Getekend voorstel en besluit RES

g emeent

e

• •at • Voorstel aan de gemeenteraad

BERnEN Limburg

Datum besluitvorming college 4 mei 2021

Portefeuillehouder Splinter

Datum vergadering 8 juni 2021

Onderwerp Regionale energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0

Aan de raad,

Inleiding Bijgevoegd treft u de Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg (RES NML) 1.0 aan. De RES NML 1.0 is opgesteld door 18 regionale partners: gemeenten, provincie en het waterschap Limburg. De RES NML 1.0 is een eerste versie van een document dat twee jaarlijks herzien zal worden. Er wordt omschreven welke informatie er al is en welke keuzes reeds gemaakt kunnen worden. Daarnaast wordt inzicht geboden in wat er in de komende periode nog moet gebeuren. Uiteraard is er ook oog voor innovaties, deze zullen bij iedere herziening van het document bekeken worden en indien nodig worden opgenomen in de komende versies van de RES. De gemeenteraden, provinciale staten en het algemeen bestuur van het Waterschap hebben een belangrijke rol, zij dienen een akkoord te geven op de RES NML 1.0 alvorens deze door de RES NML op 1 juli 2021 wordt ingediend bij het rijk. Nadat de RES 1.0 voor onze regio is vastgesteld door de betreffende gemeenteraden, Provinciale Staten en het Algemeen Bestuur van het Waterschap zullen de in de RES opgenomen afspraken vertaald worden in een uitvoeringsconvenant waarbij financiële consequenties beter in beeld gebracht worden en afspraken beter geborgd worden.

Relatie met het programma VerduurSAMEN2030 Vanuit het Klimaatakkoord hebben de gemeenten een opgave toebedeeld gekregen op de twee onderwerpen 'opwek duurzame energie op land'en 'verduurzamen van de gebouwde omgeving'. Nederland is opgedeeld in 30 RES-regio's waarbinnen de overheden, inwoners, netbeheerders en waterschappen samen werken aan een energiestrategie. Bij de behandeling van de concept RES 1.0 tijdens de vergadering van de commissie ruimte en economie op 3 maart 2021 is uitvoerig stil gestaan bij de relatie van het RES-programma met VerduurSAMEN2030. Met het programma VerduurSAMEN2030 en het daarvan onderdeel uitmakende project Energielandgoed Wellsmeer draagt Bergen bij aan de RES-NML. De energieambitie van Bergen gaat verder dan die van de RES-NML. Bergen wil in 2030 energieonafhankelijk zijn. Dit betekent dat wij in ons programma VerduurSAMEN2030 ook het energieverbruik van onze industrie, landbouw en mobiliteit meenemen.

Belangrijkste ambities uit de RES NML 1.0 De RES NML heeft er bewust voor gekozen om ook in te zetten op energiebesparing. Immers, wat niet aan energie verbruikt wordt, hoeft ook niet opgewekt te worden. Op basis van de besparingsambitie is vervolgens uitgewerkt hoeveel duurzame energie en warmte opgewekt moet worden in de regio en hoe dit te kunnen realiseren. Daarbij worden samengevat de volgende ambities geformuleerd in de RES NML 1.0: Energiebesparing Door middel van energiebesparing en kleinschalige opwek wil de RES in 2030 minimaal 25% minder CO2 uitstoten dan in 2015. De RES wil dit bereiken door: a. Een regionaal ontzorgingsprogrannma energiebesparing met acties en instrumenten om de ambitie te versnellen, gemeenten kunnen hieraan deelnemen middels een cafetariamodel. b. Het stimuleren van het opwekken en gebruik van duurzame energie.

Pagina 1 van 5

i.

ii.

Kleinschalig opwekken van energie op daken. In RES verband zijn dat installaties met een (piek) vermogen van maximaal 15 kWp (kilowatpiek). Dit gaat om daken tot 50 zonnepanelen. Het streven is dat in 2030 op 70% van de geschikte daken in onze regio gemiddeld 10 zonnepanelen liggen. Gezamenlijke aanpak energie besparing bij bedrijven en commercieel vastgoed. Middels de wettelijke besparingsplicht en door een stimulerende en adviserende aanpak voor bedrijven in samenwerking met het MKB Limburg.

