Primaire begroting 2024 WAA Schap concept versie 1.1 dd 10-3-2023 (1)

Werkvoorzieningschap Aanvullende Arbeid Venlo e.o.

Venlo, xx maart 2023

Inhoudsopgave Bericht van het Dagelijks Bestuur

3

1. Inleiding 2. Doelstelling WAA 3. Beleidsvisie van het bestuur 4. Ontwikkelingen ten aanzien van de Gemeenschappelijke Regeling 5. Koers en bedrijfsvoering van WAA Venlo e.o. 5.1.1. Algemeen 5.1.2. Uitvoering WSW c.a. 5.1.3. Covid-19 en de oorlog in Oekraïne 6. Ontwikkeling (WSW-) bezetting c.a. 6.1. Algemeen 6.2. WSW-bezetting voor 2024 totaal en per deelnemende gemeente 7. Economische verwachtingen in het algemeen voor 2024 en verder 8. Ontwikkelingen binnen het sociale domein voor gesubsidieerde arbeid overall 8.1. Beleidsmatige ontwikkelingen 8.2. Ontwikkelingen ten aanzien van de reguliere rijksbijdrage WSW 9. Bestuurlijke ontwikkelingen rondom de uitvoering van de WSW door WAA Financiële samenvatting Realisatie van doelmatigheid en rechtmatigheid Voorstel tot vaststelling van de begroting

Begroting

3 4 4 6 6 6 7 8 8 8 10 10 11 11 12 13 14 15 16

17

Programmaverantwoording 1. Algemeen 2. Sociaal beleid 3. Financieel beleid 4. Uitgangspunten voor de jaarbegroting en meerjarenbegroting

Overige paragrafen

17 17 18 18 19

24

1. Weerstandvermogen en risicobeheersing 2. Paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing 2.1 Risico’s voor Schap als publiekrechtelijke organisatie 2.2 Risico’s in de uitvoering van de Wsw 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Verbonden partijen 6. Lokale heffingen 7. Grondbeleid

24 24 24 27 28 28 31 31 31

Overzicht van baten en lasten begroting 2024

33

Kasstroomoverzicht Toelichting op de programmabegroting Taakvelden

36 37 41

- 2-

Bericht van het Dagelijks Bestuur 1. Inleiding Algemeen Voor u ligt de primaire begroting 2023 van de Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningschap Aanvullende Arbeid Venlo en omstreken (hierna te noemen WAA of Schap). Deze begroting is opgemaakt conform de vanaf 2005 verplichte verslaggevingsvoorschriften voor een Gemeenschappelijke Regeling (BBV). Deze primaire begroting 2024 is, in lijn met de begrotingen vanaf 2015, naast de algemene uitgangspunten van de in 2015 ingevoerde Participatiewet, onveranderd qua visie en missie en Bestuurlijke uitgangspunten opgesteld in lijn met de nog steeds van toepassing en actueel zijnde strategische koers van het Schap zoals die in 2014 is verwoord en vastgelegd in de documenten “Samen Groeien” en in het verlengde hiervan het strategische koersdocument “Samen Anders!”. Omdat de WSW vanaf 2015 geen instroom meer kent, bevind WAA zich vanaf 2015 al in een permanente krimpsituatie. Een situatie die vanaf 2018 verder is versneld doordat het Schap WAA Venlo e.o. (en in haar verlengde WAA groep nv) vanaf 1-1-2018 ook niet meer financieel noch inhoudelijk verantwoordelijk is voor de uitvoering van de WSW resp. het materiële werkgeverschap voor het beschutte deel van de Wsw-doelgroep, maar fungeert nog slechts als formele werkgever en basis HRM/payroll dienstverlener voor dit deel van de WSW doelgroep.

De krimpsituatie is zonder maatregelen vanzelfsprekend meer en meer een issue voor de toekomst van WAA. Door de verdere gaande en zelfs jaarlijks versnelde krimp als gevolg van meer uitstroom dan verwacht, reduceert namelijk jaarlijks het draagvlak onder de organisatie. Going concern en zonder maatregelen, zou het verlies aan economy of scale jaarlijks meer en meer in de financiële maar ook operationele resultaten zichtbaar worden. WAA en haar gemeenten zijn derhalve al vanaf 2016 aan de slag om een te grote afbouw van de organisatie en nieuwe toekomstige (hoge) frictiekosten te voorkomen. Dit om enerzijds de kwalitatieve dienstverlening voor de Wsw ook voor komende jaren te kunnen waarborgen en te blijven voldoen aan alle (wettelijke) eisen die de wet stelt aan de uitvoering Wsw, maar ook om de mogelijkheden die WAA nu biedt voor haar én ook mogelijk straks andere doelgroepen, die nu nog deels aan de kant staan, voor de gemeenten te behouden en aan de maat te houden. Een proces met vallen en opstaan dat met het in 2020 opgestarte laatste project hiervoor zijnde “Samen Verder!” geresulteerd heeft in een geheel nieuwe organisatorische setting en nieuwe bestuurlijke afspraken voor de uitvoering van de Wsw vanaf 1-12023. Nieuwe bestuurlijke structuur t.b.v.

uitvoering Wsw vanaf 2023 (“Samen Verder!”) Het Schap was en blijft ook vanaf 2023 voor, door en namens haar deelnemende gemeenten verantwoordelijk voor regie en toezicht op en het vorm en inhoud geven aan de uitvoering van de Wsw. Het Schap heeft de concrete begeleiding en plaatsing van haar Wsw medewerkers na 1-12023 onveranderd volledig neergelegd bij WAA groep nv. WAA groep nv zal blijven fungeren als een zelfstandige uitvoeringsorganisatie maar vanaf 1-1-2023 onder de vlag van de gemeente Venlo. Primair voor de uitvoering van de Wsw maar op termijn ook voor andere personen passende binnen de doelgroep uit de Participatiewet. Al met al is er vanaf 2023 sprake van een nieuwe Bestuurlijke en operationele structuur voor de uitvoering van de Wsw. Om een vergelijking tussen de resultaten voor en na 2023 passend te maken, zijn daar waar noodzakelijk vergelijkende cijfers uit voorgaande jaren aangepast naar de nieuwe setting. In de nieuwe setting vanaf 2023 blijft het huidige samenwerkingsverband in het Schap voor de uitvoering van de Wsw in het gebied Venlo en omstreken behouden voor de deelnemende gemeenten en blijft er sprake van gezamenlijk regie, aansturing en toezicht voor de Wsw. Tevens wordt zo de eerder beoogde integratie van Wsw en overige doelgroepen in de participatiewet bij de - 3-

gemeente Venlo vorm en inhoud gegeven én is er een duurzame oplossing voor het ceterus paribus bij WAA groep nv oplopende negatieve economy of scale effect in de uitvoering van sec de Wsw. Het concreet vorm en inhoud geven aan de integratie van WAA Groep nv en het sociale domein van de Gemeente Venlo én van meerdere en bredere doelgroepen uit de Participatiewet plaatsen in een zo regulier mogelijke werkomgeving, is binnen WAA Groep nv een proces dat vanaf 2023 wordt opgepakt. Dit proces is niet direct maar natuurlijk wel indirect van groot belang voor het Schap, omdat hiermede een belangrijke bijdrage wordt geleverd aan de continuïteit van WAA groep nv als Wsw uitvoeringspartner. Hiermee wordt een volgende stap gezet naar een nieuwe toekomst voor het Schap en WAA groep nv, met de nodige nieuwe uitdagingen. Maar ook een proces dat zowel het Schap, WAA Groep nv en haar betrokken gemeenten onveranderd met verve en met vertrouwen verder oppakken! Steeds met oog en oor en mét en ook vóór de mensen die op haar overall zijn aangewezen voor een passende werkplek.

