201016 Eindrapportage evaluatie NV Afvalbeheer v12-11.pdf
Tekst van het document
Diverse respondenten geven aan dat de geplande invoeringsdatum van de afvalbeleidsplannen -mede gezien alle hierboven genoemde aandachtspunten- veel te ambitieus was. Dat zorgde -in combinatie met de hierboven genoemde punten- ervoor dat er veel druk op de organisatie kwam te staan, waardoor de kans op fouten bij de implementatie van de afvalbeleidsplannen toenam. Uit de gesprekken komt naar voren dat deze druk zowel afkomstig was vanuit de portefeuillehouders (als bestuurlijk opdrachtgever) als vanuit de toenmalige directeur van de NV Afvalbeheer (als opdrachtnemer), terwijl er in de organisatie ook tegengeluiden waren. Deze tegengeluiden hebben overigens de bestuurders nooit bereikt. De nieuwe directeur die per 1 juni 2020 is aangetreden heeft voorgesteld om de invoeringsdatum een jaar te verplaatsen (naar 1 januari 2022).
De problemen bij de implementatie van de afvalbeleidsplannen zorgen voor diverse incidenten bij inwoners. In het vorige hoofdstuk zijn wij hierop reeds ingegaan. Deze incidenten (met name klachten van burgers) zorgden voor een politieke dynamiek. Dit leidde er weer toe dat de verantwoordelijke wethouders regelmatig actie namen op de incidenten. En dit zorgde weer voor extra hectiek en dynamiek bij de NV Afvalbeheer.
We merken hierbij op dat voor veel van de bovengenoemde punten geldt dat zij op elkaar ingrijpen en elkaar versterken.
De betreffende functionaris had wel ervaring met projectmanagement, maar niet met de specifieke uitdagingen van implementatie van afvalbeleidsplannen. 67
65
Bijlage 1. Lijst met geïnterviewden en bestudeerde documenten 1a. Lijst met geïnterviewden
Bestuurders: -
Een groepsgesprek met de bestuurders in de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA)
-
De portefeuillehouder Beheer openbare ruimte van de gemeente Ridderkerk
Vanuit de NV Afvalbeheer: -
De directeur van de NV Afvalbeheer
-
De operationeel directeur en de verantwoordelijke voor financiën en control
-
De manager beleid en de strategisch communicatieadviseur
-
Twee sleutelfiguren die zicht hebben op de dagelijkse praktijk
Vanuit de BAR-organisatie: -
Het verantwoordelijke lid Openbare Ruimte vanuit de directieraad
-
Groepsgesprek met sleutelfiguren vanuit het regieteam Albrandswaard en de Bureaus Bestuursondersteuning van Ridderkerk en Barendrecht
-
Groepsgesprek met sleutelfiguren inzake het beheer van de openbare ruimte
-
Groepsgesprek met sleutelfiguren inzake strategie en beleid
-
Groepsgesprek met sleutelfiguren inzake het klantcontactcentrum
-
Groepsgesprek met sleutelfiguren inzake financiën en control
1b. Bestudeerde documenten
Documenten rondom de oprichting van de NV Afvalbeheer: -
K+V adviesnotitie ‘Varianten NV Afvalbeheer BAR’
-
Bedrijfsplan 2015
-
De raadsbesluiten uit 2015 op basis waarvan is besloten tot oprichting van de NV Afvalbeheer
Bestuurlijke kaders en ambities Albrandswaard, Barendrecht en Ridderkerk: -
Coalitieakkoorden van de drie gemeenten uit de huidige en vorige bestuursperiode
-
Programmabegrotingen van de drie gemeenten over de periode 2018 tot en met 2020
-
De afvalbeleidsplannen “Afval en grondstoffen 2019-2023”en de bijbehorende uitvoeringsplannen
-
Jaarrekeningen van de drie gemeenten over de periode 2017 tot en met 2019
P&C documenten: begrotingen, jaarrekeningen en bestuursrapportages
Verslagen van de AVA vergaderingen
Documenten die inzicht bieden in het huidige functioneren van de NV Afvalbeheer:
-
De evaluatie van de NV Afvalbeheer door de ambtelijk opdrachtgever (2017)
-
Het onderzoek van IPR Normag (2019)
-
Plan van aanpak NV BAR Afvalbeheer (2020)
-
Scenario’s implementatie diftar, NV Afvalbeheer (2020)
Documenten die afspraken vastleggen tussen elke gemeente en de NV Afvalbeheer: -
Dienstverleningsovereenkomsten tussen elke gemeente en de NV BAR-Afvalbeheer (4 december 2015)
-
Jaarplan 2018 van elke gemeente (december 2017)
Documenten die inzicht geven in de relaties tussen de NV Afvalbeheer en de BAR-organisatie: -
Samenwerkingsovereenkomst tussen de Gemeenschappelijke Regeling BAR Organisatie en de NV BAR Afvalbeheer (10 december 2015)
Notitie “Relatie BAR-organisatie met NV Afval” t.b.v. directieraad BAR-Organisatie (december 2018)
Artikel in het Algemeen Dagblad van 13 januari 2020, getiteld “Afvalchaos in Barendrecht, Ridderkerk en Albrandswaard, klachten stapelen zich op”
66
Artikel getiteld “Afvalbeleid, feiten en fabels” op de website van het CDA Barendrecht, geplaatst op 30 januari 2020 door de CDA Gemeenteraadsfractie
Aansturen van verzelfstandigde organisaties (Plug et al., 2004).
