verslag informatie

Pagina 1 Eindverslag informateur EMBARGO tot 2 mei om 17.00

Procedure KERN, de partij die op 18 maart als grootste partij uit de bus is gekomen, heeft het initiatief genomen om een coalitie te vormen. Zij hebben met alle partijen verkennende gesprekken gevoerd. Tijdens deze gesprekken bleek er behoefte te bestaan aan een externe onafhankelijke informateur. De fractievoorzitter van KERN heeft mij op 1 april j.l. verzocht de volgende opdracht uit te voeren. “Onderzoek, als informateur, of er een goede basis is voor een coalitie tussen KERN, CDA en VVD. Het uitgangspunt is een constructieve samenwerking voor de komende 4 jaren.” Na een kortdurende overweging werd deze opdracht opnieuw geformuleerd. De definitieve opdracht luidde als volgt. “Onderzoek als informateur de mogelijkheden voor een brede coalitie. Het uitgangspunt is een constructieve samenwerking voor de komende vier jaar” Ik heb deze opdracht aanvaard nadat ik mijzelf enigszins had ingelezen in de werkzaamheden die voorlagen. Tijdens mijn werkzame leven heb ik mij wel beziggehouden met het begeleiden van politieke processen binnen organisaties. Binnen partijpolitiek heb ik echter geen ervaring. Dat betekende dat ik mij met een open blik kon richten op alle informatie die tot mij zou komen. Ik heb ervoor gekozen om met alle fractievoorzitters en hun secondanten een gesprek aan te gaan.

Deze gesprekken dienden, de verkiezingsuitslag recht doend, om de mogelijkheden voor een coalitie waarvan KERN deel uitmaakt te onderzoeken. Derhalve heb ik achtereenvolgens gesproken met: fractievoorzitter en secondant van de VVD fractievoorzitter en secondant van PK fractievoorzitter en secondant van het CDA fractievoorzitter en twee secondanten van Dorpsbelangen fractievoorzitter en secondant van KERN Om mijn enigszins blinde vlekken te voorzien van meer helderheid, heb ik gesproken met enkele personen die actief zijn in welzijnswerk, jongerenwerk en de agrarische sector. Na de eerste gespreksronde met alle partijen zijn er vervolggesprekken geweest met PK met KERN, met de VVD en het CDA. Op 24 april heb ik, alles overwegend een voorlopige conclusie getrokken. Op dat moment heb ik alle partijen geïnformeerd dat er nog enkele gesprekken gevoerd zouden gaan worden om tot een afgerond advies te kunnen komen

Pagina 2 Het laatste gesprek met de VVD, het CDA en KERN vond plaats op 28 april. Na mijn conceptrapportage gedeeld te hebben met de drie laatstgenoemde partijen heb ik op 1 mei mijn eindverslag en advies afgerond en via email aan de griffier van de Gemeente Bergen aangereikt met het verzoek het aan de gemeenteraad aan te bieden.

Vertrouwen als basis voor samenwerking Omdat vertrouwen de basis vormt voor samenwerking heb ik tijdens de gesprekken veel aandacht besteed aan het al dan niet aanwezige vertrouwen. Het is niet vreemd dat besturen en oppositie voeren kan leiden tot argwaan over en weer. Mogelijke samenwerkende partijen moeten echter over en weer bereid zijn aan het (herstel van) vertrouwen te werken. Tijdens de informatie heb ik ruim aandacht besteed aan het onderzoek van aanwezig (wan)trouwen en zeker ook aan de aan- of afwezige bereidheid hieraan te werken. Aanknopingspunten voor samenwerking met KERN op basis van onderling vertrouwen Vooraf: KERN had mij voor de aanvang van de gesprekken aangegeven geen enkele blokkade voor de samenwerking met welke partij dan ook op te willen werpen. VVD De fractie van de VVD heeft het vertrouwen uitgesproken in de samenwerking met KERN. Zij merken op dat KERN in de afgelopen coalitieperiode scherp oppositie heeft gevoerd, met kennis van zaken. Rolverandering naar “staatsmanschap” is nodig. Zij vertrouwen er op dat KERN samen met de VVD aangevuld met een derde partij tot een mooi coalitieakkoord kan komen. CDA De fractie van het CDA merkt op dat er volgens hen nog onvoldoende wederzijds vertrouwen is. De partij verwijt KERN een destructieve wijze van oppositie voeren, vaak gericht op de CDA wethouder.

