Voorstel Projecten 1e tranche Regio Deal

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 23 februari 2021

Portefeuillehouder Wethouder Splinter

Datum vergadering 26 april 2021

Onderwerp Projecten 1 e tranche Regio Deal en 1 e projectenveloppe Investeringsagenda

Aan de raad,

Inleiding Hierbij bieden wij u het voorstel aan voor de uitvoering van regionale projecten uit de 1e tranche Regio Deal en de 1e projectenvelop Investeringsagenda. Wij stellen voor om in te stemmen met deze projecten en budget beschikbaar te stellen uit het Investeringskrediet Investeringsagenda / Regiodeal. Het voorstel gaat allereerst in op de kaders, de regionale strategische visie en Investeringsagenda Noord-Limburg en de Regio Deal Noord-Limburg. Vervolgens wordt het proces tot deze projectenvelop en de inhoud van de projectenvelop toegelicht. Ten slotte komt het vervolgproces aan bod. In bijlage 1 treft u een overzicht van projecten als concrete uitwerking voor de 1 e tranche Regio Deal en de 1e projectenvelop Investeringsagenda aan. In bijlage 2 is een voorstel opgenomen voor de financiële deelname aan deze projecten. 1. Het kader We staan, ondanks de onzekerheden die gepaard gaan met de huidige gezondheidssituatie, in Noord-Limburg aan de vooravond van een enorme, structuurversterkende investeringsimpuls. En hoewel we een jaar geleden onmogelijk de actuele situatie hadden kunnen inschatten lijkt de behoefte aan een dergelijke impuls in onze regionale economie en gemeenschap op dit moment meer dan welkom. Het op orde hebben of brengen van vitale processen tijdens deze crisis is immers niet genoeg.

Wij weten nu al dat de maatschappelijke en economische effecten in 2021 op zijn zachtst gezegd zeer stevig zullen zijn. In 2019 hebben we als acht regiogemeenten de strategische visie van de Regio geactualiseerd. Met als centrale ambitie “De Gezondste Regio” vormt de strategische visie het gezamenlijk lange termijn perspectief voor de Regio. Nu is het voor onze regio is het van belang dat we hierop anticiperen, zodanig dat we deze ambitie vertalen in een bestuurlijke agenda in de vorm van een Regionale investeringsagenda en Regio Deal. Diverse maatschappelijke partijen ondersteunen deze agenda’s met inzet en middelen. Daarmee zijn we in staat gezamenlijk de opgaven in de regio aan te pakken. Dit resulteert in een multiplier wanneer naast de overheidsinvesteringen ook de investeringen van het maatschappelijk veld worden meegenomen. De afgelopen periode is als regio hard gewerkt aan deze gezamenlijke regionale agenda voor Noord-Limburg. We hebben concrete afspraken gemaakt met de Provincie Limburg (Investeringsagenda Noord-Limburg) en het Rijk (Regio Deal). De Investeringsagenda en de Regio Deal zijn verder vertaald naar concrete projecten in de “1e tranche Regio Deal” en de “1e projectenvelop Investeringsagenda”. Een groot deel van deze projecten zijn zover uitgewerkt dat ze na besluitvorming direct van start kunnen.

De Investeringsagenda en de Regio Deal bieden veel extra mogelijkheden om de komende jaren aan onze ambitie te werken en veel projecten samen met ondernemers en maatschappelijke partners voor de regio te realiseren. Het inhoudelijke kader staat daarbij als een huis, met

Pagina 1 van 6

daarnaast een ruim financieel kader van € 75 mln. Er is sprake van een aanzienlijke financiële multiplier, omdat we als regiogemeenten daarvan een beperkt deel €28,75 mln. hoeven bij te dragen. Door deze agenda kunnen we als samenwerkende gemeenten de komende jaren veel bijdragen aan het versterken van de brede welvaart in de regio. 2. Regionale agenda’s In 2019 hebben we als acht regiogemeenten de strategische visie van de Regio geactualiseerd. Met als centrale ambitie “De Gezondste Regio” vormt de strategische visie het gezamenlijk lange termijn perspectief voor de Regio. In aansluiting daarop is ook het Uitvoeringprogramma opgesteld dat zich richt op de middellange termijn (4 jaar). In het Uitvoeringsprogramma staat wat we regionaal concreet gaan doen om onze gezamenlijke ambitie (“Gezondste Regio”) en onze doelen per programma te realiseren. Investeringsagenda Noord-Limburg Als onderdeel van ons uitvoeringsprogramma zijn afspraken gemaakt met de provincie. Hiervoor heeft de Regio een Investeringsagenda opgesteld voor de periode tot en met 2023 en deze bekrachtigd met een overeenkomst met de provincie. In de Investeringsagenda zijn de investeringen benoemd die de regio samen met partners gaat doen om de ambitie van de Gezondste Regio te realiseren én een bijdrage te leveren aan het oplossen van regio-overstijgende maatschappelijke vraagstukken.

