05348) en de bijbehorende bijlage (BL20-11568) en wordt sindsdien structureel toegepast. Evaluatie Evaluatie van de uitvoering van de gemeentelijke grondexploitaties vindt plaats via de reguliere planning- en control cyclus. Wet algemene regels herindeling financiële afstemming (Wet Arhi) Dit voorstel valt onder het preventief financieel toezicht vanuit de Wet Arhi. Instemming van gemeente Oirschot en goedkeuring van de Provincie is hierdoor vereist.

Bijlagen die horen bij dit raadsvoorstel: Benoem hier alle documenten die de raad moet behandelen of kennis van moet nemen Nummer BL26-02091 IN26-00869 BL26-02034 BL26-02166

Openbaar Geheim wegens (ja/nee) Titel (klik hier voor informatie) Meerjarenprognose grondexploitaties 2026 ja <…> Ontwerp-raadsbesluit tot vaststelling van de Meerjarenprognose ja grondexploitaties 2026 Begrotingswijziging W11/2026 ja Instemmingsverklaring B0015 ja

19-05-2026

*IN26-00865*

IN26-00865/ Pagina 3 van 4

Burgemeester en wethouders van Best,

M.J.D. Donders - de Leest Burgemeester

Y.Y.M. Hasselman Secretaris

*IN26-00865*

IN26-00865/ Pagina 4 van 4