Raadsvoorstel uitgangspunten huisvesting ontheemden

Voorstel aan de gemeenteraad Datum besluitvorming college 23 april 2024

Portefeuillehouder C.E.M.G.T. Ponjee

Datum vergadering 4 juni 2024

Onderwerp Uitgangspunten huisvesting ontheemden Aan de raad,

Inleiding

De taak van gemeenten voor het huisvesten van ontheemden wordt steeds groter door de huidige situatie in de wereld. De afgelopen tijd is de instroom van vluchtelingen in Nederland toegenomen. Druk op de Nederlandse samenleving wordt hierdoor vergroot. Mede door het aannemen van de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (hierna: Spreidingswet) is er een wettelijke taak ten aanzien van opvang van asielzoekers voor de gemeente bijgekomen. Deze wettelijke taak maakt deel uit van de totale opgave voor de huisvesting van ontheemden. Hierbij zijn buiten de doelgroep asielzoekers nog twee andere doelgroepen, namelijk: huisvesting van statushouders en opvang Oekraïense vluchtelingen. De opgave met betrekking tot de huisvesting van de verschillende doelgroepen is groot. Daarbij komt dat deze opgave niet op zichzelf staat, maar deel uitmaakt van de volledige opgave ten aanzien van huisvesting. Er is een druk op de woningmarkt bij onder andere sociale huurwoningen voor mensen die met spoed een woning zoeken, de zogenaamde spoedzoekers (bijvoorbeeld bij echtscheiding of financiële problemen). Maar ook voor starters is het lastig om een woning te vinden. In dit raadsvoorstel worden uitgangspunten voorgesteld voor de uitvoering van de taakstelling in samenhang met de totale huisvestingsproblematiek.

Relatie met begroting / coalitieprogramma / speerpunten Het voorstel draagt bij aan de doelstelling “Wonen” uit het coalitieprogramma.

Argumenten •

Met de komst van de Spreidingswet heeft de gemeente een wettelijke taakstelling ten aanzien van de opvang van asielzoekers. Asielzoekers zijn personen die behoefte hebben aan internationale bescherming. Hun vluchtelingenstatus is nog niet bepaald. Asielzoekers worden gehuisvest in opvanglocaties. Het COA is verantwoordelijk voor de uitvoering van de opvang. Gemeenten hebben met de komst van de Spreidingswet een wettelijke taak gekregen in de opvang van asielzoekers. Het doel van deze wet is te komen tot voldoende opvangplekken en een meer evenwichtige verdeling van asielzoekers over provincies en gemeenten. Voor de opvang van asielzoekers wordt uitgegaan van duurzame opvang. Hieronder wordt verstaan: opvanglocaties vanaf 100 personen en voor een periode van minimaal 5 jaar (uitzondering: opvang voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen). Volgens de landelijke verdeelsleutel moet de provincie Limburg 5.662 asielzoekers opvangen. Binnen de provinciale opgave is door het Rijk een rekenkundige verdeling per gemeente gemaakt. Voor de gemeenten Bergen betekent dit een opgave van 73 opvangplekken voor asielzoekers. Over de realisatie van de provinciale opgave vindt afstemming plaats op regionaal niveau. De gemeente Bergen stemt hierover af met de regio Noord-Limburg.

Uiterlijk 1 oktober 2024 moet de verdeling van opvangplaatsen binnen de acht gemeenten in Noord-Limburg worden voorgelegd aan de Limburgse Regietafel. De provincie moet uiteindelijk op 1 november 2024 een voorstel voorleggen aan de staatssecretaris.

Pagina 1 van 3

Vooruitlopend op de Spreidingswet heeft het kabinet de afgelopen jaren meerdere keren een dringende oproep gedaan aan gemeenten voor het beschikbaar stellen van opvangplekken in verband met de capaciteitsproblemen op de asielzoekerscentra. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente Bergen in de periode van 1 december 2022 tot 1 juni 2023 90 opvangplekken gecreëerd voor asielzoekers op de Flammert in Nieuw Bergen. Momenteel zijn er geen opvangplekken voor asielzoekers in de gemeente Bergen. •

De gemeente heeft een wettelijke taakstelling ten aanzien van de huisvesting van statushouders. Statushouders zijn asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen. De gemeente moet zich actief inzetten voor het creëren van woonruimte voor statushouders. Ieder half jaar krijgt de gemeente een taak toebedeeld door het Rijk voor de huisvesting van statushouders. De provincie houdt hier toezicht op. Gezien het beperkt aantal sociale huurwoningen en de druk op de woningmarkt is het voldoen aan de taakstelling een uitdaging voor de gemeente. De afgelopen periode is in samenwerking met Destion de achterstand van eerdere jaren weggewerkt. Ook is reeds voldaan aan de taakstelling van de eerste helft van 2024. Het blijft een uitdaging om passende woonruimte te vinden voor de statushouders die aan de gemeente worden toegewezen gezien het huidige sociale woningaanbod. In april/mei wordt de nieuwe taakstelling voor de tweede helft van 2024 bekend gemaakt. De kans bestaat dat de taakstelling toeneemt ten opzichte van het afgelopen jaar. •