67
Bijlage 2. Interviewleidraad Geachte heer, mevrouw, Zoals bij u bekend hebben de drie BAR gemeenten de taken rondom afvalinzameling en -beheer ondergebracht in de NV BAR-Afvalbeheer (hierna: NV Afvalbeheer). Deze organisatie bestaat in de huidige vorm sinds eind 2015. Na bijna vier jaar van functioneren bestaat de behoefte om te evalueren in hoeverre de NV Afvalbeheer de oorspronkelijke én de huidige doelen realiseert. Berenschot is gevraagd deze evaluatie uit te voeren. In dit kader gaan wij graag met u in gesprek. We willen met behulp van deze interviewleidraad u vooraf informeren over het doel en de aard van ons onderzoek, en ook over de onderwerpen die tijdens het interview aan bod komen. We merken hierbij op we in deze interviewleidraad een overzicht hebben opgenomen van alle onderzoeksthema’s. Afhankelijk van uw achtergrond en functie zullen we een groter of een kleiner aantal onderwerpen aan de orde stellen.
Onderzoeksthema’s Onderwerpen die we in de interviews aan de orde willen stellen zijn:
De ambities, doelen en taken van de NV Afvalbeheer -
De oorspronkelijke ambities, doelen en taken ten tijde van de oprichting (zie de bijlage)
-
De huidige ambities, doelen en taken
-
De aspecten waarop in de afgelopen vier jaar wijzigingen hebben plaatsgevonden (voor wat betreft ambities, doelen en taken)
-
De kaders en randvoorwaarden waarbinnen NV Afvalbeheer opereert (en het effect hiervan op de wijze waarop de NV Afvalbeheer haar doelen kan realiseren)
De governance (aansturing/ besturing) van de NV Afvalbeheer -
De oorspronkelijke motieven voor de gekozen rechtsvorm (overheids-NV) en de mate van actualiteit van deze motieven
-
De oorspronkelijk beoogde governance van de NV Afvalbeheer (zoals de beoogde invulling van de rollen van eigenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer)
-
De wijze waarop de rollen van eigenaar, opdrachtgever en opdrachtnemer in de praktijk invulling krijgen
-
De wijze waarop de (be)sturing in de praktijk invulling krijgt, waaronder de informatievoorziening en verantwoording in formele en informele overlegstructuren68
De spelregels die van toepassing zijn bij het wijzigen van ambities, doelen en taken
De mate van realisatie van ambities en doelen -
De mate waarin ambities en doelen in de praktijk gerealiseerd worden
-
De samenwerking van de NV Afvalbeheer met de BAR-organisatie op het gebied van beleid en uitvoering; het gaat dan om: o
beleid ten aanzien van i) afval en gerelateerde taken in de openbare ruimte en ii) de thema’s duurzaamheid en circulaire economie
o
uitvoering: afvalinzameling en beheer openbare ruimte
Ten aanzien van de invulling van de governance en de mate van realisatie van ambities en doelen is steeds de vraag wat goed gaat en wat mogelijke leer- en verbeterpunten zijn. Wij zijn daarbij specifiek geïnteresseerd in
68
Het gaat dan onder meer om de financiële sturing en control.
68
voorbeelden uit de dagelijkse praktijk van wat goed gaat en wat beter zou kunnen (in het realiseren van de doelen van de NV Afvalbeheer, zie de bijlage). Op basis van de analyse van de antwoorden, zullen wij de volgende vraag beantwoorden:
Wat betekenen de uitkomsten van de analyse voor het toekomstperspectief van de NV Afvalbeheer en de samenwerking met de BAR-organisatie? Wat is verstandig om te gaan doen, zowel qua beleid(svorming) en uitvoering?
Bij de beantwoording van deze vraag maken wij onderscheid tussen drie niveaus:
Richten. Dit is het niveau van de (oorspronkelijke en huidige) bestuurlijke ambities en doelen van de drie gemeenten ten aanzien van afval (en gerelateerde taken en thema’s).
Inrichten. Dit is het niveau van de (ambtelijke) organisaties die aan zet zijn om het beleid uit te voeren rond afval en gerelateerde taken en thema’s. Het gaat dan primair om de NV Afvalbeheer en de BAR-organisatie.
Verrichten. Dit is het niveau van de dagelijkse praktijk (uitvoering), waarbij medewerkers van de betrokken (ambtelijke) organisaties aan zet zijn om -soms in samenwerking met elkaar- de bestuurlijke ambities/ doelen te realiseren.
De vraag is met name of optimalisatie van de huidige situatie qua inrichting en verrichting voldoende soelaas biedt om (eventueel geconstateerde) leer- en verbeterpunten te adresseren.
