Jaarverslag en jaarrekening 2022 WAA Venlo e.o. Directieverslag concept 1-5 versie na check Deloitte (1)

Werkvoorzieningschap Aanvullende Arbeid Venlo e.o. Prinsessesingel 10 5911 HT Venlo Tel.: 077-3898383 E-mail: info@waagroep.nl

Venlo, 3-3-2023 - 1-

-2-

JAARSTUKKEN 2022 GEMEENSCHAPPELIJKE REGELING WAA

WAA Venlo e.o. Prinsessesingel 10 5911 HT Venlo Tel.: 077-3898383 E-mail : info@waagroep.nl

- 3-

Inhoudsopgave

1. Jaarverslag

5

1.1 Programmaverantwoording 1.1.1 Doelstelling van WAA 1.1.2 Algemene ontwikkelingen op bestuurlijk niveau 1.1.3 Beleidsvisie van het bestuur 1.1.4 Ontwikkelingen ten aanzien van de Gemeenschappelijke Regeling 1.1.5 Ontwikkelingen in de Wsw 1.1.6 Programma sociale werkvoorziening 1.1.6.1 Algemeen 1.1.6.2 Sociaal beleid 1.1.6.3 Financieel beleid 1.1.6.4 Overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien 1.1.7 Realisatie van doelmatigheid en rechtmatigheid 1.1.8 Voorstel tot vaststelling van de jaarrekening 1.2 Paragrafen 1.2.1 Paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing 1.2.1.1 Risico’s voor het Schap als publiekrechtelijke organisatie 1.2.1.2 Risico’s in de uitvoering van de Wsw 1.2.2 Onderhoud kapitaalgoederen 1.2.3 Financiering 1.2.4 Verbonden partijen 1.2.5 Grondbeleid 1.2.6 Bedrijfsvoering 1.2.6.1 Algemeen 1.2.6.2 COVID-19 en de oorlog in Oekraïne

12 12 12 12 15 15 15 16 16 19 20 20 22 23 23 24 26 27 27 30 30 31 31 31

2. Jaarrekening 2022 2.1 Balans per 31 december 2.2 Overzicht van baten en lasten 2.3 Toelichtingen 2.3.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling 2.3.2 Toelichting op de balans per 31 december 2022 2.3.3 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2.3.4 Taakvelden 2.3.4.1 Overzicht van baten en lasten naar gemeentelijke taakvelden 2.3.4.2 Overzicht van incidentele baten en lasten 2.3.5 Overige gegevens 2.3.5.1 Gebeurtenissen na balansdatum

33 34 37 38 38 40 44 49 49 49 50 50

3. Bijlagen 3.1 Recapitulatie begrotingsevenwicht 3.2 Sisa 3.3 Kengetallen 3.4 Overzicht verdeling reguliere gemeentelijke bijdragen 2022 3.5 Voorstel resultaatbestemming 3.6 Controleverklaring

51 51 52 52 53 53 54

-4-

1. Jaarverslag Voor u ligt de jaarrekening 2022 van de gemeenschappelijke regeling Werkvoorzieningsschap Aanvullende Arbeid Venlo en omstreken (hierna te noemen het Schap of WAA). Deze jaarrekening is opgemaakt conform de verplichte verslaggevingsvoorschriften voor een Gemeenschappelijke Regeling zoals verwoord in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Het jaar 2022 is primair een jaar dat wereldwijd in het teken gestaan heeft van de oorlog in de Oekraïne. Een tot voor 2022 ondenkbare gebeurtenis in West-Europa die direct en indirect onmenselijk leed veroorzaakt. En waar vooralsnog nog geen einde van in zicht is. De gevolgen hiervan zijn primair voor de inwoners van Oekraïne; opvang van vluchtelingen en grote steun in woord en daad en hulp voor het land zijn zaken die vanaf februari 2022 dagdagelijks van groot belang en aan de orde zijn. Maar de oorlog heeft ook secundaire gevolgen, zoals een wereldwijde explosie van energieprijzen. En ook een gierende inflatie, oplopende renteniveaus en een economische groei die in sommige sectoren plots bijna stilvalt zijn slechts enkele van de gevolgen die nu heel WestEuropa en daarmee ook Nederland raken. Zaken die dagelijks ook tastbaar en voelbaar zijn voor de medewerkers van WAA en de organisatie WAA. Zeer hoge prijzen o.a.

voor de dagelijkse 1e levensbehoefte zoals energie raken iedereen, maar zeker bij de doelgroepen die bij WAA aan de slag zijn met veelal lagere inkomens, zijn de gevolgen zeer verstrekkend. Begrippen als energie-armoede waren begin 2022 nog onbekend maar zijn inmiddels dagelijkse kost voor WAA en haar mensen. En het einde lijkt nog niet in zicht. En waar tot en met vorig jaar alles getekend werd door de hele COVID-19 situatie, is dat vanaf medio 2022 geen bijzonderheid meer. COVID-19 is onderdeel geworden van het normale doen en laten. Vanaf medio maart 2022 zijn alle aparte overheidsmaatregelen hiervoor zoals lockdowns, steunmaatregelen ed. volledig afgebouwd. Hierdoor is het sociale, maatschappelijke én economische leven in Nederland weer op gang gekomen. Maar wel nog steeds een beetje met een rem erop, want inmiddels is heel de wereld wat terughoudend geworden met helemaal weer opengaan, omdat ook nu nog steeds geldt; wij zijn allang klaar met COVID-19 c.a. maar helaas is COVID-19 nog steeds niet helemaal klaar met ons. In een aparte paragraaf onder het hoofdstuk Bedrijfsvoering wordt nader ingegaan op de gevolgen die de oorlog in de Oekraïne maar ook COVID-19 heeft op de bedrijfsvoering van WAA. Los van alle graverende maatschappelijke ontwikkelingen, was 2022 voor de organisatie WAA een jaar van “steady as it go’s”.

Evenals in voorgaande jaren heeft ook het jaar 2022 voor WAA in het teken gestaan van consistent verder doorgaan op de huidige koers en hierbij verder optimaliseren en professionaliseren.

Inleiding •

Strategie, koers, organisatie en operatie WAA overall Strategische koers WAA en Participatiewet

Vanaf 2013 richt WAA zich sec op de uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw). Deze wet is vanaf 1-1-2015 als zelfstandige regeling opgegaan in de Participatiewet, maar wel met een status aparte; de Wsw is vanaf dat moment gesloten voor nieuwe instroom en nog alleen beschikbaar voor mensen met een (dreigend) grote afstand tot de arbeidsmarkt, die al vóór 1-1-2015 in de Wsw zaten. Iedereen die tot en met 2014 is ingestroomd blijft in de Wsw met volledig behoud en inachtneming van alle onder de oude Wsw opgebouwde rechten en plichten. Hiervoor gelden onveranderd de specifieke Wsw wet- en regelgeving en Wsw (arbeids-)condities die vanaf 2014 één op één en onveranderd zijn doorgetrokken in de Participatiewet. Voor een organisatie als WAA die namens haar deelnemende gemeenten de Wsw uitvoert, zijn de algemene kaders en uitgangspunten van de Participatiewet normatief en kader stellend. In de Participatiewet is Inclusiviteit hét uitgangspunt: iedereen doet ertoe en iedereen moet mee (kunnen)

-5-

doen in de maatschappij. Derhalve staat voor iedereen met een (dreigend) grote afstand tot de reguliere arbeidsmarkt werken naar vermogen en draagkracht in een zo regulier mogelijke omgeving centraal. Een uitgangspunt dat naadloos aansluit op de visie en missie van WAA vanaf 2014 tot heden maar wel via maatwerk en rekening houdend met de mogelijkheden en onmogelijkheden van haar Wsw c.a. mensen. Én een uitgangspunt dat naadloos aansluit op de strategische beweging “van binnen naar buiten” die WAA al vanaf 2014 volgt. Vanaf dat jaar heeft WAA de transformatie ingezet van een “commercieel gerichte, brede uitvoeringsorganisatie voor de hele onderkant van de arbeidsmarkt met diverse eigen activiteiten in eigen beheer” naar een “sociaal duurzaam detacheringsbedrijf voor sec Wsw’ers dat d.m.v. diverse vormen van detacheringen mensen plaatst bij reguliere bedrijven”. WAA richt zich vanaf medio 2018 derhalve alleen nog op het (her)plaatsen en detacheren van haar Wsw-medewerkers in een zo regulier mogelijke arbeidsomgeving. In 2018 is dit proces opgepakt en via optimaliseren en finetunen tot en met 2020, zit WAA vanaf 2021 in de fase van stap voor stap gecontroleerd en geconditioneerd verder professionaliseren. Een beweging die WAA ook in 2022 en komende jaren middels het vervolgprogramma Samen Toonaangevend vol vertrouwen doorzet.

