A 210824 Schriftelijke vragen CDA Baarn als aandeelhouder van STEDIN als regionale Netwerkbeheerder (299075) BEANTWOORDING

inlichtingen bij doorkiesnummer

Rob Rutten (035) 548 16 11

uw kenmerk ons kenmerk

302410

datum

24 augustus 2021

Portefeuillehouder(s)

Wethouder Prakke

onderwerp

Aan de Fractie van CDA t.a.v. de heer René van Wijk

Beantwoording schriftelijke vragen CDA aandeelhouderschap Stedin.

Geachte heer Van Wijk,

Op 26 juli 2021 heeft het CDA aan het college een aantal schriftelijke vragen gesteld over een aandeelhouderschap bij netwerkbeheerder Stedin. Kern van de zaak is de vraag of het college wil intekenen op de aandelenuitgifte door Stedin. Stedin wil en moet innoveren om op de langere termijn te voldoen aan de klimaatdoelen. Daarvoor is veel geld nodig. Dit geld wordt deels opgehaald bij gemeenten via een aandelenuitgifte. De vragen van het CDA worden in onderstaande beantwoord. 1. Is Baarn benaderd om aandeelhouder te worden? a. Zo ja, wat is het antwoord geweest aan STEDIN ? b. Zo neen, is Baarn voornemens om op eigen initiatief zich te laten informeren over de condities om aandeelhouder te worden ? a. De gemeente Baarn is niet benaderd door Stedin of de begeleidende bank / bankenconsortium om in te tekenen op de aandelenuitgifte van Stedin. Het ligt ook niet in de verwachting dat Stedin onze gemeente benadert. Stedin is in eigendom van een 44-tal gemeenten die recent hun aandelen Eneco verkocht hebben hebben (Eneco en Stedin waren indertijd één bedrijf dat gesplitst is) en daarmee € 4,1 miljard hebben verdiend. Het zijn deze 44 gemeenten waar Stedin zich op richt. Baarn maakt geen deel uit van deze 44 gemeenten. b.

Het college is niet voornemens om op eigen initiatief ons te laten informeren over de condities om het aandeelhouderschap aan te gaan omdat we niet voornemens zijn om aandeelhouder te worden. 2. Is Baarn genegen om in principe aandeelhouder te worden? Het college ziet geen toegevoegde waarde voor de gemeente om het aandeelhouderschap aan te gaan. De mogelijke financiële bijdrage van de gemeente Baarn (gezien onze financiële positie) is voor Stedin slechts heel minimaal (gezien de grootte van de financieringsbehoefte). Ook zal het eventuele aandelenpakket van Baarn, gelet op het procentuele aandeel in de totale gemeentelijke bijdrage, nauwelijks steminvloed in de AVA van betekenis geven. Naar verwachting zullen de 44 gemeenten nagenoeg het grootste deel van de gevraagde € 1 miljard opbrengen. 3. Is het college het met ons eens dat, als we de Baarnse BKA en energietransitie doelen willen halen, we afhankelijk zijn van een goed, degelijk elektriciteitsnetwerk, die de noodzakelijk capaciteitsgroei aan kan ?

Stationsweg 18 Postbus 1003 3740 BA Baarn t (035) 548 16 11 e gemeente@baarn.nl I Voor ons privacybeleid zie www.baarn.nl Bank Nederlandse Gemeenten NL28BNGH0285000594. Bij beantwoording graag datum en kenmerk brief vermelden