2. Doelstelling WAA De doelstelling van WAA was, is en blijft het - voor en namens de deelnemende gemeenten - als Gemeenschappelijke Regeling uitvoering geven aan de verplichtingen die voortvloeien uit de Participatiewet onderdeel Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) voor de in WAA deelnemende gemeenten Beesel, Bergen en Venlo tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

3. Beleidsvisie van het bestuur Vanaf 2008 is het beleid van zowel het Schap als haar uitvoeringsorganisatie WAA groep nv primair gericht op het realiseren van passende arbeid in een zo veel als mogelijke reguliere arbeidsomgeving voor alle personen die via de WSW op haar zijn aangewezen. Dit beleid is vanuit het going concern uitgangspunt ook in 2024 en verder onveranderd van toepassing. Het Schap dient haar maatschappelijke doelstelling te realiseren met inachtneming van en in overeenstemming met belangrijke strategische (maatschappelijk aanvaarde) uitgangspunten zoals rechtmatigheid, doelmatigheid en integer handelen. Zij legt op transparante wijze verantwoording af over het door haar gevoerde beleid en de resultaten hiervan. Zoals gebruikelijk wordt het strategisch beleid van WAA periodiek in een review door het management, het Bestuur en de Raad van Commissarissen afgezet tegen de nieuwste ontwikkelingen en herijkt. In lijn met het vigerende beleid en met inachtneming van de geactualiseerde uitgangspunten en kaders is onderstaande visie en missie onveranderd van kracht en vastgesteld voor WAA: •

•

Missie: Samen verbinden wij mensen. WAA, en in haar verlengde WAA groep als uitvoeringsorganisatie voor de Wsw, voegt waarde toe aan haar opdrachtgevers door de inzet van SW-medewerkers. Visie: WAA groep is dé professionele organisator van duurzaam werk voor SWmedewerkers bij reguliere bedrijven in de regio Noord-Limburg.

Visie en missie moeten leiden tot een uitvoering van de Wsw waarin onderstaande strategische onderwerpen centraal staan en ook vanaf 2023 blijven staan: o realiseert voor haar SW-medewerkers duurzame plaatsingen in groepen bij regionale profit en non- en not for profit organisaties en opdrachtgevers; o ambieert samen met haar Sw-medewerkers ontplooiing gericht op maximale loonwaarde; o de uitvoeringsorganisatie is een proces- en resultaatgerichte organisatie waarin medewerkers ervoor gaan om duurzaam te werken en waar met plezier samengewerkt wordt. De strategische koers is verder vertaald in onderstaande door het Bestuur vastgestelde strategische uitgangspunten en beleidslijnen: 1. voor de bepaling van de strategische beleidskeuzes van WAA is de uitvoering van de Participatiewet –zowel op regionaal als op lokaal niveau- maatgevend. Het Werkgevers Servicepunt (WSP), bestuurd vanuit het Werkbedrijf en de in het WSP samenwerkende partners, is in deze strategie vanuit (semi-)overheidszijde als netwerkorganisatie regionaal ondersteunend naar afnemers en bedrijven en ondersteunend voor de uitvoeringsorganisaties - 4-

zoals WAA t.a.v. het verbinden in de arbeidsmarkt voor alle regionale brede Participatiewetvraagstukken van vraag- en aanbod voor gesubsidieerde arbeid; 2. Alle SW-medewerkers blijven formeel in dienst bij het Schap WAA. De rechten en plichten van de huidige SW-medewerkers blijven gehandhaafd. 3. De verantwoordelijkheid voor zowel de regie als uitvoering voor het beschutte deel van de Wsw is per 1 januari 2018 geheel in handen van de deelnemende gemeenten zelf. Zij zijn vanaf die datum zelf verantwoordelijk voor zowel het materieel werkgeverschap voor deze Wsw groep als aanbod van werkplekken aan en plaatsen van SW-medewerkers uit de Beschutte Wsw groep alwaar zij (financieel) verantwoordelijk voor zijn onder de Wsw. Het gaat dan om zgn. ‘beschut werk’ en dan meer specifiek om SW-medewerkers met een loonwaarde van maximaal 30% van minimumloon of lager. De gemeenten kunnen zelf werkplekken organiseren of deze inkopen bij andere organisaties. WAA groep nv treedt vanaf 1 januari 2018 maar ook na 2022 onveranderd voor deze groep als pay-roller/HRdienstverlener op. De WAA groep vraagt voor deze vorm van dienstverlening t.b.v. de Beschutte Groep Wsw aan de gemeente een marktconform tarief. 4. De verantwoordelijkheid voor zowel de regie als uitvoering voor het Niet beschutte deel van de Wsw is tot en met 31-12-2022 geheel in handen van WAA groep nv.

Zij is tot en met die datum zelf verantwoordelijk voor zowel het materieel werkgeverschap in zijn geheel voor deze Wsw groep áls voor aanbod van passende werkplekken aan SW-medewerkers uit de Beschutte Wsw groep alwaar zij (financieel) verantwoordelijk voor is onder de Wsw. Het gaat dan om zgn. ‘Niet beschut werk’ en dan meer specifiek om SW-medewerkers met een loonwaarde van minimaal 30% van minimumloon of hoger. WAA groep nv kan zelf werkplekken organiseren of deze inkopen bij andere organisaties; 5. De verantwoordelijkheid om operationeel uitvoering (van intake en begeleiding tot en met plaatsing) te geven aan de uitvoering van de Wsw voor het niet-beschutte deel van de Wsw, ligt per 1 januari 2023 en tot en met 2032 geheel in handen van WAA groep nv als enige contractpartij en maatschappelijk partner hiervoor van het Schap. WAA groep nv was en blijft primair verantwoordelijk voor zowel het voeren van inhoudelijke werkgeverschap voor deze Wsw groep als voor kwalitatief en kwantitatief voldoende aanbod van passende werkplekken aan SW-medewerkers uit de Niet-Beschutte Wsw groep. WAA groep nv is vanaf 1-1-2023 (financieel) verantwoordelijk voor de volledige exploitatie resp. alle kosten en baten die samenhangen met het begeleiden en plaatsen van deze Wsw- medewerkers conform de door deelnemende gemeente, het schap en Wsw-wetgeving gestelde eisen. Het gaat dan om zgn.

‘niet-beschut werk’ en dan meer specifiek om SW-medewerkers met een loonwaarde van minimaal 30% en maximaal 80% van minimumloon. WAA groep nv kan zelf werkplekken organiseren of deze inkopen bij andere organisaties. 6. De deelnemende gemeenten zijn op basis van de bestuurlijke afspraken uit Samen Verder! vanaf 1-1-2023 ook verantwoordelijk voor het zgn. subsidieresultaat Wsw niet Beschutte groep en daarmede dan direct zelf (financieel) volledig verantwoordelijk voor alle wettelijke (werkgevers)lasten die voortkomen uit uitvoering geven aan de wettelijke taak zijnde het bieden van formeel werkgeverschap resp. een arbeidsovereenkomst Wsw voor dan ook de doelgroep Niet beschutte Wsw- medewerkers. Vanuit financieel perspectief is hierbij nog van belang aan te geven dat, omdat vanaf 1 januari 2018 de deelnemende gemeenten (Beesel, Bergen en Venlo) in financiële zin volledig zelf verantwoordelijk zijn voor de Beschutte groep Wsw medewerkers en WAA nog sec aan de lat stond voor het zgn. Niet Beschutte deel, de verdeelsleutel voor de gemeentelijke tekortfinanciering van WAA toen is aangepast. Van 2018 tot en met 2022 is in deze verdeelsleutel alleen met het aantal niet-beschutte medewerkers gerekend.

In verband met de Bestuurlijke, inhoudelijke en organisatorische veranderingen per 1-1-2023, zal het Schap vanaf dan optreden als shared service centre en centrale inkoop- en dienstverlenende organisatie t.b.v. de volledige Wsw voor haar gemeenten. Het Schap zal met ingang van 2023 hiervoor aan de gemeenten een vergoeding in rekening brengen die verdeeld wordt op basis van de gehele groep Wsw-ers per gemeente en niet meer sec o.b.v. de zgn. Niet Beschutte groep. De vergoeding moet in principe zorgen voor een sluitende exploitatie van het Schap resp. kostendekkend zijn. Eventuele overschotten resp. tekorten hierbij zullen tijdelijk ten guste resp. ten laste van de algemene reserve van het Schap komen. - 5-

Overschotten resp. tekorten boven het minimale weerstandsvermogen van het schap ad € 0,5 mio zullen tijdelijk worden geparkeerd en in volgende jaren door het schap worden ingezet als egalisatie voor een sluitende exploitatie. Het Schap had en heeft ook in de toekomst immers geen winstdoel. Bij de uitvoering van de Participatiewet kon tot en met 2022 een gemeente het detacheren van werkzoekenden als instrument inzetten bij de werkgeversdienstverlening. De WAA-groep heeft tot en met 2022 voor de invulling van die detacheringsopgave zorggedragen, maar alleen op nadrukkelijk verzoek van haar deelnemende gemeenten én na expliciete toestemming van het Bestuur én alleen met en onder bestuurlijk strikt geformuleerde voorwaarden. Primair was immers kerntaak van WAA zich richten op het verder ontwikkelen van een sociaal detacheringsbedrijf voor sec de Wsw-ers met een loonwaarde hoger dan 30%. Voor contracten aangegaan tot en met 2022 blijven de toen gemaakte afspraken gelden en blijft het Schap mede en uiteindelijk eindverantwoordelijk. Met ingang van 2023 is dat niet meer zo; immers met de volledige verkoop van WAA groep nv aan de gemeente Venlo en nieuwe contractafspraken van 2023 tot en met 2032 , is de nieuwe aandeelhouder hiervoor eindverantwoordelijk.