Gemeenten hebben een opgave in de opvang van Oekraïense vluchtelingen. De opgave is niet wettelijke belegd. Oekraïners zijn asielzoekers met een speciale status. Zij hoeven geen asiel aan te vragen en hebben recht op opvang, medische zorg, onderwijs, leefgeld en werk. Naast de oproep voor het creëren van opvangplekken voor asielzoekers, heeft het kabinet ook diverse oproepen gedaan aan gemeenten voor het creëren van opvangplekken voor Oekraïense vluchtelingen. Naar aanleiding hiervan heeft de gemeente Bergen in maart 2022 een tijdelijke crisisnoodopvang voor Oekraïense vluchtelingen gerealiseerd in Den Asseldonk. Voor de opvang van Oekraïners is er geen wettelijke taakstelling. Wel hebben we samen met de andere gemeenten in de provincie een opgave. Voor Bergen is deze opgave 93 opvangplekken. Momenteel zijn er 24 opvangplekken gerealiseerd in de Cereshoeve in Nieuw Bergen. •

Tijdens besloten raadsbijeenkomsten op 8 mei 2023 en 27 februari 2024 zijn uitgangspunten besproken ten aanzien van de taakstelling. Naar aanleiding van de Spreidingswet hebben er op 8 mei 2023 en 27 februari 2024 raadsbijeenkomsten plaatsgevonden om de gemeenteraad te informeren en om in gesprek te gaan over uitgangspunten die de gemeenteraad van belang vindt in de uitwerking van de verschillende thema’s. Tijdens de raadsbijeenkomsten was consensus over de taak die de gemeente heeft ten aanzien van haar wettelijke taakstelling. De gemeenteraad wil hier uitvoering aan geven. Daarnaast wordt, waar mogelijk, rekening gehouden met de opgave die er is in Nederland voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Huisvesting zorgt voor extra druk op de woningvoorraad. De raad is van mening dat dit alleen in samenhang opgelost worden kan worden. Hierdoor wordt het koppelen van de opgave voor de verschillende doelgroepen van belang geacht. Om de tijdelijke opvang niet te laten drukken op de woningvoorraad, dient er gezorgd te worden voor een flexibele schil. Om extra druk op de woningmarkt te voorkomen, wordt transformatie van maatschappelijk vastgoed, bedrijfspanden en toeristisch vastgoed als een mogelijkheid gezien. •

De uitgangspunten geven het college richting voor de uitvoering van de taken/doelen ten aanzien van de verschillende doelgroepen. De gemeente Bergen ziet dat er een opgave ligt ten aanzien van de verschillende doelgroepen. Ondanks dat voor de verschillende groepen een eigen aanpak nodig is, wordt coördinatie tussen de verschillende doelgroepen van belang geacht. De uitgangspunten geven richting aan

Pagina 2 van 3

de wijze waarop het college uitvoering geeft aan de taakstelling en doelen ten aanzien van de verschillende doelgroepen.

Juridische aspecten

De gemeente heeft een wettelijke taak voor de opvang van asielzoekers en de huisvesting van statushouders.

Financiën / fiscale gevolgen Voor de opvang van Oekraïners en asielzoekers zijn financiële middelen van andere overheidsorganen beschikbaar. Voor de uitvoering van de wet inburgering ivm statushouders ontvangt de gemeente financiële middelen via een specifieke uitkering, daarnaast is er een sociale integratie uitkering. Beide middelen komen ten goede van uitvoering van de inburgeringstaken voor statushouders.

Voorstel

Wij stellen u voor: De volgende uitgangspunten vast te stellen ten aanzien van de huisvesting en opvang van de doelgroepen: spoedzoekers, statushouders, asielzoekers en Oekraïense vluchtelingen: We willen de wettelijke taakstelling ten aanzien van de opvang van ontheemden realiseren; Er wordt waarde gehecht aan regionale afstemming ten aanzien van de huisvesting van de verschillende doelgroepen; De huisvesting/opvang van de verschillende doelgroepen vindt plaats op een schaal die passend is voor de gemeente Bergen; Voor de huisvesting van statushouders wordt de samenwerking met Destion voortgezet; Het opvangen van statushouders boven de taakstelling in de huidige woningvoorraad is niet wenselijk; In de uitvoering van de wettelijke taakstelling ten aanzien van de huisvesting van statushouders en opvang van asielzoekers wordt gekeken naar koppelkansen voor spoedzoekers; Voor de opvang van asielzoekers en Oekraïners wordt geen gebruik gemaakt de huidige woningvoorraad van de gemeente. Transformatie van maatschappelijke vastgoed, bedrijfspanden en toeristisch vastgoed wordt gezien als een mogelijkheid; De voorkeur wordt gegeven aan een flexibele schil, waarbij meerdere doelgroepen (tijdelijk) gehuisvest kunnen worden.

Het huisvesten van meerdere doelgroepen op een locatie behoort dan ook tot de mogelijkheden; De opvang van Oekraïense vluchtelingen wordt waar mogelijk meegenomen in de uitvoering van de wettelijke taakstelling, maar mag niet ten koste gaan van het behalen van de wettelijke taakstelling. Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Bergen (L), {{esl:Signer1:capture:size(200,50)}}

H.H.M. Timmermans Secretaris

{{esl:Signer2:capture:size(200,50)}}

M.H.D. Rauner Burgemeester

Bijlage(n) n.v.t.

Pagina 3 van 3