Grootschalige opwek De RES wil met zon- en windprojecten in de regio 1.200 gigawatt uur duurzame energie opwekken in 2030 (vergund in 2025). De RES wil dit bereiken door: a. De opgave in te vullen met de gerealiseerde- en pijplijnprojecten aangevuld door het project Wells Meer in de gemeente Bergen en middels een extra inspanning voor zon op daken. a. De RES regio richt gezamenlijk een versnellingsteam op voor het stimuleren van grootschalige zon- op dak projecten in de regio. b. De RES regio zoekt afstemming over grootschalige projecten en nieuwe ambities in de regio. Hiervoor wordt een regionaal afstemmingskader ontwikkeld. Onder grootschalig wordt verstaan: a. Meer dan 50 zonnepanelen op dak. b. Meer dan 10 ha zonnepanelen op land. c. Meer dan 2 windturbines van 3,5MW. c. Bij de ontwikkeling van deze projecten worden regionale uitgangspunten over ruimtelijke kwaliteit meegenomen. a. Ruimtelijke afspraken vanuit de RES (landschapsprincipes) worden opgenomen in het omgevingsbeleid. d. Vertaling van de uitgangspunten communicatie en participatie op projectniveau. e. De RES houdt er rekening mee dat de behoefte aan duurzaam opgewekte energie blijft groeien en kijkt vooruit naar 2050 om tijdig in te spelen op ontwikkelingen en innovaties. Regionale warmte strategie Onderdeel van de RES NML is een Regionale Structuur Warmte.

Hierin worden de warmtevraag en mogelijke regionale warmtebronnen in onze regio in kaart gebracht. In de RES 1.0 is onderzoek gedaan naar de volgende bronnen: a. Restwarmte: zeer beperkt beschikbaar op regionale schaal. Op gemeentelijke schaal is er wel sprake van restwarmte denk daarbij aan supermarkten, productielocaties en kleine datacenters. b. Groengas: groengas is interessant als deel oplossing, de toepassingen worden nog verder verkend. Bij het verder concretiseren van de productiecapaciteit van groengas worden de ontwikkelingen in een transitie naar een natuur inclusieve landbouw meegenomen, evenals het in beeld brengen van de milieubelasting en het daadwerkelijk duurzaam inzetten van deze bron. c. Geothermie: de regionale beschikbaarheid hiervan is nog onvoldoende duidelijk. Hiervoor zijn we afhankelijk van de resultaten van een nationaal scan onderzoek, deze resultaten volgen na de zomer van 2021. d. Aquathermie: alleen lokaal te benutten, maar wel een veel belovende techniek. Kansen voor kennisuitwisseling in RES verband. e. Zonnethermie: kansen om lokaal in te zetten. Geconstateerd kan worden dat er een beperkt aantal regionale bronnen beschikbaar is op dit moment. In de komende periode wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan rondom de regionale warmtetransitie, waarin bovenstaande nog verder zal worden uitgewerkt.

Participatie en communicatie Als RES NML wordt de energietransitie als meer gezien dan alleen een technische oplossing voor het klimaatvraagstuk. Niet de kortste weg naar ons doel, maar de mens staat hierin centraal. Iedere inwoner en organisatie, in de breedste zin van het woord, moet op zijn eigen manier kunnen meepraten, mee kunnen denken en mee kunnen doen. Zo wordt een duurzamere manier van leven onderdeel van de samenleving en ontstaat er meer acceptatie en draagvlak. Dit is de wijze waarop gewerkt wordt in de RES NML. De volgende afspraken worden dan ook onderdeel van de uitvoering van de RES 1.0:

Pagina 2 van 5

a. b.

c.

Vertaling van de afspraken over 50% lokaal eigendom en over de verankering van lokale medezeggenschap in het omgevingsbeleid. Sociale duurzaamheid krijgt aandacht in de uitvoering van projecten. a. Iedereen kan meedoen (mogelijk maken van participatie). b. Iedereen kan het betalen (betaalbare energietransitie). c. Iedereen kan meeprofiteren (terugvloeien van revenuen naar lokale gemeenschap). Een verdere verkenning naar de mogelijkheden voor een (regionaal) energiebedrijf.