4. Ontwikkelingen ten aanzien van de Gemeenschappelijke Regeling De huidige bestuurlijke samenstelling is vanaf medio 2022 ongewijzigd. Het Bestuur van het Schap bestaat uit: - een Algemeen Bestuur dat bestaat uit een voorzitter zijnde de vertegenwoordigende wethouder van de gemeente Venlo, de penningmeester zijnde de vertegenwoordigende wethouder van de gemeente Beesel, en de secretaris zijnde de vertegenwoordigende wethouder van de gemeente Bergen die benoemd zijn door, voor en namens de colleges uit de drie in het Schap WAA Venlo e.o. deelnemende gemeenten; - een Dagelijks Bestuur dat bestaat uit een voorzitter die wordt afgevaardigd uit het algemeen bestuur en twee adviseurs, waarbij de twee adviseurs sec een adviserende stem hebben in het dagelijks bestuur. De bestuurlijke inrichting voldoet op deze wijze geheel aan alle vigerende bepalingen zoals die in de WGR van kracht zijn. Op bestuurlijk niveau is relevant dat een eventuele herindeling van gemeenten momenteel in de regio Noord-Limburg geen politiek en bestuurlijk issue is. Maar het is natuurlijk in de toekomst niet uit te sluiten dat in het Schap deelnemende gemeenten, direct of indirect toch ooit weer betrokken zijn en/of (wederom) worden bij volgende gemeentelijke herindelingen. Herindelingen die direct relevant kunnen zijn voor de bestuurlijke constellatie en/of het directe verzorgingsgebied van WAA Venlo e.o.

5. Koers en bedrijfsvoering van WAA Venlo e.o. 5.1.1. Algemeen De strategische koers van WAA is in 2014 concreet vertaald in het strategische document “Samen Anders! en o.a. vorm gegeven door vanaf 2014 alle eigen activiteiten van WAA groep nv gecontroleerd en geconditioneerd af te stoten en “naar de markt te brengen”. En vanaf medio 2018 staat WAA synoniem voor een sociaal duurzaam Wsw-detacheringsbedrijf. In 2014 is ook Bestuurlijk besloten dat WAA zich alleen richt op de uitvoering van de WSW, waarin nadrukkelijk niet de brede doelgroep die onder de Participatiewet valt zal worden bediend, tenzij ondersteunend aan de SW en budgetneutraal. Al met al een koers waar bestuurlijk onveranderd ook in 2023 langjarig commitment voor is en die zowel het Schap als WAA groep nv als uitvoerder voor de Wsw ook in de ”nieuwe” toekomst vanaf 1-1-2023 blijven varen. En iets dat ook met het veranderde aandeelhouderschap van WAA groep nv per 1-1-2023, onveranderd voor de uitvoering van de Wsw door WAA groep nv in de toekomst blijft en stevig is verankerd in het nieuwe aanwijzingsbesluit en de nieuwe uitvoerings- en plaatsingsovereenkomst voor de periode 2023 t/m 2032. Een koers die immers succesvol bleek in vorige jaren en waar vertrouwen in is voor de toekomst.

- 6-

5.1.2. Uitvoering WSW c.a. Begin 2015 is het hele scala van wettelijke regelingen rondom gesubsidieerde arbeid vervangen door één allesomvattende nieuwe wet: de Participatiewet. De WSW is weliswaar onderdeel van deze Participatiewet maar kent een status aparte; de oude regeling is a.h.w. doorgetrokken maar is wel een gesloten regeling geworden waar vanaf 2015 geen instroom meer in mogelijk is. De SW kent derhalve vanaf 2015 alleen nog uitstroom en hierdoor krimpt de WSW-populatie van WAA jaarlijks. Deze krimp zal de komende jaren sneller toenemen, dit als gevolg van een hogere gemiddelde leeftijd en hierdoor een groter natuurlijk verloop ((pré)pensioen, vroegtijdig overlijden ca), maar ook door meer uitval van WSW-ers richting WIA. Dit laatste is o.a. een gevolg van meer uitval van de doelgroep doordat de mate van handicap met het groeien van de leeftijd meer dan evenredig toeneemt. Eind 2017 hebben de deelnemende gemeenten besloten om vanaf 1-1-2018 zélf het materiële werkgeverschap en daarmede de gehele verantwoordelijkheid voor het uitvoeren en organiseren van passend werk voor een belangrijk deel van de gehele WSW-populatie zijnde de WSW-doelgroep Beschut (loonwaarde tot 30%) naar zich toe te trekken. Dit doen gemeenten vanaf 2018 met eigen, lokaal maatwerk o.a.

door onder regie en verantwoordelijkheid van gemeenten vallende concepten zoals Werken in Buurten en bij lokale werkgevers. Het Beschut werken is derhalve bij WAA vanaf 2018 volledig afgebouwd. Vanaf 2023 zijn, met uitvoering geven aan de nieuwe strategische, operationele en financiële afspraken onder Samen Verder! en afgerond met de verkoop van haar deelneming WAA groep nv aan de gemeente Venlo, de gemeenten zelf financieel volledig verantwoordelijkheid voor alle kosten die voortvloeien uit het materieel werkgeverschap voor vanaf dan de totale Wsw populatie. Het Schap is dan vanaf 1-1-2023 ook in zijn geheel niet meer primair eindverantwoordelijk voor het uitvoeren en organiseren van passend werk voor de gehele WSW-populatie. WAA groep nv als Wsw-uitvoeringsorganisatie voor, door en namens het Schap is met ingang van 11-2018 en blijft ook na 1-1-2023 als sociaal duurzaam detacheringsbedrijf alleen ingericht op de uitvoering van de WSW voor sec personen uit de doelgroep met een loonwaarde van 30% of hoger (zgn. niet-beschutte deel van de WSW). Schematisch ziet dit er als volgt uit:

- 7-

Het Schap WAA Venlo e.o. is derhalve vanaf 1-1-2023 niet meer financieel noch inhoudelijk verantwoordelijk voor de operationele uitvoering van de WSW resp. het materiële werkgeverschap voor het Beschutte deel van de WSW-doelgroep, maar fungeert nog slechts als formele werkgever en regievoerder resp. toezichthouder op de uitvoering van de Wsw overall. 5.1.3. Covid-19 en de oorlog in Oekraïne Als nu per begin 2023 naar economische gevolgen van COVID 19 en de oorlog in de Oekraïne wordt gekeken, is de verwachting o.b.v. de ervaring tot en met 2022, dat de gevolgen van beiden en de directe impact van deze crisis op sec de exploitatie van het Schap WAA ook in 2023 en 2024 beperkt blijven. Immers, de activiteiten van het Schap beperken zich vanaf 2023 primair tot regievoering en administratie c.a. van de Wsw voor haar deelnemende gemeenten en aansturing van haar uitvoeringsorganisatie WAA-groep nv. De primaire baten van het Schap vaste vergoedingen en kosten voor regie-, administratie en controlewerkzaamheden, zijn veelal vast en worden niet tot nauwelijks geraakt door zowel de COVID-19 als de directe gevolgen van oorlog in Oekraïne. Zeker in de wetenschap dat het Schap met ingang van 2023 geen aandeelhouder meer is in WAA-groep nv, zullen beide zaken primair de bedrijfsvoering van WAA-groep nv en daarmee direct de exploitatie van het Schap in het geheel niet meer raken.