De partij geeft aan dat vertrouwen veel aandacht verdient. Dit geldt zowel binnen de toekomstige coalitie als tussen de coalitie en de oppositie. Voor het CDA is samenwerking met KERN dan ook niet meteen logisch, hoewel men wel aangeeft aan het vertrouwen te willen werken. Als gedurende de informatie blijkt dat KERN met het CDA verder wil, vraagt de partij een toevoeging van een informateur met politiek/bestuurlijke ervaring. PK De fractie van PK, heeft in het eerste gesprek te kennen gegeven, dat zij graag in de volgende coalitie deel zouden willen nemen. Om dit samen met KERN te kunnen doen, zouden er samen met KERN een aantal blokkades beslecht moeten worden. In het vervolggesprek tussen PK en KERN, bedoeld om gezamenlijk aan de blokkades te werken, sprak PK echter duidelijk uit, niet samen met KERN in een coalitie te willen zitting nemen. PK heeft uitgesproken in de toekomst aan wederzijds respect en vertrouwen te willen werken.

Pagina 3 Dorpsbelangen De fractie van Dorpsbelangen gaf aan weinig vertrouwen in een mogelijke samenwerking met KERN te hebben. Dit ontbrekende vertrouwen is gebaseerd op de wijze van oppositie voeren door KERN en de wijze waarop KERN gebruik heeft gemaakt van de (sociale) media. Dorpsbelangen betwijfelde in ons gesprek de mogelijkheden van KERN om de rolwisseling te hanteren van oppositie- naar bestuurderspartij. De partij noemde de samenwerking met KERN desondanks geen no go.

Programmapunten Naast vertrouwen is het van belang dat partijen op de inhoudelijke programmapunten voldoende raakvlakken/overeenkomsten hebben of kunnen bereiken. De bereidheid om er in onderling gesprek uit te komen, was voor mij een belangrijke invalshoek om te kunnen adviseren wat goed zal zijn voor de Gemeente Bergen. Mijn denkkader hiervoor tijdens de gesprekken: “verschillen mogen er zijn, mits men bereid is verschillen in onderling overleg te overbruggen” . Compromisbereidheid was dan ook een speciaal aandachtspunt tijdens de eerste gespreksronde. Aanknopingspunten voor samenwerking aan de hand van programmapunten VVD De fractie van de VVD gaf aan veel mogelijkheden te zien om overeenstemming te bereiken over de verschillen tussen hun programma en dat van KERN. In de informatiegesprekken zijn door mij geen grote verschillen geconstateerd. Bovendien is duidelijk dat partijen die bereid zijn tot samenwerking ook in staat zijn tot het sluiten van compromissen.Zo bleek tijdens de informatiegesprekken dat energielandgoed Wells Meer evenals de stichting de Marke door de partijen VVD en KERN verschillend worden beschouwd, maar dat doelstellingen zeker bij elkaar te brengen zullen zijn. Hierover zullen tijdens de formatiefase zeker nog gesprekken nodig zijn om e.e.a. te concretiseren.

Coalitiemogelijkheden volgens de VVD De VVD ziet als mogelijke coalities KERN-VVD-CDA, maar ook KERN-VVD-PK behoort tot de wenselijke opties CDA De fractie van het CDA gaf aan dat zij zien dat hun programma veel afwijkt van het programma van KERN. Hoewel de fractie aangeeft dat er altijd compromissen mogelijk zijn, als de wil daartoe aanwezig is. Het CDA bracht vijf thema’s in die als gespreksrichting zouden kunnen dienen bij de verdere informatie. Deze thema’s zijn in de vervolggesprekken gebruikt. Het CDA noemde de samenwerking met KERN in een coalitie niet de meest voor de hand ligende optie. Voor het CDA bleek de oppositie ook een optie.In het eerste gesprek werd één van de 5 gespreksthema’s geaccentueerd. Namelijk;“Strategisch beleidskeuzes niet zodanig veranderen dat er ondraaglijke claims voor de gemeente op ons afkomen”. Volgens het CDA is dit thema niet bedoeld om veranderingen tegen te gaan, maar om te wijzen op bestuurlijke verantwoordelijkheid.

