1. Raadsbrief 11 november 2021 (ingek. 16 november, 1558823) college met bijlagen, reactie op motie status gemeentewapen.pdf

GE¡,4EENTE

I

I

BEEMSTER 1 6 N0\,. 2t2l

IIWERELDERFGOED

NGEK0?48""å

Concernstaf Gemeenteraad Beemster Rijn Middelburgstraat 1 1462 NV Middenbeemster

-

-

uw brief van

ons kenmerk 1558823

uw kenmerk

datum 11 november 2021

onderwerp Reactie op motie status gemeentewapen Geachte leden van de gemeenteraad, ln de gemeenteraad van20 apriljl. heeft u middels een motie het college vezocht:

1. Ondenoek te doen naar de mogelijkheid om het gebruikswapen van Beemster met

bijbehorende wapenbrief per 1 januari 2022 op waardige wijze te verbinden met het cultureel erfgoed van Beemster. 2. Het Historisch Genootschap Beemster nadrukkelijk te betrekken bii dit ondenoek. 3. Bij het onderzoek onder andere na te gaan of in officiële documenten en in de communicatie over de UNESCO werelderfgoedsfafus van droogmakerij De Beemster, het gebruikswapen van Beemster kan worden gevoerd naast het UNFSCO we relderfgoedlogo. Naar aanleiding hiervan is advies gevraagd aan het Historische Genootschap Beemster (HGB). Als reactie hierop heeft het HGB een uitgebreide toelichting en suggesties toegestuurd hoe om te gaan met het gemeentewapen van Beemster vanaf 1 januari 2022. Bijgaand ontvangt u deze brief alsmede de reactie van het college aan het Historisch Genootschap Beemster.

Wij gaan er van uit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Beemster.

J.C. Welage ns

C. Heerschop burgemeester

bijlage(n): 2 behandeld door:

I r I

telefoonnummer

à Postadres: Postbus 7,1462 ZG Middenbeemster Telefoon: 0299 452 452 Website: www.beemster.net

J.[r.ru

I

I listorisch

Genootschap lleemster

Beemster gemeentewapen redden van vergetelheid

Advies Historisch Genootschap Beemster aan Raad en College van Burgemeester & Wethouders gemeente Beemster

Inleiding In de vergadering van de gemeenteraad van 20 april202l werd unaniem een motie van de Beemster Polderpartij aangenomen met betrekking tot de vraag of het officiële gemeentewapen van Beemster ook na de fusie met de gemeente Purmerend nog een rol zou kunnen spelen. Aan het Historisch Genootschap Beemster (HGB) werd gevraagd advies uit te brengen over mogelijke toepassingen van dit straks vervalleno d.w.z. in ongebruik geraakte, gemeentewapen. In deze notitie wordt eerst vastgesteld om welk gemeentewapen het gaat en welke juridische status het binnenkort vervallen wapen heeft. Vervolgens wordt een kleine selectie voorbeelden met betrekking tot in ongebruik geraakte wapens en hun toepassingsproblemen gepresenteerd. Tot slot worden enkele suggesties gedaan om het wapen niet uit beeld te laten verdwijnen. In de conclusie worden Raad en College opgeroepen op korte termijn een beslissing te nemen over het gebruik van het gemeentewapen na 1januari2022. Om welk gemeentewapen gaat het?

Op 26 juni 1 816 kende de Hooge Raad van Adel de jonge gemeente Beemster het wapen toe dat honderd jaar later met een nog steeds bestaande wapenbrief werd bevestigd. Zie o.a. de Nieuwe lcroniek van de Beemster (2012, p. 1 I 8- 1 I 9) voor een afbeelding van de wapenbrief en de website van de gemeente Beemster voor de weergave van het wapen met de banderol 'Gemeentebestuur van de Beemster'. Het in 2007 op verzoek van'de gemeente door J. Hartog aangepaste wapen is nooit door de Hoge Raad van Adel vastgesteld en geldt dus niet als het officiële gemeentewapen ondanks het dagelijks gebruik als logo of gebruikswapen. In het hierna volgende gaat het uitsluitend om het wapen uit 1 816 met banderol.

