Voorstel

Raadsvoorstel Onderwerp: Vaststelling Omgevingsprogramma Wonen (adviserend)

College van burgemeester en wethouders 14 mei 2024

Zaaknummer 2023-043188

Portefeuillehouder Lennart Linden

Commissie Ruimte 18 juni 2024

Openbaar

Gemeenteraad 2 juli 2024

Geadviseerd besluit 1. Het Omgevingsprogramma Wonen vast te stellen, als afwegingskader en plan voor de aanpak van de Barendrechtse woonopgaven tot 2040. 2. Vast te stellen dat verdichting van de bestaande woongebieden de oplossing is voor de Barendrechtse woonopgave. 3. Voor de tweede helft van 2024 incidenteel € 69.400 beschikbaar te stellen en mee te nemen in de Tussenrapportage 2024. 4. Voor 2025 en 2026 incidenteel per jaar € 128.800 beschikbaar te stellen en mee te nemen in de Begroting 2025. 5. De budgetten € 69.400 in 2024, € 128.800 in 2025 en € 128.800 in 2026 te onttrekken aan de Reserve Grondbedrijf. 6. De Vlekkenkaart Locatielijsten, de Vlekkenkaart Kaartbeeld en de Notitie Vlekkenkaart vast te stellen.

Raadsvoorstel Inleiding Elke gemeente is wettelijk verplicht om een woonvisie op te stellen en deze elke vijf jaar te herzien. In mei 2023 is de Woonvisie 2023-2027 ‘Goed wonen in Barendrecht’ vastgesteld in de gemeenteraad. In dit Omgevingsprogramma Wonen is de woonvisie uitgewerkt tot gemeentelijke doelen en beoogde resultaten voor de periode tot 2040, met bijbehorende gemeentelijke acties en instrumenten. Beoogd effect Het Omgevingsprogramma Wonen is het afwegingskader en plan van de gemeente Barendrecht om beter te voorzien in de woonbehoeften van Barendrechters, oud-Barendrechters en het Barendrechtse aandeel van regionale woonbehoeften, in de periode tot 2040. Relatie met beleidskaders Het Omgevingsprogramma Wonen loopt vooruit op: • Omgevingsvisie (2025) Het Omgevingsprogramma Wonen bouwt voort op: • Woonvisie 2023-2027 (2023) • Ontwikkelkader Zuidpolder Fase 2 (2023) • Woonzorganalyse gemeente Barendrecht (2022) • Ontwikkelkader De Stationstuinen (2022) • Gebiedsvisie Zuidpolder Fase 2 (2021) • Gebiedsvisie De Stationstuinen (2020) • Parkeernota (2018) • Barendrechts Buitenboek (2016) • Dijkenvisie (2016) Argumenten 1.1 Het Omgevingsprogramma Wonen is de uitvoeringsparagraaf van de Woonvisie. De Woonvisie biedt op hoofdlijnen een kader voor het oplossen van de woonopgave.

Voor de aansturing en (dagelijkse) keuzes van de gemeentelijke organisatie en gemeentelijke woonpartners is een concreet afwegingskader en plan nodig. 1.2 Het Omgevingsprogramma Wonen legt de basis voor het Vereveningsfonds. Alle woningbouw in Barendrecht dient bij te dragen aan het realiseren van betaalbare woningen. Soms is er een reden waarom dit binnen een project niet kan of wenselijk is. In dat geval draagt de initiatiefnemer financieel bij aan het realiseren van betaalbare woningen op andere locaties. Dit Omgevingsprogramma Wonen bevat de volgens de Omgevingswet noodzakelijke motivering voor het Vereveningsfonds. Dit Vereveningsfonds wordt verder conform de Omgevingswet uitgewerkt als onderdeel van het nog vast te stellen Omgevingsprogramma Kostenverhaal. 2.1 Vrije ruimte bestaat niet meer. Verdere verstedelijking van het buitengebied, behoudens Zuidpolder Fase 2 en mogelijk Koedood, is geen optie vanwege andere ruimteclaims voor natuur, recreatie en klimaat. Verdere transformatie van bedrijventerreinen, behalve voor De Stationstuinen, is evenmin een optie vanwege ruimteclaims voor economische activiteit. Intensivering van ruimtegebruik in Woongebied Oost (Barendrecht Centrum) en Woongebied West (Carnisselande) is de enige mogelijkheid. 3.1/4.1/5.1 Voor uitvoering is nieuwe capaciteit nodig en extern advies.