Onderstaande is het transformatieproces van WAA vanaf 2013 tot 2022, en de opmaat hierbij naar 2023 en verder, schematisch weergegeven:

2008

2018

Missie: voor alle personen in de regio Venlo die via Participatiewet/ Wsw op haar zijn aangewezen, passende arbeid te realiseren in een zo veel als mogelijke reguliere arbeidsomgeving.

Beschutte (gele)groep naar gemeenten. Blauwe groep blijft onder WAA. Vervreemdingsproc es eigen activiteiten afgerond.

keuze WAA: uitvoering sec Wsw

2014

Sec een duurzaam detacheringsbedri jf van primair Wsw-ers, én evt. P-wetters mits dienstbaar aan Wsw en budgetneutraal.

2020 en 2021

2013

2019

Samen Anders!: strategische wijziging van brede uitvoeringsorganisatie met diverse eigen activiteiten in eigen beheer naar een sociaal duurzaam detacheringsbedrijf dat sec Wsw-ers plaatst bij reguliere bedrijven.

Optimalisatie: Ik ga voor WAA, ben verantwoordelij k, verbind en ben resultaatgericht

2022 e.v.

2015

Participatiewet: geen instroom Wsw meer.

Professionalisering: Samen toonaangevend!

Ondanks dat de arbeidsmarkt vanaf eind 2021 krap is en maatschappelijk Inclusiviteit en Sociaal & Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen steeds meer ingeburgerd raken, blijkt echter nog steeds dat het onveranderd moeilijk was, is én blijft om werkgevers écht in grote getalen warm te maken om mensen met een beperking zelf in dienst te nemen. Iets waar WAA nog steeds, en elke dag weer tegenaan loopt. Weliswaar zijn werkgevers meer en meer bereid de stap te wagen om met deze mensen zelf aan de slag te gaan en lukt het WAA, ondanks de beperkte bereidheid, met haar aanpak steeds meer het vertrouwen van ondernemers te winnen en haar kansen op plaatsingen weet uit te breiden tegen betere tarieven, blijven veel werkgevers, ondanks alles, onverminderd ook nog steeds zeer terughoudend bij het plaatsen, en zeker het zelf in dienst nemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Bij alle tussen- en eindevaluaties van de Participatiewet vanaf 2019 tot en met 2022 blijft dit iets dat ook geconstateerd en benoemd wordt als item waar de Participatiewet in zijn huidige vorm onvoldoende antwoord op geeft en oplossingen voor biedt.

Reden voor partijen in de Tweede Kamer om in 2021 al een motie aan te nemen om op korte termijn te komen tot een oplossing om de groeiende groep Nieuw Beschut tóch ook aan een baan en werk te helpen: de opzet en inrichting van wat men noemt Regionale Sociale Ontwikkelbedrijven. Na de motie is het op dit punt helaas en wederom heel stil gebleven. Het huidige kabinet heeft een paar initiatieven aangekondigd om e.e.a. uit het slop te trekken en om hier opnieuw werk van te maken en dit item concreet verder vorm en inhoud te geven. Maar tot nu toe is en blijft het bij ideeën en voorstellen maar weinig concrete zaken. Het is en blijft een lastig dossier voor de politiek en het is en blijft derhalve onverminderd gemiste kans voor zowel de doelgroep als de BV Nederland.

-6-

Organisatie en (Wsw)-bezetting Doordat de Wsw onder de Participatiewet vanaf 2015 een zgn. ‘gesloten’ regeling is, is vanaf dat jaar door natuurlijk verloop en uitstroom bij de Wsw parallel hieraan sprake van een krimpende WAA organisatie. Een krimp die per 1-1-2018 versneld heeft plaatsgevonden. De uitvoering van de strategische koers van WAA is toen, in lijn met de ingezette beweging “van binnen naar buiten” én de transformatie naar een sociaal duurzaam Sw-detacheringsbedrijf nader ingevuld. Met ingang van 1-12018 is nl. bestuurlijk door de deelnemende gemeenten besloten dat vanaf die datum gemeenten zélf en dírect volledig verantwoordelijk zijn geworden voor het bieden van passende arbeid voor een deel van de Wsw-populatie, zijnde de zgn. Beschutte groep Wsw’ers. Dit zijn mensen die onder de Wsw vallen en die (blijvend) aangewezen (zullen) zijn op intern beschut werk en een loonwaarde hebben tot maximaal 30%. Vanaf die datum zijn de gemeenten derhalve zgn. materieel werkgever voor deze groep en zélf direct verantwoordelijk voor de regie en plaatsing van deze groep. Gemeenten geven uitvoering aan hun verantwoordelijkheid door beschermde werkplekken in m.n. de eigen woonbuurt van deze mensen te realiseren. De overige Wsw’ers blijven vanaf 1-1-2018 onverminderd onder regie en directe verantwoordelijkheid van WAA.

Het betreft dan de personen uit de Wsw-doelgroep met een loonwaarde van 30% of hoger, die bereid en in staat zijn in een reguliere omgeving – al dan niet onder WAA-begeleiding – aan de slag te gaan. WAA heeft derhalve vanaf 1-1-2018 de verantwoordelijkheid om onder haar regie zoveel mogelijk de groep Wsw’ers met een loonwaarde van 30% of hoger d.m.v. passend werk te plaatsen bij reguliere werkgevers. Structuur, bestuur en governance De krimp in SW en de oplopende economies-of-scale-effecten bij WAA, in samenhang met de uitdagingen waarvoor gemeenten over de volle breedte staan vanuit de Participatiewet, én de parallellen die steeds meer zijn tussen Wsw en de andere doelgroepen binnen die Wet, hebben ertoe geleid dat de gemeente Venlo, als grootste belanghebbende gemeente binnen WAA, vanaf 2016 heeft onderzocht óf en zo ja, hoe, wat en waar het mogelijk zou zijn de uitvoering van de gehele Wsw vorm en inhoud te willen gaan geven binnen haar eigen gemeentelijke sociale domein. Immers; de krimp in de Wsw gaat elk jaar verder en onverminderd door en dat zorgt voor meer en meer oplopende negatieve economy of scale effecten.

Dat maakte het al vanaf 2016 voor Het Schap WAA, WAA-groep nv en haar deelnemende gemeenten, jaarlijks meer en meer een uitdaging om de Wsw uitvoering ceteris paribus op de huidige voet en huidige koers en tegen maatschappelijk verantwoorde kosten voort te zetten. De huidige effectieve en efficiënte wijze van uitvoering en manier zoals de WAA momenteel functioneert, komt jaarlijks meer en meer en onder druk te staan en zorgt bij alle participanten voor een oplopende (financiële) druk. Toekomstige doorrekeningen gaven aan dat na 2027 de gehele uitvoering van de Wsw structureel een progressief oplopend tekort liet zien dat vervolgens niet meer omgebogen kan worden. Dit heeft, na tussendoor wikken en wegen van en tussen diverse varianten, na ruim 7 jaar(!!) in 2022 geresulteerd in een strategisch plan “Samen Verder!” met een positief advies en eind 2022 een definitieve positieve besluitvorming hierop van alle betrokken partijen. Per 1-1-2023 zal de gemeente Venlo de volledige deelneming in WAA Groep nv van het Schap overnemen middels een 100% koop van alle aandelen die het Schap houdt in WAA-groep nv. Het Schap was en blijft ook vanaf 2023 voor, door en namens haar deelnemende gemeenten verantwoordelijk voor regie en toezicht op en het vorm en inhoud geven aan de uitvoering van de Wsw.

Het Schap heeft de concrete begeleiding en plaatsing van haar Wsw medewerkers na 1-1-2023 onveranderd volledig neergelegd bij WAA-groep nv. WAA-groep nv zal fungeren als een zelfstandige uitvoeringsorganisatie onder de vlag van de gemeente Venlo voor primair de Wsw maar op termijn ook voor andere personen passende binnen de doelgroep uit de Participatiewet. Op deze wijze blijft het huidige samenwerkingsverband in het Schap voor de uitvoering van de Wsw in het gebied Venlo en omstreken behouden voor de deelnemende gemeenten en blijft sprake van gezamenlijk regie, aansturing en toezicht. Tevens wordt zo de eerder beoogde integratie van Wsw en overige doelgroepen in de participatiewet bij de gemeente Venlo vorm en inhoud gegeven én is een duurzame oplossing voor het oplopende negatieve economy of scale effect in de uitvoering van sec de Wsw.

