RIB augustus 2021 definitief

RAADSINFORMATIEBRIEF VerduurSAMEN2030 en Energielandgoed Wells Meer

Augustus 2021

1

Aan: Van: Datum:

Gemeenteraad van de gemeente Bergen Burgemeester en wethouders Augustus 2021

Onderwerp:

VerduurSAMEN2030

Informatie voor de raad, ter kennisgeving. Namens het programma VerduurSAMEN2030 informeren we u iedere 4 maanden middels een raadsinformatiebrief om u op de hoogte te houden van de voortgang en ontwikkelingen van het programma. In bijlage 1 leest u op hoofdlijnen de achtergrondinformatie over waar we naar toe werken en hoe we dit doen. In deze raadsinformatiebrief rapporteren we u over de periode april tot en met juli 2021 en komen de volgende onderwerpen aan de orde: A)

Terugblik

B)

Projectbudget

C)

Tijdlijn en planning

D)

Energieonafhankelijk

E)

Besparing

F)

Kleinschalige opwekking

G)

Duurzaam transport

H)

Communicatie bereikcijfers – bewustwording en kennis

I)

Burgerparticipatie

J)

Regionale samenwerking

K)

Risico’s en kansen

L)

Monitoring

M)

Grootschalige opwekking - Energielandgoed Wells Meer

2

A) Terugblik – ondernomen activiteiten april tot en met juli 2021 •

We analyseerden de resultaten van de enquête die we in maart 2021 hebben uitgezet. We verstuurden toen een enquête naar alle inwoners die hebben meegedaan aan de actie met de gratis energiebespaartassen. De enquête hebben we uitgezet om meer inzicht te krijgen in de wensen en vragen van inwoners op het gebied van duurzaamheid. De enquête werd 259 keer ingevuld. Hieronder een beknopte versie van de resultaten van de enquête. In bijlage 2 is een volledig overzicht van de resultaten te vinden.

• • • • • • • • • • • • •

•

We verstuurden in april de rapporten naar aanleiding van de warmtescans die in februari en maart zijn uitgevoerd bij de koopwoningen gelegen binnen de dijkring Bergen-Aijen en in Siebengewald. Met een warmtescan kan inzichtelijk worden gemaakt waar warmte weglekt uit een woning en welke isolatiemaatregelen het beste getroffen kunnen worden. In totaal zijn er 823 woningen geselecteerd voor de warmtescan. 14 woningeigenaren hebben zich afgemeld en bij 38 woningen is het niet gelukt om de scan goed te maken. Dit komt bijvoorbeeld doordat een woning niet goed bereikbaar was of dat er meerdere adressen in een gebouw zitten. Dit betekent dat we in totaal 771 adviesrapporten naar aanleiding van de warmtescans hebben verstuurd.

•

In deze periode zijn er 19 woningscans uitgevoerd. Bij een woningscan krijgen inwoners een energieadvies op maat over hun woning van onze energieadviseur.

3

•

Inzake het project met de biomeiler trekken we samen op met de gemeente Gennep. De gemeente Mook en Middelaar is afgehaakt. Het plan van aanpak voor dit project is bijna afgerond. De uitkomst is dat we onderzoeken of we een pilot kunnen uitzetten. Hierin worden juridische en logistieke zaken onderzocht die nodig zijn voor een biomeiler. Het idee is nu om de pilot te plaatsen bij het sportcentrum Pica Mare in Gennep.

•

De RES 1.0 Noord- en Midden Limburg is ingediend bij het Rijk. De strategie is vastgesteld door alle vijftien gemeenteraden, Provinciale Staten en het algemeen bestuur van Waterschap Limburg. Nu wordt er gewerkt aan het uitvoeringsprogramma.

•

In de periode april tot en met juli 2021 zijn 19 aanvragen gedaan voor de VerduurSAMEN2030-impuls (de gemeentelijke subsidieregeling ten behoeve van 1) het oprichten van lokale energiecoöperaties, 2) projecten gericht op bewustwording duurzaamheid, 3) isolatiemaatregelen in koopwoningen en 4) eenvoudige energiebesparende maatregelen). 15 aanvragen hiervan zijn goedgekeurd: acht voor het nemen van isolatiemaatregelen in particuliere woningen (€6.719,90) en zeven voor de aanschaf van eenvoudige energiebesparende maatregelen (€1.085,44).

•

We hebben het idee voor een recreatieve duurzaamheidsroute in de gemeente Bergen verder uitgewerkt. Bij onderdeel C (tijdlijn en planning) schrijven we meer over het vervolg. Een van de mogelijke onderdelen van de duurzaamheidsroute wordt de woning van inwoner Frans Goossens. Frans Goossens is een betrokken inwoner van de gemeente Bergen die voorop loopt in de energietransitie. Hij heeft een woning die aardgasvrij is, ecologisch past in een gezonde leefomgeving en levensloopbestendig is. Eerder dit jaar gaf hij hier nog een online presentatie over aan een groep geïnteresseerden.

•

De gemeente Bergen heeft in juli besloten om het dak op de gemeentewerf beschikbaar te stellen voor een derde postcoderoosproject in de gemeente. Energiecoöperatie Limburg neemt de projectbegeleiding en uitvoering voor haar rekening en onderzoekt de mogelijkheden.

•

Inzake de Transitievisie Warmte is de technische analyse afgestemd. Ook zijn we gestart met het breed betrekken van burgers bij de verdere invulling (meer hierover bij onderdeel I) burgerparticipatie) en is er een bijeenkomst met de dorpsraden geweest over dit onderwerp. De opkomst van deze bijeenkomst was groot: alleen de dorpsraden van Wellerlooi en Bergen waren niet aanwezig.

•

Dorpsraad Afferden organiseerde in samenwerking met Buurkracht een aantal EnergyParty’s, Tijdens deze bijeenkomsten gaan inwoners samen met een gespecialiseerde gespreksleider in gesprek over hoe je energie kunt besparen. Wij hebben hierover meegedacht en het verhaal gepromoot. De eerste twee EnergyParty’s hebben we als succesvol ervaren. De laatste twee

4

EnergyParty’s zijn helaas niet doorgegaan in verband met te weinig animo. We vermoeden dat dit komt door het extreem warme weer wat er op dat moment was. •

We hebben binnen de organisatie van de gemeente Bergen een interne campagne opgezet. In de campagne gaven we tips over hoe je energie kunt besparen tijdens het thuiswerken en gaven we mensen de kans om een energiemeter te lenen. Ook hebben we er mede voor gezorgd dat er in het gemeentehuis voortaan wordt gedronken uit duurzame bekers.