Verslaglegging interviews Wat betreft de verslaglegging van de interviews merken we in de eerste plaats op dat we er graag een open gesprek van willen maken. Van de interviews maken wij voor intern gebruik een verslag op hoofdlijnen (de verslagen worden dus niet gedeeld). In onze rapportage zullen de uitkomsten van de interviews in principe zodanig gepresenteerd worden dat deze niet tot individuele personen herleidbaar zijn. Het kan zijn dat het belangrijk is om bepaalde zinsneden uit een interview op een zodanige manier te presenteren dat deze wel tot de persoon herleidbaar zijn. Dergelijke passages zullen wij ter beoordeling van feitelijke juistheid aan u voorleggen alvorens deze in de (definitieve) rapportage te verwerken.
Ter voorbereiding Ter voorbereiding op het gesprek vragen we u alvast na te denken over de genoemde onderzoeksthema’s en indien van toepassing- voor dit onderzoek relevante informatie vooraf al te verzamelen. Indien u voorafgaand aan het gesprek vragen of opmerkingen heeft, kunt u contact opnemen met Daniël Huisman, via d.huisman@berenschot.nl. Wij kijken uit naar het gesprek! Met vriendelijke groet,
Daniël Huisman en Jeroen Boot Berenschot
Bijlage. Oorspronkelijke ambities, doelen en taken NV Afvalbeheer
69
Bijlage 3. Missie, visie, kenmerken, kaders en randvoorwaarden NV Afvalbeheer Inleiding In deze bijlage gaan we in op de volgende thema’s:
De missie en visie zoals geformuleerd in het bedrijfsplan.
De kenmerken van de organisatie.
De kaders en randvoorwaarden, zoals beschreven in de met de gemeenten afgesloten DVO’s (uit 2015).
Missie en visie De missie en visie staan in het bedrijfsplan als volgt geformuleerd. 69 Waar staat de organisatie voor? Missie De NV BAR-Afvalbeheer draagt binnen de beleidskaders van de gemeenten Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk zorg voor uitvoering van de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen en zij draagt er zorg voor dat afvalstromen worden verwerkt. Visie De NV BAR-Afvalbeheer is dé uitvoeringsorganisatie van drie gemeenten Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk voor het organiseren en uitvoeren van taken op het gebied van huishoudelijk afval. Zij is verantwoordelijk voor de inzameling van huishoudelijk afval in drie gemeenten en het beheer van de afvalaanbiedstations in Barendrecht en Albrandswaard. Sleutelbegrippen daarbij zijn: effectief, efficiënt, duurzaam, klantvriendelijk en maatschappelijk betrokken. De dienstverlening aan drie gemeenten is transparant. De NV is toekomstgericht waarbij innovaties op het gebied van mechanisatie, informatisering en automatisering worden ingezet om het bedrijf slank en slagvaardig te organiseren.
Kenmerken organisatie In het bedrijfsplan uit 2015 staat aanvullend nog het volgende aangegeven:70 De onderliggende raadsvoorstellen van medio 2015 bevatten de volgende gewenste kenmerken ten aanzien van de nieuwe organisatie:
De NV BAR-Afvalbeheer levert maatwerk per gemeente en bedient daarmee de drie gemeenten in hun diversiteit. De inzamelsystemen, bebouwing en beleidskaders verschillen per gemeente.
De NV is een zelfstandige uitvoeringsorganisatie voor het dagelijkse reilen en zeilen rondom de inzameling en beheer van huishoudelijk afval.
De NV is een uitvoeringsorganisatie die werkt binnen de kaders die de drie gemeenten voor hun eigen gemeente stellen.
We merken hierbij op dat de missie en visie zoals opgenomen op de website van de NV Afvalbeheer afwijkt van de visie in het bedrijfsplan. 70 Deze zinsneden zijn bijvoorbeeld ook terug te vinden in de begroting 2020. Hetzelfde geldt voor de doelen (uitgangspunten). 69
70
Het afvalbeleid is en blijft de verantwoordelijkheid van de gemeenten. De gemeente stelt onder andere het afvalbeleid en de afvalverordening vast en bepaalt jaarlijks de hoogte van de afvalstoffenheffing.
Hiertoe (de verantwoordelijkheid van de gemeenten) behoren ook de keuzes voor afvalscheiding, inzamelmethoden en openingstijden van het afval aanbiedstation.
De NV is primair een juridische constructie voor werkgeverschap en het scheiden van financiële en personele risico’s tussen BAR-organisatie en NV.
De NV heeft een eigen begroting. De NV werkt zonder winstoogmerk maar heeft wel als doel binnen de service en beleidsdoelen van de gemeenten zoveel mogelijk kostenefficiënt te werken.
Het personeel, met uitzondering van de bedrijfsvoeringstaken, is op termijn, in dienst van de NV.
De NV maakt zoveel mogelijk gebruik van de ondersteunende diensten van de BAR-organisatie, onder meer op het vlak van financiën en HRM.
De NV heeft geen eigen profilering naar de inwoners van de gemeenten.
De NV volgt in werkprocessen, uitstraling en klantcontact zoveel mogelijk de werkwijze van de BARorganisatie.
De oprichting van de NV BAR-Afvalbeheer leidt niet tot aanpassingen in het afvalbeleid.
De constructie is nieuw en voorbeelden in het land zijn er niet. Daarom is besloten eind 2016 te evalueren.