Argumenten 1.1 Het klimaatakkoord verplicht de gemeente om deel te nemen aan de Regionale Energiestrategie en in de regio een gedeelde opgave vast te stellen en samenwerking te zoeken op het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Het programma VerduurSAMEN2030 is voor Bergen leidend. Samenwerking binnen de RES met één of meerder andere gemeenten bij het opzetten en uitvoeren van acties kan meerwaarde hebben en zal in die gevallen nagestreefd worden. 1.2 Door middel van energiebesparing en kleinschalige opwek (minder dan 50 panelen) zet de RES in op minimaal 25% minder CO2 uitstoot in 2030 ten opzichte van 2015. De aanpak die de RES hanteert om te komen tot energiebesparing sluit aan bij de uitgangspunten uit ons programma VerduurSAMEN2030. 1.3 Met het vaststellen van de RES 1.0 committeren we ons als regio aan het bod van 1,2 Twh. Energielandgoed Wellsmeer is volgens de RES 1.0 goed voor het realiseren van 242 gigawatt uur in 2030. Door de verdere technische ontwikkelingen van PV-panelen is het goed mogelijk dat deze bijdrage uiteindelijk hoger blijkt te zijn. Daarnaast leveren we additioneel een kleine bijdrage aan de opgave grootschalige opwek van de RES, middels zon op bedrijfsdaken. In de energievisie van Bergen wordt enkel ELW tot de grootschalige opwek gerekend! 1.4 De RES brengt regionale warmte bronnen in beeld en ondersteunt daarmee de transitievisie warmte.

De RES geeft een beeld van warmtebronnen die regionaal inzetbaar zijn en zoekt afstemming over de inzet van deze bronnen. Om een beter beeld te krijgen van de mogelijkheden in de regio is het ook van belang dat gemeenten aan de slag gaan met hun lokale transitievisie warmte. Eind 2021 dienen alle gemeenten een lokale transitievisie te hebben, deze resultaten worden dan ook weer gedeeld met de RES organisatie. Om zo een beter beeld te krijgen van de mogelijkheden in de Regio. Voor Bergen is het project in Tuindorp met ondiepe geothermie veel belovend. Daarnaast zijn we als regio sterk afhankelijk van de uitkomsten van het scan onderzoek, dit uitsluitsel moet geven in de verdere mogelijkheden voor geothermie in onze regio. 1.5 De RES streeft naar een vorm van lokale medezeggenschap bij alle grootschalige zon- en windprojecten. Voor het Energielandgoed Wellsmeer is dit streven reeds vastgelegd.

Kantekeningen 1.1 We staan aan het begin van de transitie naar een duurzame gebouwde omgeving. Het wettelijk kader krijgt vorm terwijl wij ons eigen proces continueren. Ook is nog niet duidelijk hoe de structuur, middelen en organisatie vanuit het Rijk eruit komt te zien. Dit brengt risico's en vragen met zich mee waar we nu nog onvoldoende antwoord op kunnen geven. De RES blijft zich hiervan bewust en vraagt hiervoor aandacht in o.a. de landelijke overleggen waar de RES aan deelt neemt. Het is van groot belang dat we ontwikkelingen op het gebied van wet- en regelgeving op de voet volgen en dit blijven agenderen.

Pagina 3 van 5

1.2 Transitievisie warmte, onzekere route De route naar een volledig aardgasvrije gemeente is nog onzeker en afhankelijk van landelijke ontwikkelingen: we zetten met deze RES een omvangrijk en langdurig traject in. De precieze uitwerking daarvan, inclusief de kosten en andere consequenties, voor gemeenten en inwoners krijgt langzamerhand vorm. 1.3 Participatie bij het opstellen van de RES en de vertaling hiervan in lokaal beleid is geen garantie voor draagvlak. We kunnen niet iedereen uit de samenleving betrekken in de totstandkoming van de energiestrategie en bijbehorende visie. Door in een vroeg stadium, bij de totstandkoming van deze versie, gebruik te maken van diverse (digitale) momenten hebben we een zo goed mogelijk beeld gekregen van de diverse belanghebbenden en hun rol in het proces. 1.4 De energietransitie is sterk aan verandering onderhevig De veranderende nationale en regionale context is kaderstellend voor de lokale opgaven en de mogelijkheden. We proberen hier zoveel mogelijk op te anticiperen en in een vroegtijdig stadium eventuele wijzigingen te erkennen en toe te passen. Via het kennis- en leerprogramma en het Nationaal Programma RES worden de innovaties vanuit de RESorganisatie op de voet gevolgd en gedeeld met de gemeenten.