•

We hebben een eigen klimaatbingo ontworpen. Met de klimaatbingo konden basisschoolleerlingen binnen onze gemeente op een leuke en leerzame manier bezig zijn met het thema duurzaamheid. Alle basisschoolleerlingen kregen vlak voor de meivakantie via hun school de bingokaart. Daarmee hebben we dus alle basisschoolleerlingen in onze gemeente bereikt. Aan de hand van een foto-spel konden ze meedoen aan de klimaatbingo. Uit de inzendingen zijn zeven winnaars gekozen.

•

BiblioPlus heeft met behulp van de VerduurSAMEN2030-impuls een hoekje ingericht in de bibliotheek met boeken over duurzaamheid. Ook de folders van VerduurSAMEN2030 hebben er een plekje gekregen. Daarnaast hebben ze boekenpakketten voor alle basisscholen binnen de gemeente aangeschaft over het thema. In de boekenpakketten zaten ook tips voor de docenten voor leuke lessen over het onderwerp.

•

Inzake de RREW zijn we door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) geselecteerd om deel te nemen aan een zogenaamde community of practice. Dit is een landelijk initiatief waarin ideeën met elkaar worden uitgewisseld. We zijn een van de 20 gemeenten in Nederland die geselecteerd is voor deze groep.

B) Projectbudget Wat?

Bedrag

Periode

In begroting gemeente

€100.000,-

Jaarlijks tot 2024

RRE RREW Transitievisie warmte en inrichten energieloket REAW Regeling Versterkte Uitvoering Energietoezicht

€391.500 €258.000,€237.101,-

T/m 31 dec 2021 April 2021 t/m juli 2022 2020 en 2021

€20.660,€5.400,-

2021 2021

•

De RRE-bijdrage is bedoeld om huiseigenaren te helpen energie te besparen.

5

•

Voor de VerduurSAMEN2030-impuls was oorspronkelijk een bedrag van €100.000,- gereserveerd uit de RRE-bijdrage. Eind maart hebben we dit bedrag verhoogd naar €120.000,-. In de periode april tot en met juli 2021 is er een bedrag van €7.805,34 aan subsidie beschikt. Er is nog €26.488,13 beschikbaar.

•

De RREW is de opvolger van de RRE. In tegenstelling tot de RRE worden er bij de RREW ook huurders betrokken. Met deze bijdrage stimuleren we inwoners om energiebesparende maatregelen te nemen.

•

In december 2019 ontving gemeente Bergen van het Rijk €237.101,- voor de Transitievisie Warmte en het inrichten van het energieloket. Dit bedrag is gereserveerd voor VerduurSAMEN2030. Het budget wordt in 2020 en 2021 gebruikt voor het opstellen van de Transitievisie Warmte, voor het aanvullende uitvoeringsplan en het bijbehorende communicatieproject.

•

Het toegekende bedrag uit de Regeling Extern Advies Warmtetransitie is bedoeld om extern advies in te schakelen voor het opstellen van de Transitievisie Warmte. Wij hebben hier samen met de gemeenten Gennep en Mook en Middelaar adviesbureau SWECO voor ingeschakeld.

•

Vanuit de regeling Versterkte Uitvoering Energietoezicht betaalt het Rijk rechtstreeks de kosten die een bureau maakt om voor ons de controle op bedrijven uit te voeren. Dit geld staat in principe dus niet op onze eigen begroting, maar we kunnen er wel gebruik van maken.

C) Tijdlijn en planning Tijdlijn • • • •

We liggen op schema. Van 2019 tot en met 2022 sturen we voornamelijk op bewustwording en kennis. Veel van de activiteiten die we uitvoeren, zijn daarom communicatie-activiteiten en activiteiten gericht op het vergroten van de bewustwording en kennis. Door de toekenning van de RRE-bijdrage en de nieuwe RREW-bijdrage zetten we in 2020, 2021 en het eerste half jaar van 2022 zelfs extra stappen op weg naar onze doelstelling in 2030. In 2022 gaan we ons voorbereiden op de nieuwe fase: de grootschalige uitrol van 2023 tot 2026.

6

Planning •

We zijn bezig met het uitwerken van een duurzaamheidsroute. Een recreatieve wandel- of fietsroute die langs verschillende duurzame highlights in onze gemeente leidt. We streven ernaar om de duurzaamheidsroute in het voorjaar van 2022 te lanceren.

•

In het najaar worden er door Buurkracht en (een van) de dorpsraden waarschijnlijk nieuwe EnergyParty’s georganiseerd. Hiervoor maken ze gebruik van de VerduurSAMEN2030-impuls. Vanuit VerduurSAMEN2030 ondersteunen en promoten we waar mogelijk.

•

We gaan later dit jaar een tweede ronde doen waarin we warmtescans uitvoeren. Dit doen we uit het RRE- en RREW-budget. In deze nieuwe ronde zullen we dit voor ongeveer 1.000 woningen doen. We denken nog na over hoe we na de tweede ronde alle overige woningeigenaren in onze gemeente een aanbod kunnen doen voor een warmtescan.

•

Tot en met juli 2022 gebruiken we voor het uitvoeren van de activiteiten waar we een bijdrage voor hebben aangevraagd uit de RREW. We gaan de volgende activiteiten uitvoeren: o

Het uitvoeren van een voucheractie. Voor huurders is deze gericht op de aanschaf van eenvoudige energiebesparende maatregelen. Voor eigenaar-bewoners is deze gericht op energiemonitoring en het waterzijdig inregelen of laten inregelen van verwarmingsinstallatie door het aanbieden van een doe-het-zelf-kit of een kortingsvoucher om het te laten doen.

o

Het uitvoeren van warmtescans bij ± 1.000 woningen.

o

Het opzetten van een buurthulpplatform: een laagdrempelig online platform waar buren elkaar adviseren over het besparen van energie. Op het platform kunnen buren elkaar helpen bij het nemen van kleine energiebesparende maatregelen.

o

Een communicatiecampagne gericht op het geven van advies over energiebesparing aan huurders en eigenaren van woningen.