Voor ieder gebruik van het gemeentewapen buiten de toepassing door de gemeente zelf is schriftelijke toestemming van het College van B&W vereist, maar het College zal dat slechts bij hoge uitzondering toestaan, zo wijst de landelijke praktijk en jurisprudentie uit. Per I januari 2022 zal de huidige gemeente Beemster zijn gefuseerd met de gemeente Purmerend. Hoewel er een nieuw logo is ontworpen voor de vergrote gemeente Purmerend, zal het bestaande gemeentewapen van deze stad niet worden gewijzigd en dus ook gelden voor het grondgebied van de dan voormalige gemeente Beemster. Het 'oude' gemeentewapen van Beemster zal dan de status 'velvallen' krijgen en niet meer gebruikt worden. Betekent dit dat het vervallen Beemster wapen per I januari a.s. 'vogelvrij' is en dus te gebruiken is door iedereen die daarin belang stelt? Navraag bij de Hoge Raad van Adel leverde geen eenduidig antwoord op: "Wat geldt voor de wapens van de huidige gemeenten, kan in zekere zin ook gelden voor de vervallen wapens van opgeheven gemeenten". Heraldisch medewerker J. van den Borne van de HRvA vervolgt:

Postbus 73, 14622H Middenbeemster, N11548N40843590181 www.historischgenootschapbeemster.nl, e-mail: info@historischgenootschapbeemster.nl

I lisorisclr

Genootschap Iìeemster

Er is niettemin in ons land al geruime tijd sprake van een vonn van levende heraldiek, waarbij deze zogenoemde dorpswapens -datzijn wapens van vervallen gemeenten ofvan dorpen die nooit zelfstandige gemeente zijn geweest - worden gevoerd door de inwoners ervan. Dat is vaak om cultuur-historische redenen en/of omdat deze inwoners zich met dat dorp meer verbonden voelen dan met de grotere (fusie)gemeente waaronder het dorp valt. Het VNG Magazine-artikel geeft daar aandacht aan. Een richtlijn van de Hoge Raad van Adel over dit onderwerp is nog niet voorhanden.l

Waar de grenzen van toegestaan gebruik van vervallen gemeentewapens liggen of welk lichaam in dezen beslissingsbevoegd is, is niet echt duidelijk. Jurisprudentie hierover bestaat niet, voor zover dit was na te gaan. Wel zijn er enkele gevallen bekend wÍurrin een vervallen gemeentewapen een rol speelt. Voorbeelden van gebruik van vervallen gemeentewapens

Onderzoek met behulp van internet leverde een klein aarftal praktükgevallen van omgang met 'verweesde' gemeentewapens op. Navraag bij de historische verenigingen van de vervallen nabuurgemeenten De Rijp en Oosthuizen leverde alleen een reactie uit De Rrjp op. Via Fred Hoek (Oudheidkundige Vereniging Schermereiland) liet Rob Deckwitz (oud-wethouder De Rijp) weten dat er waarschijnlijk nooit toestemming is gevraagd aan B&W om de gemeentewapens te gebruiken buiten het officiële circuit om, maar ze werden wel vaak gebruikt door en in de dorpen De Rijp en Graft. De Rijp heeft een dorpsomroeper, Jan Prins, die officieel is benoemd door Deckwitz toen deze nog in functie was. De dorpsomroeper treedt zo nu en dan op in een mooi l7'-eeuws fantasiekostuum en heeft dan een instrument waaraan het oorspronkelijke Rijper wapen hangt. Zoblijft dat nog steeds, ook na de recente fusie met Alkmaar, in gebruik. Enkele voorbeelden van elders: De gemeente Eijsden-Margraten, Zuid-Limburg, schrijft op haar website "Het is niet toegestaan de oude logo's, wapens en vlaggen van de voormalige gemeenten Eijsden en Margraten te gebruiken.

Bij het opgaan van de voormalige gemeenten in de nieuwe gemeente Eijsden-Margraten zijn deze veryallen." Opmerkelijk genoeg is deze gemeente wel ruimhartig met het huidige, geldende wapen: "Er zijn inwoners die het wapen graag willen gebruiken op bijvoorbeeld hun boot of willen laten verwerken in glas in lood. De gemeente ziet dat als een eer en gaat gebruik dan ook niet tegen mits het wapen met respect en correct wordt gebruikt." De gemeente Haarlemmermeer is sinds 2019 gevormd uit de voormalige gemeenten Haarlemmermeer, Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Bij.de aankondiging van het officiële nieuwe wapen laat de gemeente weten: "De oude gemeentewapens vervallen per I januari 2079,maar ze verdwijnen niet overal. In het monumentale oude raadhuis in Halfiveg blijft het wapen van Haarlemmerliede en Spaarnwoude op diverse plekken zichtbaar. Dat geldt ook voor het oude wapen van Haarlemmerrneer in de muur voor het raadhuis in Hoofddorp." Op de website van de gemeente Nissewaard valt o.a. te lezen: "Het is niet toegestaan de oude logo's, wapens (of een gedeelte ervan) van de voormalige gemeenten Spijkenisse en Bernisse (of hun voorgangers) in welke vorm dan ook te gebruiken."

o

¡

.