Op middellange en langere termijn kan dat, zeker als deze crisis lang aanhoudt, echter een heel ander verhaal zijn. Hiervoor wordt verwezen naar de risicoparagraaf. In alle jaren is volledige rijks compensatie voor grote crisissen zoals o.a. Covid-19, in lijn met bestuurlijke besluitvorming uit 2020, volledig doorbetaald aan WAA-groep nv. Dit zal, indien onverhoopt nog van toepassing voor 2024 en verder, ook blijven gebeuren met eventuele compensaties in de toekomst voor bijdragen in de uitvoering van de Wsw a.g.v. eenmalige crisissituaties die het Schap ontvangt. Hierdoor worden de gevolgen van onverwachte, eenmalige en majeure crisissituaties zoals bv COVID-19 op de bedrijfsvoering/exploitatie en de compensatie hiervoor binnen de WAA-constellatie zowel materieel als formeel gematched. In verband met het afwijkende en eenmalige karakter van zowel de ontvangst als doorbetaling van deze Coronabijdrage van het Rijk resp. gemeenten via de Rijksbijdrage Wsw, wordt de ontvangst hiervan in de exploitatie van het Schap apart verantwoord onder Diverse baten. De doorbetaling aan WAA-groep nv wordt ook apart verantwoord onder Bijdragen aan derden. Voor 2024 en volgende jaren zijn overigens geen posten uit dien hoofde begroot. De impact van de COVID-19 -en de Oekraïne crisis- op de exploitatie van WAA is m.n. bij WAAgroep nv prudent verwerkt in het exploitatieresultaat.

Door te zorgen voor prudent financieel beheer met voldoende ruimte voor onvoorzien in zowel de baten als lasten, én voor de komende jaren tot en met 2027 structureel een voldoende eigen weerstandsvermogen bij zowel WAA groep als het bij het Schap aan te houden, wordt binnen de exploitatie en balans van WAA overall voldoende ruimte aangehouden om zélf de (verdere) gevolgen van nu bekende crisissituaties zoals de oorlog in de Oekraïne en de gevolgen hiervan, primair eerst in haar eigen organisatie financieel te kunnen opvangen. Ondanks de forse impact die de crisis direct heeft op de balans en exploitatie van WAA Groep en indirect mogelijk voor WAA Venlo e.o., is de financiële en liquiditeitspositie van zowel het Schap als WAA Groep nv nu en in de toekomst zodanig aan de maat dat de continuïteit van de gehele WAA-organisatie vooralsnog hierdoor niet in gevaar is. Op langere termijn, en in directe en indirecte zin en los van haar exploitatie etc., is continuïteit voor het Schap zelf sec a.g.v. de wettelijke garanties die de WGR biedt, overigens überhaupt nooit een issue. Waarvan acte!

6. Ontwikkeling (WSW-) bezetting c.a. 6.1. Algemeen De overgang per 1-1-2018 van de beschutte groep WSW-ers naar de gemeenten (met een uitloop naar 2019) en de krimp vanaf 2015 door natuurlijk verloop én de ombouw van WAA Groep nv als bedrijf, heeft voor een forse daling in de WSW-populatie gezorgd waarvoor WAA overall verantwoordelijk voor was. Deze daling is in de jaren daarna verder gegaan. En dit is versterkt - 8-

doordat m.n. als gevolg van geen instroom de gemiddelde leeftijd van de doelgroep stijgt en, o.a. door aanvullende CAO Wsw maatregelen t.a.v. eerder stoppen met werken zoals RVU, meer mensen uit de doelgroep met (pre-)pensioen gaan en/of niet meer in staat zijn om deel te nemen in het arbeidsproces en uitvallen. Dit zorgde niet alleen voor een sterke daling van de WSW-populatie waarvoor WAA overall aan de lat stond, maar ook voor krimp in de WAA groep nv organisatie. Ook met de nieuwe Bestuurlijke afspraken o.b.v. Samen Verder! blijft ook na 1-1-2023 de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de Wsw door WAA groep nv onveranderd beperkt tot de zgn. niet Beschutte groep. De taken en de eindverantwoordelijkheid van het Schap is overall met de overgang van WAA groep nv vanaf 1-1-2023 in financiële zin sterk beperkt, maar reikt met haar overgebleven toezichts- en regie taken wel weer tot de gehele doelgroep Wsw. De aantallen waar het Schap haar taken voor uitvoert, zijn derhalve vanaf 1-1-2023 voor het Schap weer gericht op de gehele Wsw groep, dus zowel het Beschutte áls het Niet Beschutte deel. Het totale verantwoordelijkheidsgebied voor het Schap is dan iets groter dan eerder, maar de eerder geschetste krimpontwikkeling voor de Wsw populatie, is een gegeven voor de hele Wsw. Onderstaande is de verwachte ontwikkeling in de Wsw populatie weergegeven;

De met de (versnelde) afbouw gemoeide frictiekosten van de WAA-organisatie worden, conform vigerend beleid en wettelijke (verslaggevings) voorschriften volledig gefinancierd uit een hiervoor gealloceerde bestemmingsreserve voor de hele periode van krimp. Omdat deze afbouw van de organisatie tot en met 2022 voornamelijk is gerealiseerd met een minimum aan frictiekosten, door m.n. te sturen op natuurlijk verloop in regulier (staf-)personeel in combinatie met reallocaties van bezetting resp. herverdelingen van taken en verantwoordelijkheden binnen de zittende organisatie, zijn eind 2022 de beschikbare middelen in het frictiefonds meer dan voldoende om de eind 2022 aanwezige én latente frictiekosten voor de komende jaren af te dekken. Hierdoor is naar verwachting vanaf 2023 en de jaren daarna, geen (aanvullende) dotatie aan deze bestemmingsreserve noodzakelijk. Eind 2021 was er al sprake van een verwacht permanent overschot in het fonds van € 590.000. En ondanks de jaarlijkse onttrekking van € 100.000 aan het fonds tot en met 2022, is dit overschot door de beperkende maatregelen t.a.v. frictie per eind 2022 zelfs opgelopen naar ongeveer € 800.000! Vanuit de standaard beleidslijn worden tekorten in het frictiefonds aangevuld met een (aanvullende) gemeentelijke bijdrage.

Vanuit die zelfde beleidslijn valt het verwachte overschot van € 800.000 in het fonds ultimo 2022, vanaf 2023 tot en met 2026 geleidelijk met jaarlijkse cohorten van € 200.000, vrij ter dekking van het exploitatiesaldo bij het Schap en vloeit dit eerder met gemeentelijke bijdrage opgebouwd bedrag terug naar de deelnemende gemeenten middels een reductie op de jaarlijkse gemeentelijke dienstverleningskosten Wsw bij WAA voor de gemeenten. - 9-

6.2. WSW-bezetting voor 2024 totaal en per deelnemende gemeente Voor 2024 is onderstaande WSW-bezetting voor het Schap en de (deelnemende) gemeenten geraamd:

gemeente Beesel Bergen Venlo Niet deeln. gemeenten totaal

aantal SE niet Beschut Bij WAA Groep geplaatst per gemeente 2024 (A) 33,3 47,6 284,1 0 365,0

aantal SE beschut Bij gemeenten geplaatst per gemeente 2024 (B) 8,6 21,3 137,7 0 167,6

aantal totaal SE per gemeente 2024 (C=A+B) 41,9 68,9 421,8 0 532,6

*) Totaal taakstelling per gemeente is berekend o.b.v. financieringsmethodiek “werkgemeente” vanaf 1-1-2017 en o.b.v. extrapolatie van gegevens jaargemiddelde over 2022 per gemeente met een uitstroom% van 3,7% voor 2023 resp. 3,9% voor 2024.

Ten opzichte van 2022 daalt de totale bezetting SW bij gemeenten in 2024 verder. Dit omdat sprake zal zijn van natuurlijke uitstroom terwijl vanaf 1-1-2015 geen instroom meer is in de WSW.

7. Economische verwachtingen in het algemeen voor 2024 en verder Terwijl de gevolgen van Covid-19 vanaf 2023 langzaam uitlopen, worden de 1e effecten van de oorlog in Oekraïne vanaf dat moment duidelijk zichtbaar en merkbaar voor iedereen. Het lijkt op fading out/fading in maar dan op een Europese schaal. En met een forse hoeveelheid onzekerheden tot gevolg. Reden voor het CPB in haar Macro Economische Verkenning (MEV) eind 2002 met meerdere scenario’s te werken en wel in de varianten van Laag tot Basis naar Hoog. De basis voor de verschillende scenario’s is de gasprijs en daarvan afgeleid de inflatie resp. consumentenprijsindex. Onderstaande zijn de scenario’s door CPB uitgewerkt;

De verschillende scenario’s t.a.v. prijspeil en inflatie voor 2023, leiden weer tot verschillende varianten in economische groei c.a. in 2023; zie onderstaande.