•

Op 31 december 2021 moet de Transitievisie Warmte vastgesteld zijn.

•

Op 1 januari 2023 moeten alle kantoorgebouwen het energielabel C hebben. Dit is een wettelijke verplichting, waar ook de gemeente Bergen aan moet voldoen. Bij de interne verbouwing worden maatregelen genomen om aan alle verplichtingen te voldoen. De handhaving hiervan ligt in handen van de RUD.

7

D) Energieonafhankelijk •

Om energieonafhankelijk te worden in 2030, moeten we in de toekomst meer inzichten verwerven in de mogelijkheden voor energieopslag. Op dat onderwerp is veel gaande op het gebied van innovatie. We volgen die ontwikkelingen met het oogmerk dat we t.z.t. kunnen kiezen voor de meest geschikte technieken voor onze gemeente.

•

Het elektriciteitsnet is vol aan het raken. Tot die tijd moeten we bij elk project naast opwekking ook nadenken over de opslagmogelijkheden. Vooralsnog is batterijopslag de enige realistische vorm. We verwachten op termijn van enkele jaren ook veel van waterstofproductie en wellicht warmteopslag.

•

Het project ten behoeve van de warmtevoorziening van de glastuinbouw in Tuindorp zou bijdragen aan de opgave om energieonafhankelijk te worden. Het zou voor circa 10% bijdragen aan de opgave. Helaas moeten we echter melden dat geothermie als warmtebron voor Tuindorp vanwege de nieuwste inzichten inzake de ligging van breuklijnen niet meer als kansrijk wordt gezien. Alternatieve vormen van omgevingswarmte worden nog onderzocht.

•

Het eerder genoemde project met biomeilers sluit hier goed bij aan. De eerste biomeiler wordt in Gennep geplaatst, een tweede mogelijk in Bergen. Hiermee zal het bijdragen aan de doelstelling om energieonafhankelijk te worden.

E) Besparing •

De bedragen die beschikbaar zijn uit de RRE en RREW besteden we aan activiteiten en bewustwording inzake besparing. Waar dit voor de RRE vooral op particuliere woningeigenaren was gericht, is er met de nieuwe RREW ook veel aandacht voor huurders.

•

Het MKB en de industrie worden meegenomen vanuit de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD).

•

Het bedrag dat we hebben ontvangen vanuit de RRE besteden we aan verschillende activiteiten. Hieronder een toelichting per activiteit over de periode april tot en met juli 2021.

•

Woningscans. We krijgen veel aanvragen binnen voor (kosteloze) woningscans. In deze periode zijn er 19 woningscans uitgevoerd door onze energieadviseur. In totaal zijn er nu 216 woningscans uitgevoerd.

•

VerduurSAMEN2030-impuls. De VerduurSAMEN2030-impuls staat en loopt. Er is in deze periode verschillende keren subsidie uitgekeerd. De regeling geldt nog tot en met 31 december 2021.

•

Kennis en bewustwording. We hebben verschillende activiteiten uitgevoerd om kennis en bewustwording over het onderwerp te vergroten. Op de

8

website en social mediakanalen van VerduurSAMEN2030 is regelmatig actueel nieuws verschenen en we hebben in de Maasduinen Courant vijf keer een Energie Update geplaatst met actuele informatie over het onderwerp. •

Tijdens de openstelling van het Energiehuis geven we vaak advies gericht op besparing. Ondanks de coronacrisis, hebben we in deze periode 27 bezoekers ontvangen. Daarnaast geven we regelmatig advies over besparing via telefoon of mail.

F) Kleinschalige opwekking •

Zoals bij onderdeel A genoemd zijn de voorbereidingen voor een derde postcoderoosproject bezig. Dit project richt zich op de gemeenteloods. Met het project worden er 200 zonnepanelen op het dak geplaatst en zijn er 270 beschikbare energiedelen om te verdelen.

•

Showcase zonnecarports Mosaïque: Als gevolg van aangescherpte regelgeving door Enexis is teruglevering aan het net voor grootaansluitingen binnen onze regio niet meer mogelijk. Te grote belastingen van het netwerk door terugleveringen is hiervan de oorzaak. Momenteel wordt de impact van deze regel voor de showcase zonnecarports Mosaïque onderzocht. Daarbij worden ook de mogelijke oplossingen voor deze beperking onderzocht. Denkrichtingen hierbij variëren van het gebruik van accu’s tot het opschalen van verbruikers binnen het gemeentehuis tot het aftoppen van vermogen bij opbrengsten groter dan de afname.

•

Een mooi resultaat van een van de EnergyParty’s is dat een groep uit Afferden nadenkt over een gezamenlijke inkoopactie met zonnepanelen.

•

We hebben prestatieafspraken met Destion. Het aanbrengen van zonnepanelen op hun woningen verloopt naar tevredenheid. De gemiddelde Energie-Index van de woningen van Destion in de gemeente Bergen is door de panelen verbeterd naar 1,19, een gemiddeld A-label. Hieronder een overzicht van het aantal woningen met zonnepanelen tot en met juni 2021. Gemiddeld liggen er per woning 8,05 panelen en is de energieopbrengst 2.200 kWh per jaar. De totale energieopbrengst is daarmee 596.000 kWh per jaar.

9

Dorp

Aantal woningen

Afferden

48

Bergen Siebengewald Well Wellerlooi Totaal

128 43 24 27 270

G) Duurzaam transport •

Het thema duurzaam transport pakken we op door deel te nemen aan Trendsportal. Trendsportal is een initiatief van de acht gemeenten van het RMO Noord-Limburg en staat open voor iedereen die zich, persoonlijk of professioneel, betrokken voelt bij en actief wil bijdragen aan duurzame, veilige en slimme mobiliteit voor morgen. Een aantal updates inzake duurzaam transport: o

Medewerkers die dienstreizen maken, hebben een Mobilitymixxpas ontvangen. Hiermee kunnen ze gebruik maken van het openbaar vervoer, een ov-fiets lenen of een elektrische auto lenen voor dienstreizen.

o

Er zijn vier elektrische fietsen beschikbaar voor onze medewerkers. Deze kunnen gebruikt worden voor kortere afstanden.