Met de Investeringsagenda zal de regio Noord-Limburg een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van brede welvaart in Limburg, Nederland en Europa. Op 3 december 2019 is hiervoor het samenwerkingsconvenant Investeringsagenda Noord-Limburg getekend tussen provincie en regiogemeenten. Hierin zijn afspraken gemaakt over de ambitie, doelen en structuurversterkende icoonprojecten die belangrijk zijn voor provincie en regio. Daarvoor willen provincie en regiogemeenten in de periode 2019-2023 elk € 20 miljoen beschikbaar stellen. Regio Deal Noord-Limburg Ook heeft de Regio (samen met de provincie) afspraken gemaakt met het Rijk. Die afspraken zijn vastgelegd in de Regio Deal Noord-Limburg ‘Samen op weg naar een gezond, ondernemend en veilig Noord-Limburg’. Via deze Regio Deal-regeling stelt het Rijk middelen beschikbaar om de brede welvaart in de regio te versterken. De inhoud van de Regio Deal en de Investeringsagenda zijn complementair aan elkaar en passen binnen het kader van onze Uitvoeringsagenda. Bij de Regio Deal Noord-Limburg trekken wij als Regio Noord-Limburg (acht gemeenten) samen op met de Provincie Limburg. Het Kabinet heeft voor de Noord-Limburgse deal een rijksbijdrage van € 17,5 miljoen gereserveerd.

Dit onder de voorwaarde dat de rijksbijdrage met tenminste een gelijk bedrag door de regionale overheden (in dit geval Provincie en Regio Noord-Limburg samen) gecofinancierd wordt. De Regio Deal ondersteunt de ontwikkeling van de regio onder meer door bij te dragen aan zaken als het bieden van een duurzame toekomst aan de jeugd in de regio, het maximaal benutten van de kennisontwikkeling in de high tech, agribusiness, o.a. door het oprichten van een kennisinstituut Future Farming, het vergroten van de levensverwachting van inwoners, het vergroten van de veiligheid en het tegengaan van ondermijnende activiteiten. Hieraan leveren diverse maatschappelijke partners in de regio, zoals o.a. Brightlands Campus Greenport Venlo, onderwijsinstellingen, de stichting Gezondste Regio 2025, de zorggroep en het RIEC een bijdrage, maar ook private partijen, zoals BASF. De Regio Deal overeenkomst is in juli 2020 bekrachtigd door het Rijk, de Provincie Limburg en de regiogemeenten in Noord-Limburg.

Pagina 2 van 6

3. Vertaling van de agenda’s naar de 1e projectenvelop en 1e tranche regio deal Vertaling agenda naar projectenveloppen Om verder invulling te geven aan de Investeringsagenda en de Regio Deal zijn projecten opgesteld en toegevoegd aan een projectenvelop. Door het werken met projectenveloppes hoeft niet elk project apart het besluitvormingstraject bij de deelnemende gemeenten te doorlopen, maar kan het bestuur in één keer een besluit nemen op een set van projecten. De programmanagers van het Regiobureau hebben samen met programmateams en partners projecten geïnventariseerd voor de projectenvelop. Hierbij zorgden ze voor afstemming met de agenda’s van de regio, de provincie en het Rijk. Wat betreft de 1e tranche regio deal is er in eerste instantie propositie opgesteld die is aangeboden aan het Rijk. Voor de tweede tranche volgt de Regio Deal het geschetste proces. De projectvoorstellen zijn geagendeerd in de regionale portefeuillehoudersoverleggen. Daarbij is inzichtelijk gemaakt welk project aan welke agenda bijdraagt (regio, provincie, Rijk) en voor welke financieringsbron het project in aanmerking komt. Het regiobureau heeft op basis van de uitkomsten van de portefeuillehoudersoverleggen en in samenwerking met de programmamanagers een overzicht gemaakt van de projectvoorstellen per programma.