-7-

Het concreet vorm en inhoud geven aan de integratie van WAA Groep nv en het sociale domein van de Gemeente Venlo én van meerdere en bredere doelgroepen uit de Participatiewet plaatsen in een zo regulier mogelijke werkomgeving, is binnen WAA een proces dat vanaf 2023 wordt opgepakt. Hiermee wordt een volgende stap gezet naar een nieuwe toekomst voor het Schap en WAA-groep nv, met de nodige nieuwe uitdagingen. Maar ook een proces dat zowel het Schap, WAA Groep nv en haar betrokken gemeenten onveranderd met verve en met vertrouwen verder oppakken! Steeds met oog en oor mét en ook vóór de mensen die op haar overall zijn aangewezen voor een passende werkplek. De beweging van WAA vanaf 2014 t/m 2022, zijnde een continue doorlopende krimp van de organisatie, vlakt naar verwachting vanaf 2023 af. Maar de inhoudelijke transformatie van WAA Groep nv naar een duurzaam sociaal detacheringsbedrijf gaat door en zal ook in de komende jaren onverminderd nog gepaard gaan met transitie- en frictiekosten. Vanaf 2015 zijn hiervoor middelen gereserveerd. Deze middelen zijn volledig beschikbaar voor WAA-groep nv, alwaar de frictie feitelijk aan de orde is en de kosten maandelijks gematched worden met de onttrekkingen aan de reserve, maar financieel bij het Schap ondergebracht in een aparte bestemmingsreserve.

Jaarlijks wordt de aard en omvang van deze reserve herijkt op basis van alle aangegane en lopende verplichtingen. Het beleid van WAA is erop gericht, door middel van actief en preventief sturen op output en actief beheer van deze verplichtingen, het beslag op deze gereserveerde frictiemiddelen steeds te minimaliseren. Iets dat tot en met 2022 jaarlijks succesvol is geweest (zie onderdeel Financieel in dit verslag). De huidige structuur en koers van het Schap WAA blijft ook in de nieuwe situatie na 1-1-2023 onveranderd en going concern. Deze jaarrekening is derhalve opgesteld op basis van going concerngrondslagen. •

Sociaal

Evenals in voorgaande jaren is ook in 2022 op sociaal gebied eenieder die is aangewezen op passende arbeid vanuit de Wsw binnen de gestelde kaders en taakstellingen zoveel mogelijk geplaatst in een voor hem/haar zo passend mogelijke werkplek. Eind 2022 is, idem als in 2021, ongeveer 95% van de SW-populatie passend en duurzaam geplaatst. De overige 5% is, gelet op de beperkingen bij zowel vraag als aanbod van/naar duurzaam passend werk, (nog) niet geplaatst of in afwachting van een andere werkplek. Het reduceren van de 5% tot nihil is en blijft dé uitdaging voor de volgende jaren. Een uitdaging die WAA graag en vol overgave oppakt! De totale Wsw-bezetting van het Schap is in 2022, door het sluiten van de regeling en hierdoor wegvallen van de instroom Wsw vanaf 1-1-2015, maar ook door natuurlijk verloop elk jaar steeds verder gedaald: in full time arbeidsjaren van 708 in 2018, naar 644 in 2020 tot 590 in 2022. Vooral vanaf 2019 is sprake van een versnelde uitstroom uit de Wsw omdat, o.a. door de vergrijzende bezetting, meer mensen uitstromen naar pensioen, door meer en meer vroegtijdige overlijdensgevallen en omdat voor meer mensen de handicap steeds meer een (te) grote beperking wordt voor verdere deelname in het arbeidsproces. De Wsw-bezetting zal komende jaren vermoedelijk versneld verder dalen o.a.

door voorgenoemde oorzaken, maar zal eveneens verder versneld dalen doordat in de nieuwe CAO Wsw vanaf 2022 een uitbreiding heeft plaatsgevonden van vroegpensioenregelingen. Hiermee vaart de Wsw arbeidsrechtelijk een koers die recht ingaat tegen de gangbare maatschappelijke beweging die inzet op steeds langer doorwerken maar die op een menselijke schaal wel aansluit op de behoefte van deze specifieke doelgroep. Vanaf 2022 wordt een verdere afname met gemiddeld 20 tot 30 arbeidsjaren per jaar verwacht. In lijn met de krimp van de Wsw is de eigen WAA-organisatie tot en met 2022 hierop aangepast, voor zover passend binnen de kaders en met inachtneming van een minimumniveau van dienstverlening voor al haar participanten. Vanaf 2023 zal dit ceterus paribus blijven gebeuren totdat de duidelijk is hoe, wat en waar de beoogde integratie met het Sociale domein van de Gemeente Venlo in combinatie met het uitbreiden van de doelgroepen vorm en inhoud gaat krijgen en welke stappen hierbij concreet gezet kunnen en moeten worden in de komende jaren.

-8-

•

Operationeel

De strategische koers van WAA is in 2014 concreet vertaald in het strategische document “Samen Anders! en o.a. vormgegeven door vanaf 2014 alle eigen activiteiten van WAA-groep nv gecontroleerd en geconditioneerd af te stoten en “naar de markt te brengen”. En vanaf medio 2018 staat WAA synoniem voor een sociaal duurzaam Wsw-detacheringsbedrijf. Een koers waar bestuurlijk onveranderd ook in 2022 en na 2022 commitment voor is en blijft en die zowel het Schap als WAAgroep nv als uitvoerder voor de Wsw ook in de ”nieuwe” toekomst vanaf 1-1-2023 blijven varen. En iets dat ook met het veranderde aandeelhouderschap van WAA-groep nv per 1-1-2023, onveranderd voor de toekomst blijft en stevig is verankerd in het nieuwe aanwijzingsbesluit en de nieuwe uitvoerings- en plaatsingsovereenkomst voor de periode 2023 t/m 2032. Een koers die immers succesvol bleek in vorige jaren en waar vertrouwen in is voor de toekomst. Echter; de markt voor gesubsidieerde arbeid is sterk in beweging en het (door)ontwikkeling en verdere professionalisering van WAA is een must om komende jaren succesvol te kunnen blijven bij het plaatsen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in een reguliere bedrijfsomgeving. In de uitvoeringsorganisatie WAA-groep nv en haar mensen blijven investeren, om niet achteruit te hollen, is hierbij de leidraad.

Vanaf medio 2019 tot en met 2021 is hiermee een begin gemaakt door het kader van WAA middels het interne programma “Eigenaarschap” gereed te stomen voor een nieuwe toekomst. De vier hoofdthema’s in dit programma zijn: “Ik ga voor WAA”, “Ik ben resultaatgericht”, “Ik ben verantwoordelijk” en “Ik verbind”. De doelstelling om mensen en middelen én de interne en externe organisatie meer en meer één te maken en beter op elkaar af te stemmen en met elkaar en in balans te verbinden, is geslaagd getuige de resultaten die geboekt zijn en de veranderingen van cultuur van reactief naar proactief. Het proces heeft vanaf 2022 een vervolg gekregen onder de noemer Samen Toonaangevend! en heeft tot doel de organisatie naar het volgende niveau te tillen en te professionaliseren. Dit vanuit een continu reciprook proces van kritisch zelf analyseren, naar verbeteren, vervolgens meten, en dan weer bijstellen. In de loop van 2023 zal een nieuw, gezamenlijk plan komen van WAA-groep nv en het sociale domein van de Gemeente Venlo om gezamenlijk succesvol te zijn en blijven in de regionale markt bij het toekomstig plaatsen van de grotere, brede doelgroep. De integratie en operatie van het geheel zal hierbij leidend zijn, maar de toon en richting van Samen Toonaangevend zal hierbij zeker mee blijven wegen. •

Financieel

Reguliere bedrijfsvoering 2022 Ondanks de verdergaande organisatiekrimp vanaf 2015, de volslagen onverwachte oorlog in Oekraïne vanaf februari 2022, en de maatschappelijke en economische effecten hiervan als ook de in 2022 deels nog doorlopende COVID-19 effecten, en de hierdoor gedaalde omzet en extra kosten, zijn zowel het Schap als WAA-groep nv in 2022 wederom in geslaagd een beter dan begroot financieel resultaat te behalen. Dit vooral door verdergaande beperking van de Oekraïne én COVID-19-schade door specifieke (maatwerk) organisatorische maatregelen en een aanpassing van de commerciële strategie. Door de integrale samenwerking van de medewerkers van de verschillende afdelingen binnen de WAA (mede als gevolg van het programma Eigenaarschap en Samen Toonaangevend) hebben b.v. nieuwe klanten een groot vertrouwen in de samenwerking, wat zich vertaalt in langdurige samenwerking en betere tarieven. Tevens maken we op die manier ook al de weg vrij voor de nieuwe doelgroepen waar de WAA medeverantwoordelijk wordt vanaf januari 2023. Maar ook door een combinatie van compensatie door het Rijk én klanten, door structureel lagere operationele en frictiekosten, én door een beter subsidieresultaat Wsw dan begroot, was het eindresultaat beter dan begroot.

