Annotatie griffie Begroting 2025.pdf

Aan: Raadsleden en buitengewoon commissieleden Afschrift aan: College van burgemeester en wethouders Datum: 11 oktober 2024 Onderwerp: Annotatie griffie Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028

1) Doel van de bespreking In het kader van de planning en control-cyclus biedt het college jaarlijks, conform artikel 190 van de Gemeentewet, de raad een ontwerp aan voor de begroting en een meerjarenraming voor ten minste drie op het begrotingsjaar volgende jaren. De raad heeft de Begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 woensdag 11 september 2024 van het college ontvangen. Als bijlage bij de begroting 2025 zijn de lijst “Mogelijke aanvullende maatregelen begroting 2025-2028” en de daarbij behorende toelichting en impactanalyse opgenomen. Ook is het document 'Navigeren door het sociaal domein. Overzicht van wetten en budgetten' opgenomen. Op 21 oktober 2024 adviseert de commissie AZ&F de raad over de Begroting 2025 meerjarenraming 2026-2028. De raad besluit bij de begrotingsbehandeling 2025 over de hoogte van lasten en baten op de diverse programma’s en over de investeringen.

2) Voorgeschiedenis  In de raadsvergadering van 8 november 2022 is het “Meerjarenprogramma Barendrecht Werelddorp 2022-2026” vastgesteld.  In de raad van 9 juli 2024 zijn de Jaarstukken 2023 met de financiële en beleidsmatige uitkomsten over het afgelopen jaar behandeld en vastgesteld.  De Voorjaarsnota 2025, inclusief stand van zaken Meerjarenprogramma, is besproken in de commissie AZ&F van 24 juni 2024. De commissie achtte het voorstel niet besluitrijp en heeft het voorstel terug in handen van het college gelegd.  De commissie heeft het college geadviseerd om een overzicht van alle mogelijke bezuinigingsmaatregelen die door de portefeuillehouder zijn toegezegd te betrekken bij de begrotingsbehandeling 2025.  De Tussenrapportage 2024 met voorziene afwijkingen over het lopende begrotingsjaar is op 1 oktober 2024 door de raad vastgesteld.

3) Relevante stukken algemeen

-

Barendrecht-Werelddorp-2022-2026 (raadsinformatie.nl) (raad 8 november 2022);

-

Financiele_verordening_gemeente_Barendrecht_2023 (raadsinformatie.nl) (raad 26 september 2023) Jaarstukken+2023+BD (raadsinformatie.nl) (raad 9 juli 2024);

-

-

Microsoft Word - Boekwerk Voorjaarsnota 2025 Gemeente Barendrecht definitief.docx (raadsinformatie.nl) (commissie AZ&F 24 juni 2024); 2024-049128+Brief+college+over+Tussenevaluatie+meerjarenprogramma (raadsinformatie.nl) (commissie AZ&F 24 juni 2024); Stand-van-zaken-Barendrecht-Werelddorp-2022-2026 (raadsinformatie.nl) (commissie AZ&F 24 juni 2024);

-

-

Tussenrapportage 2024 (raadsinformatie.nl) (raad 1 oktober 2024) 2024-085471 Brief college over Septembercirculaire 2024 Gemeentefonds (raadsinformatie.nl)

4) Inhoudelijke en financiële aandachtspunten (algemeen en per commissie) Algemeen In de begroting 2025 zijn de meicirculaire 2024, de structurele mutaties vanuit de Tussenrapportage 2024, de mutaties van de begroting 2025 en de dekkingsvoorstellen opgenomen. Tevens heeft het college de doelenbomen geüpdatet. Met de doelenbomen beoogt het college per programma samenhang te creëren tussen het maatschappelijk effect dat wordt nagestreefd, de doelen die het college wil bereiken en de acties die daarvoor worden uitgevoerd. De financiële consequenties van de septembercirculaire zijn nog niet in de begroting 2025 verwerkt, zie daarvoor de 2024-085471 Brief college over Septembercirculaire 2024

Gemeentefonds (raadsinformatie.nl) van het college.

Dekkingsvoorstellen Om te komen tot een sluitende begroting is het noodzakelijk om keuzes te maken. Bij de keuze voor de dekkingsvoorstellen is door het college prioriteit gegeven aan het zoveel mogelijk in stand houden van het goede voorzieningenniveau in Barendrecht. Belangrijk is ook dat er een perspectief ontstaat om in de toekomst financieel gezond te zijn. Daar hoort ook bij het bewaken en beheersen van de omvang van de algemene reserve en de leningenportefeuille van de gemeente. In de begroting 2025 zijn hiervoor dekkingsvoorstellen opgenomen.