Het college is het eens met deze stelling. Inderdaad is innovatie en modernisering van de elektriciteitsinfrastructuur van wezenlijk belang voor de realisatie van de klimaatdoelen. 4. Deelt het college onze mening als aandeelhouder invloed kan uitoefenen om de capaciteitsbehoefte in de regio Baarn positief te kunnen beïnvloeden en Baarn zo optimaal als gewenst te kunnen vertegenwoordigen ? Het college deelt deze mening niet omdat het eventuele (en mogelijke) aandeel van Baarn in vergelijking met de 44 genoemde gemeenten te gering is om daadwerkelijk invloed uit te kunnen oefenen ten voordele van de gemeente Baarn. Zie ook het antwoord dat wij op vraag 2 gegeven hebben. 5. Is er door het college een evaluatie gemaakt van de financiële en niet-financiële voor,- en nadelen van aandeelhouderschap ? a. zo ja en kunt u deze met de raad delen ? Stedin vraagt aan de gemeenten een bedrag van € 1.000.000.000. De gemeente Baarn kan hier slechts een heel klein deel voor vrijmaken. En hoewel alle kleine beetjes helpen is dit toch van een omvang dat het geen significante bijdrage levert. Het geeft ook geen materiële steminvloed in de AVA. De gemeentelijke bijdrage heeft weliswaar geen saldo-effect op begroting en/of jaarrekening maar wel degelijk op de kasstroom. We zien dat door de toenemende investeringen in de openbare ruimte de uitgaande kasstroom toeneemt.

Een extra toename vinden wij niet wenselijk omdat dit ten koste gaat van de liquiditeit. 6. Tevens zijn wij benieuwd of het college kan aangeven hoe het aandeelhouderschap wordt afgewogen met het oog op de energie-transitie c.q. RES / LES en verduurzaming van Baarn in het algemeen. Zoals bij vraag 5 al aangegeven zorgt het aandeelhouderschap niet voor de gewenste invloed. Veel kansrijker is dat Stedin rechtstreeks met Regio Amersfoort aan tafel zit bij de RES. Daar denken zij actief mee over wat nodig is om de energietransitie mogelijk te maken en welke ontwikkellocaties voor hen kansrijk zijn. Als regio zijn we een serieuze gesprekspartner, met meer invloed dan als individuele kleine gemeente. Via het Nationaal Programma RES (NP RES) proberen wij ook het Rijk een grotere rol te laten spelen bij het invullen van de benodigde financiële middelen om de klimaatdoelen te behalen. 7. Indien het college bereid is om te overwegen om aandeelhouder van STEDIN te worden, mogen we als raad op korte termijn uw voorstel tegemoet zien zodat we als raad tijdig te kunnen beslissen om wel of geen aandeelhouder van STEDIN te worden ? Zoals uit de beantwoording blijkt is het college niet voornemens aandeelhouder te worden.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Baarn,

2

drs. C.E. Creveld gemeentesecretaris

M.A. Röell burgemeester

Kopie: – Leden van de raad van de gemeente Baarn en steunfractieleden – Griffier

3

Schriftelijke vragen aan het college

Datum: 26 juli 2021 Onderwerp : Baarn als aandeelhouder van STEDIN als regionale Netwerkbeheerder. Het college wordt verzocht de volgende vragen te beantwoorden: 1. Is Baarn benaderd om aandeelhouder te worden? a. Zo ja, wat is het antwoord geweest aan STEDIN ? b. Zo neen, is Baarn voornemens om op eigen initiatief zich te laten informeren over de condities om aandeelhouder te worden ? 2. Is Baarn genegen om in principe aandeelhouder te worden? 3. Is het college het met ons eens dat, als we de Baarnse BKA en energietransitie doelen willen halen, we afhankelijk zijn van een goed, degelijk elektriciteitsnetwerk, die de noodzakelijk capaciteitsgroei aan kan ? 4. Deelt het college onze mening als aandeelhouder invloed kan uitoefenen om de capaciteitsbehoefte in de regio Baarn positief te kunnen beïnvloeden en Baarn zo optimaal als gewenst te kunnen vertegenwoordigen ? 5. Is er door het college een evaluatie gemaakt van de financiële en niet-financiële voor,- en nadelen van aandeelhouderschap ?, a. zo ja en kunt u deze met de raad delen ? 6. Tevens zijn wij benieuwd of het college kan aangeven hoe het aandeelhouderschap wordt afgewogen met het oog op de energie-transitie c.q. RES / LES en verduurzaming van Baarn in het algemeen. 7.