Dit laatste was vooral een gevolg van een sterke daling in bezetting van Wsw’ers en hierdoor minder dan begrote loonkosten en een rijksbijdrage Wsw die hoger was dan begroot. Ondanks de hogere rijksbijdrage Wsw vanaf 2020 blijft op financieel gebied een grote uitdaging voor WAA. Immers: vanaf 2015 tot en met 2020 heeft het Rijk jaarlijks oplopende kortingen op de rijksmiddelen voor het hele sociale domein inclusief de Wsw toegepast. Deze kortingen hebben geresulteerd in een fors subsidiegat en een blijvende forse budgettaire druk bij het Schap. Daarmee was en bleef tot en met 2022 onveranderd een druk op het operationeel resultaat om dit subsidietekort te mitigeren en een noodzaak voor gemeentelijke tekortfinanciering om resterende tekorten af te dekken.

-9-

Samen Verder 2022 en 2023 Tot en met 2022 was het Schap met haar deelnemende gemeenten direct én indirect financieel volledig verantwoordelijk voor zowel het operationeel als Wsw- subsidieresultaat voor de Wsw doelgroep niet beschut (zgn. “Blauwe Groep Wsw) en daarmede voor de uitvoering van de Wsw voor de Niet Beschut werknemers van deze doelgroep. Met het doorgaan van het strategische veranderplan Samen Verder! Per 1-1-2023, gaan, naast de organisatorische en bestuurlijke, ook de financiële verhoudingen en kasstromen voor alle betrokken partijen per 1-1-2023 wijzigen. Vanaf 1-12023 zijn de deelnemende gemeenten direct zélf financieel en volledig verantwoordelijk voor het totale subsidieresultaat Wsw (= werkgeverskosten Wsw t.o.v. rijksbijdrage Wsw c.a.) En dan niet alleen zoals t/m 2022 voor sec de Beschutte Groep Wsw, maar vanaf 1-1-2023 voor de zgn. Gele én Blauwe Groep Wsw. Tevens zal na 2022 en wel vanaf 1-1-2023 onveranderd WAA Groep nv, en indirect daarmede de gemeente Venlo als nieuwe 100% eigenaar hiervan, en dus niet meer het Schap, volledig verantwoordelijk zijn voor het operationele resultaat dat voortvloeit uit de plaatsing en begeleiding van niet Beschutte Wsw medewerkers.

De rol van het Schap verandert daarmee definitief ook in financieel opzicht van een breed uitvoerend en risicodragend Shared Servicecentre voor de integrale aansturing én uitvoering van de Wsw t/m 2022, naar een kleine publiekrechtelijke samenwerking van gemeenten en een organisatie die gezamenlijk namens haar deelnemende gemeenten de Wsw administratie inkoopt bij WAA Groep nv, regie voert en toezicht houdt op de uitvoering van sec de Wsw regeling vanaf 2023. Het Schap zal dan ook vanuit haar nieuwe rol en beperktere andere verantwoordelijkheden vanzelfsprekend ook een beperktere exploitatie hebben. In de 1e Begrotingswijziging 2023 van het Schap zijn de contouren hiervan al zichtbaar. In het hele proces van Samen Verder! en de uitwerking t.a.v. het aspect verkoop van alle aandelen van WAA-groep nv door het schap WAA Venlo e.o. aan de gemeente Venlo, is door BDO en andere externe adviseurs aangegeven dat verkoop van de aandelen tegen intrinsieke waarde de enige juiste waarderingsgrondslag als basis voor de verkoopwaarde is. In lijn met dit advies heeft het bestuur per 16-11-2022 dit dan ook besloten. In het bestuurlijke besluit van 16-11 jl.

en hieraan gekoppelde onderdeel van het adviesrapport van BDO variant 3, is ook nadrukkelijk besloten dat in hetzelfde verkoopproces het in de loop van afgelopen jaren meer dan minimaal noodzakelijke uitvoerings- en plaatsingsbijdragen resp. met gemeentelijke bijdragen opgebouwde (te)hoge eigen vermogen van WAA Groep nv, per ultimo 2022 en vóór finale verkoop van de aandelen, zal worden afgebouwd tot het vereiste niveau van € 2,5 mio aan eigen- / weerstandsvermogen middels een eenmalige korting in 2022 op de uitvoerings- en plaatsingsbijdrage 2022 door WAA Groep nv aan WAA Venlo .e.o. Omdat WAA groep nv in de nieuwe situatie na verkoop aan de gemeente Venlo alleen nog aan de lat staat voor het operationele resultaat uit Wsw plaatsingen, is € 2,5 mio het niveau dat recht doet aan de overnamewaarde van de onderneming door de gemeente Venlo én het niveau waarbij voldoende eigen vermogen in de organisatie WAA groep nv is en blijft, opdat de continuïteit van bedrijfsvoering van WAA groep nv gewaarborgd is en blijft, én in de nieuwe situatie geen sprake meer is van meer dan voor een gezonde bedrijfsvoering noodzakelijk eigen vermogen.

Omdat voor het Schap hierdoor sprake is van een duurzame waardedaling van haar deelneming per ultimo 2022, heeft zij haar 100% deelneming in WAA-groep nv - in lijn met het bestuursbesluit én conform de geldende voorschriften vanuit het wettelijke verslaggevingskader voor het Schap zijnde het Besluit Begroting en Verantwoording – duurzaam en eenmalig afgewaardeerd met een bedrag van afgerond € 2.948.000 tot het niveau van dezelfde € 2,5 mio. WAA Groep nv heeft op basis van de bestuurlijke besluiten uit Samen Verder! per ultimo 2022 eenmalig een korting verleend op de uitvoerings- en plaatsingsbijdrage 2022 aan het Schap WAA Venlo e.o. ter hoogte van het verschil tussen het eigen vermogen op 31-12-2022 vóór korting in de voorlopige jaarrekening 2022 van WAA Groep nv minus het basisweerstandsniveau ad € 2,5 mio. Op basis van de voorlopige cijfers 2022 zoals die zijn opgemaakt per medio februari 2023, is de voorlopige en in deze jaarrekening verwerkte eenmalige korting voor 2022 vastgesteld op een bedrag van afgerond € 11.393.000. Eventuele majeure afwijkingen van deze voorlopige korting zullen in de loop van 2023 bij de definitieve vaststelling van de jaarrekening 2022 van WAA-groep nv, op basis van de accountantsverklaring, nader worden bepaald resp. aanvullend worden verrekend.

- 10 -

Financieel overall De uiteindelijke financiële exploitatie van het Schap (na verwerking van de incidentele posten uit Samen Veder!) sluit in 2022 met een positief concernresultaat van afgerond € 7.593 .000. Het resultaat

vóór verwerking van de diverse eenmalige en incidentele posten vanuit Samen Verder! ten bedrage van gesaldeerd € 8.444.700, bedroeg € 852.000 negatief . Begroot was een tekort van € 1.167.000. Deze positieve afwijking in het reguliere ad € 315.000 is vooral een gevolg van: • Hogere uitvoerings- en plaatsingskosten, dit a.g.v. een iets hogere Wsw-bezetting voor de doelgroep niet-beschut; • een hogere rijksbijdrage Wsw per SE dan begroot doordat het Rijk in 2022 een extra budgetverhoging voor de Wsw heeft doorgevoerd; • lagere overige lasten m.n. door een niet begrote omslag van een negatieve naar positieve rente op uitzettingen vanaf Q4-2022, waardoor het Schap vanaf Q4 een rentevergoeding ontving op uitgezette middelen in plaats van te betalen rente, een lager dan begrote bijdrage voor frictiekosten ad € 44.000, en verder door veel meer eigen inzet en minder inhuur van externe ondersteuning bij het proces Samen Verder!. De voordelen in 2022 ten opzichte van 2021 worden deels afgezwakt door een afname van de economy of scale door de hogere krimp in Wsw’ers, die ook in 2021 niet volledig wordt gecompenseerd in de rijksbijdrage per Wsw-arbeidsjaar.