H) Communicatie bereikcijfers – bewustwording en kennis •

•

Onder bereik verstaan we het aantal personen of huishoudens dat door middel van een communicatieuiting is bereikt. In de periode april tot en met juli 2021 hebben we de inwoners via verschillende wegen en kanalen weten te bereiken. We hebben onder andere aandacht besteed aan de volgende zaken: o

Kinderklimaattop

o

Wereldmilieudag

o

Het gebruik van een energiemeter

o

Het koel houden van de woning in een warme periode met tips van een betrokken inwoner

Op Facebook plaatsten we gemiddeld genomen 2 berichten per week. Gemiddeld bereiken we per bericht 662 mensen. We zien dat dit aantal aan het stijgen is ten opzichte van vorige periodes. In totaal zitten er ongeveer 6.600 inwoners uit Gemeente Bergen op Facebook. Dit is 50% van het totaal aantal inwoners van gemeente Bergen. De Facebookpagina van VerduurSAMEN2030 heeft in deze periode 10 nieuwe likes gekregen en heeft nu in totaal 190 likes.

10

•

We zijn in deze periode ook gestart met een Instagramaccount. Hiermee proberen we een iets jongere doelgroep te bereiken. We hebben daar nu 31 volgers op. We verwachten dat dit de komende periode gaat stijgen.

•

In de periode april tot en met juli 2021 werd de website van VerduurSAMEN2030 1.786 keer bezocht. Gemiddeld bleef een bezoeker 5 minuten en 44 seconden op de website. De meest bezochte pagina’s zijn de homepage, de pagina over de VerduurSAMEN2030-impuls en de pagina met eenvoudige energiebesparende maatregelen.

•

Media. Verschillende thema’s rondom VerduurSAMEN2030 hebben de lokale media bereikt, bijvoorbeeld berichten over het derde postcoderoosproject, de klimaatbingo voor kinderen, de actie van BiblioPlus en het onderzoek van OpiniePijlers.

•

Energie Update. Via de maandelijkse Energie Update in de Maasduinen Courant hebben we inwoners vijf keer op de hoogte gebracht van actualiteiten rondom VerduurSAMEN2030 en Energielandgoed Wells Meer. Alle uitgaves van de Energie Update zijn ook online te vinden via www.verduursamen2030.nl/belangrijke-documenten.

•

Nieuwsbrief VerduurSAMEN2030. We hebben vijf keer een nieuwsbrief verstuurd naar onze database van ruim 900 e-mailadressen.

•

We hebben in deze periode alle basisschoolkinderen van de gemeente Bergen bereikt door de actie met de klimaatbingo.

I)

Burgerparticipatie

•

VerduurSAMEN2030 is voor alle inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties in Bergen met als doel om Bergen nog mooier en duurzamer te maken. Gezamenlijk werken aan verduurzamen staat centraal. Als iedereen zijn steentje bijdraagt en we samenwerken, is het doel te realiseren. Of het nu gaat om een idee, initiatief, project, concrete actie of maatregel: samen realiseren we nieuwe duurzame ontwikkelingen.

•

Onderzoeks- en adviesbureau Opiniepijlers heeft in deze periode een groot onderzoek uitgevoerd in onze gemeente. Gedurende twee weken zijn ze met een bus door onze gemeente getrokken om met onze inwoners het gesprek aan te gaan over 1) de Transitievisie Warmte en 2) andere zaken die het programma VerduurSAMEN2030 raken. Ook hebben we in samenwerking met Opiniepijlers een online enquête uitgezet waarmee we inwoners vragen stelden over de genoemde onderwerpen. Met dit project betrekken we onze inwoners bij onze plannen en halen we hiervoor de nodige input op. De resultaten van het onderzoek worden bijvoorbeeld verwerkt in de Transitievisie Warmte.

11

•

In totaal zijn er 412 inwoners geïnterviewd en hebben 37 inwoners de enquête ingevuld.

•

We zijn met de dorpsraden in gesprek gegaan over de Transitievisie Warmte. De uitkomst van dit gesprek wordt ook in de transitievisie verwerkt. Goed om te vermelden: de dorpsraden zijn positief over het programma VerduurSAMEN2030.

J) Regionale samenwerking •

Gemeente Bergen vormt samen met de andere veertien gemeenten in Noord- en Midden Limburg, Provincie Limburg, Waterschap Limburg en Enexis de RES-regio Noord- en Midden Limburg. Samen met inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties maken we een Regionale Energie Strategie (RES). De RES 1.0 is in deze periode ingediend.

•

Voor het opstellen van de Transitievisie Warmte, die eind 2021 vastgesteld moet zijn, hebben de gemeenten Bergen, Gennep en Mook en Middelaar de handen in elkaar geslagen. De gemeente Gennep trekt de kar in de eerste fase van het project.

•

We sparren op ambtelijk niveau met de werkorganisatie CGM (Cuijk, Grave, Mill en Sint Hubert) over hoe de RREW-bijdrage op een zo goed mogelijke manier in te zetten.

K) Risico’s en kansen Risico’s o

De snelheid waarmee de kleinschalige opwek middels zonnepanelen kan worden voortgezet is sterk afhankelijk van Enexis en TenneT. We zitten in een rood gebied. Middels richtlijnen wordt bepaalt welke projecten aangesloten kunnen worden. Enexis besluit over de voortgang van reeds aangemelde projecten en plaatst nieuwe projecten op een wachtlijst. Klein gebruik projecten kunnen wel aangesloten worden.

o

Provincie Limburg heeft Energiedashboard stopgezet. Dit maakt het voor ons moeilijker om resultaten te monitoren. Vanuit de RES is de vraag gesteld om een update van het Energiedashboard.

o

Door het coronavirus is het op dit moment nog steeds lastig om grootschalige bijeenkomsten of evenementen te organiseren.

Kansen o

Door regionaal samen te werken kunnen we samen grotere stappen zetten en van elkaar leren.

12

o

•

Het participatieproject met OpiniePijlers biedt waardevolle inzichten om de inwoners van de gemeente nog beter te betrekken én te helpen om te verduurzamen.

De warmtescans die zijn uitgevoerd vormen een kans. Geselecteerde woningeigenaren ontvangen een adviesrapport. Wanneer ze deze adviezen opvolgen, kunnen we een nieuwe stap zetten in het besparen van energie.

L) Monitoring •

Onder monitoring verstaan we het waarnemen en verzamelen van gegevens die aantonen in welke mate we voldoen aan de ambitie van gemeente Bergen om in 2030 energieonafhankelijk te zijn. Onder het kopje communicatie (onderdeel H) staan de nodige cijfers op het gebied van communicatie.