1 E-mail Drs. J.C.C.F.M. van den Borne aan V.S.E. Falger, d.d. 20 mei 2021. Zie verder R. van den Dikkenberg, 'Gemeente- en dorpswapens - Bindmiddel van een dorp'. lnterview met Hoge Raad van Adel-lid H. baron de Wijkerslooth de Weerdesteijn in VNG Møgazine,18 december 2020.

Postbus 73, 14622H Middenbeemster, N11548N40843590181 www.historischgenootschapbeemster.nl, e-mail: info@historischgenootschapbeemster.nl

@

I

listorlsch

CenooLschap

Beemsler

a

a

De gemeente Berg en Dal laat bezoekers van haar website weten dat het gemeentewapen niet zonder schriftelijke toestemming door anderen mag worden gebruikt. Het verzoek daartoe dient gepaard te gaan met een omschrijving van het doel en hoe men het gemeentelijke beeldmerk wil gebruiken. "Voor het gemeentewapen van één van de voormalige gemeenten (Millingen, Ubbergen, Groesbeek) geldt hetzelfde." Advertentieblad De Stem uit Breskens voerde op l3 mei 2021 een verhaal over het oude gemeentewapen van die stad. Dat is nu terug in het straatbeeld. R. van den Broecke van Gelateria Brescia kocht het uit 1948 daterende \üapen en knapte het op. Het wapen is gezandstraald en gespoten met goudverf. Nu prijkt het op de gezamenlijke gevel van Brescia en makelaarskantoor Van de Broecke op het Spuiplein. Het wapen hing vroeger aan de gevel van het voormalige gemeentehuis van Breskens. In 1970 ging Breskens op in de gemeente Oostburg. Het wapen kwam daardoor te vervallen. Wat er in de tussentijd precies met dit wapen is gebeurd is onbekend.

Toegespitst op mogelijk gebruik van het binnenkoft vervallen gemeentewapen van Beemster valt te concluderen dat het oude viapen nog een toekomst heeft als 'dorpswapen' als daar toestemming voor wordt gevraagd bij het gemeentebestuur van Beemster of - na I januari2022 - van Purmerend. Enkele suggesties voor gebruik van het te vervallen wapen van de gemeente Beemster

Met als uitgangspunt correct en respectvol gebruik van het straks vervallen gemeentewapen van Beemstero na toestemming van het gemeentebestuur en met de intentie het wapen zichtbaar 'levend' te houden in onze polder volgen hieronder enkele suggesties. Voor zover toepasselijk gelden ze ook voor de huidige gemeentevlag.

1. Binnenkort zullen de plaatsnaamborden bij de toegangswegen van de verschillende kernen moeten worden vervangen. Waar nu, bijvoorbeeld, staat 'Middenbeemster / gem. Beemster', zal datworden 'Middenbeemster / gem. Purmerend'. Is het technisch mogelijk en toestaanbaar dat op de tweede regel ('gem.Purmerend') links en rechts hiervan resp. het Beemster wapen en de vlag worden afgebeeld? 2. Een variant hierop is gebruik maken van de witte en bruine toegangsborden van het Werelderfgoed Beemster. Hierop is meer ruimte, dus dan zouden wapen en vlag ook op een iets groter formaat kunnen worden afgebeeld. Het is mogelijk dit met plakplaten te realiseren. Deze suggestie is afkomstig van Visit Beemster. 3. De 'Beemster Tegel', waarop het wapen prominent staat afgebeeld en die werd toegekend aan mensen die zich bijzonder verdienstelijk hebben gemaakt voor de Beemstero zou in ere kunnen worden hersteld. Het op zichzelf fraaie keramische ontwerp van B. Ernsting zou dan verlaten moeten worden en de oude vormgeving weer van stal moeten worden gehaald. Een praktisch probleem is dat de uitreikende instantie straks niet meer bestaat. Welke organisatie zou dit geloofuaardig kunnen overnemen? 4. Het Historisch Genootschap Beemster heeft een sierlijk logo: de ineengegroeide vis en tulp.

In plaats van dat logo, of ernaast, zou het straks oude gemeentewapen zonder banderol kunnen worden gebruikt bij alle gelegenheden waar nu het huidige logo figureert. Uiteraard met toestemming van het College van B&W. Het is in eerste instantie aan het bestuur van het HGB om deze suggestie uit te beoordelen.