Na 2023 is de verwachting van het CPB dat zowel inflatie, economische groei en werkgelegenheid c.a. stabiliseren naar een meer en langjarig statistisch gemiddelde van 2% voor zowel inflatie en economische groei maar ook voor prijs- ,loon- en koopkrachtontwikkeling. - 10 -

In deze primaire begroting 2024 en de bijbehorende meerjarenraming is op prudente wijze rekening gehouden met de onzekerheden en t.a.v. uitgangspunten is het Basisscenario 2023 uit de MEV leidend als vertrekpunt. Vervolgens is vanaf 2024 de door het CPB aangegeven normatieve 2% overall leidend en basis voor 2024 en volgende jaren. Hierbij is het uitgangspunt op basis van deze verwachting dat na 2023 de algehele afschaling van de pandemie blijvend is en de 1e effecten van de oorlog in Oekraïne zijn weggeëbd en alles weer in economische zin terug is naar een normale situatie.

8. Ontwikkelingen binnen het sociale domein voor gesubsidieerde arbeid overall 8.1. Beleidsmatige ontwikkelingen De Participatiewet, waar de WSW nu onderdeel van is, is een brede wet voor iedereen met een afstand tot de arbeidsmarkt die volledig erop gericht is om iedereen in die wet zoveel als mogelijk te plaatsen in een reguliere arbeidsomgeving. De beweging die bij WAA vanaf 2014 is ingezet zijnde “van binnen naar buiten” wordt hierdoor (nogmaals) ondersteund en onderstreept. Een beleid dat verder breed ondersteund wordt middels een voor iedereen algemeen geldende, brede sociale agenda voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die uitvloeide in een banenakkoord vanaf 2014 tussen de sociale partners. Hierbij is toen be- en afgesproken dat eind 2025 ruim 200.000 extra banen in zowel de publieke als private sector moeten zijn ingevuld door mensen met een (dreigend) grote afstand tot de arbeidsmarkt. Al in 2015 heeft het Rijk aangekondigd vanaf eind 2020 een officiële brede en algemene evaluatie van de Participatiewet te gaan uitvoeren. Eind 2019 heeft een eerste voorzichtige tussenevaluatie van het Centraal Planbureau ten aanzien van de eerste effecten van de Participatiewet het licht gezien. De eerste conclusies hierbij geven aan dat de primaire doelstelling van de wet door deze wet dichterbij is gekomen.

Maar dan wel alleen voor dat deel van de doelgroep waarbij mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die in de basis voldoende potentie/loonwaarde bezitten om zich uiteindelijk zonder permanente ondersteuning vanuit het publieke domein zelfstandig een arbeidsplek in een reguliere omgeving te verwerven en (misschien nog belangrijker) te behouden. Voor hen is een inclusieve samenleving écht wel dichterbij gekomen. Maar voor mensen met een (blijvend) grote afstand tot de arbeidsmarkt, het zgn. Nieuw Beschut, blijkt het toch nog heel lastig te zijn om een blijvende plek in een reguliere omgeving te verwerven. Werkgevers staan niet onwelwillend tegen het opnemen van meer mensen “met een vlekje” maar als puntje bij paaltje komt, zijn er toch vaak té forse barrières. Ondanks alle vangnetten hier rondom heen. En áls werkgevers de stap toch durven te maken, vraagt men veelal zeer forse bijdragen, en (meerjarige) garanties van gemeenten en/of UWV maar ook WAA om alle risico’s af te dekken. Bovenstaande bevindingen uit de tussenevaluatie in 2019 zijn in 2020, 2021 en 2022 steeds weer bevestigd met vervolgrapporten.

En daar waar, naar aanleiding van de eerste signalen dat het met een deel van de uitvoering van de Participatiewet minder goed ging, in Den Haag en omgeving stemmen opgingen om op de ingezette lijn door te gaan met meer inzet en extra dwangmiddelen zoals een quotum- met boetebeleid in combinatie met een wettelijke verplichting voor invullen van Nieuw Beschut door gemeenten, is begin 2021 een andere richting gekozen. In januari 2021 is in de Tweede Kamer een motie aangenomen om op korte termijn te komen tot een oplossing om de groeiende groep Nieuw Beschut tóch ook aan een baan en werk te helpen: de opzet en inrichting van wat men noemt Regionale Sociale Ontwikkelbedrijven. Beoogd zijn hierbij publiekrechtelijke bedrijven die zowel de arbeidsovereenkomst én plaatsing van mensen met een arbeidsbeperking en een hogere loonwaarde verzorgen zoals met de WSW, maar dat ook oppakken voor de nieuwe groep uit de Participatiewet zijnde de doelgroep Nieuw Beschut waarvoor dat nu niet is weggelegd. De Sociale Ontwikkelbedrijven dienen naast het bestaande, specifiek ook straks voor het Nieuwe Beschut onder hun eigen regie een plaatsing te organiseren in een zo reguliere omgeving. En daarmede oppakken wat werkgevers nu onder de huidige wet laten liggen.

Het lijkt op de uitvoering WSW oude stijl, maar met een groot verschil; de nieuwe Sociale Ontwikkelbedrijven worden geacht de werkgeversrol voor de groep Nieuw Beschut op te pakken en plaatsingen voor mensen uit deze moeilijke plaatsbare groep Nieuw Beschut vorm en inhoud te geven bij en in samenspraak met reguliere werkgevers. De hoofdlijn en basisgedachte van de Participatiewet zijnde Inclusiviteit ten aanzien van werken in een reguliere omgeving voor iedereen met een afstand tot de arbeidsmarkt blijft zo in takt. Alleen het proces coördineren rondom matching en plaatsing bij reguliere werkgevers én de inkomensvoorziening voor deze groep verzorgen, dat wordt toch weer een - 11 -

publieke in plaats van een private taak. Inclusiviteit avant la lettre! En op het eerste oog een mooie (polder) oplossing en nobele gedachte. Na de motie is het stil gebleven. Het is sindsdien aan het kabinet om hier concreet verder vorm en inhoud te geven. Begin 2023 is de tussenconclusie hierbij; veel gepraat maar weinig wol. Met de verwachting erbij dat dit komende periode niet anders zal zijn. Waarvan acte! Hoe dan ook en ondanks alle goede bedoelingen van de 2 e kamer is enige scepsis toch ook hier op zijn plaats. Immers, de historie heeft aangetoond dat ondanks dat de overheid alles voor een reguliere plaatsing faciliteert, het plaatsen en opnemen in een bedrijf an sich vaak een nobel streven is, maar in de praktijk lastiger is, en valkuilen kent. Inclusiviteit is veel meer dan een gereedschapstas vanuit het Rijk met een (subsidie) instrumentarium. Het vergt vooral bij zowel de overheid als werkgevers maar ook op de werkvloer een andere mindset. En zoiets is breder dan een motie of wet; dat kost geld, forse inspanningen maar ook veel tijd om een andere cultuur te creëren bij iedereen in de samenleving. Een ervaring die WAA ook hierbij heeft en die o.a. voor zorgt dat het laatste 5% deel van haar Sw-populatie lastig plaatsbaar is en blijft. En dit vormt daarmee een uitdaging waar WAA nu en de komende jaren voor staat en blijft staan. Een uitdaging die WAA aangaat! 8.2.

Ontwikkelingen ten aanzien van de reguliere rijksbijdrage WSW In 2020 is de door het Rijk in 2014 aangekondigde jaarlijkse lineaire afbouw van de reguliere Rijksbijdrage per arbeidsjaar WSW (= totaal excl. Covid-19-bijdrage) met € 550 voor het laatst toegepast. Vanaf 2021 is de Rijksbijdrage WSW jaarlijks aangepast aan de loon- en prijsontwikkeling Overheid (LPO). Daarbij is er wel sprake van een zgn na-ijleffect; de prijsstijging uit jaar t wordt pas achteraf en nadat de LPO in enig jaar definitief is vastgesteld, in de jaren t+1 resp. t+2 pas gecompenseerd. De verwachting is dat het Rijk de jaarlijkse LPO-aanpassing ook komende jaren onveranderd zo doorzet. In 2021 én 2022 is boven op de LPO-compensatie een klein extraatje aan Rijksbijdrage gekomen. Dit waarschijnlijk onder druk van een breed gedragen wethouder manifest uit 2020 en om de financiële en bestuurlijke pijn door de kortingen uit voorgaande jaren iets te verzachten. Dit lijken eenmalige verhogingen die niet structureel van aard zijn. Eventuele extraatjes zijn derhalve voor 2024 en volgende jaren niet structureel meegenomen in de begrote rijksbijdrage en als PM opgenomen.