•

Van april tot en met juli 2021 zijn er 19 woningscans uitgevoerd door onze energieadviseur.

•

Van april tot en met juli 2021 zijn er 27 bezoekers geweest in het Energiehuis. Onderstaand staafdiagram laat de bezoekersaantallen zien per 4 maanden sinds maart 2019 en de meest recente van de afgelopen 5 maanden. De daling in het aantal bezoekers heeft te maken met de coronacrisis. We zijn alleen op afspraak open en behandelen vragen telefonisch of per e-mail.

De indicatoren waar we in de toekomst op willen monitoren zijn onder andere het aantal zonnepanelen op gebouwen in onze gemeente, het aantal woningscans, de energielabels voor kantoorgebouwen en woningen en het aantal bedrijven die voldoen aan de informatieplicht.

13

Bijlage 1 VerduurSAMEN2030 – Opgave op hoofdlijnen Bijlage 2 VerduurSAMEN2030 – Resultaten enquête

14

Energielandgoed Wells Meer

M ) Grootschalige opwekking - Energielandgoed Wells Meer Het Energielandgoed Wells Meer is een grootschalig en robuust gebied van ongeveer 400 hectare waar duurzame energie opgewekt gaat worden met zonnepanelen en windturbines. Het is een plek waar participatie, innovatie, educatie en recreatie samen komen. Door de grootschalige opwekking op één locatie te concentreren, blijven waardevolle en kwetsbare gebieden zoals Nationaal Park De Maasduinen gespaard en geven we een enorme kwaliteitsimpuls aan het gebied Wells Meer. Energielandgoed Wells Meer is van en voor Bergen. We betrekken onze inwoners en bedrijven. Zij hebben niet alleen een rol in de ontwikkeling van het project, maar moeten ook van het Energielandgoed kunnen profiteren.

In deze raadsinformatiebrief komen de volgende onderwerpen aan de orde: A)

Terugblik hoofdlijnen april – juli 2021

B)

Projectbudget

C)

Planning

D)

Besluitvorming

E)

Communicatie

F)

Hoofdlijnen ambtelijke en bestuurlijke contacten

G)

Risicomanagement

H)

Onderzoeken

I)

Realisatiestrategie

J)

Beroepsprocedure

K)

Inrichtingsplan

16

A) Terugblik hoofdlijnen april 2021 – juli 2021 • •

•

• •

•

• •

•

•

•

De afgelopen periode is er volgens planning gewerkt. Fase 4 (de ontwikkelfase) van het project is opgestart. De komende periode ligt de focus op de voorbereiding van een SDE++-aanvraag voor het eerste deel van het project en de uitwerking van de realisatiestrategie. Er is een marktconsultatie uitgevoerd naar hoe de beschikbare netcapaciteit voor het Energielandgoed zo optimaal mogelijk gebruikt kan worden. Deze marktconsultatie heeft verschillende interessante inzichten opgeleverd m.b.t. het efficiënt inrichten van het Energielandgoed (bijv. door het slim combineren van wind- en zonprojecten), de toepassing van energieopslag en alternatieven voor het gebruik van de geproduceerde energie. Dit zodat zo snel mogelijk een zo groot mogelijk deel aangesloten kan worden op de beschikbare netcapaciteit. Er wordt een rapport gemaakt waar de bevindingen in staan. De bevindingen worden meegenomen bij het bepalen van de realisatiestrategie. De windmeetcampagne waarmee de windopbrengst van het Energielandgoed wordt gemeten is van start gegaan. Er vinden gesprekken plaats met een pachter op het landgoed over het gezamenlijk gebruik van een bestaande netaansluiting ten behoeve van het gedeelde van het project waarmee we in 2022 willen starten.

De gemeenten Venray, Gennep en Mook en Middelaar ondertekenden de intentieverklaring met gemeente Bergen waarmee ze hun interesse uitspreken om mee te investeren in het Energielandgoed. Het College heeft opdracht gegeven voor de oprichting van de BV t.b.v. van het Energielandgoed. De BV is op 19 juli opgericht. De eerste stuurgroepvergadering heeft plaatsgevonden in de nieuwe samenstelling: de gemeenten Bergen, Venray, Mook en Middelaar, Gennep, TenneT en Provincie Limburg. Het betrof hoofdzakelijk een update van de stand van zaken. De eerste stap van de onteigeningsprocedure van de gepachte grond in het projectgebied is genomen met het besluit van de gemeenteraad dd. 13 juli om aan de Kroon een onteigeningsverzoek te doen. Er heeft een ambtelijke werksessie met ambtelijke vertegenwoordiging van gemeenten Bergen, Boxmeer, St. Anthonis, Venray, Provincie Limburg, TenneT en Enexis plaatsgevonden. De sessie stond in het teken van versnellingsmogelijkheden m.b.t. de benodigde E-infra projecten voor het beschikbaar komen van netcapaciteit in Bergen (de aanleg van de netwerkverbinding tussen Bergen en Venray is 1 van deze E-infra projecten). Er hebben twee bestuurlijke overleggen plaatsgevonden tussen TenneT, Enexis, gemeenten Bergen, Venray, Boxmeer, Provincie Limburg, RES Noordoost Brabant en RES Noord en Midden-Limburg.

De overleggen stonden in het teken van de benodigde E-infra projecten voor het beschikbaar komen van netcapaciteit.

17

•

•

•

•

De inzet hierbij is dat door slim en effectief samen te werken deze projecten zo snel mogelijk uitgevoerd kunnen worden. De B.V. heeft twee keer een subsidiebeschikking ontvangen van €49.008 vanuit het Innovatiefonds Regio Noord-Limburg om haalbaarheidsstudies te doen naar 1) de invulling van de innovatieboulevard en 2) (mobiele) opslag van elektriciteit. Er zijn zes beroepschriften op het bestemmingsplan en de vergunningen binnengekomen bij Raad van State. Analyse van de beroepschriften vindt momenteel plaats zodat een verweerschrift kan worden opgesteld. Er is opdracht gegeven aan H+N+S om een verdiepingsslag op het ontwerp van het Zonnepark te maken. We willen hierbij ook inzetten op de toepassing van strokenlandbouw. Op basis van het uitgewerkte ontwerp kan een aanvraag voor de vergunning voor het zonnepark worden voorbereid. Er is een aanvraag voor de vergunning voor de bouw van zonnevelden op de Innovatieboulevard ingediend.