Kaders en randvoorwaarden (DVO’s 2015) De met de gemeenten afgesloten DVO’s (uit 2015) geven inzicht in de kaders en randvoorwaarden die aan de NV Afvalbeheer worden gesteld. De nu volgende tabel laat een aantal belangrijke kaders en randvoorwaarden zien, zoals de in de verschillende artikelen zijn opgenomen.
Artikel DVO
Kaders en randvoorwaarden uit de DVO (selectie)
Artikel 3. Inhoud van de opdracht
3.1 NV BAR-Afvalbeheer voert de opgedragen taken en werkzaamheden, zoals omschreven in het jaarplan en de daarbij behorende bijlage uit, volgens de daarin opgenomen specificaties en kwaliteitseisen per activiteit of cluster van activiteiten en binnen de kaders, afspraken en financiële voorwaarden die zijn vastgelegd in deze overeenkomst.
3.2. De NV BAR-Afvalbeheer voert de opgedragen taken en werkzaamheden als bedoeld in artikel 3.1 uit binnen de wettelijke voorschriften op het vlak van milieu en veiligheid, binnen de Afvalstoffenverordening, Algemene Plaatselijke Verordening en de beleidskaders die door de gemeente zijn vastgesteld op het vlak van afvalbeheer, milieu, duurzaamheid en sociale werkgelegenheid, en tegen zo laag mogelijk kosten voor de burger.
4.1 Gemeente heeft als opdrachtgever het recht om vanwege beleidsredenen schriftelijk wijzigingen in de door NV BAR-Afvalbeheer te verrichten werkzaamheden zoals opgenomen in het jaarplan aan te brengen.
4.2. NV BAR-Afvalbeheer is gehouden tot nakoming van de door gemeente aangebrachte wijzigingen. Gemeente zal dergelijke wijzigingen vooraf aankondigen en daarover vooraf (financieel) overleg voeren met de NV, tenzij dit vanwege spoedeisende redenen niet mogelijk is.
4.3. Indien gedurende de looptijd van deze overeenkomst nieuwe wetgeving en regelgeving die betrekking hebben op de activiteiten van de NV BAR-Afvalbeheer van kracht worden, geven de partijen in goed gemeen overleg hieraan gevolg.
4.4. Indien uit wijzigingen als bedoeld in 4.1, 4.2 en 4.3 kostenstijging van de activiteiten voortkomen, dan zullen deze voor rekening van de gemeente komen
Artikel 4. Wijzigingen
71
Artikel 5. Verplichtingen ten aanzien van inzet van personeel
Artikel 9 Rapportage en toezicht
Artikel 10 Overleg en coördinatie
Artikel 12 Meldingen en Klachten
5.1 Voor het verrichten van de werkzaamheden zal door NV BAR-Afvalbeheer uitsluitend personeel worden ingezet dat beschikt over aantoonbare vakkennis, benodigde kwalificaties en integriteit.
5.2. De NV BAR-Afvalbeheer draagt er zorg voor dat haar uitvoerend personeel burgers klantgericht, dienstverlenend en correct bejegent.
5.9 De gemeenten streven een nauwe samenwerking tussen de NV BAR Afvalbeheer en de BAR-organisatie na. De NV betrekt daartoe de staffuncties voor zover mogelijk van de BARorganisatie. Onder staffuncties wordt verstaan: financiën, HRM, kwaliteits-, Arbo-, milieu-, veiligheidszorg, ICT, juridische zaken, documentatie & informatiebeheer, inkoop, communicatie, beheer en onderhoud gebouwen. Daarnaast draagt de gemeente de NV BAR-Afvalbeheer tevens op, daar waar nodig de GR-BAR-organisatie te ondersteunen door middel van levering van capaciteit en materieel. Dit doet zich onder andere voor bij de gladheidsbestrijding en wacht- en waakdiensten. De directeur van de NV sluit daarvoor een samenwerkingsovereenkomst met de BAR-organisatie.
9.1 NV BAR-Afvalbeheer draagt zorg voor rapportages namens de gemeente, zoals genoemd in het jaarplan van deze overeenkomst.
9.2 NV BAR-Afvalbeheer stelt tijdig aan de gemeente voor de berekening van de afvalstoffenheffing kostprijsberekeningen en overige financiële gegevens en informatie ter beschikking.
9.3 De NV BAR-Afvalbeheer verzorgt voor de gemeente de periodieke rapportages aan Rijkswaterstaat en het CBS en voor rapportages in het kader van specifieke registratie-eisen die zijn opgenomen in landelijke convenanten en/of overeenkomsten met brancheorganisaties.
9.4 Opdrachtnemer verplicht zich om de gemeente tijdig en volledig te informeren over alle voorvallen en ontwikkelingen die van belang zijn voor een correcte uitvoering van de aan opdrachtnemer opgedragen taken en werkzaamheden.
9.5 Gemeente heeft het recht om indien de in artikelen 9.1 tot en met 9.4 genoemde rapportages en informatie daartoe aanleiding geven, aanwijzingen te geven over het aanpassen van de wijze van uitvoering van in deze overeenkomst vastgelegde specificaties en kwaliteitseisen. Opdrachtnemer is gehouden gevolg te geven aan tijdig gegeven en verantwoorde aanwijzingen van de gemeente over de uitvoering van de opgedragen werkzaamheden.