Ondanks de stijging van de loonkosten WSW (onder invloed van hoge inflatie en daaraan gekoppelde hoge Cao-loonafspraken) en door de te verwachten oplopende sociale lasten zoals pensioenpremies, zal het subsidietekort WSW per arbeidsjaar door een volledige maar wel na-ijlende compensatie via de LPO daarom in 2023 en 2024 iets oplopen en volgende jaren naar verwachting niet verder oplopen. Er is dan een nieuwe status quo ontstaan.

- 12 -

Ondanks het stoppen van de subsidiekorting WSW blijft echter a.g.v. de kortingen t/m 2020 ook in 2024 en volgende jaren het netto absolute subsidietekort WSW onveranderd hoog. Zeker als het wordt afgezet tegen het basisjaar 2014, zoals blijkt uit onderstaande grafiek. Het subsidietekort WSW heeft vanaf 2015 jaarlijks voor een oplopende financiële druk op gemeentelijke budgetten in het sociale domein gezorgd. Deze financiële druk is vooralsnog niet van de baan. Vooralsnog wordt in deze begroting ervan uitgegaan dat de hoogte van de WSW-subsidie, de LPO (Loon-PrijsOntwikkeling)-compensatie, en het LIV (Loon-Inkomens-Voordeel voor lage lonen) zoals eind 2022 bekend, normatief zijn voor de komende jaren. Gezien het volslagen gebrek aan consistentie van het Rijksbeleid rondom (fiscale en andere) vergoedingen voor WSW-arbeidskosten in over een langere periode, ligt hier wel nadrukkelijk een risico. Voor het Schap WAA is dit vanaf 2023 geen direct en specifiek eigen risico meer maar nadrukkelijk een risico dat vanaf dan direct bij de deelnemende gemeenten ligt. Het blijft indirect echter een item en risico voor het Schap omdat het Schap een verlengstuk van gemeenten is en blijft voor de uitvoering van de Wsw. Hiervoor wordt verwezen naar de risicoparagraaf in deze begroting.

9. Bestuurlijke ontwikkelingen rondom de uitvoering van de WSW door WAA De WSW en daarmede WAA is vanaf 2015 een onderdeel van een bredere Participatiewet. Een kaderwet die nadrukkelijk gemeenten positioneert als centrale regie- en uitvoerder die verantwoordelijk is om al haar burgers en iedereen met een afstand tot de arbeidsmarkt zo snel als mogelijk weer een passende plek te geven in een zo regulier mogelijke arbeidsomgeving. Iets dat naadloos aansluit op de hetgeen de WAA-organisatie vanaf 2018 beoogd in haar missie, visie, strategie en uitvoering. De krimp in SW en de oplopende economy-of-scale effecten bij WAA, in samenhang met de uitdagingen waarvoor gemeenten over de volle breedte staan vanuit de Participatiewet én de parallellen die meer en meer zijn tussen WSW en de andere doelgroepen binnen die Wet, hebben ertoe geleid dat de gemeente Venlo, als grootste belanghebbende gemeente binnen WAA, vanaf december 2016 heeft onderzocht óf en zo ja, hoe, wat en waar het mogelijk zou zijn de uitvoering van de gehele WSW vorm en inhoud te willen gaan geven binnen haar eigen gemeentelijke sociale domein. Dit heeft vanaf 2017 meermalig geresulteerd in diverse onderzoeken en rapporten die echter niet breed door alle partijen gedragen werden. En die daardoor uiteindelijk in de kast bleven liggen. Hierdoor is vanaf 2017 tot en met 2022 een soort status quo ontstaan.

Dat heeft niets afgedaan aan het gegeven dat er in de hele periode een breed besef aanwezig was dat de situatie op termijn niet houdbaar zou zijn en de status quo voor een jaarlijks oplopend maatschappelijk kostenniveau en operationele uitvoeringsperikelen zorgde. Reden voor het Bestuur van het Schap om, met inachtneming van ieders belangen, op basis van gelijkwaardigheid en rekening houdende met belangen van andere stakeholders én – last but not least – de mensen in de doelgroep waar het allemaal om draait (!), medio 2020 een nieuw onderzoek uit te zetten naar hoe dan verder. Dit onderzoek genaamd Samen Verder! is medio 2020 opgepakt en heeft medio 2022 tot een moment geleid waarop door zowel Bestuur en deelnemende Gemeenten, samen met andere stakeholders bij WAA zoals management, OR en medewerkers, geleid tot een nieuwe koers voor zowel het Schap, WAA groep nv als de deelnemende gemeenten en zijn er dus (eindelijk!) knopen zijn doorgehakt. Met het doorgaan van het strategische veranderplan Samen Verder! per 1-1-2023, zijn, naast de organisatorische en bestuurlijke, de financiële verhoudingen en kasstromen voor alle betrokken partijen per 1-1-2023 aangepast. Vanaf 1-1-2023 zijn de deelnemende gemeenten direct zélf financieel volledig verantwoordelijk voor het totale subsidieresultaat Wsw (= werkgeverskosten Wsw t.o.v.

rijksbijdrage Wsw c.a.) en dan niet alleen zoals t/m 2022 voor sec de Beschutte Groep Wsw, maar vanaf 1-1-2023 voor de zgn. Gele én Blauwe Groep Wsw. Tevens zal na 2022 en wel vanaf 11-2023 onveranderd WAA Groep nv, en indirect daarmede de gemeente Venlo als nieuwe 100% eigenaar hiervan, en dus niet meer het Schap, volledig verantwoordelijk zijn voor het operationele resultaat dat voortvloeit uit de plaatsing en begeleiding van niet Beschutte Wsw medewerkers. De rol van het Schap verandert daarmee definitief ook in financieel opzicht van een breed uitvoerend en risicodragend Shared Servicecentre voor de integrale aansturing én uitvoering van de Wsw t/m 2022, naar een kleine publiekrechtelijke samenwerking van gemeenten en een organisatie die gezamenlijk namens haar deelnemende gemeenten de Wsw administratie inkoopt bij WAA Groep nv, - 13 -

regie voert en toezicht houdt op de uitvoering van sec de Wsw regeling vanaf 2023. Het Schap zal dan ook vanuit haar nieuwe rol en beperktere andere verantwoordelijkheden vanzelfsprekend ook een beperktere exploitatie hebben. In de 1e Begrotingswijziging 2023 van het Schap zijn de contouren hiervan al zichtbaar. In deze Primaire Begroting 2024 zijn deze contouren verder uitgewerkt en doorgezet. Met de nieuwe afspraken uit Samen Verder! staat er nieuwe structuur voor het uitvoering geven aan de Wsw in de regio Venlo e.o. die een goede basis biedt om de Wsw zowel kwalitatief als kwantitatief ook komende jaren tegen maatschappelijk verantwoorde kosten, en met voldoende oog en oor voor alle mensen die in de regio vanuit de Wsw zijn aangewezen op passende arbeid, uit te kunnen voeren. Daarmede is een degelijke, transparante maar ook voor de nabije toekomst solide nieuwe basis gelegd voor alle stakeholders. Een basis voor deze Primaire Begroting nu.

Financiële samenvatting Zoals al aangegeven, zijn vanaf 1-1-2023 de resultaten van WAA Groep nv niet meer direct ge- en verbonden aan en derhalve losgekoppeld van de exploitatie van het Schap. Er is derhalve vanaf dat boekjaar geen sprake meer van een zgn. overall en geconsolideerd WAA resultaat maar nog sec en alleen sprake van een aparte Wsw exploitatie voor sec het Schap. Het begrote exploitatieresultaat voor het Schap 2024 komt uit op een tekort van € 311.000. Dit is ongeveer gelijk aan het exploitatietekort conform de 1e begrotingswijziging 2023 van € 312.000. De kosten voor uitvoering van de Wsw door het Schap over 2024 ad € 510.000 worden voor een bedrag van € 199.000 gedekt door een vergoeding van gemeenten voor de Wsw dienstverlening voor dat jaar. Het resterende begrote exploitatietekort voor 2024 van € 311.000 zal voor worden gedekt door een bijdrage uit de bestemmingsreserve frictie voor de fictiekosten ad € 112.000 en een vrijval uit deze bestemmingsreserve ad € 200.000 Voor een toelichting verwijzen we naar paragraaf 3 van deze begroting. Voor 2024 wordt o.b.v. de verwachte WSW-bezetting per gemeente en de inwoneraantallen per gemeente op 1-1-2022, onderstaande kosten voor de uitvoering van de Wsw door het Schap naar de afzonderlijke deelnemende gemeenten geraamd:

Totaal gemeentelijke tekortfinanciering (in € x 1.000) Beesel Bergen Venlo Totaal voor bonus (bruto bijdrage) Af: te verdelen bonus Totaal deelnemende gemeenten (netto bijdrage)

2024 2023 primaire begroting begroting na 1e wijz. 17 25 25 35 157 226 199 286 n.v.t. n.v.t. 199

286

2023 * 2022* begroting werkelijk voor wijz. 60 60 80 80 505 505 645 645 -45 -45 600

600

Er gelden o.b.v. nieuwe Bestuurlijke afspraken onder Samen Verder! vanaf 1-1-2023 andere financiële afspraken en verhoudingen tussen het Schap en haar participanten. Hierdoor zijn de resultaten tot en met 2022 resp. begroting voor wijziging 2023 (zie *) en die vanaf begroting 2023 na wijziging en verder niet 1 op 1 meer inhoudelijk vergelijkbaar. In alle vergelijkende cijfers vanaf 2023 ten opzichte van oudere jaren c.a. dient hiermee nadrukkelijk rekening gehouden te worden!