Pagina 4 Coalitiemogelijkheden volgens het CDA: CDA ziet als mogelijke coalities KERN-VVD-Dorpsbelangen of PK. Het CDA sluit zichzelf echter niet uit. PK De fractie van PK gaf aan dat er teveel verschillen zijn tussen hun programma en dat van KERN. PK denkt dat het bereiken van compromissen moeilijk haalbaar zal zijn. Met name op het gebied van verduurzaming van de landbouw denkt PK niet met KERN tot overeenstemming te kunnen komen. PK gaf verder in het tweede gesprek, wat zij samen met KERN voerden, aan de partijsignatuur van de eigen partij niet passend bij de partijsignatuur van KERN te vinden. PK beschreef de eigen signatuur als progressief en de signatuur van KERN als behoudend. Coalitiemogelijkheden volgens PK: PK ziet als mogelijke coalities KERN-VVD-CDA, maar ziet een vier-partijencoalitie (met 4 parttime wethouders), zonder KERN ook als optie. Dorpsbelangen De fractie van Dorpsbelangen ziet te veel verschillen tussen de programma’s van KERN en van de eigen partij. Met name op hun duurzaamheidsagenda zien zij geen mogelijkheden om overeenstemming met KERN te bereiken. Verder heeft de fractievoorzitter zijn bestaan verbonden aan het Sportpark en wordt verwacht dat dit niet te realiseren zou zijn met KERN. Voor het energielandgoed Wells Meer, heeft Dorpsbelangen een snelle oplossing voor ogen.

Hoewel Dorpsbelangen aangegeven heeft samenwerking met KERN geen no go te vinden, is mij tijdens het gesprek geen enkele compromisbereidheid gebleken. Coalitiemogelijkheden volgens Dorpsbelangen: Dorpsbelangen sluit het liefst aan bij het zittende college (CDA-VVD-PKDorpsbelangen) KERN De fractie van KERN ziet veel overeenkomsten tussen hun programma en dat van de VVD. Beide partijen willen sturen op een koerswijziging in de gemeente Bergen. KERN voelt zich hiervoor gesterkt door het groot aantal kiezers dat op 18 maart j.l. op hen heeft gestemd. De fractie heeft duidelijk te kennen gegeven, zeer graag te willen investeren in een constructieve meerderheidscoalitie. Zij hebben hiertoe niemand uitgesloten. De fractie bleek zich bewust te zijn van de noodzaak tot het sluiten van compromissen. Hierbij zijn voorbeelden als Wells Meer en Den Asseldonk genoemd. Zij zijn hiertoe bereid, mits een en ander tot stand komt op democratische en open wijze. Coalitiemogelijkheden volgens KERN: KERN ziet al mogelijke coalities KERN-VVD-CDA, maar ook KERN-VVD-PK of Dorpsbelangen behoren tot de opties

Pagina 5

Duiding van de verkiezingsuitslag Zowel VVD als KERN gaven tijdens het eerste gesprek aan dat er in de gemeente Bergen echt een andere koers moet worden ingezet. Beide partijen benoemen hierbij financieel beleid en wijze van besturen. Ook het CDA geeft aan dat verandering wenselijk is. Hierbij wordt vooral de afstand van het bestuur naar de burgers benoemd. Wat de afstand tussen burgers en bestuur betreft is ook Dorpsbelangen van mening, dat verandering gewenst is. PK geeft aan dat reeds opgestart beleid voortgang moet vinden.

Verkregen inzicht door 3 gesprekken met 4 personen buiten de politiek Alle personen, een bestuurder van de Vincentius Welzijn Stichting. Een leider van de “maxiorengroep” (jeugd in het vervolgonderwijs) binnen Jong Nederland en twee agrariërs, hopen op grond van de verkiezingsuitslag op een nieuwe wind vanuit bestuurlijk Bergen. Men noemde daarbij vaak: De grote afstand naar de burgers, het gebrek aan échte oprechte belangstelling, het teveel aan bureaucratie (“de gemeente zou sneller kleine vragen moeten kunnen beantwoorden”), het gemis aan ondersteuning als ondernemer en het teveel aan ondoorzichtige processen.

Voorlopige conclusie n.a.v. de gevoerde gesprekken De tussenbalans opmakend kwam ik tot de volgende conclusie. PK heeft te kennen gegeven niet te willen participeren in een coalitie met KERN. Dorpsbelangen houdt onwrikbaar vast aan voor hen belangrijke programmapunten, waaruit ik het gemis aan compromisbereidheid heb geconcludeerd. De partijen CDA, VVD en KERN zijn hoewel er ook bedenkingen zijn geuit, met name door het CDA, allen bereid tot samenwerking. Dat heeft mij gebracht op het bezien van de overeenkomsten van de programmapunten van de drie partijen. Daarbij werd ik overtuigd van de goede mogelijkheid tot samenwerking tussen de drie partijen. Daar waar partijen in een gesprek met mij te kennen gaven grote verschillen te constateren, vond ik evenwel veel overeenkomsten en overlap.