10.1 In het jaarplan worden afspraken met betrekking tot coördinatie en periodiek overleg tussen NV BAR- Afvalbeheer en de gemeente aangaande deze overeenkomst vastgelegd.
10.3 De gemeente en NV BAR-Afvalbeheer wijzen elk een vaste contactpersoon aan en zullen elkaar van alle relevante gegevens van deze contactpersonen op de hoogte brengen. Van wijziging in die gegevens, van welke aard dan ook, zullen partijen elkaar terstond op de hoogte brengen.
De gemeente en voor haar de BAR-organisatie onderhoudt een telefoon- en websiteservice waar inwoners met hun meldingen en klachten, wensen en suggesties inzake de taken en werkzaamheden die in het jaarplan zijn opgenomen. Het jaarplan bevat afspraken over registratie en afhandeling van klachten en meldingen en het serviceniveau van de dienstverlening aan burgers.
72
Bijlage 4. Ambities/ doelstellingen gemeenten t.a.v. afval, openbare ruimte, duurzaamheid en circulaire economie Inleiding Deze bijlage gaat in op de volgende onderwerpen: De ambities in de coalitieakkoorden van de huidige en de vorige periode ten aanzien van afval, (beheer van
de) openbare ruimte, duurzaamheid en circulaire economie. De ambities/ doelstellingen ten aanzien van afval zoals opgenomen in de programmabegrotingen van de drie
gemeenten.
Coalitieakkoorden De nu volgende tabel bevat citaten uit de coalitie akkoorden die specifiek ingaan op de ambities ten aanzien van het thema afval. We merken hierbij op dat de besluitvorming in de (door de raad) vastgestelde afvalbeleidsplannen af kan wijken van hetgeen is opgenomen in de coalitieakkoorden.
Gemeente Coalitieakkoord Citaten inzake ambities t.a.v. afval Albrandswaard
Barendrecht
Ridderkerk
2014-2018
Op basis van de uitkomsten van de lopende onderzoeken naar de inzameling van huishoudelijk afval besluiten wij over de toekomst van de inzameling
2018-2022
Wij zetten in op een effectievere scheiding van het afval aan de bron, dus bij de mensen thuis.71 Afvalscheiding draagt bij aan de circulaire economie en een lagere milieubelasting. Ook worden de kosten van de verwerking van het afval lager wat direct voordeel oplevert voor onze inwoners.
2014-2018
Geen specifieke vermelding t.a.v. thema afval
2018-2022
Maak werk van de circulaire economie. Stimuleer afvalscheiding en maak dit beter en eenvoudiger. Verbeter zo het afvalscheidingspercentage.
2014-2018
Steeds meer burgers zijn zelf actief bezig met het werken aan een beter milieu. Mensen wekken duurzame energie op en scheiden hun afval.
2018-2022
Energietransitie, vermindering van de uitstoot van CO2 en vermindering van afvalstromen zijn de belangrijke onderwerpen op het gebied van duurzaamheid. De ambities van het Ridderkerkse afvalbeleidsplan - een afvalloze gemeente -onderschrijven wij, maar de uitwerking daarvan vraagt op onderdelen heroverweging. Het plan biedt daarvoor voldoende mogelijkheden, zodat we door onze inwoners aangedragen onderdelen van het plan (betaling per klepbeweging, loopafstanden, ondergrondse containers) opnieuw kunnen bekijken. Onderdelen die al in gang gezet zijn en waarvan bewezen is dat deze goed werken, laten we in stand. De inzameling van restafval zullen we opnieuw bekijken. We gaan niet over tot de invoering van gedifferentieerde tarieven voor restafval. Wel zullen wij onze inwoners er permanent op wijzen, dat “niets doen” in dit geval betekent, dat de tarieven voor afvalinzameling en – verwerking steeds hoger worden. De ongevraagde papierstroom van ongeadresseerd drukwerk gaan wij tegen door toepassing van de Ja-Jasticker.
Uitgangspunt voor het nieuwe beleid, zoals opgenomen in het afvalbeleidsplan 2019, is overigens nascheiding (in plaats van scheiding aan de bron): metalen en drankenkartons (PMD) worden door middel van nascheiding uit het restafval gesorteerd. 71
73
De volgende paragraaf geeft – op basis van de coalitieakkoorden van de huidige en de vorige periode- inzicht in de ambities van de drie gemeenten ten aanzien van de volgende, aan afval gerelateerde thema’s: (beheer van de) openbare ruimte, duurzaamheid en circulaire economie.
Ambities coalitieakkoorden t.a.v. (beheer van de) openbare ruimte, duurzaamheid en circulaire economie De nu volgende tabel geeft inzicht in hoeverre de coalitieakkoorden ingaan op (beheer van de) openbare ruimte, duurzaamheid en circulaire economie.
Gemeente
Coalitieakkoord
Thema
Citaten inzake ambities t.a.v. (beheer van de) openbare ruimte, duurzaamheid en circulaire economie
Albrandswaard
2014-2018
De drie thema’s
Geen specifieke vermelding
2018-2022
De drie thema’s
Geen specifieke vermelding
2014-2018
Duurzaamheid
We investeren in een gezond leefklimaat met oog voor duurzaamheid. Dit doen we o.a. door ruimte te bieden aan voldoende gevarieerd groen en voor ecologisch groenbeheer.
