Besluit (1)

RAADSBESLUIT Onderwerp: Nieuwe programma-indeling Begroting / P&C

Gemeenteraad: 5 juli 2022

Zaaknummer: 513898

Commissie Planning en Control 20 juni 2022

De raad van de gemeente Barendrecht; gelezen het voorstel van het college van burgemeester en wethouders op 17 mei 2022; gezien het advies van Commissie Planning en Control op 20 juni 2022; gelet op Gemeentewet Financiële verordening; overwegende, dat Door in te stemmen met het voorstel zetten we een eerste stap om de begroting een beter en transparanter sturingsinstrument voor de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie te maken. Daarnaast voorkomen we overlap tussen de huidige programma’s en ontstaat er meer transparantie. Door in dit stadium een besluit te nemen over de begrotingsopzet kan e.e.a. worden verwerkt in de begroting 2023.

BESLUIT: 1. In te stemmen met de door het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gehanteerde themaindeling als de nieuwe programma-indeling, waardoor de structuur wordt onderverdeeld in negen programma’s. 2. Het aantal paragrafen in de programmabegroting te handhaven op de vanuit het BBV verplichte paragrafen. 3. Het autorisatieniveau te handhaven op programma-niveau, met dien verstande dat informatieverstrekking plaatsvindt op taakveldniveau conform de financiële verordening. 4. De begroting 2023 te beschouwen als groeimodel en de verdere doorontwikkeling van de begroting als sturingsinstrument in samenspraak met de gemeenteraad opvolging te geven.

Aldus besloten in de vergadering van de gemeenteraad Barendrecht van 5 juli 2022.

Raadsvoorstel Onderwerp: Nieuwe programma-indeling Begroting / P&C

College van burgemeester en wethouders 17 mei 2022

Zaaknummer 513898

Portefeuillehouder Lennart van der Linden

Commissie Planning en Control 20 juni 2022

Openbaar

Gemeenteraad 5 juli 2022

Geadviseerd besluit 1. In te stemmen met de door het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) gehanteerde themaindeling als de nieuwe programma-indeling, waardoor de structuur wordt onderverdeeld in negen programma’s. 2. Het aantal paragrafen in de programmabegroting te handhaven op de vanuit het BBV verplichte paragrafen. 3. Het autorisatieniveau te handhaven op programma-niveau, met dien verstande dat informatieverstrekking plaatsvindt op taakveldniveau conform de financiële verordening. 4. De begroting 2023 te beschouwen als groeimodel en de verdere doorontwikkeling van de begroting als sturingsinstrument in samenspraak met de gemeenteraad opvolging te geven.

Raadsvoorstel Inleiding In de financiële verordening is opgenomen dat de gemeenteraad aan het begin van elke nieuwe raadsperiode de programma-indeling van de begroting vaststelt. De begroting bestaat uit een beleidsmatig en een financieel deel. Het beleidsmatige deel volgt de programma-indeling, waarbij de financiële informatie binnen die programma's op het niveau van taakvelden is opgenomen. Wij zien kansen voor een andere indeling van de P&C documenten, waarbij de landelijk uniforme financiële indeling op basis van taakvelden leidend kan zijn voor een indeling in 9 beleidsprogramma’s. Naast deze 9 beleidsprogramma's is er een 'programma' algemene dekkingsmiddelen en is er een overzicht van overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Hiermee wordt de begroting een beter sturingsinstrument voor de raad. Diverse gemeenten zijn ons hierin al voorgegaan. Voorgesteld wordt om de landelijke rubricering (negen thema’s) over te nemen als onze nieuwe programma-indeling. Deze indeling kent namelijk een goede spreiding over de gemeentelijke beleidsvelden. De indeling naar taakvelden zal ook gebruikt worden voor het aanleveren van financiële informatie aan andere partijen (CBS/Rijk). Dit zal leiden tot meer betrouwbare vergelijkingscijfers tussen gemeenten. Ook zal de bruikbaarheid en herkenbaarheid toenemen.

Het is voor het opstellen van de begroting 2023 van belang dat de programma-indeling wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Door in dit stadium een raadsbesluit te nemen over de te hanteren begrotingsopzet is er voldoende tijd om e.e.a. te betrekken bij het opstellen van de begroting. Beoogd effect Invulling geven aan het gestelde in de financiële verordening, namelijk dat de raad aan het begin van de raadsperiode een besluit neemt over de programma-indeling van de begroting/P&C documenten. Relatie met beleidskaders NVT Argumenten 1.1 Thema-indeling BBV In de financiële verordening is opgenomen dat de gemeenteraad aan het begin van elke nieuwe raadsperiode de programma-indeling van de begroting vaststelt. De begroting bestaat uit een beleidsmatig en een financieel deel. Het beleidsmatige deel volgt de programma-indeling, waarbij de financiële informatie binnen die programma's op het niveau van taakvelden is opgenomen. Deze taakvelden zijn wettelijk voorgeschreven (vanuit het BBV). Het uitgangspunt is dat de voorgeschreven taakveldindeling ook doorwerkt in de programma’s (een taakveld komt maar bij één programma voor). Alle Nederlandse gemeenten moeten met ingang van de begroting 2018 rapporteren over taakvelden.