In het Overzicht van baten en lasten is een coronacompensatie van het Rijk over 2022 ad € 67.000 en over 2021 ad € 297.000, vanwege het incidentele karakter, onder de Diverse baten verantwoord, en de doorbetaling ervan is als Bijdrage aan WAA-groep nv apart vermeld. Het overschot ad € 7.593.000 over 2022 wordt met € 600.000 aangevuld door een voor 2022 begrote en vastgestelde gemeentelijke tekortfinanciering en met € 311.000 door een onttrekking uit de bestemmingsreserve. Hierna ontstaat een totaal overschot van € 8.504.000, dat conform bestuurlijke afspraken t.a.v. resultaatbestemming, wordt toegevoegd aan de algemene reserve van het Schap. In lijn met bovenstaande en hetgeen eerder is aangegeven bij WAA-groep nv, is, na finale verkoop van de deelneming WAA-groep nv én na toepassing van de afwaardering van de deelneming resp. ontvangen korting op de uitvoerings- en plaatsingsbijdrage 2022 door WAA-groep nv, per ultimo 2022 bij het Schap sprake van een beschikbaar eigen vermogen dat ruim uitgaat boven het gewenste en vereiste weerstandsvermogen vanaf 2023 van € 0,5 mio. Het eigen vermogen van het Schap per ultimo 2022 dat uitgaat boven het niveau van € 0,5 mio is derhalve meer dan noodzakelijk voor een gezonde bedrijfsvoering. Dit meer dan noodzakelijke weerstandsvermogen resp.

vermogensoverschot is opgebouwd door een sterke bedrijfsperformance in de operatie maar ook nadrukkelijk meer dan noodzakelijke gemeentelijke bijdragen door de Schapsgemeenten in de laatste jaren t/m. 2022. Eendachtig de opbouw, zal het vermogensoverschot ad € 9.341.497 per ultimo 2022 in dezelfde lijn worden teruggegeven aan de deelnemende gemeenten in 2023. Dit overschot zal ná de notarieel bepaalde finale verkoop en aankoop van de deelneming in 2023 én definitieve vaststelling van de jaarrekening 2022 van WAA-groep nv door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders, door WAA Venlo e.o. aan haar deelnemende gemeenten beschikbaar worden gesteld voor uitkering resp. betaalbaar gesteld worden aan hen. De individuele verdeling naar de afzonderlijke gemeenten van het bedrag zal plaatsvinden conform de verdeelsleutels zoals die in 2022 gelden voor de gemeentelijke bijdragen over dat boekjaar. Het is voor het schap normatief en aan iedere gemeente afzonderlijk aan te geven aan het Schap hoe, wat, waar en wanneer zij haar aandeel in dit vermogensoverschot na 11-2023 wenst te ontvangen. De fysieke transformatie van WAA die eind 2018 is afgerond, heeft een basis voor een nieuwe organisatie WAA gelegd. Eind 2022 kan worden gesteld dat zowel in bestuurlijke constellatie, structuur als organisatie een nieuwe basis staat die in de basis ook klaar is voor de toekomst.

De toekomstige uitdaging voor het Schap wordt om koersvast op basis van een inclusieve en integrale benadering de regie, sturing, en administratieve ondersteuning te geven aan de deelnemende gemeenten met een adequaat toezicht op de uitvoering van de Wsw zoals dat vereist is om een rechtmatige en doelmatige operationele uitvoering van de Wsw door WAA-groep nv te borgen. De uitdagingen waar WAA samen met haar uitvoeringspartner WAA-groep nv voor staat zijn met ingang van 2023 anders verdeeld, maar blijven onverminderd overall niet gering. Uitdagingen die WAA samen met haar gemeenten graag en

- 11 -

met verve wil oppakken. Samen Verder! is als project dan wel eind 2022 resp. medio 2023 afgesloten, maar blijft vooralsnog zeker het credo, ook voor de toekomst! WAA stond en blijft onverminderd ook in de toekomst staan voor een uitvoering van een wettelijke regeling Wsw met de menselijke maat. Het belang van de mensen waar het om gaat En die op haar zijn aangewezen voor het hebben van passend werk, was, is en blijft het centrale thema. Want uiteindelijk gaat het daarom!

1.1

Programmaverantwoording

1.1.1 Doelstelling van WAA De doelstelling van WAA is het – voor en namens de deelnemende gemeenten – als Gemeenschappelijke Regeling uitvoering geven aan de verplichtingen die voortvloeien uit de Participatiewet onderdeel Wet Sociale Werkvoorziening (Wsw) in de regio Venlo tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten.

1.1.2 Algemene ontwikkelingen op bestuurlijk niveau In de Participatiewet, en in het verlengde daarvan in de Wsw, is aangegeven dat de regie en uitvoering van deze wet en regelingen bij gemeenten ligt. De deelnemende gemeenten van het Schap bepalen in en middels het Schap een gemeenschappelijke koers voor de uitvoering van de Wsw resp. voor WAA. Het Schap WAA Venlo e.o. fungeert hierbij als het centrale beleidsorgaan en als steun- en coördinatiepunt voor de drie deelnemende gemeenten om de Wsw concreet vorm en inhoud te geven. Namens het Schap is en blijft, ook na verkoop van haar 100% deelneming hierin, WAA-groep nv de integrale uitvoerder voor de Wsw voor de gemeenten Venlo, Beesel en Bergen. De Schapsbestuurders zijn hierbij na 2023 geen aandeelhouder en direct toezichthouders meer bij WAA-groep nv, maar blijven wel eindverantwoordelijk voor de uitvoering van de Wsw en indirect toezicht houden op de contractuele en materiele uitvoering van de Wsw door WAA-groep nv. De eigendomsverhoudingen en vorm resp. inhoud van toezicht op de Wsw door het schap bij WAA-groep nv verandert met ingang van 2023, maar de uitvoeringsmodaliteit blijft overall derhalve gewoon van kracht, ook na 2022.

1.1.3 Beleidsvisie van het bestuur Vanaf 2008 is het beleid van zowel het Schap als haar uitvoeringsorganisatie WAA-groep nv primair gericht op het realiseren van passende arbeid in een zo veel als mogelijke reguliere arbeidsomgeving voor alle personen die via de Wsw op haar zijn aangewezen. Dit beleid is tot en met 2022 en blijft vanuit het going concern uitgangspunt ook daarna onveranderd van toepassing. Het Schap dient haar maatschappelijke doelstelling te realiseren met inachtneming van en in overeenstemming met belangrijke strategische (maatschappelijk aanvaarde) uitgangspunten zoals rechtmatigheid, doelmatigheid en integer handelen. Zij legt op transparante wijze verantwoording af over het door haar gevoerde beleid en de resultaten hiervan. Zoals gebruikelijk wordt het strategisch beleid van WAA-periodiek in een review door de deelnemende gemeenten en het Bestuur afgezet tegen de nieuwste ontwikkelingen en herijkt. In lijn met het vigerende beleid en de uitgangspunten en kaders hierbij, is onderstaande visie en missie onveranderd van kracht en vastgesteld voor WAA: •

•

Missie: Samen verbinden wij mensen. WAA, en in haar verlengde WAA-groep als uitvoeringsorganisatie voor de Wsw, voegt waarde toe aan haar opdrachtgevers door de inzet van SW-medewerkers. Visie: WAA-groep is dé professionele organisator van duurzaam werk voor SWmedewerkers bij reguliere bedrijven in de regio Noord-Limburg.

- 12 -

Visie en missie moeten leiden tot een uitvoering van de Wsw waarin onderstaande strategische onderwerpen centraal staan en ook vanaf 2023 blijven staan: o realiseert voor haar SW-medewerkers duurzame plaatsingen in groepen bij regionale profit en non- en not for profit organisaties en opdrachtgevers; o ambieert samen met haar Sw-medewerkers ontplooiing gericht op maximale loonwaarde; o de uitvoeringsorganisatie is een proces- en resultaatgerichte organisatie waarin medewerkers ervoor gaan om duurzaam te werken en waar met plezier samengewerkt wordt. De strategische koers is verder vertaald in onderstaande door het Bestuur vastgestelde strategische uitgangspunten en beleidslijnen: •

voor de bepaling van de strategische beleidskeuzes van WAA is de uitvoering van de Participatiewet –zowel op regionaal als op lokaal niveau- maatgevend. Het Werkgevers Servicepunt (WSP), bestuurd vanuit het Werkbedrijf en de in het WSP samenwerkende partners, is in deze strategie vanuit (semi-)overheidszijde als netwerkorganisatie regionaal ondersteunend naar afnemers en bedrijven en ondersteunend voor de uitvoeringsorganisaties zoals WAA t.a.v. het verbinden in de arbeidsmarkt voor alle regionale brede Participatiewetvraagstukken van vraag- en aanbod voor gesubsidieerde arbeid;

•

de verantwoordelijkheid voor zowel de regie als uitvoering voor het beschutte deel van de Wsw is per 1 januari 2018 geheel in handen van de deelnemende gemeenten zelf. Zij zijn vanaf die datum zelf verantwoordelijk voor zowel het materieel werkgeverschap voor deze Wsw groep als aanbod van werkplekken aan SW-medewerkers uit de Beschutte Wsw groep alwaar zij (financieel) verantwoordelijk voor zijn onder de Wsw. Het gaat dan om zgn. ‘beschut werk’ en dan meer specifiek om SW-medewerkers met een loonwaarde van maximaal 30% van minimumloon of lager. De gemeenten kunnen zelf werkplekken organiseren of deze inkopen bij andere organisaties;