Duurzaamheid vormt een groene draad in het coalitieakkoord en het (op te stellen) collegeprogramma.
Barendrecht
2018-2022
Ridderkerk
2014-2018
(Beheer van de) openbare ruimte/ circulaire economie
Geen specifieke vermelding
Circulaire economie
Maak werk van de circulaire economie. Stimuleer afvalscheiding en maak dit beter en eenvoudiger. Verbeter zo het afvalscheidingspercentage.
(Beheer van de) openbare ruimte/ duurzaamheid
Geen specifieke vermelding
(Beheer van de) openbare ruimte
Als gemeentebestuur zorgen we voor een schone, hele en veilige leefomgeving, zodat de randvoorwaarden voor veiligheid in de openbare ruimte aanwezig zijn.
Het beheer van de buitenruimte in Ridderkerk gebeurt op basis van het vastgestelde niveau van onderhoud voor een bepaald gebied.
Steeds meer burgers zijn zelf actief bezig met het werken aan een beter milieu. Mensen wekken duurzame energie op en scheiden hun afval. In Ridderkerk zijn al vele jaren het platform Milieu en Duurzaamheid en de Natuurvereniging Ridderkerk actief. De gemeente ondersteunt en stimuleert initiatieven en geeft zelf het goede voorbeeld. Duurzaamheid is voor ons een manier van denken en leven. Wij gaan uit van hergebruik van goederen en geven daarom ruim baan aan kringloopinitiatieven.
Duurzaamheid is voor deze coalitie een vast onderwerp bij de besluitvorming, dat we praktisch invullen.
Duurzaamheid/ circulaire economie
2018-2022
Duurzaamheid
Energietransitie, vermindering van de uitstoot van CO2 en vermindering van afvalstromen zijn de belangrijke onderwerpen op het gebied van duurzaamheid.
74
Openbare ruimte
Circulaire economie
In 2012 is vanwege de economische crisis en de daaropvolgende bezuinigingen het onderhoudsniveau van de openbare ruimte verlaagd. Nu merken we daar de negatieve effecten van en daarom verhogen we het onderhoudsniveau weer.
Door middel van de inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte dragen we bij aan de verbetering van de biodiversiteit in de gemeente.
Geen specifieke vermelding
Ambities/ doelstellingen t.a.v. afval in de programmabegrotingen van de gemeenten Deze paragraaf bevat citaten uit de programmabegrotingen 2018 – 2020 van de drie gemeenten inzake de (belangrijkste) doelstellingen ten aanzien van afval(scheiding).
Gemeente Albrandswaard De nu volgende tabel geeft inzicht in de ambities van de gemeente Albrandswaard ten aanzien van afval.
Programmabegroting
Citaten inzake ambities/ doelstellingen t.a.v. afval
2018
Het streven is een duurzame afvalscheiding van 75% in 2020. Dit gaan we doen door duurzame innovatieve afvalinzamelingsvormen te onderzoeken en uit te voeren.
2019
Het streven is om door afvalscheiding een bijdrage te leveren aan de verbetering van het milieu. Effectiever afval scheiden doen we door: 1. Opstellen van een actieplan. 2. Uitvoering geven aan het actieplan.
2020
Het streven is om door afvalscheiding een bijdrage te leveren aan de verbetering van het milieu. Effectiever afval scheiden doen we door uitvoering te geven aan het afvalbeleidsplan. In het 4e kwartaal van 2020 is dit klaar.
Gemeente Barendrecht De nu volgende tabel geeft inzicht in de ambities van de gemeente Barendrecht ten aanzien van afval.
Programmabegroting
Citaten inzake ambities/ doelstellingen t.a.v. afval
2018
Integraal afvalbeleid Halverwege 2018 zal aan de raad een integraal afvalbeleidsplan ter besluitvorming worden voorgelegd, inclusief de visie op “Afval loont”. Hiermee willen we het scheidingspercentage verhogen van momenteel 44,7% naar 75%, conform de Van Afval Naar Grondstof (VANG)-doelstellingen.
75
2019
Integraal afvalbeleid In 2050 moet Nederland volledig Circulair zijn. Deze ambitie heeft het Rijk gesteld als uitdaging voor overheden, bedrijven en instellingen. Voor het realiseren van deze ambitie op het gebied van huishoudelijk afval is er in 2014 een uitvoeringsplan VANG huishoudelijk afval opgesteld. Hierin staat onder andere dat het huishoudelijk restafval moet zijn gereduceerd tot 100 kg per inwoner per jaar in 2020. Om het afvalscheidingspercentage te verhogen is in 2018 een aanzet tot een communicatie- en bewustwordingscampagne gegeven. Deze wordt in 2019 verder ontwikkeld, geïntensiveerd en uitgerold. Daarnaast is in de loop van 2018 vulgraadmeting op de ondergrondse containers geïntroduceerd waardoor de inzamelingslasten vanaf 2019 lager zullen zijn. In het eerste kwartaal van 2019 wordt het afvalinzamelingsbeleid (vanaf nu grondstoffeninzamelingsbeleid) ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Dit beleid is gericht op het behalen van een zo hoog mogelijk milieurendement tegen zo gering mogelijke kosten, waarbij service, efficiëntie en betaalbaarheid uitgangspunten zijn. Het nieuwe afvalinzamelingsbeleid kan tot beheersing van de jaarlijks sterk stijgende inzamelingskosten leiden. Deze worden veroorzaakt door een sterke verhoging van de belasting op restafval (van 100% en meer in 2019) door het Rijk en de verwerkingskosten.