Hiermee wordt beoogd de transparantie toe te laten nemen en gemeenten onderling vergelijkbaar te maken, omdat taakveldinformatie landelijk wordt gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl. Voor onze gemeente was de taakveldenrapportage tot nu toe slechts een bijlage in de P&C documenten. Wij zien kansen voor een andere indeling van de P&C documenten, waarbij de landelijk uniforme financiële indeling op basis van taakvelden leidend kan zijn voor een indeling in 9 beleidsprogramma’s. Naast deze 9 beleidsprogramma's is er een 'programma' algemene dekkingsmiddelen en is er een overzicht van overhead, vennootschapsbelasting en onvoorzien. Hiermee wordt de begroting een beter sturingsinstrument voor de raad. Diverse gemeenten zijn ons hierin al voorgegaan. In de bijlage treft u een afbeelding aan waarin de nieuwe programma-indeling en de onderliggende taakvelden nader uiteen zijn gezet. Voorgesteld wordt om de landelijke rubricering (negen thema’s) over te nemen als onze nieuwe programma-indeling. Deze indeling kent namelijk een goede spreiding over de gemeentelijke beleidsvelden. De indeling naar taakvelden zal ook gebruikt worden voor het aanleveren van financiële informatie aan andere partijen (CBS/Rijk). Dit zal leiden tot meer betrouwbare vergelijkingscijfers tussen gemeenten. Ook zal de bruikbaarheid en herkenbaarheid toenemen.

1.2 Door in dit stadium een besluit te nemen over de nieuwe indeling, kan e.e.a. al worden meegenomen bij het opstellen van de begroting 2023

Het is voor het opstellen van de begroting 2023 van belang dat de programma-indeling wordt vastgesteld door de gemeenteraad. Door in dit stadium een raadsbesluit te nemen over de te hanteren begrotingsopzet is er voldoende tijd om e.e.a. te betrekken bij het opstellen van de begroting. 2. Paragrafen De programma- of beleidsbegroting bestaat uit een beleidsmatig en uit een financieel gedeelte. Het beleidsmatige gedeelte bestaat buiten de programma’s ook uit de paragrafen. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting, bezien vanuit een bepaald beleidsterrein. Het gaat met name om de beleidslijnen voor beheersmatige aspecten die grote (beleidsmatige en/of financiële) gevolgen kunnen hebben en/of van belang zijn voor het realiseren van de programma's. Deze informatie komt anders in de begroting veelal versnipperd voor en is daardoor minder inzichtelijk voor de gemeenteraad. Het merendeel van deze paragrafen dient verplicht te worden opgenomen, zoals de paragrafen Financiering, Weerstandsvermogen, Bedrijfsvoering, Lokale Heffingen. Waarbij in het BBV ook is voorgeschreven welke informatie deze paragrafen dienen te bevatten.

Wanneer de gemeenteraad dat met het oog op de gewenste sturing en informatiebehoefte, bijvoorbeeld indien er bovenmatige lokale (politieke) aandacht voor een specifiek onderwerp is, noodzakelijk vindt, is zij vrij te besluiten aan de verplichte paragrafen specifieke eisen te stellen of extra paragrafen voor te schrijven. In Barendrecht is hier de afgelopen periode niet voor gekozen. In lijn met ons voorstel rondom de programma-indeling, stellen wij voor om voor de begroting alleen de verplicht gestelde standaard paragrafen te hanteren. 3. Autorisatieniveau Een ander belangrijk kader waar de raad over gaat is het autorisatieniveau binnen de begroting. Met andere woorden, op welk niveau stelt de raad de financiële middelen beschikbaar aan het college om het beleid uit de begroting uit te voeren. Vooruitlopend op de vaststelling van een nieuwe financiële verordening wordt voorgesteld om het budgetrecht van de raad voor de begroting(en) te handhaven op programmaniveau. Informatieverstrekking vindt plaats op taakveldniveau, feitelijk zoals de raad tot op heden gewend is. 4. Doorontwikkeling P&C Het verbeteren van het financieel instrumentarium van onze gemeente is een doorlopend proces. Onlangs heeft de raad een aantal financiële beleidsnota’s vastgesteld en binnen afzienbare tijd staat een nieuwe financiële verordening (Verordening art. 212 Gemeentewet) op de rol.

Graag gaan we in nader overleg met u over de gemeentelijke Planning en Controlcyclus en zoeken we continue naar verbetermogelijkheden, zowel binnen het instrumentarium als binnen het P&C proces. Voor de begroting 2023 zien we de volgende ontwikkeling voor ons. Een van deze kansen is de structuur binnen het P&C instrumentarium beter te laten aansluiten op de informatiebehoefte van de raad, college en de ambtelijke organisatie. Dit kan worden gerealiseerd door de beleidsdoelstellingen in een begroting SMART en scherp te formuleren door het gebruik van een zgn. doelenboom. De mate waarin we het maatschappelijk effect of het beleidsdoel realiseren proberen we zoveel mogelijk te meten met indicatoren en hierover gaan we periodiek, via de P&C documenten, rapporteren. Onderstaand proberen we dit wat concreter toe te lichten. De beleidsbegroting bestaat uit de zogenaamde ‘3 W-vragen’. 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3. Wat mag het kosten? Een gevolg van de nieuwe programma-indeling en de hierbinnen ondergebrachte taakvelden en indicatoren, is dat per programma deze drie vragen opnieuw invulling behoeven. De eerste W-Vraag “Wat willen we bereiken” gaat over het doel van/de doelen per programma. Bij het opwerken van de begroting 2023 worden de doelen per programma door ons verder uitgewerkt.

