Voorstel zienswijze begroting GR WAA 2022

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 4 mei 2021

Portefeuillehouder Wethouder Pekema

Datum vergadering 8 juni 2021

Onderwerp Jaarrekening 2020 en zienswijze op de primaire begroting 2022 GR WAA

Aan de raad,

Inleiding Artikel 35 van de WGR geeft aan dat een primaire begroting 202 2 dient te worden aangeboden aan de gemeenteraad om een eventuele zienswijze kenbaar te maken zodat deze betrokken kan worden bij het vaststellen van de begroting door het bestuur van de gemeenschappelijke regeling WAA. In dit voorstel wordt aan u voorgesteld geen nadere zienswijze in te dienen.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten De WAA voert al jarenlang de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) uit voor de deelnemende gemeenten Beesel, Bergen en Venlo. De gemeentelijke bijdrage van Bergen in het schap (aandeel van ongeveer 13%) is opgenomen in de gemeentelijke begroting 2021, 2022 en verder. De WSW-uitvoering staat al lange periode onder behoorlijke financiële druk. Ingegeven door de rijksbezuinigingen enerzijds en de en Cao-afspraken WSW anderzijds, nemen de (loon)kosten binnen de regeling toe en is de rijkssubsidie de achterliggende jaren afgebouwd. Hierdoor komen de kosten terecht bij de financieel verantwoordelijke lokale overheid, op gemeenteniveau dus. Het financiële gat wat door bovenstaande redenen vergroot wordt, leidt tot hogere gemeentelijke bijdragen ten aanzien van de uitvoering van de WSW, dan wel een verhoogde druk op de uitvoering van de WSW-regeling teneinde het financiële gat in te lopen c.q. te verkleinen. Het afgelopen jaar is de compensatie naar boven bijgesteld (mede ingegeven de Corona compensatieregeling) wat een financieel gunstig effect heeft op de begroting 2022 en de jaarrekening 2020. In de meicirculaire worden de Rijksbijdragen voor 2021 en verder wederom geactualiseerd. Corona: Op 2-9-2020 heeft het Rijk aangegeven coronacompensatie voor Sw-bedrijven te verlenen voor de periode t/m december 2020.

Via de rijksbijdrage Wsw is, ter vervanging van de NOW -bijdrage voor Sw-bedrijven, in de septembercirculaire van het Rijk in totaal € 933.000 (€ 2.098 per arbeidsjaar Wsw) voor sec 2020 aan eenmalige, extra subsidie verstrekt via gemeenten aan SWbedrijven als overbrugging voor de gevolgen van COVID-19 op de bedrijfsvoering. Naast compensatie van het Rijk heeft WAA ook afspraken met haar klanten kunnen maken waarbij, met een beroep op partnership, ook deze relaties een bijdrage hebben geleverd en zullen blijven leveren om de gevolgen van COVID-19 te mitigeren.

Argumenten Vanaf 2018 is de uitvoering van de WSW voor Bergen, Beesel en Venlo opgedeeld in 2 verschillende onderdelen. Te weten: - De gele groep: beschutte werkomgeving, doorgaans een lage toegevoegde waarde en een grote mate van begeleidingsbehoefte; - De blauwe groep: in staat met aanpassingen en begeleiding te werken binnen een redelijk reguliere werkomgeving. Doorgaans een relatief hogere loonwaarde en wat minder intensieve begeleidingsbehoefte.

Pagina 1 van 4

De gele groep valt sinds januari 2018 onder de volledige uitvoering en verantwoordelijkheid van de gemeente zelf. Ook de financiële effecten daarvan. Deze zijn sinds 2018 dan ook opgenomen in de gemeentelijke begroting en vallen daarmee buiten de schapsbegroting van de GR WAA. De gele groep is door onze gemeente geplaatst bij hoofdzakelijk INTOS en Dutch Garden Pla nts (voorheen Roobeek). Dit verloopt vanaf de start in 2018 tot op heden naar tevredenheid. De blauwe groep valt onder verantwoordelijkheid van de GR WAA. De begroting 202 2 van de GR WAA is dan ook niet te vergelijken met begrotingen van voor 2018 omdat di e begrotingen betrekking hadden op de volledige groep WSW-ers en niet alleen op de blauwe groep zoals vanaf 2018 aan de orde is. Actuele stand van zaken: De hervorming voor de uitvoering van de WSW binnen de GR WAA welke jaren geleden is ingezet, heeft inmiddels een stabiele vorm gekregen. Inmiddels staat er een uitvoeringsorganisatie die zich richt op de detacheringen en groepsbegeleiding van WSW -ers. De beschutte infrastructuur is volledig afgebouwd. De panden en voorraden van de verschillende PMC’s (Product Markt Combinaties) zijn volledig afgebouwd. Wat er nu staat is een duurzaam detacheringsbedrijf voor de WSW voor de 3 deelnemende GR-gemeenten.