B) Projectbudget •

De raad heeft op 9 februari 2021 een krediet beschikbaar gesteld van € 2.150.000 voor fase 4. Van het budget van fase 3 is € 299.208 overgebleven. Het totale budget voor fase 4 komt dan neer op € 2.449.208

2021 : Planfase Energieland Wells Meer (fase 4) Krediet

Uitgegeven 31 juli 2021 Rechten/verplichtingen* Restant

€ 2.449.208

€

387.075

€ 170.898

€ 1.891.235

*rechten/verplichtingen exclusief ambtelijke kosten

C) Planning • •

•

De afgelopen periode is er volgens planning gewerkt. Het Energielandgoed zal in fases worden gerealiseerd. De fasering is hoofdzakelijk afhankelijk van het beschikbaar komen van netcapaciteit om geproduceerde stroom terug te leveren én de maximale realisatietermijn van de SDE++. Het is nog steeds de verwachting dat in 2022 gestart kan worden met de realisatie. Fase 4 van het Energielandgoed, de ontwikkelfase, is gestart. Als onderdeel van fase 4 zijn we dit jaar hoofdzakelijk bezig met: o De voorbereiding van een SDE++ aanvraag voor een deel van het Energielandgoed; o De voorbereiding van een eerste zonproject op basis van bestaande netcapaciteit in de omgeving van het Energielandgoed; o De voorbereiding van de investering van de buurgemeenten; o De oprichting van de BV;

18

Het aanjagen / faciliteren van de samenwerking tussen gemeenten/ TenneT/ Enexis met het oog op versnelling van benodigde E-infra projecten; o Een marktconsultatie inzake het optimaal gebruik van beschikbare netcapaciteit; o De (voorbereiding van) de aanvraag van de vergunningen voor het zonnepark en innovatieboulevard; o De windmeetcampagne. De focus ligt de komende maanden op de voorbereiding van een SDE++aanvraag, waarvoor RVO tussen 5 oktober en 11 november de mogelijkheid biedt om in te dienen. Belangrijke onderwerpen om te komen tot de SDE++aanvraag zijn de oprichting van de BV (inmiddels gebeurd), de bepaling van de realisatiestrategie (die dus sterk verband houdt met de timing van het beschikbaar komen van netcapaciteit) en de fasering van de bouw van het Energielandgoed die daaruit volgt. Ook de uitkomsten van de marktconsultatie zijn een belangrijk element bij het formuleren van de realisatiestrategie. o

•

Indicatieve planning fase 4: ontwikkelfase Onderstaande planning is een indicatieve planning voor fase 4. Wanneer de realisatiestrategie helder is, wordt de planning voor fase 4 verder aangescherpt en uitgebreid.

19

Indicatieve planning Energielandgoed Wells Meer

D) Besluitvorming •

•

•

•

Het college van B&W heeft op 22 juni besloten dat de BV voor het Energielandgoed opgericht zal worden door Dirkzwager legal & tax. Op 19 juli is de BV opgericht. De gemeenteraad is hiervan op de hoogte gesteld en zal nog een toelichting krijgen middels een presentatie in de Cie R&E. Deze wordt momenteel ingepland. 23 juni ondertekenden de gemeenten Venray, Gennep en Mook en Middelaar de intentieverklaring met Gemeente Bergen waarmee ze hun interesse uitspreken om mee te investeren in het Energielandgoed. Er is een raadsvoorstel bij u ingediend om de onteigeningsprocedure te starten voor de gronden van het Energielandgoed. Dit voorstel is besproken in de Cie R&E van 23 juni en is op 13 juli in de raadsvergadering behandeld als bespreekstuk. Met het besluit om aan de Kroon een onteigeningsverzoek te doen, is de eerste stap van de onteigeningsprocedure van de gepachte grond in het projectgebied genomen. Op 27 juli is de aanvraag voor de vergunning voor zonnevelden op de Innovatieboulevard ingediend.

20

E) Communicatie •

• •

•

•

• •

•

•

• •

Er is een communicatieplanning gemaakt voor de rest van 2021. Eind 2021 wordt een communicatieplanning voor 2022 gemaakt. Later dit jaar communiceren we onder andere over de oprichting van de BV, de aanvraag van de SDE++-subsidie en de realisatiestrategie. De stakeholderanalyse is aangepast op basis van fase 4. Hierdoor zijn alle belanghebbenden voor deze fase goed in beeld. In mei is de start van fase 4, de ontwikkelfase, aangekondigd op de projectwebsite, gemeentelijke website, social mediakanalen, nieuwsbrief en in de Energie Update in de Maasduinen Courant. Daarnaast is de Q&A op de website aangepast. Voor het ondertekenmoment met de regiogemeenten is een persbericht opgesteld dat door verschillende media is opgepikt. Daarnaast is het nieuws gedeeld via de projectwebsite, gemeentelijke website, social mediakanalen en de Energie Update in de Maasduinen Courant. Elk kwartaal analyseren we de website, het LinkedIn kanaal en de nieuwsbrief van het Energielandgoed. In kwartaal 2 van 2021 is de website 1.637 keer bezocht. Steeds meer mensen melden zich aan voor de nieuwsbrief. Ongeveer 70% van de mensen die de nieuwsbrief nu ontvangt, opent de nieuwsbrief. Drie raadsleden hebben op hun verzoek additionele toelichting gekregen op de businesscase.

Op 7 juni verscheen een artikel in de Limburger over de schaarste op het elektriciteitsnet en de samenwerking tussen Enexis en gemeente Bergen inzake het Energielandgoed. Op 16 juni verscheen in De Limburger een artikel over de onteigeningsprocedure m.b.t. de gronden voor het Energielandgoed. De communicatie rondom het kabeltracé Bergen-Venray wordt door TenneT en de communicatieafdeling van de gemeente, in afstemming met de projectgroep van het Energielandgoed, voorbereid en ingezet. Op 26 april hebben we een Wob-verzoek ontvangen waarin gevraagd wordt naar documenten die o.a. betrekking hebben op de businesscase, verschillende onderdelen van de ontwikkelfase en de grondaankoop. De beantwoordingstermijn van 4 weken is verdaagd met 4 weken vanwege de korte werkweken door feestdagen in mei. Op 24 juni is de beantwoording van het Wob-verzoek verstuurd naar de indiener. Op 22 juli is erop social media aandacht besteed aan het delen van kennis met de gemeente Koggenland uit Noord-Holland. Op 30 juli is via de website van het Energielandgoed gecommuniceerd over de aanvraag voor de vergunning inzake de zonnevelden op de Innovatieboulevard.