De begroting 2025 en meerjarenraming 2026-2028 geven het volgende beeld: 2025 Beginstand begroting 2025

2026

2027

2028

-€ 1.607.600 € 3.257.300 -€ 608.300

-€ 608.300

overschot

overschot

tekort

overschot

Structurele mutaties Tussenrapportage 2024

€ 2.841.400 € 1.344.700 € 1.465.500 € 1.182.600

Mutaties Begroting 2025

€ 3.537.700 € 4.305.500 € 3.951.600 € 4.053.900

Dekkingsvoorstellen

-€ 5.216.200 -€ 4.996.100 -€ 3.499.700 -€ 3.813.700

Totaal

-€ 444.700

€ 3.911.400 € 1.309.100 € 814.500

overschot

tekort

tekort

tekort

Beleidsinhoudelijke vergelijkingen Sinds de begroting 2017 moeten gemeenten een landelijk verplichte set van “Beleidsindicatoren Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) opnemen. Deze beleidsindicatoren zijn, voor zover van toepassing, in de begroting 2025 bij ieder programma opgenomen. Voor de cijfers van de gemeente Barendrecht op alle belangrijke beleidsterreinen in vergelijking met andere gemeenten, zie http://www.waarstaatjegemeente.nl/

Verder worden landelijk baten en lasten van lokale overheden weergegeven op www.openspending.nl. Dit betreft een samenwerking tussen de Open State Foundation en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De site biedt mogelijkheden om gemeentelijke begrotingen en realisatiecijfers vanuit verschillende invalshoeken met elkaar te vergelijken. Commissie Algemene Zaken & Financiën Actie 4.10 Opstellen detailhandelsvisie (pagina 30) De Visie op de detailhandels- en horecastructuur gemeente Barendrecht

(raadsinformatie.nl) is besproken in de vergadering van de gecombineerde commissies Samenleving en AZ&F van 8 oktober 2024. De Visie wordt door de raad vastgesteld in de raadsvergadering van 5 november 2024. Gebiedsperspectief Dutch Fresh Port 2040 (pagina 31) Dit Gebiedsperspectief heeft het college 27 augustus 2024 aangeboden aan de raad 2024-

076634 brief college over Gebiedsperspectief Dutch Fresh Port (raadsinformatie.nl). Actie 6.1 Renovatie ’t Trefpunt (pagina 43) Voor deze renovatie en verduurzaming heeft de gemeenteraad in de raadsvergadering van 28 maart 2023 een krediet Besluit (1) (raadsinformatie.nl) beschikbaar gesteld van € 6.519.700. Actie 6.2 Opstellen Integraal Accommodatieplan (IAP) (pagina 43) Fase 1 van het IAP is gepresenteerd Presentatie IAP Fase 1 (raadsinformatie.nl) in de gecombineerde commissie Samenleving, Ruimte en AZ&F van 24 september 2024.

Commissie Ruimte Initiatievoorstel Verlengde Private Aansluitpunten In de raadsvergadering van 19 december 2023 heeft de raad het Initiatiefvoorstel+VPA+in+Barendrecht (raadsinformatie.nl) vastgesteld. Met vaststelling van het raadsvoorstel is aan het college opdracht gegeven om uitvoering te geven aan het voorstel. Op pagina 23 van de begroting 2025 rapporteert het college over de implementatie van het uitvoeringsplan laadpalen. Actie 6.6 Creëren van meer buitensport mogelijkheden (Bewegen om de hoek) (pagina 44) Het speelruimteplan Spelen met ruimte, Speelruimteplan 2023 (raadsinformatie.nl) is door de raad vastgesteld in de raadsvergadering van 30 januari 2024. Actie 6.16 Recreatieplekken verrijken met meer bomen en schaduw (pagina 45) De raad heeft het Groenbeheerplan 2024 2028 gemeente Barendrecht (raadsinformatie.nl) vastgesteld in de raadsvergadering van 30 januari 2024. Het nog vast te stellen uitvoeringsprogramma Groenvisie is voor het 4e kwartaal 2024 nog niet opgenomen in de Termijnagenda.

Taakveld 5.7 Openbaar Groen en (openlucht)recreatie (pagina 47) In het Verbeterplan Begroting 2024 is een besparing van 10% opgenomen op de onderhoudskosten voor openbaar groen vanaf 2027.” Deze besparing is opgenomen na vaststelling van het Groenbeheerplan 2024-2028 en is derhalve geen onderdeel van dit plan. Actie 8.9 Betaalbaar en servicegericht afvalbeleid met draagvlak (pagina 63) In 2024 wordt een voorstel voor ‘betaalbaar en servicegericht afvalbeleid met draagvlak’ aan de gemeenteraad voorgelegd.” In de Termijnagenda is dit voorstel nog niet opgenomen. Actie 8.10 Uitvoeren van strategie Klimaatadaptatie 2022-2026 (o.a. hittestress, wateroverlast, watertekort) (pagina 63) In de raadsvergadering van 19 december 2023 heeft de raad de Milieuopgave Barendrecht