Ook in 2020 en 2021 zijn de deelnemende gemeenten in de GR door gegaan met het uitwerken van plannen, business cases en het concretiseren van toekomstmogelijkheden voor de uitvoering van de WSW-regeling in een hernieuwde vorm. Een aanvankelijk Venloos voorstel op basis van het opgestelde Werk Ontwikkeling Bedrijf (WOB)-plan is door de gemeenten Beesel en Bergen negatief beoordeeld. Momenteel is het ontwikkelproces nog steeds lopende. Door de krimp van de WSW-doelgroep heeft de huidige koers nog een beperkte houdbaarheid. Over 5 tot 10 jaar (afhankelijk van de snelheid van de uitstroom uit de regeling) zal het kantelpunt negatief doorslaan vanwege het volume/schaal probleem. De organisatie in zijn huidige vorm wordt dan relatief gezien té groot. De komende periode zullen we dus onverminderd blijven investeren in de koers naar een toekomstbestendige uitvoering van de WSW-regeling. Hierover wordt u als raad geïnformeerd en meegenomen. De actuele situatie van de WAA is al vanaf 2019 en vervolgens ook in 2020 en 2021 te typeren als ‘steady as she goes’, een stabiel maar krimpende sociaal duurzame detachering sorganisatie voor sec de WSW (blauw). De uitstroom uit de WSW-regeling is in 2020 wel groter dan de eerdere jaren. Gezien de vergrijzing van de WSW-ers is de verwachting dat de uitstroom ook de komende jaren wel hoger zou kunnen zijn dan in de achterliggen de jaren.

Dit wordt maandelijks gemonitord. De WAA heeft een duidelijke lijn uitgezet gericht op het optimaliseren van de duurzame detacheringen. In 2020 en 2021 is daar verder op ingezet en ook voor 2022 ligt er een uitdaging voor dit optimalisatieproces. Dit is erop gericht de organisatie en haar processen nog verder te finetunen. Belangrijk punt hierbij is dat gewerkt zal worden aan de doorontwikkeling van de cultuuromslag. Deze heeft te maken met de omslag van het inspanningsgericht werken naar resultaatgericht werken. Financieel: Het vervreemden van eigen, veelal hoogrenderend, facilitair werk heeft vanaf 2019 voor de beleidsmatig gewenste risicoreductie voor WAA overall gezorgd. Dit proces heeft wel gezorgd voor een per saldo lagere toegevoegde waarde. Een daling die door de afstoting van eigen huisvesting en verhuizing van WAA naar een veel kleiner, gehuurd kantoor van WAA, en de forse krimp in regulier personeel, meer dan volledig gecompenseerd is door een daling in de exploitatielasten. vanaf 2019 en vervolgens ook in 2020 en 2021 is het operationeel resultaat resp. de exploitatie als geheel in positieve zin beïnvloed. Dit los van de effecten van Covid-19. Het operationeel resultaat van de WAA ontwikkelt zich in een financieel positieve richting. Binnen de bedrijfstakken waar de WSW veelal in bemiddelt, is de verwachting dat de vraag naar arbeidskrachten blijft bestaan.

Denk hierbij aan de schoonmaak, productie, groenvoorziening en de verpakkingen/assemblage. De gemeentelijke bijdrage voor Bergen in het schap is opgenomen in onze gemeentelijke begroting en daarvoor is dekking aanwezig.

Pagina 2 van 4

Corona-impact De pandemie zorgt in grote delen van de wereld voor een gehele of gedeeltelijke, gecontroleerde shutdown van (delen) van de maatschappij. En die zowel menselijk als financieel een zeer forse impact heeft op het sociale, maatschappelijke én economische leven van mensen en organisaties. Juist de WSW wordt getroffen door dit virus omdat binnen de WSW relatief veel mensen werken die onder de risico-groepen vallen vanwege hart, long en andere gezondheidsklachten. Zij zijn kwetsbaar. Het achterliggende jaar heeft de WAA op basis van (veelal) maatwerk invulling kunnen geven aan de organisatie van de maatregelen ivm de uitbraak van Corona. De impact die de crisis in 2020 heeft gehad was weliswaar heftig, echter heeft de WAA de financiële effecten daarvan (mede dor de extra compensatie vanuit het Rijk) kunnen beperken. Zij heeft samen met de partners de negatieve effecten kunnen opvangen binnen de begroting. Een enorme prestatie i n deze lastige tijd. Wat de effecten van Corona in 2021 en 2022 en verder gaan zijn, is nu nog lastig in te schatten. Het huidige weerstandsvermogen biedt voorlopig voldoende ruimte om eventuele eerste klappen op te vangen. Compensatie Corona is als PM opgenomen.