2020
Verminderen restafval Op 2 april 2019 heeft de gemeenteraad het nieuwe beleidsplan “Van Afval naar grondstoffen” vastgesteld. De gemeenteraad heeft hiermee gekozen voor de invoering van een variabel tarief en het ophalen van de grondstoffen bij de inwoner thuis en het door de inwoner wegbrengen van restafval. De volgende maatregelen horen hierbij: 1. Nascheiding van PMD vanaf 2020; 2. Laagbouw: GFT en papier worden met minicontainers aan huis ingezameld; 3. Hoogbouw: maatwerkoplossingen; 4. Restafval wordt met ondergrondse (wijk)containers ingezameld; 5. Bewoners betalen voor restafval dat zij aanbieden; 6. Ondersteuning door communicatie, educatie en handhaving. De combinatie van deze maatregelen maakt het mogelijk om de hoeveelheid restafval, nog ten tijde van de huidige collegeperiode, terug te brengen naar 99 kilogram per inwoner. Nieuw afvalbeleid en afvalinzamelingssysteem Op 2 april 2019 heeft de gemeenteraad het nieuwe beleidsplan “Van Afval naar grondstoffen” vastgesteld. In dit beleidsplan wordt er op aangestuurd dat we per 1 januari 2020 in Barendrecht zo veel mogelijk grondstoffen redden uit de verbrandingsovens en deze grondstoffen gaan hergebruiken. Tegelijkertijd willen we zo weinig mogelijk restafval produceren en moet het scheidingspercentage naar 75%. Het beleidsplan voorziet hierin door de invoering van een aantal maatregelen. Deze maatregelen betreffen: 1.
Het zo goed mogelijk scheiden van grondstoffen zoals GFT en OPK (papier en karton) aan de bron, dus bij mensen thuis. Dit gaan we als gemeente heel goed faciliteren door alle inwoners van de laagbouw twee mini-containers te geven waarin ze de grondstoffen thuis kunnen scheiden. Het restafval kan in de ondergrondse container gegooid worden die op loopafstand van de eigen woning staat. In de hoogbouw maken we gebruik van de reeds bestaande ondergrondse containers; 2. In 2020 gaan we, na een evaluatieproces, starten met de invoer van het variabele tarief. Dit betekent dat de mensen die meer restafval produceren gaan bijbetalen voor het aangeboden afval. Mensen die goed scheiden worden beloond, zij bieden minder aan en hoeven daardoor minder te betalen. Het principe “de vervuiler betaald” gaat gelden. Echter 2020 betreft een proefjaar en zijn er nog geen financiële consequenties verbonden aan het meer of minder aanbieden van restafval. Pas in 2021 gaan we verrekenen en krijgen inwoners die minder restafval aanbieden geld terug en zullen inwoners die meer aanbieden gaan bijbetalen; 3. We starten met een communicatiecampagne om inwoners bewust te maken van het nut en de noodzaak om hun afval goed te scheiden en zo min mogelijk restafval te produceren.
Communicatiecampagne en grondstoffenconferentie Het nieuwe beleidsplan “Van afval naar grondstoffen” voorziet in een uitgebreide communicatiecampagne om ervoor te zorgen dat inwoners hun afval goed gaan scheiden. We willen namelijk grondstoffen redden zodat we er nieuwe producten van kunnen maken en op die wijze een bijdrage kunnen leveren aan de circulaire economie. Deze communicatiecampagne start in het najaar van 2019 en loopt verder door in geheel 2020.
76
Gemeente Ridderkerk De nu volgende tabel geeft inzicht in de ambities van de gemeente Ridderkerk ten aanzien van afval.
Programmabegroting
Citaten inzake ambities/ doelstellingen t.a.v. afval
2018
Om te komen tot een afvalloze gemeente heeft de raad in mei 2017 het afvalbeleidsplan “Sorteren, geef uw afval toekomst” vastgesteld. In dit beleidsplan zijn diverse maatregelen opgenomen om in 2020 de landelijke doelstelling van 75% van het afval gescheiden in te zamelen te behalen.
2019
De trend is dat de tarieven voor het verwerken van het afval toenemen. De VANG-doelstelling (Van Afval naar Grondstof) van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is dat in 2020 75% van het afval gescheiden moet worden ingezameld, met een maximum van 100 kg restafval per inwoner per jaar. In 2025 moet dit zelfs 30 kg/inwoner per jaar zijn en in 2050 moeten gemeenten afvalloos zijn. Om op weg naar een circulaire economie te komen tot een afvalloze gemeente heeft de raad in mei 2017 het afvalbeleidsplan “Sorteren, geef uw afval toekomst” vastgesteld. In dit beleidsplan zijn diverse maatregelen opgenomen om de landelijke doelstelling van 75% afvalscheiding en 100kg restafval per inwoner, per jaar te realiseren. Op dit moment is de hoeveelheid fijn restafval 224 kg per inwoner per jaar. Het coalitieakkoord 20182022 onderschrijft de ambities van het Ridderkerkse afvalbeleidsplan, maar op onderdelen heroverwegen wij dit plan. Onderdelen die in gang gezet zijn en waarvan bewezen is dat deze goed werken, laten we in stand.