(raadsinformatie.nl) vastgesteld. De betreffende plannen zullen met financiële raming als investeringsvoorstel worden aangeboden. Onbekend is momenteel wat de financiële consequenties hiervan zijn. Actie 8.16 Opstellen (integraal) Programma Geluid (en Lucht) + actieplan (pagina 64) “Het programma wordt eind 2024 vastgesteld door het college en heeft een looptijd van vijf jaar 2024-2028. De maatregelen ten behoeve van de uitvoering van het Programma worden door middel van een raadsvoorstel aangevraagd.” De raad heeft van het college het Ontwerp Programma Geluid Lucht 2024 (raadsinformatie.nl) ontvangen. Dit ontwerp staat geagendeerd voor de commissie Ruimte (adviserend) van dinsdag 15 oktober 2024.

Actie 9.1 Integraal programma Wonen (nieuwbouw en transformatie bestaande woningbouwvooraad) (pagina 69) De raad heeft dit Omgevingsprogramma Wonen (raadsinformatie.nl) vastgesteld in de raadsvergadering van 2 juli 2024. Actie 9.6 MER onderzoeken ter voorbereiding bestemmingsplan (pagina 69) De raad heeft het Bestemmingsplan De Stationstuinen, inclusief milieueffectrapportage,

Ondertekend raadsbesluit Bestemmingsplan De Stationstuinen 1ste fase (raadsinformatie.nl) vastgesteld in de raadsvergadering van 19 december 2023. Actie 9.7 Aanvragen van middelen voor o.a. mobiliteit en infrastructuur (pagina 70) “Er zijn extra middelen aangevraagd bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor het parkeer- en mobiliteitsconcept. … Wij verwachten dat in het najaar van 2023, na de behandeling in de Tweede Kamer, de middelen definitief kunnen worden toegekend.” De status hiervan is onbekend, eveneens het effect hiervan op de businesscase De Stationstuinen Actie 9.21 Opstellen gebiedsvisie Polder Ziedewij (pagina 73) “Voor de polder Ziedewij is de ambitie om in 2024 een gebiedsvisie op te stellen. … In 2024 wordt een voorstel voor een voorbereidingskrediet aan de raad aangeboden.” In de Termijnagenda is dit voorstel nog niet opgenomen. Commissie Samenleving Actie 2.10 Ondersteunen en uitbreiden buurtpreventie (pagina 17) Het visiedocument Visie+op+Buurtpreventie (raadsinformatie.nl) is door de gemeenteraad vastgesteld in de raadsvergadering van 2 juli 2024. Actie 5.16 Actualiseren van IHP en verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (pagina 39) De Raadspresentatie IHP Barendrecht 2024 (raadsinformatie.nl) is gegeven in de gecombineerde commissie Samenleving en AZ&F van 28 mei 2024.

De raad heeft het IHP 2024 in de raadsvergadering van 1 oktober 2024 Ondertekend raadsbesluit Integraal

huisvestingsplan onderwijs (IHP) 2024 (raadsinformatie.nl) geamendeerd Amendement Budget IHP 1 oktober 2024 EVB (raadsinformatie.nl) vastgesteld. Actie 6.4 Cultuurparticipatie (pagina 43) In de doelenboom op pagina 18 van de Voorjaarsnota 2024 was voor het “Opstellen subsidieregeling Nieuwe vraaggerichte Cultuurplannen” opgenomen: “Mogelijke uitwerking na begrotingsraad 2024”. “Het budget dat was gereserveerd voor het opstellen van cultuurbeleid en een bijbehorende subsidieregeling voor nieuwe vraaggerichte cultuurplannen wordt ingezet om het begrotingstekort te dekken. Concreet betekent dat dat de tussenevaluatie van de cultuurnota niet zal worden gedaan en dat er geen nieuwe subsidieregeling wordt opgesteld.”

Actie 7.32 Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming opstellen (pagina 56) “De herijkte regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling is begin 2024 aangenomen en op dit moment wordt er gewerkt aan het opstellen van een uitvoeringsplan. De verwachting is dat deze in het 3e kwartaal van 2024 zal zijn afgerond …” De Regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Rotterdam Rijnmond 2024 – 2027” Regiovisie HGKM Rotterdam Rijnmond 2024-2027 (def.) (raadsinformatie.nl) heeft de gemeenteraad in de raadsvergadering van 27 februari 2024 vastgesteld. De stand van zaken van het opstellen van het uitvoeringsplan is onbekend.