- 14 -

Realisatie van doelmatigheid en rechtmatigheid Een basishouding en natuurlijk uitgangspunt voor een publiekrechtelijke organisatie als WAA is dat zij in al haar doen en laten bij de uitvoering van haar publieke taak altijd en overal doelmatig en rechtmatigheid handelt. Dit geldt voor zowel de wettelijke als ook in de uitvoering van alle andere (overheids-)taken die door de participanten in de regeling bij haar zijn neergelegd.

1. Doelmatigheid Doelmatig opereren ten aanzien van haar sociale opdracht betekent voor WAA het maximaal invullen van de taakstelling voor haar gemeenten. Het Schap heeft, evenals in voorgaande jaren, ook in 2022 op dit aspect binnen haar mogelijkheden maximaal invulling gegeven aan haar doelstelling en derhalve op dit punt doelmatig gehandeld. Doelmatigheid veronderstelt ook dat alle toegewezen taken binnen de gestelde kaders adequaat worden uitgevoerd met inachtneming van alle vigerende (wettelijke) kaders en tegen voor deze participanten aanvaardbare kosten. Hiertoe zijn in het kader van doelmatigheid vanaf 2017 onderstaande in “Samen Groeien” tot en met in de recentelijk geactualiseerde koers Samen Verder! bevestigde, verankerde randvoorwaarden opgenomen: • De werkwijze van het WAA-bedrijf moet sober en doelmatig zijn: de uitgaven worden hierop aangepast. Daar waar expertise of andere vormen van ondersteuning noodzakelijk is wordt contact gezocht met de drie deelnemende gemeenten; vacatures zouden dan ook over en weer kunnen worden uitgewisseld. • WAA dient zo min mogelijk langlopende financiële verplichtingen aan te gaan. Daar waar dit onverhoopt toch aan de orde zou kunnen en moeten zijn vanuit bedrijfsvoering, wordt dit vooraf besloten door het Bestuur in en na samenspraak met de deelnemende gemeenten.

Dit om eventuele staartverplichtingen als gevolg van een mogelijke mismatch tussen eisen en wensen van een sterk veranderende WAA-organisatie en kosten uit lopende contracten en investeringen te minimaliseren. • Binnen de huidige financiële positie van zowel WAA als gemeenten is vanaf 2017 een substantieel bedrag inzetbaar gemaakt en geoormerkt om de eventuele frictiekosten te dekken om de beoogde transitie vanaf 2018 in de uitvoering bij WAA Groep nv mogelijk te maken. De gehele ombouw en transitie van WAA is vanaf 2018 met verve ter hand genomen en zal komende jaren verder gecontroleerd en geconditioneerd gebeuren met oog voor organisatorische en financiële stabiliteit en continuïteit van de organisatie WAA Groep én haar participanten. Inzet van eigen én aparte frictiemiddelen moet gebeuren rekening houdende met en binnen de bestaande financiële mogelijkheden van zowel WAA als de deelnemende gemeenten en onder genoemde randvoorwaarden. WAA Venlo e.o. is en blijft ten aanzien van doelmatigheid jaarlijks streven naar evenwicht tussen doel en de hieraan verbonden kosten en bijdragen, onder regie en toezicht en in samenwerking met de deelnemende gemeenten. Doelmatigheid is en blijft altijd voor WAA van belang en zal intern periodiek worden gemeten en getoetst aan de hand van vooraf benoemde prestatie-indicatoren.

Via jaarrekeningen, begrotingen, kwartaalberichten, maandrapportages en maandelijkse dashboards worden periodiek alle voor de sturing en bedrijfsvoering relevante indicatoren op een eenduidige en transparante wijze periodiek aan alle belanghebbenden bij WAA gepresenteerd. Naast eigen indicatoren wordt doelmatigheid bij het Schap en haar uitvoeringsorganisatie WAA groep nv jaarlijks getoetst door de gerealiseerde doelen en de daarbij behorende kosten voor de uitvoering van de WSW af te zetten tegen beschikbare branchegegevens. Dit, tezamen met een duidelijke periodieke (interne) verantwoording en toelichting op resultaten en van nature ingebouwde interne en externe controles, zorgt voor een informatieverzorging die de vereiste (bestuurlijke) transparantie waarborgt. WAA heeft altijd al doelmatigheid hoog in haar vaandel staan en zal op dit punt de ingezette lijn blijven volgen.

- 15 -

2. Rechtmatigheid Rechtmatigheid is te zien als “handelt binnen vigerende wettelijke kaders én bestuurlijke beleids- en richtlijnen zoals die door haar deelnemende gemeenten zijn geformuleerd”. Rechtmatigheid veronderstelt ook te allen tijde integer zijn in al het doen en laten. Ook dit is voor een publieke organisatie als WAA een must en een vanzelfsprekendheid. Bij rechtmatigheid hoort ook het adequaat afleggen van verantwoording naar alle participanten, transparantie in doen en laten en integer zijn. Dit zijn de uitgangspunten voor al het handelen en doen en als zodanig benoemd door WAA. Omdat het afleggen van verantwoording en transparantie voor WAA altijd al van groot belang was en ook blijft, en het Schap het belang van Sisa (single information single audit) en de informatie die hieruit naar voren kwam, onverminderd onderschrijft, zijn – ondanks het ontbreken van een wettelijke verplichting hiervoor - in 2022 wederom de van toepassing zijnde Sisa-gegevens door WAA integraal opgenomen in de jaarstukken. De accountant geeft middels de controleverklaring aan in hoeverre WAA heeft voldaan aan de eisen van financiële en sociale rechtmatigheid. Ook de Provincie als toezichthouder toets hier op.

• De financiële rechtmatigheid wordt getoetst door te controleren in hoeverre alle uitgaven binnen de kaders van de genoemde wettelijke regelingen vallen én of deze passen binnen wettelijke bepalingen voor verslaggeving (gemeentelijke comptabiliteitsvoorschriften), financiering (wet FIDO), etc. Vanaf den beginne heeft WAA steeds ruimschoots aan de gestelde rechtmatigheidseisen voldaan en ook in 2020 was dit het geval. WAA blijft ook in de toekomst streven om steeds aan deze eisen te voldoen maar kan geen garantie hiervoor geven. Dit omdat het Rijk jaarlijks wet- en regelgeving aanpast zonder rekening te houden met praktische (on)mogelijkheden. Hierdoor is het risico van subsidiekorting altijd latent aanwezig. • De sociale rechtmatigheid wordt getoetst door te controleren of WAA heeft voldaan aan de personele eisen zoals die door het Rijk in de WSW heeft neergelegd. De accountant en de Provincie hebben in 2022, wederom, vastgesteld dat ook op dit punt de WAAorganisatie voldoet aan de wettelijke resp. administratief-organisatorische eisen die op dit punt van belang zijn. WAA richt zich vanaf 2014 volledig en sec op de uitvoering van de Wsw en blijft dit vooralsnog onverminderd doen. De resultaten (i.c. kosten en opbrengsten) die door WAA gegenereerd worden, worden geclassificeerd als volledig publiekrechtelijk.

De publieke activiteit van WAA vloeit namelijk per definitie voort uit de Wsw.

Voorstel tot vaststelling van de begroting Het Dagelijks Bestuur stelt aan het Algemeen Bestuur voor deze begroting vast te stellen.