Dit overzicht bevat alle relevante informatie voor het maken van een integrale afweging. Het overzicht is besproken in de bestuurlijke regiegroep. De regiegroep heeft de overall integrale afweging gemaakt met oog voor de verdeling over programma’s en de bijdrage aan regionale ambities. Dit product is besproken in het Burgemeestersoverleg. Op basis van dit voorstel vindt op vergelijkbare wijze in de colleges besluitvorming plaats over deelname aan regionale projecten. Na vaststelling worden de nieuwe projecten aan de regionale projectenportefeuille toegevoegd, mits ook vastgesteld door de andere betrokken partijen. Soms is in regiogemeenten ook nog besluitvorming door de gemeenteraden nodig over de bijdrage die ter beschikking wordt gesteld. 4. Resultaat: 1e projectenvelop Investeringsagenda en 1e tranche Regio Deal Inhoudelijke en financiële toelichting Aan de hand van de hiervoor geschetste stappen is een robuuste en gebalanceerde projectenvelop tot stand gekomen. Alle zes regionale programma’s (programmadoelen) worden via verschillende projecten bediend. Alle projecten zijn uitgewerkt in projectfiches. Deze projectenvelop vormt daarmee een prachtig instrument om de komende jaren in samenwerking met onze partners aan onze ambities te werken en veel concrete projecten voor de regio te realiseren.

Voor een beknopte inhoudelijke toelichting van de projecten verwijzen we naar de toelichting in de twee projectenboekjes 1) Regio Deal projecten 2) Investeringsagenda Noord-Limburg projecten (zie bijlage). In het regio - provinciale bestuurlijk overleg (zgn. Beejekurf overleg) is het voorstel besproken. Daarbij is overeenstemming bereikt op bestuurlijk niveau over de projecten. Gemeenteraden zijn geïnformeerd over de uitkomsten van de besluitvorming in de colleges en over de projecten die aan de regionale projectenportefeuille worden toegevoegd per Raadsinformatiebrief. Per gemeente verschilt de procesgang richting de gemeenteraad. In sommige gemeenten moet de gemeenteraad nog instemmen met het beschikbaar stellen van middelen aan bepaalde projecten. Bij andere gemeenten is door eerdere besluitvorming, hiervoor een kader of mandaat gecreëerd voor het college. Voor de volledigheid wordt nog opgemerkt dat in de loop van 2021 het proces wordt opgestart voor een 2e projectenvelop Investeringsagenda en 2e tranche regio deal. De doorlooptijd van dit proces om te komen tot een nieuwe gewogen envelop is enkele maanden.

5. Financiering projecten

Pagina 3 van 6

Regionale bijdrage versus de totale projectomvang Zoals eerder aangegeven bieden de Investeringsagenda en de Regio Deal extra mogelijkheden om de komende jaren aan onze ambitie te werken en veel projecten voor de regio te realiseren. Er bestaat een ruim financieel kader van overheidsbijdragen van € 75 miljoen in de periode tot en met 2023, waarvan we als regiogemeenten € 28,75 miljoen bijdragen. Deze regionale bijdrage bestaat uit € 8,75 miljoen voor de Regio Deal en € 20 miljoen voor de Investeringsagenda. De projecten die nu voorliggen, vragen een regionale bijdrage van bijna € 11 miljoen. Ongeveer 40% dus van de totale bijdrage tot en met 2023. De resterende 60% staat open voor de volgende projectenveloppes: Wanneer bij de bijdrage van de Noord-Limburgse gemeenten ook de bijdragen van Rijk, Provincie en derde partijen (bedrijven, instellingen, ondernemers of andere organisaties) worden opgeteld, is de totale projectomvang maar liefst bijna € 80 miljoen. Daarmee wordt een multiplier, een vermenigvuldigingsfactor van onze eigen middelen van ruim 7 gerealiseerd. Financiering door de gemeenten Als uitgangspunt voor de financiering is gekozen voor een bijdrage op basis van een inhoudelijke afweging per project per gemeente.