77
2020
Op weg naar een circulaire afvalketen, hebben de Rijksoverheid en de VNG samen de zogenaamde VANG-doelstellingen geformuleerd. VANG staat voor ‘Van Afval Naar Grondstof’. De ambitie van de Rijksoverheid is om in 2020 tenminste 75% grondstoffen te scheiden van het huishoudelijk afval. Dat betekent dat er dan nog maximaal 100 kilogram restafval per inwoner per jaar mag overblijven. De ambitie van de Rijksoverheid gaat nog verder. In 2025 mag er nog maar maximaal 30 kilogram restafval per inwoner per jaar zijn. Wij hebben ook deze ambitie en willen op termijn (2050) een volledig afvalloze gemeente worden. Op 21 maart 2019 heeft de gemeenteraad het nieuwe beleidsplan “Van Afval naar Grondstoffen” vastgesteld. De gemeenteraad heeft hiermee gekozen voor de invoering van een variabel tarief en het ophalen van de grondstoffen bij de inwoner thuis. De volgende maatregelen horen hierbij: 1. Nascheiding van PMD (Plastic, Metalen en Drinkpakken) vanaf 2020; 2. Laagbouw: PMD en restafval, gft (groente-, fruit- en tuinafval) en papier worden met minicontainers aan huis ingezameld; 3. Hoogbouw: PMD en restafval in ondergrondse containers, gft in cocons en papier en glas en textiel in ondergrondse containers in de wijk; 4. Ondersteuning door communicatie, educatie en handhaving. De combinatie van deze maatregelen zorgt ervoor dat op termijn de hoeveelheid restafval terug wordt gebracht.
Hierdoor wordt de gemeente steeds meer een circulaire gemeente. Wat gaan we daarvoor doen? - Scheiden van grondstoffen. In beleidsplan ‘Van Afval naar Grondstoffen’ wordt er op aangestuurd dat we per 1 januari 2020 zo veel mogelijk grondstoffen redden uit de verbrandingsovens en deze grondstoffen gaan hergebruiken. Tegelijkertijd willen we zo weinig mogelijk restafval produceren en moet het scheidingspercentage naar 75%. Het beleidsplan voorziet hierin door de invoering van een aantal maatregelen. Deze maatregelen betreffen: 1. Het zo goed mogelijk scheiden van grondstoffen zoals PMD, gft en OPK (oud-papier en karton) aan de bron, dus bij mensen thuis. Dit gaan we als gemeente heel goed faciliteren door alle inwoners van de laagbouw drie minicontainers te geven waarin ze de grondstoffen thuis kunnen scheiden. Het restafval kan samen met het PMD aangeboden worden. Wanneer inwoners goed scheiden is de hoeveelheid restafval minimaal en kan het PMD gemakkelijk via nascheiding van het restafval gescheiden worden. In de hoogbouw maken we gebruik van de reeds bestaande ondergrondse containers. De gemeente verleent optimale service door adequate inzamelfaciliteiten, zodat de inwoners het afval optimaal kunnen scheiden. - Proef variabele tarief. In 2020 gaan we starten met de proef om in 2021 het variabele tarief te realiseren.
Dit betekent dat mensen die goed scheiden worden beloond, zij bieden minder restafval aan en meer grondstoffen en krijgen daardoor geld terug. Echter, 2020 betreft een proefjaar en in dit jaar zijn er nog geen financiële consequenties verbonden aan het meer of minder aanbieden van restafval. Pas in 2021 gaan we verrekenen en krijgen inwoners die minder restafval aanbieden geld terug. De gemeente geeft wel een terugkoppeling hoe vaak een huishouden de restcontainer heeft aangeboden of hoe vaak men de ondergrondse container in 2020 heeft gebruikt. - Starten positieve communicatiecampagne. We starten met een positieve communicatiecampagne om inwoners bewust te maken van het nut en de noodzaak om hun afval goed te scheiden en zo min mogelijk restafval te produceren.
78
Berenschot is een onafhankelijk organisatieadviesbureau met 350 medewerkers wereldwijd. Al 80 jaar verrassen wij onze opdrachtgevers in de publieke sector en het bedrijfsleven met slimme en nieuwe inzichten. We verwerven ze en maken ze toepasbaar. Dit door innovatie te koppelen aan creativiteit. Steeds opnieuw. Klanten kiezen voor Berenschot omdat onze adviezen hen op een voorsprong zetten. Ons bureau zit vol inspirerende en eigenwijze individuen die allen dezelfde passie delen: organiseren. Ingewikkelde vraagstukken omzetten in werkbare constructies. Door ons brede werkterrein en onze brede expertise kunnen opdrachtgevers ons inschakelen voor uiteenlopende opdrachten. En zijn we in staat om met multidisciplinaire teams alle aspecten van een vraagstukGroep aan te pakken. Berenschot B.V. Europalaan 40, 3526 KS Utrecht Postbus 8039, 3503 RA Utrecht 030 2 916 916 www.berenschot.nl /berenschot