De inzet van een programmamanager is cruciaal voor de continue relatieontwikkeling met corporaties en marktpartijen. De relatieontwikkeling moet leiden tot de beschikbaarheid van locaties in de bestaande woongebieden waar verdichting kan plaatsvinden. De rol van programmamanager is een uitbreiding op de bestaande formatie. Vanwege de complexiteit van de processen is vaak onafhankelijke expertise of externe specialistische kennis nodig. Deze moet ingekocht worden. Hier is budget voor nodig.

2/6

6.1 De gemeente moet sturen op de beschikbaarheid van ruimte voor het toevoegen van nieuwe woningen. De mate waarin de woonopgave wordt opgelost, is sterk afhankelijk van de beschikbaarheid van ruimte. Hiervoor dient de gemeente alle mogelijkheden te inventariseren en vervolgens te overwegen. De vlekkenkaart biedt hiervoor de basis. Overleg gevoerd met Naar aanleiding van de behandeling van de Woonvisie heeft inspraak plaats gevonden en hebben veel inwoners en professioneel belanghebbenden gereageerd. Deze bijdragen zijn zo veel mogelijk meegenomen in dit Omgevingsprogramma Wonen. Het Omgevingsprogramma Wonen is meerdere malen oriënterend besproken in de commissie Ruimte. Met woningcorporatie Patrimonium Barendrecht is intensief overleg gevoerd vanwege hun grondposities in Barendrecht Centrum / Woongebied Oost. In een later stadium zijn ook de gesprekken met corporaties Wooncompas en Havensteder geopend over hun grondposities met name in Carnisselande / Woongebied West. Ook zijn reacties opgehaald van marktpartijen die actief zijn bij de ontwikkeling van De Stationstuinen, Zuidpolder Fase 2 en van 2D Vastgoed. Kanttekeningen 1.1 Alleen met daadwerkelijke projecten wordt het verschil gemaakt. Het Omgevingsprogramma Wonen is een afwegingskader en een aanpak.

Verdichting, voorrang en doorstroom komen alleen tot stand in nauwe samenwerking met partners en in de vorm van concrete, gerealiseerde projecten. Dit Omgevingsprogramma Wonen is er op gericht om met corporaties en markt samen tot projecten te komen, en oplossingen voor de woonopgave te realiseren. 1.2 Voor de werking van het Vereveningsfonds is het Omgevingsprogramma Kostenverhaal nodig. Het Omgevingsprogramma Kostenverhaal wordt in 2024 opgesteld door een ingehuurd bureau met specifieke kennis. Onderdelen die noodzakelijk zijn voor de werking van het Vereveningsfonds worden zo veel mogelijk versneld. Deze planning heeft de gemeente grotendeels zelf in de hand. De kosten hiervoor vallen buiten het Omgevingsprogramma Wonen. 2.1 De gemeente is afhankelijk van grondeigenaars. De gemeente beschikt zelf nauwelijks over ontwikkelbare grondposities. De woningcorporaties vervullen met hun grondposities een sleutelrol om voldoende ruimte te maken voor het toevoegen van nieuwe woningen, met name in het betaalbare segment. Hierom is een groot deel van dit Omgevingsprogramma Wonen gericht op samenwerking met de woningcorporaties aan verdichting, en het gezamenlijk onderzoeken en uitwerken van een aanpak. Ook legt dit Omgevingsprogramma Wonen met het Vereveningsfonds de basis voor een bijdrage van particuliere initiatieven met duurdere woningen aan betaalbaar wonen in Barendrecht.

2.2 Verdichting past niet bij de identiteit en ruimtelijke kwaliteit van Barendrecht. Verdichting, veelal door sloop/nieuwbouw, is noodzakelijk voor het oplossen van de woonopgave. De manier van verdichten wordt uitgewerkt als onderdeel van het hierboven omschreven traject voor de Omgevingsvisie, en als onderdeel van een buurtgerichte aanpak rondom concrete projecten. Het draagvlak onder omwonenden en andere belanghebbenden in de omgeving is doorslaggevend voor het succes van projecten. Dit zal veel vragen van de gemeente en haar partners bij het oplossen van de woonopgave, maar leidt tot bestendige bijdragen aan het oplossen van de Barendrechtse woonopgave. 2.3 Voor verdichting zijn integrale ruimtelijke keuzes noodzakelijk. Vanwege de stapeling van ruimteclaims vanuit allerlei domeinen en de gevestigde belangen in woongebieden, is het noodzakelijk om met omwonenden, partners en andere belanghebbenden