Pagina 6 Natuurlijk blijven er ook punten van gesprek over een aantal dossiers waarover de standpunten verschillen. Omdat ik de bereidheid tot het sluiten van compromissen bij alle partijen groot acht, moet dit zeker mogelijk zijn. De punten die in ieder geval besproken moeten worden zijn: • De toekomst van den Asseldonk • De opvang van Asielzoekers door de gemeente • Het energielandgoed Wells Meer • De regiefunctie van de gemeente • Het “centrale sportpark” • Stichting De Marke De punten uit de drie programma’s die vanzelfsprekend ook besproken zullen worden, maar waarop relatief eenvoudig synergie te behalen zal zijn: Ik heb om de overeenkomsten te illustreren de formuleringen van de drie partijen zoals ik ze gelezen en gehoord heb per opsommingsteken bij elkaar gezet.

-

Samen bouwen aan onze dorpen, dorpskernen versterken, actief dorpen-beleid Financiële degelijkheid, financieel gezonde gemeente, financieel stabiele gemeente Betrouwbaar bestuur en langetermijnvisie, goed bestuur, evenwichtig bestuur Volwassen partner in regionale en landelijke opgaven, Wij zijn onderdeel van een grotere samenleving, De gemeente is geen eiland Bouwen aan vertrouwen, investeren in vertrouwen, vertrouwen is van groot belang Haalbare en betaalbare woningbouw, woningbouw op maat, passende woningen voor diverse doelgroepen Landbouw en natuur in balans, ondernemen moet mogelijk blijven, ruimte bieden voor ondernemen, met verstand ontwikkelen richting duurzaamheid Energie en klimaat, het streven naar energieonafhankelijkheid is voor de drie partijen richtinggevend. “wat op korte termijn mogelijk is zonder onnodige kosten: doen”! De lange termijn oplossing en de weg er naar toe vraagt om onderzoek. Zorg en welzijn, veel overeenkomsten, nuanceverschillen in het benadrukken van zorgaanbieder versus preventie Cultuur, bij allen veel aandacht voor steunen van lokale cultuur. Benoemd worden: carnaval, ontmoeten, muziekgezelschappen, dialect, archieven, historie, kunst etc. Dicht bij de inwoners staan, korte lijnen met burgers mogelijk maken

Na deze exercitie was mijn voorlopige conclusie: CDA, VVD en KERN kunnen samen een coalitie vormen, gezien de programma inhoud, bereidheid tot compromissen sluiten, aanwezige gezamenlijke bestuurlijke ervaring en competenties. Voorgaande gecombineerd met het zetelaantal (11 van 15) kan deze mogelijke coalitie zorgen voor een stabiele politieke situatie voor de Gemeente Bergen

Pagina 7

Afronding onderzoek Als logisch vervolg op deze voorlopige conclusie werd een gesprek geëntameerd tussen de genoemde partijen. Er werd op constructieve wijze, zonder de te nemen hobbels te ontwijken, met elkaar gesproken. Dit overleg resulteerde in de afspraak verder met elkaar in gesprek te gaan over de coalitievorming, met als doel te komen tot een coalitieakkoord tussen KERN, CDA en VVD.

Advies Tijdens deze informatieperiode is gebleken dat aan de uitslag van de verkiezingen recht gedaan kan worden door KERN als de grootste partij een coalitie met een ruime meerderheid van 11 zetels te laten vormen met het CDA en de VVD, derhalve adviseer ik: 1. de fracties van KERN. het CDA en de VVD mede op basis van de inhoud van dit verslag een akkoord voor te laten bereiden, op grond waarvan de Gemeente Bergen gedurende de volgende coalitieperiode constructief, stabiel en daadkrachtig bestuurd kan worden 2. de fracties van deze partijen in de aankomende periode overleg te voeren met alle fracties gericht op samenwerking en vertrouwen Verder wil ik graag attenderen op de noodzaak voor zowel college als voor de gemeenteraad om echt werk te maken van het verkleinen van de afstand met de burgers.

Tot slot Met de aanbieding van dit verslag beschouw ik dit deel van mijn opdracht als uitgevoerd. Ter verdieping van stap 1 van dit advies zal een vervolgstap worden uitgevoerd, die wordt begeleid door de heer Bram Jacobs en mij. Stap 2 van dit advies zal daarna door de gehele gemeenteraad voor de komende vier jaar gestalte worden gegeven.