•

de verantwoordelijkheid voor zowel de regie als uitvoering voor het Niet beschutte deel van de Wsw is tot en met 31-12-2022 geheel in handen van WAA-groep nv. Zij zijn tot en met die datum zelf verantwoordelijk voor zowel het materieel werkgeverschap voor deze Wsw groep als aanbod van werkplekken aan SW-medewerkers uit de Beschutte Wsw groep alwaar zij (financieel) verantwoordelijk voor zijn onder de Wsw. Het gaat dan om zgn. ‘Niet beschut werk’ en dan meer specifiek om SW-medewerkers met een loonwaarde van minimaal 30% van minimumloon of hoger. WAA-groep nv kan zelf werkplekken organiseren of deze inkopen bij andere organisaties;

•

de verantwoordelijkheid om operationeel uitvoering (van intake en begeleiding tot en met plaatsing) te geven aan de uitvoering van de Wsw voor het niet-beschutte deel van de Wsw, ligt per 1 januari 2023 en tot en met 2032 geheel in handen van WAA-groep nv als enige contractpartij en maatschappelijk partner hiervoor van het Schap. WAA-groep nv was en blijft primair verantwoordelijk voor zowel het inhoudelijke werkgeverschap voeren voor deze Wsw groep als voor kwalitatief en kwantitatief voldoende aanbod van werkplekken aan SWmedewerkers uit de Niet-Beschutte Wsw groep. WAA-groep nv is vanaf 1-1-2023 (financieel) verantwoordelijk voor de volledige exploitatie resp. alle kosten en baten die samenhangen met het begeleiden en plaatsen van deze Wsw- medewerkers conform de door deelnemende gemeente, het schap en Wsw-wetgeving gestelde eisen. Het gaat dan om zgn. ‘niet-beschut werk’ en dan meer specifiek om SW-medewerkers met een loonwaarde van minimaal 30% en maximaal 80% van minimumloon. WAA-groep nv kan zelf werkplekken organiseren of deze inkopen bij andere organisaties.

•

De deelnemende gemeenten zijn op basis van de bestuurlijke afspraken uit Samen Verder! vanaf 1-1-2023 direct zelf (financieel) volledig verantwoordelijk voor alle wettelijke (werkgevers)lasten die voortkomen uit uitvoering geven aan de wettelijke taak zijnde het bieden van formeel werkgeverschap resp. een arbeidsovereenkomst Wsw voor de doelgroep Niet beschutte Wsw- medewerkers.

- 13 -

•

Alle SW-medewerkers blijven formeel in dienst bij het Schap WAA. De rechten en plichten van de huidige SW-medewerkers blijven gehandhaafd.

•

De gemeenten hebben het gehele materiele werkgeverschap incl. uitvoering geven aan begeleiden en plaatsen hiervan in een passende arbeidsomgeving voor de gehele groep Wsw Beschut vanaf 1-1-2018 op zich genomen. WAA-groep nv treedt vanaf 1 januari 2018 maar ook na 2022 onveranderd voor deze groep als pay-roller/HR-dienstverlener op. De WAA-groep vraagt voor deze vorm van dienstverlening t.b.v. de Beschutte Groep Wsw aan de gemeente een marktconform tarief. Voor de Niet beschutte Groep Wsw is en blijft WAA-groep nv primair zelf materieel werkgever, ondanks het feit dat de werkgeverskosten na 2022 hiervoor volledig worden doorberekend aan en voor risico en rekening van de deelnemende gemeenten. De kosten die samenhangen met uitvoering hieraan zijn en blijven tot en met maar ook na 2022 en verder voor risico en rekening van WAA-groep nv.

Vanuit financieel perspectief is hierbij nog van belang aan te geven dat, omdat vanaf 1 januari 2018 de deelnemende gemeenten (Beesel, Bergen en Venlo) in financiële zin volledig zelf verantwoordelijk zijn voor een grote groep Wsw medewerkers, de verdeelsleutel voor de gemeentelijke tekortfinanciering van WAA toen is aangepast. Vanaf 1-1-2018 wordt in deze verdeelsleutel alleen met het aantal niet-beschutte medewerkers gerekend. In verband met de Bestuurlijke, inhoudelijke en organisatorische veranderingen per 1-1-2023 zal het Schap vanaf 1-1-2023 optreden als shared service centre en centrale inkoop- en dienstverlenende organisatie t.b.v. de Wsw voor haar gemeenten en niet meer als centrale Wsw uitvoeringsorganisatie. Het Schap zal met ingang van 2023 hiervoor aan de gemeente een vergoeding in rekening brengen die in principe moet zorgen voor een sluitende exploitatie van het Schap resp. kostendekkend moet zijn. Eventuele overschotten resp. tekorten hierbij zullen ten gunste resp. ten laste van de algemene reserve van het schap komen. Overschotten resp. tekorten boven het minimale weerstandsvermogen van het schap ad € 0,5 mio, zijn tijdelijk worden geparkeerd en zullen in volgende jaren door het schap worden ingezet als egalisatie voor een sluitende exploitatie. Het Schap had en heeft ook in de toekomst immers geen winstdoel.

Bij de uitvoering van de Participatiewet kon tot en met 2022 een gemeente het detacheren van werkzoekenden als instrument inzetten bij de werkgeversdienstverlening. De WAA-groep heeft tot en met 2022 voor de invulling van die detacheringsopgave zorggedragen, maar alleen op nadrukkelijk verzoek van haar deelnemende gemeenten én na expliciete toestemming van het Bestuur én alleen met en onder bestuurlijk strikt geformuleerde voorwaarden. Primair was immers kerntaak van WAA zich richten op het verder ontwikkelen van een sociaal detacheringsbedrijf voor sec de Wsw’ers met een loonwaarde hoger dan 30%. Voor contracten aangegaan tot en met 2022 blijven de toen gemaakte afspraken gelden. Met ingang van 2023 zal de kerntaak van WAA-groep geleidelijk verbreden tot nieuwe dienstverlening voor ook voor WAA-groep nieuwe en andere doelgroepen die onder de Participatiewet vallen. Voor nieuwe dienstverlening in dit kader zullen straks nieuwe afspraken worden gemaakt, in samenspraak met de nieuwe partner en aandeelhouder zijnde de Gemeente Venlo. Hangende de eventuele herpositionering van de andere SW-bedrijven in de regio, zal door de WAA (vooralsnog) niet op verdere formele samenwerking resp. (deel)integratie tussen de SW-bedrijven in de arbeidsmarktregio Noord-Limburg (NLW-groep, Intos en WAA-groep) worden ingezet.

Bedrijfsmatige samenwerking om tot kostenreductie en/of kwaliteitsverbetering te komen, is wel steeds aan de orde en blijft ook toekomstig mogelijk. De inkooprelatie die vanaf medio 2018 geregeld is tussen WAA-groep nv en NLW voor zgn. vangnetgevallen (medewerkers die niet of tijdelijk niet geplaatst kunnen worden op reguliere detacheringsplekken) is een voorbeeld van een dergelijke WINWIN samenwerking. Maar ook verdergaande samenwerking t.a.v. het delen van backoffice activiteiten en resources is vanaf 2020 in gang gezet en zal, waar mogelijk en indien wederzijds tot een voordeel verder worden uitgebouwd.

- 14 -

1.1.4 Ontwikkelingen ten aanzien van de Gemeenschappelijke Regeling In 2022 is de bestuurlijke samenstelling van de Gemeenschappelijke Regeling, als gevolg van nieuwe verkiezingen en hierdoor veranderende samenstelling van raden resp. colleges bij de deelnemende gemeenten, gewijzigd ten opzichte van 2021. Het Bestuur van het Schap bestaat uit: - een Algemeen Bestuur dat bestaat uit een voorzitter, penningmeester en secretaris die benoemd zijn door, voor en namens de colleges uit de drie in het Schap WAA Venlo e.o. deelnemende gemeenten; - een Dagelijks Bestuur dat bestaat uit een voorzitter die wordt afgevaardigd uit het algemeen bestuur en twee adviseurs, waarbij de twee adviseurs sec een adviserende stem hebben in het dagelijks bestuur. De bestuurlijke inrichting voldoet op deze wijze geheel aan alle vigerende bepalingen zoals die in de WGR van kracht zijn. Ten slotte: herindeling van gemeenten is momenteel in de regio Noord-Limburg geen issue maar het is natuurlijk in de toekomst niet uit te sluiten dat in het Schap deelnemende gemeenten, direct of indirect toch ooit weer betrokken zijn en/of (wederom) worden bij volgende gemeentelijke herindelingen. Herindelingen die direct relevant kunnen zijn voor de bestuurlijke constellatie en/of het directe verzorgingsgebied van WAA Venlo e.o.