3/6

zorgvuldig integrale ruimtelijke afwegingen te maken voor alle inpassingen. De belangrijkste ruimtelijke keuzes voor de bestaande woongebieden zijn de eerstvolgende stap in het traject voor de Omgevingsvisie voor Barendrecht. 3.1/4.1/5.1 De financiële mogelijkheden van de gemeente zijn beperkt. Gezien de financiële situatie van Barendrecht is er momenteel eigenlijk geen ruimte voor uitgaven van deze hoogte. De wens om desondanks budget beschikbaar te stellen, volgt uit het feit dat zonder de structurele inzet van een programmamanager in de komende jaren het erg lastig is om tijdig tot voldoende ontwikkellocaties te komen. 6.1 De Vlekkenkaart regelt op zichzelf niks. De Vlekkenkaart is essentieel om te inzicht te krijgen in kansrijke locaties voor het toevoegen van woningen en daarmee oplossen van de woonopgave, en vervolgens gemeentelijke acties daarop te richten. Uitvoering/vervolgstappen Na vaststelling van dit Omgevingsprogramma Wonen worden de volgende acties in gang gezet: 1. uitwerking van gedetailleerde en gedeelde bevolkingsprognose voor gebruik door alle beleidsvelden; 2. verkenning van de belangrijkste ruimtelijke keuzes voor de bestaande woongebieden, als onderdeel van het traject voor de Omgevingsvisie; 3. samenwerking met woningcorporaties aan verdichting, doorstroom en flexwonen; 4.

verdere invulling van de Vlekkenkaart voor een nauwkeuriger beeld van ontwikkellocaties; 5. uitwerking van het Vereveningsfonds als onderdeel van de uitwerking van het Omgevingsprogramma Kostenverhaal; 6. publiekrechtelijk regelen en privaatrechtelijk toepassen van afspraken over voorrang voor Barendrechters; 7. advisering vanuit de kaders van dit Omgevingsprogramma Wonen bij initiatieven en beleidsvorming; 8. borgen van betaalbaarheid van de bestaande woningvoorraad. Evaluatie/monitoring De raad wordt jaarlijks geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering van het Omgevingsprogramma Wonen. Financiën Budget voor de tweede helft van 2024: € 69.400 ex. BTW Voor de jaren 2025 en 2026, per jaar: € 128.800 ex. BTW Beide te dekken vanuit de Reserve Grondbedrijf. Juridische zaken Omgevingswet Artikel 3.4. (vaststellen programma) Het college van burgemeester en wethouders, het algemeen bestuur van het waterschap, gedeputeerde staten en Onze Minister die het aangaat kunnen programma’s vaststellen. Artikel 3.5. (inhoud programma) Een programma bevat, mede voor de uitoefening van de taken en bevoegdheden, bedoeld in artikel 2.1, eerste lid, voor een of meer onderdelen van de fysieke leefomgeving: a. een uitwerking van het te voeren beleid voor de ontwikkeling, het gebruik, het beheer, de bescherming of het behoud daarvan, b.

maatregelen om aan een of meer omgevingswaarden te voldoen of een of meer andere doelstellingen voor de fysieke leefomgeving te bereiken.

4/6

Duurzaamheid Verdichting dient plaats te vinden in een buurtgerichte aanpak, waarbij investeringen in het oplossen van de woonopgave gekoppeld worden aan investeringen in onderhoud en verduurzaming van de leefomgeving. Communicatie/participatie na besluitvorming De vaststelling van het Omgevingsprogramma Wonen wordt gepubliceerd via het Gemeenteblad.

Bijlagen 1. Omgevingsprogramma Wonen.pdf

5/6

CONCEPT RAADSBESLUIT Onderwerp: Vaststelling Omgevingsprogramma Wonen (adviserend)

Gemeenteraad: 2 juli 2024

Zaaknummer:

Commissie ruimte 18 juni 2024

De raad van de gemeente Barendrecht, gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders op 14 mei 2024, gezien het advies van Commissie Ruimte op 18 juni 2024, gelet op artikelen 3.4 en 3.5 van de Omgevingswet

BESLUIT: 1. Het Omgevingsprogramma Wonen vast te stellen, als afwegingskader en plan voor de aanpak van de Barendrechtse woonopgaven tot 2040.

2. Vast te stellen dat verdichting van de bestaande woongebieden de oplossing is voor de Barendrechtse woonopgave.

3. Voor de tweede helft van 2024 incidenteel € 69.400 beschikbaar te stellen en mee te nemen in de Tussenrapportage 2024.

4. Voor 2025 en 2026 incidenteel per jaar € 128.800 beschikbaar te stellen en mee te nemen in de Begroting 2025.

5. De budgetten € 69.400 in 2024, € 128.800 in 2025 en € 128.800 in 2026 te onttrekken aan de Reserve Grondbedrijf.

6. De Vlekkenkaart Locatielijsten, de Vlekkenkaart Kaartbeeld en de Notitie Vlekkenkaart vast te stellen.

6/6