Het invullen van de tweede W-vraag “Wat gaan we daarvoor doen” willen we in de Begroting zo concreet mogelijk maken. SMART en actief verwoord, opdat in de andere P&C-documenten periodiek aan u kan worden gerapporteerd over de realisatie hiervan. De derde W-Vraag “Wat mag het kosten” verandert in principe niet. Al eerder door u beschikbaar

gestelde middelen worden gerubriceerd. Feitelijk is de nieuwe begrotingsopzet dus een budgettair neutrale operatie. Desgewenst kan een was/wordt tabel in de bijlage van de begroting van 2023 worden opgenomen Door beleidsdoelstellingen binnen de begroting onder te brengen in een zgn. doelenboom maak je beleidsdoelstellingen beter hanteerbaar en meetbaar. Ook wordt inzichtelijk hoe je deze beleidsdoelstellingen denkt te realiseren en in welke mate deze bijdrage aan een maatschappelijk effect. Het overzicht dat wordt gecreëerd door het gebruik van een doelenboom helpt tevens bij het prioriteren van de doelstellingen en het verhelderen van verbanden tussen de doelstellingen, waarbij, logischerwijs, ook kan worden aangesloten bij de doelen in het raads- of collegeprogramma. Om raad en college in staat te stellen om beter te sturen op beleid, moet de organisatie op het juiste moment de juiste informatie aanleveren en ook het belang hiervan onderkennen. Dan ontstaat er een mooi samenspel tussen bestuur en organisatie. Door samen te werken aan de doelenboom ontstaat wederzijds begrip en betrokkenheid (cultuuromslag). Dit is een groeiproces van een aantal jaren, waar we graag bij de begroting 2023 een eerste aanzet voor doen.

Indicatoren Gekoppeld aan de eerder genoemde uniforme taakvelden is vanuit het BBV een basisset van 39 beleids- of prestatie-indicatoren voorgeschreven die gemeenten in de begroting en jaarrekening minimaal moeten gebruiken. De indicatoren verschaffen inzicht in (de vergelijkbaarheid van) de beleidsprestaties en zijn objectief meetbaar. De gegevens zijn via landelijke bronnen voor alle gemeenten beschikbaar en vragen dus in principe niet om een eigen/nieuw registratiesysteem. Al deze gegevens zijn te raadplegen via www.waarstaatjegemeente.nl, waardoor veel informatie voor gemeenten(raden) beschikbaar is. Zo kan binnen deze landelijke database met slechts enkele drukken op de knop worden vergeleken met andere gemeenten en andere jaren en kan er desgewenst worden doorgeklikt naar onderliggende detailinformatie. De indicatoren bevatten voor u dus belangrijke feitelijke informatie om te kunnen sturen. Alle gemeenten zijn verplicht om de basisset van beleidsindicatoren onder te brengen binnen de programma’s van de begroting. Wij stellen voor om in de komende begroting(en) meer ervaring op te gaan doen met het werken met indicatoren. Door in te stemmen met het voorstel zetten we een eerste stap om de begroting een beter en transparanter sturingsinstrument voor de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie te maken.

Daarnaast voorkomen we overlap tussen de huidige programma’s en ontstaat er meer transparantie. Door in dit stadium een besluit te nemen over de begrotingsopzet kan e.e.a. worden verwerkt in de begroting 2023. Overleg gevoerd met Gemeentecontroller, griffie, Coördinatoren P&C, Hoofd FIN, Shona Dickson (strategie) Kanttekeningen 1.1 Het opnieuw inrichten van de begroting vraagt het nodige van de ambtelijke organisatie. Veel informatie is echter al beschikbaar en bruikbaar en dient ge(her)rubriceerd te worden. Uitvoering/vervolgstappen Na besluitvorming over de programma-indeling, het autorisatieniveau en de te hanteren beleidsindicatoren starten wij met het proces van het opstellen van de begroting 2023. Evaluatie/monitoring In de vorm van een groeimodel kunnen we de begroting de komende tijd samen met college en raad nog verder doorontwikkelen. Financiën Al eerder beschikbaar gestelde middelen worden gerubriceerd. Feitelijk is de nieuwe begrotingsopzet dus een budgettair neutrale operatie. Juridische zaken NVT Duurzaamheid NVT

Communicatie/participatie na besluitvorming NVT

Bijlagen 1. Taakvelden nieuwe programma indeling.png 2. advies commissie AZ&F 20 juni 2022.pdf 3. Ondertekend raadsbesluit nieuwe programma-indeling Begroting - P&C.pdf