Communicatie Deze RES NML 1.0 is opgesteld in afstemming met regionale belanghebbenden die vertegenwoordigd zijn in een klankbordgroep. Maar ook lokaal draagvlak is van belang voor de uitvoering van de transitie opgave. In de periode februari en maart zijn de volksvertegenwoordigers, stakeholders en inwoners van onze regio geconsulteerd over de concept RES NML 1.0. In het kader van deze consultatie is op 3 maart 2021 tijdens de vergadering van de commissie Ruimte en Economie een presentatie gegeven over de concept RES NML 1.0. De RES laat nadrukkelijk de vrijheid aan de individuele gemeenten om te communiceren met hun eigen inwoners en overige belanghebbenden. De vertaling van de RES en het gesprek hierover met de inwoners wordt meegenomen in onze eigen aanpak uit het programma VerduurSAMEN2030 zoals onder andere bij het opstellen van de transitievisie warmte zal gebeuren.

Financiën / fiscale gevolgen Ten aanzien van de financiering van het vervolg proces heeft de rijksoverheid een onderzoek uit laten voeren. Op basis van de resultaten van dit onderzoek, zal er na de formatie van een nieuw kabinet gekeken worden welke middelen beschikbaar komen vanuit de Rijksoverheid voor de uitvoering van de taken voor gemeenten in het klimaatakkoord. Het streven is om bij de eerste vertaalslag van RES 1.0 naar lokaal beleid slim af te stemmen met de activiteiten uit ons programma VerduurSAMEN2030 zodat er ten behoeve van het nog op te stellen uitvoeringsconvenant geen extra middelen nodig zijn. De opgave naar een duurzame gebouwde omgeving is echter een forse. De regio Noord- en Midden Limburg wil de vanuit de overheid opgelegde taken goed uitvoeren. Op de langere termijn brengt dit een capaciteitsvraagstuk met zich mee, maar ook een organisatorisch vraagstuk. Ten tijde van de vaststelling van de RES 1.0 loopt een onderzoek naar de toekomstige regionale uitvoeringsorganisatie van de RES NML.

Vervolgprocedure raad De gemeenten, provincie, het waterschap en Enexis staan samen met de omgeving aan de lat om de afspraken uit de RES waar te maken. Deze afspraken worden, na vaststelling van de RES 1.0 vastgelegd in een uitvoeringsconvenant. Onderdeel van het convenant zijn in ieder geval de bestuursafspraken over de verankerinq van de RES in het omgevingsbeleid en de

Pagina 4 van 5

afspraken over de toekomstige regionale samenwerking. Onderdeel van dit uitvoeringsdocument vormt ook een monitoringsysteem, waarmee de voortgang van de RES gevolgd kan worden. Wij nemen u als raad mee in deze vervolg stappen.

Voorstel Wij stellen u voor: De Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 vast te stellen.

Burgemeester en wethouders van Bergen (L),

H.H.M. Timmermans De secretaris

De burgemeester

Bijlage(n) 1. 2. 3. 4.

Consultatie document RES NML Samenvatting Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 Raadsbesluit RES 1.0

01-04-2021 01-04-2021 01-04-2021

Pagina 5 van 5

gemeente • 'ff

Besluit van de gemeenteraad BE

RG Lrmburg

EN

Onderwerp Regionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0

De raad van de gemeente Bergen, Gezien het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 4 mei 2021.

Besluit e

egionale Energiestrategie Noord- en Midden Limburg 1.0 vast te stellen.

Berge

(L), 8 juni 2021

I.C\van 't De kriff-i er

M.H.E. Pelzer De voorzitter

Pagina 1 van 1