21

F) Hoofdlijnen ambtelijke en bestuurlijke contacten •

•

•

•

•

•

• •

Op 7 april is een bijeenkomst geweest met de programmamanagers (Ondernemen en Innoveren, Energie en Klimaat) van de regio NoordLimburg in het kader van de koppeling van het Energielandgoed aan de investeringsagenda. Op 8 april heeft een bestuurlijk overleg plaatsgevonden tussen gemeenten Bergen, Venray, Boxmeer, TenneT, Enexis, Provincie Limburg, RES Noordoost Brabant en RES Noord en Midden-Limburg over de netaansluiting en capaciteit. TenneT en Enexis hebben op hoofdlijnen toegelicht welke Einfra projecten uitgevoerd moeten worden om het Energielandgoed en ook de ambities van de RES Noordoost Brabant en RES Noord en MiddenLimburg tijdig te realiseren. Ook hebben ze toegelicht wat hier dan voor nodig is. Op 9 april heeft er een sessie met Brightlands Campus plaatsgevonden inzake de ontwikkeling van de innovatieboulevard. Deze gesprekken hebben geresulteerd in het indienen van een projectfiche bij het Innovatiefonds Regio Noord-Limburg. Het Innovatiefonds keert twee keer €49.008 subsidie uit aan het Energielandgoed voor het doen van haalbaarheidsstudies naar 1) de invulling van de innovatieboulevard en 2) (mobiele) opslag van elektriciteit. Op 12 april heeft er vervolgoverleg met de Provincie plaatsgevonden over de Wnb-ontheffing waarover nog nadere afstemming vereist was na het overleg in maart.

Op 23 juli is een aanvulling op de aanvraag Wnb-ontheffing naar de Provincie gestuurd. De stuurgroep is op 21 april bij elkaar gekomen en bijgepraat over de laatste stand van zaken. Tevens is besloten dat de stuurgroep voor fase 4 wordt teruggebracht naar de direct betrokkenen bij fase 4. Dit houdt in dat Antea Group niet meer aansluit bij het vervolg en de gemeenten Gennep en Mook en Middelaar uitgenodigd worden om deel te nemen. Op 19 mei hebben we met RVO gesproken ter kennismaking. Het aanvraagproces voor de SDE++-subsidie is doorgenomen en de verschillende onderdelen van de structuur van de SDE++. We hebben een contactpersoon toegewezen gekregen waarbij we terecht kunnen voor vragen. RVO was positief over het project en wilde meewerken in het meekijken bij de aanvraag. Op 1 juni is het Energielandgoed gepresenteerd aan de gemeenteraad van Venray tijdens het sprekersplein. Op 10 juni heeft de eerste stuurgroepvergadering plaatsgevonden in de nieuwe samenstelling: gemeenten Bergen, Venray, Mook en Middelaar, Gennep, TenneT en Provincie Limburg. Het betrof hoofdzakelijk een update van de stand van zaken. Verder is er nog gesproken over de versnellingsmogelijkheden voor de uitbreiding en verzwaring van het net en de intentieverklaring.

22

•

•

• •

Op 24 juni heeft een ambtelijke werksessie plaatsgevonden inzake de benodigde netuitbreiding en netverzwaring tussen gemeenten Bergen, Venray, St. Anthonis en Boxmeer, TenneT, Enexis, Provincie Limburg. Het overleg had als doel om met elkaar te onderzoeken hoe we projecten zo efficiënt mogelijk kunnen realiseren en welke versnellingsmogelijkheden er zijn voor de benodigde E-infra projecten. Als vervolg op deze sessie vond er op 7 juli een vervolgbijeenkomst plaats op bestuurlijk niveau om de betrokken gemeentes bij te praten. Uitgewerkte versnellingsmogelijkheden worden ambtelijk verder voorbereid en half oktober volgt een volgend bestuurlijk overleg. Er is een brief gestuurd naar de minister van Economische Zaken en Klimaat n.a.v. het definitieve advies van het Planbureau voor de Leefomgeving m.b.t. de SDE++ 2021, waarin we reageren op een aantal aspecten van het advies met als doel invloed uit te oefenen op besluitvorming omtrent de SDE++ structuur. Aan WML en Enexis zijn brieven verstuurd inzake de onteigening. Afstemming hierover dient nog plaats te vinden. Op verzoek van gemeente Koggenland heeft op 20 juli een afspraak plaatsgevonden waarin leden van de projectgroep van het Energielandgoed hun opgedane kennis hebben gedeeld met de gemeente.

G) Risicomanagement • •

•

•

De coronabeperkingen hebben vooralsnog geen grote gevolgen voor het Energielandgoed. De businesscase van het Energielandgoed is afhankelijk van beschikbaarheid, hoogte en structuur van SDE++ subsidie. We zoeken actief de dialoog met relevante instanties (RVO, Min EZK) om de SDE++ zo gunstig mogelijk te laten zijn voor het Energielandgoed en zodat we de SDE++ aanvraag van het Energielandgoed zo goed mogelijk voor kunnen bereiden. De realisatiestrategie die we met TenneT aan het bespreken zijn leidt tot een verhoging van een aantal risico’s. We jagen aan/faciliteren actief de samenwerking tussen relevante partijen met het oog op voorbereiding en realisatie van versnellingsmogelijkheden m.b.t. de planning van benodigde E-infra projecten. Ook hebben we regelmatig overleg met TenneT en Enexis op ambtelijk en bestuurlijk niveau over de stand van zaken/ voortgang m.b.t. het beschikbaar komen van netcapaciteit voor teruglevering. De fasering van de ontwikkeling en realisatie van het Energielandgoed zal aansluiten bij het beschikbaar komen van netcapaciteit. Er is in februari 2020 een amendement ingediend op de Elektriciteits- en Gaswet: het opknipverbod voor zonneparken. Dit is per 1 juli 2020 van kracht. Met het opknipverbod wordt het voor één initiatiefnemer niet meer mogelijk een park op te knippen in stukken.