Communicatie Uw reactie tot het afzien van het indienen van een nadere zienswijze zal bij akkoord door middel van bijgevoegde conceptbrief aangeboden worden aan het bestuur van de GR WAA.

Juridische aspecten Conform artikel 35 WGR wordt u als gemeenteraad van Bergen (L) in de gelegenheid gesteld uw zienswijze kenbaar te maken op de begroting van de GR WAA.

Financiën / fiscale gevolgen Naast de kosten die we als gemeente maken voor de blauwe groep (gemeentelijke bijdragen aan het schap zoals die in de primaire begroting 2022 van de GR WAA is opgenomen), zijn er kosten die we maken voor de gele groep. In de gemeentelijke begroting bestaat de WSW -uitvoering dan feitelijk ook uit 2 componenten. Enerzijds de doorbetaling van de rijksbijdrage aan de WAA voor de blau we WSW-ers, aangevuld met de gemeentelijke bijdrage voor de uitvoeringskosten. De gemeentelijke bijdrage 2022 is geraamd op een schapstotaal van € 1.100.000. Naar rato van de verdeelsleutel (Bergens aandeel) betreft dat een gemeentelijke bijdrage van € 141.000 voor de gemeente Bergen. Hiervoor is dekking aanwezig in de meerjarenbegroting. Anderzijds de loonkosten voor de gele groep WSW-ers en de uitvoeringskosten die we voor hen maken bij het organiseren en begeleiden van het werk. Hiervoor ontvangen we de rijksbijdrage voor de gele WSW-ers en hebben we tevens inkomsten uit de inleentarieven die we ontvangen van de inlenende partijen, zoals Dutch Garden Plants (nieuwe eigenaar Kwekerij) en de Intos. Deze kosten vallen buiten de nu voorliggende GR WAA begroting. In de begroting 2022 wordt de afbouw van de WSW steeds beter zichtbaar.

Het aantal WSW -ers welke werkzaam is binnen de WAA loopt verder terug als gevolg van uitstroom en het feit dat er vanaf 2015 geen nieuwe instroom meer plaats vindt. De (interne) afdelingen van WAA (de PMC’s) zijn vervreemd of verkocht. Wat resteert is het sociaal duurzaam detacheringsbedrijf. Zij voert de WSW uit voor de blauwe populatie. De werkzaamheden voor de blauwe groep bestaan hoofdzakelijk uit het detacheren en begeleiden van de WSW-ers welke extern werkzaam zijn. Daarnaast blijft de WAA de formele werkgeverstaken uitvoeren voor zowel de gele als de blauwe WSW-ers. Samengevat is de (financiële) koers van WAA en haar uitvoeringsorganisatie WAA groep NV (vooralsnog) gericht op het uitvoering geven aan de werkgeverstaken voor de WSW-populatie en de organisatie van detacheringen en jobcoachbegeleiding voor de blauwe WSW -groep. De komende periode zal over de te varen koers verder nagedacht worden en worden verschillende

Pagina 3 van 4

toekomstscenario’s afgewogen. Vooralsnog blijft de koers gehandhaafd zoals die vorenvermeld is omschreven.

Voorstel Wij stellen u voor: -

Kennis te nemen van de jaarrekening 2020 van de GR WAA; Kennis te nemen van de primaire begroting 2022 van de GR WAA; Geen nadere zienswijze in te dienen; De (concept)brief waarin u aangeeft geen nadere zienswijze in te dienen, te versturen aan het bestuur van de GR WAA.

Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans De secretaris

M.H.E. Pelzer De burgemeester

Bijlage(n) 1. 2. 3. 4.

Raadsbesluit zienswijze op de primaire begroting 2022 GR WAA; (Concept)brief zienswijze primaire begroting 2022 aan het bestuur van de GR WAA; Jaarrekening 2020 van de GR WAA; Primaire begroting 2022 GR WAA.

Pagina 4 van 4