1.1.5 Ontwikkelingen in de Wsw Met ingang van 1-1-2015 is de Wsw opgegaan in een nieuwe, veel meer omvattende Participatiewet. Binnen de Participatiewet wordt de Wsw afgebouwd ten gunste van andere regelingen, doordat vanaf 1-1-2015 geen instroom in de Wsw meer mogelijk is. De Wsw is onder de Participatiewet zowel inhoudelijk als budgettair één van de onderdelen in de nieuwe wet en kent derhalve geen apart budget meer voor de financiering van de doorlopende verplichtingen uit de Wsw. De Wsw-middelen zijn wel nog apart zichtbaar, maar niet meer apart gealloceerd, en vormen een integraal en niet geoormerkt deel van het totale participatiebudget dat gemeenten ontvangen voor de gehele (sluitende) keten van instrumenten voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. In 2014 heeft het Rijk hiervoor eerste stappen gezet, en in de jaren daarna volgende stappen, en het Wsw-deel in het participatiebudget jaarlijks verlaagd. Deze ontwikkeling heeft zich tot en met 2020 doorgezet. Vanaf 2021 heeft geen expliciete verdere korting op de budgetten meer plaatsgevonden maar is een soort status quo optreden, waarbij het Rijk primair sec indexatie tegen LPO niveau op macroniveau toepast. Maar wel indexatie op en vaststelling van budgetten op een structureel veel lager niveau dan bij de uitgangssituatie in 2014 het geval was.

En mede door langjarig geklaag van gemeenten en ondanks dat in 2020 t/m 2022 extra middelen door het Rijk beschikbaar zijn gesteld voor de uitvoering van de Wsw, blijven gemeenten en uitvoeringsorganisaties terecht klagen over het te lage niveau van middelen die het Rijk jaarlijks beschikbaar stelt voor een passende en sluitende uitvoering van de Wsw resp. participatiewet overall. Derhalve is de verwachting dat zowel gemeenten als uitvoeringsorganisaties zich blijvend moeten op maken voor een situatie van een structureel lager financieringsniveau door de rijksoverheid voor het hele terrein van werk, inkomen en zorg dan voor 2015 het geval is. En blijvend hierop acteren en anticiperen lijkt derhalve meer een nood dan een deugd.

1.1.6 Programma sociale werkvoorziening Het Schap kent in zijn begroting en jaarrekening één programma. Dit is het programma Sociale werkvoorziening. Alle processen van het Schap, inclusief alle ondersteunende processen zoals bestuur, financieel en operationeel beheer e.d., zijn gericht op dit programma, zijnde het verzorgen van de uitvoering Wsw voor de deelnemende gemeenten.

- 15 -

1.1.6.1 Algemeen Vanaf 1-1-2015 is de Wsw opgegaan in de Participatiewet en is daarmee zowel inhoudelijk als financieel één van de onderdelen in de nieuwe wet. Ondanks dat de Wsw één geheel is met alle andere arbeidsmarkt-toeleidings-instrumenten binnen een groter en ontschot gemeentelijk budget, zijn in de nieuwe Participatiewet veel bepalingen vanuit de oude Wsw één op één doorgezet. Zo worden in de Participatiewet wettelijke kaders aangegeven waarbinnen het aandeel van de Wsw in het totale nieuwe budget wordt vastgesteld door het Ministerie van SZW. De verantwoordelijkheid voor zowel de regie als uitvoering voor het beschutte deel van de Wsw is per 1 januari 2018 geheel in handen van de deelnemende gemeenten. Zij zijn vanaf die datum zelf verantwoordelijk voor zowel het materieel werkgeverschap voor deze Wsw groep als aanbod van werkplekken aan SW-medewerkers uit de beschutte Wsw groep alwaar zij (financieel) verantwoordelijk voor zijn onder de Wsw. Nadrukkelijk dient derhalve in deze jaarrekening rekening gehouden te worden bij elke vergelijking ten opzichte van alle jaren vóór 2018 van de kerncijfers, exploitatie e.d. van WAA op totaalniveau, dat de totale SW-populatie waarvoor WAA vanaf 2018 de Wsw uitvoert, fors lager is dan in alle voorgaande jaren.

Door het Rijk wordt, aan de hand van op gemeentelijk en landelijk niveau jaarlijks geactualiseerde en op actuariële basis bepaalde blijf- en uitstroomkansen binnen de Wsw, het budgetdeel voor de Wsw in het totale landelijke participatiebudget vastgesteld waarna onderstaande variabelen hiervan worden afgeleid: • het aantal medewerkers, uitgedrukt in arbeidsjaren (AJ) resp. standaardeenheden (SE), dat landelijk via de sociale werkvoorziening bekostigd wordt; • een vast budget per standaardeenheid; • de “omrekenverhouding” SW-medewerkers, uitgedrukt in Full Time Equivalent (FTE), naar arbeidsjaren resp. standaardeenheden, kenbaar gemaakt aan de afzonderlijke bestuurlijke eenheden middels een uitvoeringsbeschikking. In 2022 is (evenals voorgaande jaren) de volgende omrekenfactor vastgesteld: o Licht gehandicapt 1,00 o Middel gehandicapt 1,00 o Zwaar gehandicapt 1,25 Het Wsw-budgetdeel in het totale participatiebudget wordt jaarlijks op het niveau van de afzonderlijke gemeenten vastgesteld en minimaal 1x per jaar herzien. Elke gemeente heeft haar eigen budgettoekenning voor de Wsw en een hiervan afgeleide taakstelling. Zij is daar zelf voor verantwoordelijk. Onder- en over benutting van het Wsw-budgetdeel is dan geheel voor eigen risico en rekening van de gemeente zelf.

Het Schap voert namens de deelnemende gemeenten de Wsw uit en bewaakt met, voor en namens de individuele gemeenten voor hun rekening en risico de Wsw-taakstelling van elke individuele gemeente. 1.1.6.2 Sociaal beleid Het sociale beleid van het Schap is nader uitgewerkt in onderstaande concrete aspecten waarbij de doelstellingen vertaald zijn in concreet meetbare termen als: • een beleid gericht op uitstroom van Wsw-medewerkers naar het reguliere bedrijfsleven of organisaties, rekening houdend met de individuele wensen en mogelijkheden van eenieder; • binnen de zeer beperktere maar toch nog aanwezige, mogelijkheden van het Schap zorgen voor een optimale invulling van de jaarlijks door gemeenten resp. het Rijk aangegeven taakstelling. Plaatsingen, in- en uitstroom

Het verloop van het aantal geplaatste fte (incl. Begeleid werken) is als volgt:

- 16 -

Beginstand Af: beschutte groep naar deeln. Gemeenten Beginstand excl. beschut Bij: instroom Bij: toename a.g.v. verhuizingen en wijzigingen van handicapcode Af: uitstroom naar reguliere arbeid Af: uitstroom overige Eindstand

2022 572,5 -172,8 399,7 0,0

2021 609,6 -188,0 421,6 0,0

2020 650,9 -194,9 456,0 0,0

0,0 -1,4 -23,2 375,1

4,3 -0,9 -25,3 399,7

5,0 0,0 -39,4 421,6

Als gevolg van de m.i.v. 1 januari 2015 in werking getreden Participatiewet vindt, behoudens (naadloze) overnames a.g.v. verhuizingen en/of een aanpassing van werkuren voor zittende Wsw-érs, geen instroom (en ook geen uitbreiding van het aantal arbeidsjaren werkzaam binnen de Wsw) meer plaats. Evenals in voorgaande jaren, heeft ook in 2022 nauwelijks door- en uitstroom van medewerkers vanuit de Wsw naar reguliere arbeid plaatsgevonden. Werkgevers blijven, zeker ook na invoering van de Wet Werk en Zekerheid (WWZ) en met de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) in het achterhoofd, bijzonder huiverig om mensen met een Wsw-achtergrond in vaste dienst te nemen. De hoge risicoperceptie t.a.v. verzuim- en begeleidingskosten op dit punt is en blijft moeilijk te doorbreken bij het vormen van een (voor-)oordeel hiervoor bij reguliere werkgevers. Bovendien kent de huidige Wsw hoge zekerheden en, afgezet tegenover de Participatiewet, goede primaire en secundaire arbeidsvoorwaarden. Mede hierdoor durft de Wsw’er zelf de stap naar buiten vaak ook niet aan. In onderstaande tabel is zichtbaar hoe de doelstelling “van binnen naar buiten”, rekening houdend met de moeilijke markt voor externe plaatsingen, per ultimo van het jaar is ingevuld. Bezetting per werksoort in fte Ultimo boekjaar 1) - Begeleid werken - (Indiv. en groeps-) detacheringen - Werken op locatie - Overige niet-beschut, incl.

intern Totaal - Beschut werken - Regeling Vervroegd Uitreden (RVU) Totaal generaal

2022 46 273 48 8 375 0 5 380

% 2021 % 12 48 12 73 283 71 13 62 15 2 7 2 100 400 100 0 400

2020 % 2019 % 45 11 50 11 292 69 314 69 76 18 84 18 8 2 8 2 421 100 456 100 0 0 421

456

1) Vanaf 2018 valt de beschutte groep onder verantwoordelijkheid van de deelnemende gemeenten.