Enexis heeft informeel aangegeven dat het opknipverbod niet van toepassing is op het Energielandgoed. Formalisatie hiervan loopt.

23

•

•

•

•

De partiële vrijstelling voor bouwactiviteiten (neergelegd in artikel 2.5 van het Besluit natuurbescherming in samenhang met artikel 2.9a Wet natuurbescherming) is op 1 juli 2021 in werking getreden. De gevolgen voor het Energielandgoed hiervan zijn nu nog onduidelijk. We zijn nagegaan of heropening van het vliegveld De Peel impact heeft op het Energielandgoed. Dit hebben we gecheckt bij TNO en zij geven aan dat er voor het Energielandgoed niets verandert. In juni heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State gevolg geven aan het Nevele-arrest van het Hof van Justitie EU . In de uitspraak oordeelt de Afdeling dat voor de Nederlandse windturbinenormen neergelegd in het Activiteitenbesluit milieubeheer en de bijhorende Activiteitenregeling, ingevolge rechtstreeks werkende onderdelen van de Europese SMB-richtlijn, een milieubeoordeling had moeten worden gemaakt. Een gevolg van de uitspraak is dat, totdat de milieubeoordeling is afgerond, er geen gebruik mag worden gemaakt van deze normen voor windturbineparken. We hebben juridisch advies ingewonnen en bekijken hoe we dit richting Raad van State vorm kunnen geven. In bijlage 1 is het volledige risicodossier van fase 4 opgenomen.

H) Onderzoeken •

•

•

•

Voor het Energielandgoed is een windmeetcampagne nodig. Hiermee wordt de verwachte windopbrengst gemeten. De campagne is op 22 april van start gegaan. We hebben TNO gevraagd om nieuwe berekeningen uit te voeren voor mogelijke radarverstoring door turbines van 165m, met maximale tiphoogte van 250m (en beoogde capaciteit van 5,6MW). Zij hebben een analyse uitgevoerd waaruit blijkt dat dat turbines van die afmetingen normaal gesproken binnen de norm blijven, eventueel met een specifieke technische aanpassing. Met het rapport vragen we een nieuwe Verklaring van geen Bezwaar aan. In het rapport van het hydrologisch onderzoek wordt peilbuismonitoring geadviseerd. Dit is niet verplicht, maar wel verstandig om te doen gezien de vernatting die theoretisch op zou kunnen treden. De apparatuur is geplaatst en de data worden gemonitord. Het vooronderzoek explosieven voor het plangebied van het Energielandgoed is afgerond. Het vooronderzoek geeft inzicht in wat we aan NGE (Niet Gesprongen Explosieven) kunnen verwachten en welke vervolgonderzoeken er tijdens en voorafgaand aan de realisatie en uitvoering nodig zijn.

I)

Netaansluiting

•

Zowel op projectteam- als op bestuurlijk niveau is er afstemming met TenneT en Enexis. Afstemming vindt plaats over 1) de mogelijkheden om voorbereiding en uitvoering van benodigde E-infra projecten te versnellen en

24

•

•

•

•

2) het zo snel mogelijk beschikbaar komen van restcapaciteit om terug te leveren. Alle partijen zitten er constructief in conform de intentieovereenkomst die in 2019 met elkaar is ondertekend. Arcadis heeft in opdracht van TenneT een haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar de belangrijkste technische aandachtspunten met betrekking tot het tracé voor de aanleg van de kabel naar Bergen. Op 19 mei is het resultaat van de haalbaarheidsverkenning gepresenteerd. Hierbij waren de partijen gemeenten Bergen, Venray, Enexis en TenneT aanwezig. Om meer inzicht te krijgen in de mogelijkheden die er zijn om de beschikbare netcapaciteit voor het Energielandgoed zo optimaal mogelijk te gebruiken, is een marktconsultatie uitgevoerd. Op 29 april heeft een plenaire sessie plaatsgevonden met de geselecteerde marktpartijen om de vraagstelling en klantbehoefte te introduceren en verduidelijken. Vier partijen hebben allen complementaire voorstellen gedaan over hoe de beschikbare netcapacitiet voor teruglevering optimaal gebruikt kan worden. Deze marktconsultatie heeft verschillende interessante inzichten opgeleverd. Er wordt een rapport gemaakt waar de bevindingen in staan. De bevindingen worden meegenomen bij het bepalen van de realisatiestrategie.

De projectgroep is in gesprek met één van de bestaande pachters op het landgoed over het gedeeltelijke gebruik van zijn netaansluiting met het oog op de aansluiting van een eerste deel van Energielandgoed. De realisatiestrategie om te komen tot de realisatie van het Energielandgoed zal de komende periode afgestemd worden op de planning van TenneT/ Enexis m.b.t. het beschikbaar komen van restcapaciteit voor teruglevering en de realisatietermijn van de SDE. Het Energielandgoed zal in ieder geval in fases gerealiseerd worden waarbij er ingezet wordt op start van realisatie in 2022.

J) Beroepsprocedure •

Er zijn zes beroepschriften op het bestemmingsplan en de vergunningen binnengekomen bij Raad van State. Inmiddels heeft Raad van State de beroepsschriften toegestuurd. Advocatenkantoor Hekkelman is bezig met de analyse van de beroepsschriften en zal het verweerschrift verzorgen. Raad van State heeft aangegeven de procedure versneld te willen volgen. Op basis van de Crisis- en herstelwet is dat 6 maanden.

K) Inrichtingsplan •

Er is opdracht gegeven aan H+N+S om een verdiepingsslag op het ontwerp van het Zonnepark te maken ten behoeve van de vergunningsaanvragen en voor de verdere ontwikkeling van het zonnepark. Op 21 juli heeft hier een verdiepingssessie over plaatsgevonden.

•

Op 27 juli is de aanvraag voor de vergunning voor zonnevelden op de Innovatieboulevard ingediend. De aanvraag is flexibel ingestoken, waardoor de aanpak van de innovatieboulevard in een latere fase nog verder kan

25

worden uitgewerkt. In de aanvraag wordt uitgegaan van zonnepanelen die op een verhoogde constructie komen te liggen. Daardoor kan de ruimte onder de panelen ook worden gebruikt: bijvoorbeeld voor fruitteelt of ander agrarisch gebruik. Bijlage: • Bijlage 1 Energielandgoed - Risicodossier fase 4

26