1. Paragraaf Lokale heffingen Tarievenbeleid (pagina 77) De raad heeft de Belastingnota 2023 (raadsinformatie.nl) geamendeerd Amendement 2023-

08 OZB-tarief woningen (raadsinformatie.nl) vastgesteld in de raadsvergadering van 26 september 2023. Rioolheffing (pagina 79) Het “Programma Stedelijk Water 2024-2028 20231221 PSW Barendrecht

(raadsinformatie.nl) is door de raad geamendeerd A2024-01 Programma Stedelijk Water 2024-2028 (raadsinformatie.nl) vastgesteld in de raadsvergadering van 27 februari 2024.

2. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Volgens de ontwikkeling van het weerstandsvermogen (pagina 85) bedraagt het saldo van de algemene reserve eind 2024 € 7.924.300. De benodigde weerstandscapaciteit bedraagt € 4.124.900 (= 75% zeker afdekken alle risico’s). Dit geeft eind 2024 een ratio weerstandsvermogen van 1,9. De ratio valt in klasse B, wat staat voor ruim voldoende weerstandsvermogen. Eind 2025 is de ratio 2,4 en daalt eind 2028 naar 1,3. De ratio weerstandsvermogen eind 2024 is exclusief het risico van project De Stationstuinen (zie tabel pagina 89). Inclusief project De Stationstuinen bedraagt de ratio eind 2024 0,9. Eind 2025 is de ratio 1,1 en daalt eind 2028 naar 0,6. De ratio eind 2025 is net boven het streven van 1,0, zoals vermeld op pagina 16 van de Voorjaarsnota 2025 en pagina 114 van de begroting 2025. 6. Paragraaf Verbonden partijen “De gemeente Barendrecht heeft een kadernota verbonden partijen.” Deze kadernota_verbonden_partijen (raadsinformatie.nl) is door de raad vastgesteld in de raadsvergadering van 29 september 2008. In de raadsvergadering van 30 mei 2017 heeft de raad de “Handleiding Verbonden partijen 2017-2020”, https://barendrecht.raadsinformatie.nl/document/3705051/1#search=%22kadernota%20verb onden%20partijen%22 vastgesteld.

5) Financiële consequenties Volgens de tabel in het raadsvoorstel geven de begroting 2025 en meerjarenraming 20262028 het volgende beeld: 2025 Beginstand begroting 2025

2026

2027

2028

-€ 1.607.600 € 3.257.300 -€ 608.300

-€ 608.300

overschot

overschot

tekort

overschot

Structurele mutaties Tussenrapportage 2024

€ 2.841.400 € 1.344.700 € 1.465.500 € 1.182.600

Mutaties Begroting 2025

€ 3.537.700 € 4.305.500 € 3.951.600 € 4.053.900

Dekkingsvoorstellen

-€ 5.216.200 -€ 4.996.100 -€ 3.499.700 -€ 3.813.700

Totaal

-€ 444.700

€ 3.911.400 € 1.309.100 € 814.500

overschot

tekort

-

tekort

tekort

Voor een specificatie van de “structurele mutaties Tussenrapportage 2024” en de “mutaties Begroting 2025” zie de tabel op pagina 115 en 116. Voor een toelichting op de “mutaties begroting 2025 zie pagina’s 117 t/m 120. Voor een specificatie van de Dekkingsvoorstellen zie de tabel op pagina 121 en de toelichting op deze dekkingsvoorstellen vanaf pagina 121 t/m pagina 125.

Belangrijke pagina’s in de begroting 2025 meerjarenraming 2026-2028 met het oog op de toewijzing van financiële middelen door de raad zijn de volgende: - Begroting in 1 oogopslag: pagina 6; - Meerjarig financieel beeld 2025-2028: pagina 115 en 116; - Overzicht van baten en lasten per programma: pagina 126; - Raming reserves en voorzieningen: pagina 136 t/m 139; - Investeringsoverzicht 2025-2028: pagina 140. Overeenkomstig de Financiële Verordening 2023 autoriseert de raad bij het vaststellen van de begroting bedragen op het niveau van programma’s (voor de exploitatiebegroting) en het niveau van de (afzonderlijke) investeringen. 6) Vervolgprocedure raadsbehandeling Na behandeling van de begroting 2025 in de commissie AZ&F op 21 oktober 2024 neemt de raad op 12 november 2024 een besluit over de begroting 2025 (en ter kennisname meerjarenraming 2026-2028).

NB: De annotatie is een ambtelijk product van de griffie en dient ter ondersteuning van de raad. Fracties kunnen de genoemde punten naar eigen inzicht wel of niet betrekken bij hun inbreng; het is overigens niet de bedoeling dan naar de griffie te verwijzen. De annotatie bevat mogelijke aandachtspunten, met name gericht op de leesbaarheid, consistentie, volledigheid en context.