In bovenstaande tabel is zichtbaar dat WAA zich primair richt op het middels (groeps)detacheringen plaatsen van mensen. WAA blijft zich hier in de komende jaren onverminderd verder op richten, maar de grenzen zijn hierbij wel in zicht. Het dwingt WAA om buiten de geëffende paden en anders te zoeken en kijken. Personeelsbezetting Wsw per handicapcategorie Gemiddeld 1) (Incl. Begeleid werken) Licht Matig Ernstig Totaal

2022 fte % 0,0 0 370,4 95 19,0 5 389,4 100

2021 Fte % 0,0 0 389,3 95 18,9 5 408,2 100

2020 fte % 0,0 0 418,7 95 20,6 5 439,3 100

1) Vanaf 2018 valt de beschutte groep onder verantwoordelijkheid van de deelnemende gemeenten.

- 17 -

Na de overgang per 1 januari 2018 van de beschutte groep (met relatief meer ernstig arbeidsgehandicapten) naar de deelnemende gemeenten is het % Wsw’ers met een ernstige arbeidshandicap in de niet-beschutte groep vrij stabiel op ca. 4% tot 5%. Personeelsbezetting Wsw per leeftijdscategorie Ultimo boekjaar 1) (Incl. Begeleid werken) Tot 25 jaar 25 t/m 34 jaar 35 t/m 44 jaar 45 t/m 54 jaar 55 jaar en ouder Totaal

2022 fte % 0,0 0,0 20,9 5,6 72,8 19,4 96,7 25,8 184,7 49,2 375,1 100

2021 fte % 0,0 0,0 29,0 7,2 75,0 18,8 107,8 27,0 187,9 47,0 399,7 100

2020 fte % 0,0 0 44,1 10 70,4 17 112,7 27 194,4 46 421,6 100

1) Vanaf 2018 valt de beschutte groep onder verantwoordelijkheid van de deelnemende gemeenten.

Het percentage medewerkers Wsw in de oudere leeftijdscategorieën is in 2022 wederom gestegen ten opzichte van vorige jaren. Dit doordat geen sprake meer is van instroom bij WAA. De Sw-Nederland vergrijst hierdoor jaar in jaar uit verder én in een jaarlijks oplopend tempo, waarbij het tempo waarin dit bij WAA en Sw-Nederland van toepassing is, veel hoger is dan in de rest van de samenleving. Met ruim 70%(!) van de werknemers die 45+ zijn en een vanaf 2021 weliswaar vernieuwde (!) maar onveranderd maatschappelijk sterk verouderde Wsw-Cao, die Wsw’ers nog steeds ongebreideld en ruim faciliteert om bijna volledig doorbetaald in deeltijd te gaan werken middels ruime VUT- en prepensioenregelingen, speelt vergrijzing een belangrijke rol bij WAA. Personeelsbezetting Wsw per gemeente Ultimo boekjaar 1) (Incl. Begeleid werken) Beesel Bergen Venlo Totaal uit deelnemende gemeenten Bij: niet deelnemende gemeenten Totaal generaal

2022 fte % 34,8 9,3 49,8 13,3 290,5 77,4 375,1 100 0,0 0 375,1 100

2021 fte % 36,0 9,0 50,3 12,6 313,4 78,4 399,7 100 0,0 0 399,7 100

2020 Fte % 42,3 10 52,3 12 327,0 78 421,6 100 0,0 0 421,6 100

1) Vanaf 2018 valt de beschutte groep onder verantwoordelijkheid van de deelnemende gemeenten.

Door het krimpen van de Wsw is over- en onderrealisatie van budget/taakstelling t.a.v. het Wsw-deel voor gemeenten nadrukkelijk een onvermijdelijk risico. Met name is dit risico aanwezig voor kleinere gemeenten zoals Beesel en Bergen omdat de stuurmiddelen hier beperkter zijn. Taakstelling Wsw en realisatie De gemiddelde bezetting Wsw (Beschut en Niet Beschut, incl. Begeleid werken) voor de deelnemende gemeenten in 2022 bedroeg 571,08 arbeidsjaren/SE. Dit is een afname met 31,2 SE (5,1%) t.o.v. 2021. In 2021 bedroeg de afname nog 6,4%.

- 18 -

Aantal Wsw’ers in arbeidsjaren/SE (gemiddeld): Werkelijk gerealiseerd in boekjaar: Beschut Niet beschut Werkelijk gerealiseerd totaal Schap -/-aandeel niet deelnemende gemeenten = Werkelijk gerealiseerd voor deelnemende gemeenten (A) Totaal taakstelling van deelnemende gemeenten -/- ingevuld door andere Wsw werkvoorzieningsschappen resp. door externen via PGB = Door WAA in jaar in te vullen taakstelling voor deelnemende gemeenten (B) Over(+) / onder (-) realisatie (A – B)

2022

2021

2020

176,90 394,18 571,08 0,00 571,08

189,32 412,96 602,28 0,00 602,28

199,37 444,39 643,76 0,00 643,76

574,21 2,22

603,54 2,88

652,98 4,11

571,99

600,66

648,87

-0,91

+1,62

-5,11

Vanaf 2017 is de werkgemeente financieel verantwoordelijk om uitvoering te geven voor die Wsw’ers die onder haar vleugels en op haar “grondgebied” werkzaam zijn. Vanaf 2017 is hierdoor structureel niet meer sprake van een Wsw-bezetting uit zgn. niet-deelnemende gemeenten. In tegenstelling tot 2021, is in 2020 en 2022 sprake van onderrealisatie, waarbij wel behoorlijke verschillen zijn tussen de gemeenten onderling. Daar waar mogelijk heeft het Schap bijgestuurd, doch heeft zij zeer beperkte mogelijkheden en invloed op de ontwikkeling van de Wsw-bezetting, zowel totaal als per individuele gemeente. Het totale ziekteverzuim Wsw van WAA (incl. beschut) is in 2022, o.a. als gevolg van vergrijzing en COVID-19, verder gestegen, en wel naar 17,2%. Het ziekteverzuim stijgt ook landelijk o.a. als gevolg van de oplopende vergrijzing binnen de Wsw. Het verlagen van het ziekteverzuim is en blijft een speerpunt in het beleid van WAA. In dit kader wordt nauw samengewerkt met de WAA arbodienst. Vóór COVID-19 had WAA, dankzij een gericht beleid, het ziekteverzuim teruggebracht tot 15% en het streven is daar weer uit te komen nu COVID-19 vanaf 2023 een soort griep is geworden. 1.1.6.3 Financieel beleid Het jaar 2022 is afgesloten met een concernresultaat van +/+ € 7.593.000.

Dit resultaat is inclusief incidentele netto baten in 2022 die voortkomen uit het strategische plan Samen Verder! van per saldo € 8.445.000. Het resultaat uit bedrijfsvoering zonder deze incidentele posten bedraagt € 852.000 negatief en is daarmede € 315.000 beter dan het begrote tekort van € 1.167.000 als gevolg van: • Hogere uitvoerings- en plaatsingskosten, dit a.g.v. een hogere Wsw-bezetting (2,68 SE) voor de doelgroep niet-beschut, die deels worden gecompenseerd door een hierdoor hogere rijksbijdrage; • lagere overige lasten ad € 217.000, dit m.n. door positieve i.p.v. negatieve rentebaten voor uitzettingen ad € 60.000, een lager dan begrote bijdrage voor frictiekosten ad € 44.000, en verder door minder inhuur van externe ondersteuning t.b.v. het actualiseren van de koers WAA / modernisering Wsw; • een hogere rijksbijdrage per SE (standaardeenheid), t.o.v. uitvoerings- en plaatsingskosten die per SE wel op begroot niveau zijn gebleven. De gevolgen van de hogere rijksbijdrage en de lagere Sw-bezetting t.o.v. de reguliere uitvoerings- en plaatsingskosten kunnen als volgt worden weergegeven: Realisatie 2022 Rijkssubsidie regulier per SE Uitvoerings- en plaatsingskosten per SE Subsidietekort per SE Aantal SE Subsidietekort totaal