Postbus 73, 14622H Middenbeemster, N11548N40843590181 www.h¡stor¡schgenootschapbeemster.nl, e-mail: info@historischgenootschapbeemster.nl

I listorisch

GenooLschap

Beemster

Conclusie

Wellicht zijn er nog andere toepassingen voorstelbaar. Waar het nu om gaat is dat de Raad en het College van B&W zich hopelijk geroepen voelen een of meer van bovenstaande suggesties en eventuele andere positief te bevorderen. Als de tijd daarvoor te kort is, kan een raads- of collegebesluit vóór I januari 2022 toch als zwaarwegende intentieverklaring gelden met betrekking tot de wens het oude gemeentewapen ook na die datum in ere te houden. Voor de gemeentevlag geldt hetzelfde. Historisch Genootschap Beem ster Afcl. Beemster Erfgoed voor eventuele toelichting neem contact op met V.S.E. Falger, V.Falger@gmail.com September 2021

Postbus 73, 1462ZH Middenbeemster, N11548N40843590181 www.historischgenootschapbeemster.nl, e-mail: info@historischgenootschapbeemster.nl

@

GEMEENTE

I

I

BEEM'TER

IIWERELDERFGOÊD Goncernstaf Historisch Genootschap Beemster Afdeling Beemster Erfgoed t.a.v. de heer V.S.E. Falger Postbus 73 1462Z,H Middenbeemster

-

-

uw brief van 25 september2O2l

uw kenmerk

ons kenmerk

datum 28 oktober 2021

Onderuerp gebruik gebruikswapen Beemster

Geachte heer Falger, Hartelijk dank voor de uitgebreide toelichting en suggesties hoe om te gaan met het gemeentewapen van Beemster vanaf 1 januari 2022. Op deze datum fuseert de gemeente Beemster met de gemeente Purmerend en wordt het gemeentewapen van Beemster niet meer officieel gebruikt. Naar aanleiding van een door de gemeenteraad van Beemster unaniem aangenomen motie in de gemeenteraad van 20 apriljl., is gevraagd onderzoek te doen naar de mogelijkheid om het gebruikswapen van Beemster per 1 januari 2022 op een waardige wijze te verbinden aan het cultureel erfgoed Beemster. Aan het Historisch Genootschap Beemster is advies gevraagd hoe hiermee om te gaan.

ln uw brief van 25 september jl. schetst u het onderscheid tussen het op 26 juni 1816 door de Hooge Raad van Adel toegekendewapen en het in2OO7 doorde heerJ. Hartog aangepaste gebruikswapen. Dit gebruikswapen wordt dagelijks door de gemeente gebruikt maar is nooit geregistreerd bij de Hooge Raad van Adel. ln uw brief doet u enkele suggesties, gericht op het bij de Hooge Raad van Adel geregistreerde gemeentewapen. Wij onderschrijven het geschetste uitgangspunt om ook na 1 januari 2022, na toestemming van het gemeentebestuur, de mogelijkheid te bieden het gemeentewapen conect en respectvol te blijven gebruiken. Met betrekking tot de suggesties het volgende:

1. Plaatsnaamborden bij toegangswegen Voor de plaatsnaamborden bif toegangswegen gelcien landelijke richtlijnen waar deze verkeersborden onder vallen. Het is daarom niet mogelijk om hier het gemeentewapen aan toe te voegen.

2. Witte en bruine toegangsborden werelderfgoed Beemster Voor deze borden gelden dezelfde regels als onder 1 beschreven.

bijlage(n): Geen behandeld door:

I

r .: I

Postadres: Postbus 7,1462ZG Middenbeemster

Telefoon:0299452452 Website: www.beemster.net

telefoonnummer

#

ons kenmerk

geadresseerde Historisch Genootschap Beemster

datum

blz.

28 oktober 2021

2

3. Beemster Tegel

De Beemster Tegel zoals die nu door de gemeente Beemster wordt uitgereikt, wordt

na fusiedatum niet meer verstrekt.

4. Gebruik gemeentewapen door HGB

Het gemeentebestuur van Beemster staat in principe positief tegenover het gebruik van het gemeentewapen ven Beemster door het Historisch Genootschap Beemster. Uw suggestie of vezoek hiertoe wachten wij met belangstelling af.

Het toekomstig gebruik van zowel het gemeentewapen als het gebruikswapen is mogelijk bij bijzondere gelegenheden na toestemming van het gemeentebestuur van de nieuwe gemeente. Als er twijfel is over het gebruik, wordt advies ingewonnen bij het Historisch Genootschap Beemster. Een afschrift van deze brief sturen wij ter kennisname aan de gemeenteraad van Beemster en het gemeentebestuur van Purmerend. Wü gaan ervan uit u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en k'tjken uit naar een

voortzetting van de prettige contacten.

Hoogachtend, van Beemster. burgemeester en wethouders

Heerschop

.C. Welage