Dat betekent dat elke gemeente, zo ook gemeente Bergen, voor zichzelf, maar ook nadrukkelijk met oog voor het regionale belang, een afweging heeft gemaakt aan welke projecten zij een financiële bijdrage levert. De provincie Limburg vervult namens de deelnemende partijen de kassiersfunctie voor de Regio Deal. Vanuit die rol is met de provincie de afspraak gemaakt dat de bijdrage voor de 1e tranche in één keer wordt overgemaakt aan de provincie. Het Rijk en de Provincie hebben reeds aan de verplichting van de 1e tranche voldaan. De financiering van de investeringsagenda kan over meerdere jaren gespreid worden. Hiermee creëren we de mogelijkheid om de financieringslasten te spreiden over meerdere jaren. Gezien het feit dat de gemeenten verschillende projecten financieren, is ook het kasritme verschillend. In bijlage 1 is het overzicht opgenomen van de totale financiering van de enveloppe. Het nu voorliggende voorstel voor de financiering wordt breed gedragen door de deelnemende gemeenten.

Pagina 4 van 6

Financiële bijdrage gemeente Bergen In bijlage 2 is een voorstel opgenomen voor de financiële bijdrage aan projecten voor de gemeente Bergen. De totale bijdrage € 763.500,- voor regiodeal en investeringsagenda van gemeente Bergen wordt als volgt verdeeld over de periode 2021-2023: 2020-2021 € 81.436 € 170.644 € 252.080

Regiodeal Investeringsagenda Totaal

2022 € € 256.494 € 256.494

2023 € € 254.926 € 254.926

totaal € 81.436 € 682.064 € 763.500

Voorgesteld wordt om de bijdrage van de gemeente Bergen als volgt te financieren: Lopende begroting 2020-2021 2022 2023 Totaal

€ € € €

43.090 45.066 45.066 133.222

Te verwerven subsidies en fondsen € 60.494 € 120.988 € 120.988 € 302.469

Investeringskrediet Investeringsagenda/ Regiodeal € 148.497 € 90.440 € 88.872 € 327.809

Totaal € 252.080 € 256.494 € 254.926 € 763.500

Conform gemeenteraadsbesluit wordt het beschikbaar stellen van het investeringskrediet Investeringsagenda/ Regiodeal door middel van dit raadsvoorstel voorgelegd aan gemeenteraad ter besluitvorming. Ambtelijke capaciteitsinzet Voor de ambtelijke capaciteitsinzet bij de projecten kunnen we grofweg twee vormen onderscheiden: 1. Het project wordt volledig door derden uitgevoerd. In dit geval beperkt de ambtelijke capaciteitsinzet zich tot het eventueel ondersteunen van de initiatiefnemer bij het indienen van de subsidieaanvraag. Deze rol is belegd bij de regionale programmamanagers. 2. Het project wordt geheel of gedeeltelijk uitgevoerd door (één van) de deelnemende gemeenten. Projecten die door de gemeenten in de regio opgepakt worden, vragen een eigen ambtelijke capaciteitsinzet. Deze capaciteitsvraag is opgenomen in het projectvoorstel. Beide vormen leiden niet tot een extra financiële bijdrage van deelnemende gemeenten.

Relatie met begroting/ coalitieprogramma/ speerpunten Regionale samenwerking maakt deel uit van het Coalitieprogramma 2018-2022.

Communicatie NvT

Juridische aspecten NvT

Financiën/ fiscale gevolgen Het dekkingsvoorstel voorziet in financiering van de gemeentelijke bijdrage op drie manieren: Dekking via posten in de lopende begroting van € 133.222,Nog te verwerven subsidies en fondsen gedurende de looptijd van de projecten van € 302.469,Dekking via het investeringskrediet Investeringsagenda en Regiodeal van € 327.809,Het beschikbaar stellen van het investeringskrediet Investeringsagenda en Regiodeal wordt via dit raadsvoorstel aan de raad voorgelegd ter besluitvorming.

Pagina 5 van 6

Voorstel Wij stellen u voor: 1. In te stemmen met de projecten zoals opgenomen in de 1e tranche Regio Deal en de 1e projectenvelop Investeringsagenda (bijlage 1); 2. Een bijdrage ter hoogte van € 327.809,- voor de projecten beschikbaar te stellen uit het Investeringskrediet Investeringsagenda / Regiodeal.

Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans De secretaris

M.H.E. Pelzer De burgemeester

Bijlage(n) 1. 2. 3. 4.

Overzicht projecten 1e tranche Regio Deal en 1e enveloppe Investeringsagenda Financiering per project gemeente Bergen Projectboekjes 1e tranche Regio Deal en 1e enveloppe Investeringsagenda Raadsbesluit

Pagina 6 van 6