- 16 -

Begroting Programmaverantwoording Algemeen Het Schap kent in zijn begroting en jaarrekening één programma. Dit is het programma Sociale werkvoorziening. Alle processen van het Schap, inclusief alle ondersteunende processen zoals bestuur, financieel en operationeel beheer e.d. zijn gericht op dit programma zijnde het verzorgen van de uitvoering WSW voor de deelnemende gemeenten. Nadrukkelijk dient, idem als in alle jaarrekeningen en begrotingen vanaf 2018 tot en met voorjaar 2023, ook in deze begroting 2024 rekening gehouden te worden bij elke vergelijking over de jaren tot en met 2022 resp. Primaire Begroting 2023 ten opzichte van alle jaren t/m 2017 van de kerncijfers, exploitatie e.d. van WAA op totaalniveau over de jaren vanaf 2018 en verder, dat de totale SW-populatie waarvoor WAA de WSW uitvoert, vanaf 2018 fors lager is dan in voorgaande jaren. Er is nl. vanaf 1-1-2018 geen sprake meer van een integrale maar van een deeluitvoering van de WSW voor de gemeenten via WAA. Dit omdat gemeenten vanaf 1-1-2018 zélf aan de lat staan voor de uitvoering van het beschutte deel van WSW. Vanaf 1-1-2023 en verder gelden o.b.v. nieuwe Bestuurlijke afspraken onder Samen Verder! weer andere financiële afspraken en verhoudingen tussen het Schap en haar participanten. Hierdoor zijn de resultaten tot en met 2022 resp.

begroting voor wijziging 2023 (zie *) en die vanaf begroting 2023 na wijziging en verder niet 1 op 1 meer inhoudelijk vergelijkbaar. Ook hiermede dient in alle vergelijkende cijfers vanaf 2023 ten opzichte van oudere jaren c.a. nadrukkelijk rekening gehouden te worden! Programma Sociale werkvoorziening 1. Algemeen Onder de nieuwe Participatiewet is het wettelijke kader voor de uitvoering van WSW van vóór 2015 ook daarna onveranderd doorgezet. Hierbij ligt en blijft regie, uitvoering en financiering van de WSW onveranderd bij de individuele gemeenten. Het Schap is - en blijft dat vooralsnog onder voorbehoud van verandering hierin o.a. door het lopende onderzoek Samen Verder! naar een andere uitvoeringsmodaliteit - als Gemeenschappelijke Regeling door haar gemeenten integraal aangewezen als uitvoerder van de WSW. Zij heeft primair als taak de uitvoering van de WSW voor, door en namens de deelnemende gemeenten te verzorgen, hen te ondersteunen bij het invullen van hun WSW taakstelling en fungeert als Shared Service Center en als gemeenschappelijke werkgever voor WSWdienstbetrekkingen voor en namens haar deelnemende gemeenten. Vanaf 1-1-2023 zijn de deelnemende gemeenten direct zélf financieel en volledig verantwoordelijk voor het totale subsidieresultaat Wsw (= werkgeverskosten Wsw t.o.v.

rijksbijdrage Wsw c.a.) En dan niet alleen zoals t/m 2022 voor sec de Beschutte Groep Wsw, maar vanaf 1-1-2023 voor de zgn. Gele én Blauwe Groep Wsw. Tevens zal na 2022 en wel vanaf 1-1-2023 onveranderd WAA Groep nv, en indirect daarmede de gemeente Venlo als nieuwe 100% eigenaar hiervan, en dus niet meer het Schap, volledig verantwoordelijk zijn voor het operationele resultaat dat voortvloeit uit de plaatsing en begeleiding van niet Beschutte Wsw medewerkers. De rol van het Schap verandert daarmee definitief ook in financieel opzicht van een breed uitvoerend en risicodragend Shared Servicecentre voor de integrale aansturing én uitvoering van de Wsw t/m 2022, naar een kleine publiekrechtelijke samenwerking van gemeenten en een organisatie die gezamenlijk namens haar deelnemende gemeenten de Wsw administratie inkoopt bij WAA Groep nv, regie voert en toezicht houdt op de uitvoering van sec de Wsw regeling vanaf 2023. Het Schap zal dan ook vanuit haar nieuwe rol en beperktere andere verantwoordelijkheden vanzelfsprekend ook een beperktere exploitatie hebben. - 17 -

2. Sociaal beleid In de beleidsvisie van het bestuur is aangegeven welke doelstellingen het Schap nastreeft. Op sociaal gebied zijn deze doelstellingen onveranderd ten opzichte van vorige jaren en vertaald in concreet meetbare termen als: o een beleid gericht op plaatsing van WSW-medewerkers in het reguliere bedrijfsleven, rekening houdend met de individuele wensen en mogelijkheden van eenieder; o optimale invulling van de jaarlijks door het Rijk aangegeven taakstelling. Plaatsingen, in- en uitstroom Het verloop van het totaal aantal geplaatste fte Wsw (incl. Begeleid werken) is als volgt:

Aantal fte Beginstand Bij: instroom Af: uitstroom Eindstand Uitstroom in %

2024* 530,2 0,0 -20,8 509,3 -3,9%

2023* 550,2 0,0 -20,1 530,2 -3,7%

2022* 572,3 0 -22,1 550,2 3,8%

2021 609,4 0,0 -37,1 572,3 -6,1%

2020 653,2 0,0 -43,9 609,4 -6,7%

*) 2020 en 2021 werkelijk, 2022 volgens laatste cijfers, 2023 en 2024 volgens begroting

Vanaf 2015 is de eindstand van t-1 en de actuarieel berekende uitstroom per gemeente leidend voor de jaarlijkse subsidievaststelling WSW van de afzonderlijke gemeenten voor de komende perioden. Wachtlijst Vanaf 1-1-2015 zijn alle WSW-wachtlijsten opgeheven omdat vanaf die datum ook geen instroom meer mogelijk is vanaf een wachtlijst in de WSW. Taakstelling WSW en realisatie WAA zal, conform de beleidsdoelstellingen, evenals in 2023 ook in 2024 en volgende jaren de aan haar door individuele gemeenten toegewezen WSW-populatie conform de kaders van de WSW voorzien van passende arbeid. 3. Financieel beleid Het jaarlijks kostenniveau van het Schap is in jaren 2024 tm 2026 begroot op gemiddeld ca. €500.000 tot € 550.000. Voor de jaren 2024 tot en met 2026 is hierbij jaarlijks een vergoeding van afgerond ongeveer € 200.000 van gemeenten voor de dienstverlening Wsw door het Schap aan gemeentelijke tekortfinanciering begroot. Het verschil zal door het Schap en WAA groep nv ook in die jaren, idem als in 2023 en 2024, door inzet van de bestemmingsreserve frictie én de vrijval hiervan ad jaarlijks € 200.000. De begroting 2024 van het Schap sluit uiteindelijk met een tekort van € 311.000.

Het tekort zal worden gedekt door: • een onttrekking van € 112.000 uit de bestemmingsreserve ter dekking van frictiekosten over 2024; • een vrijval van € 200.000 van de bestemmingsreserve, dit uit hoofde van bestuursbesluiten in december 2021 dat de per 31-12-2021 benodigde bestemmingsreserve € 800.000 minder is dan eerder voorzien, en dat dit voordeel verdeeld over de jaren 2023 tot en met 2026 wordt ingezet ter dekking van eventuele exploitatietekorten van het Schap resp. ter mitigering van de gemeentelijke bijdragen over die jaren; - 18 -

Na 2026 zullen de kosten van het Schap geleidelijk oplopen richting € 600.000. Door het wegvallen van de jaarlijkse vrijval van overschotten uit de bestemmingsreserve ad €200.000, zullen de vergoedingen van de gemeenten dan oplopen naar een nieuw structureel niveau van jaarlijks ongeveer € 400.000. Het totale weerstandvermogen van Schap is en blijft jaarlijks vanaf 2023 op een stabiel niveau van ongeveer € 0,5 mio en zit dan daarmede ook direct op het bestuurlijk bepaalde minimum niveau. Dit niveau is gewenst om eventuele schommelingen in de exploitatie van het Schap in eerste instantie en in beperkte mate zelf te kunnen opvangen. Het is de bedoeling dat hiermede extra, onverwachte gemeentelijke tekortfinanciering zoveel mogelijk wordt voorkomen, maar nadrukkelijk dient gezegd te worden dat dit niet uitgesloten kan worden. 4. Uitgangspunten voor de jaarbegroting en meerjarenbegroting De verwachting ten aanzien van het sociale en financiële beleid voor het volgend jaar wordt in de jaarbegroting vertaald, en voor de komende vier jaar in de meerjarenbegroting. Beide begrotingen zijn gebaseerd op de uitgangspunten zoals die onderstaand worden aangegeven.