Indien het college bereid is om te overwegen om aandeelhouder van STEDIN te worden, mogen we als raad op korte termijn uw voorstel tegemoet zien zodat we als raad tijdig te kunnen beslissen om wel of geen aandeelhouder van STEDIN te worden ? Wij zien uw reacties, ondanks het reces, graag zo spoedig mogelijk van u tegemoet.

Toelichting: Schriftelijke vraag betreft: Baarn als aandeelhouder van STEDIN als regionale Netwerkbeheerder. Geacht college, Wil graag het FD artikel met u delen en naar aanleiding van het artikel bovenstaande schriftelijke vragen stellen.: https://fd.nl/achtergrond/1390819/zonder-1-mrd-van-het-rijk-voor-stedin-stokt-de-energietransitieing1catZqVNG?utm_medium=social&utm_source=email&utm_campaign=earned&utm_content=2021 0714

Naar aanleiding een redactioneel artikel in het FD van 14 juli 2021 waarin er aandacht wordt besteed aan de financieringsvraag vanuit STEDIN om leningen te kunnen aantrekken voor verzwaring van het elektriciteitsnetwerk t.b.v. energietransitie in de provincies Zuid-Holland, Zeeland en Utrecht , inclusief de regio Baarn. Daar er momenteel al 44 gemeenten in de provincies Zuid-Holland, Zeeland en Utrecht aandeelhouder zijn en STEDIN andere gemeenten in het werkgebied uitnodigt om aandeelhouder te worden. Tijdens behandeling van de RES 1.0 regio Amersfoort in de laatste raadsvergadering waarbij is aangegeven dat het STEDIN netwerk een beperking is bij de realisatie van de gewenste energietransitie en nu de vraag voor financieringsbehoefte wordt gesteld door STEDIN, stellen wij graag de volgende bovenstaande vragen.

Ondertekening en naam, Met vriendelijke groet, René van Wijk Raadslid gemeente Baarn Fractie CDA Baarn

Zonder €1 mrd van het Rijk voor Stedin stokt de energietransitie Carel Grol 13 juli 16:00

Netbeheerder Stedin heeft geld nodig om de omslag naar groene energie te maken. Het bedrijf is in handen van gemeenten, maar gaat dit najaar met provincies en het Rijk om tafel: 'De energietransitie is niet meer vrijblijvend. Ook niet voor het Rijk.'

Stedin heeft veel geld nodig, omdat Nederland moet vergroenen. Er moeten verdeelstations worden bijgebouwd, kabels de grond in, windparken en zonneweides aangesloten. Foto: Merlin Daleman voor het FD In het kort Stedin Groep, netbeheerder in Zuid-Holland en Utrecht, heeft 44 gemeentelijke aandeelhouders. Het bedrijf heeft de komende jaren mogelijk €1 mrd nodig; zonder geld stokt de energietransitie. Stedin verwacht niet dat de gemeenten dat geld verstrekken, dus gaat overleggen met het Rijk en de provincies. Penibel is een woord dat Danny Benima niet gebruikt, maar dat hem een lastige taak wacht, is evident. De komende anderhalf jaar moet hij zo'n €1 mrd ophalen. Lukt dat niet, dan zal zijn bedrijf geld tekortkomen. En dan is het maar de vraag of er voldoende voldoende kabels worden gelegd zodat Nederland de omslag kan maken naar meer stroom uit wind en zon. Al denkt Benima wel dat het gaat lukken. Hij is financieel directeur van Stedin Groep, de eigenaar van het gas- en elektriciteitsnet in Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland. Stedin is in handen van 44 gemeenten. Benima is er sinds tweeënhalf jaar cfo en vanaf dag één was herfinanciering het belangrijkste dossier. Geld lenen Stedin heeft veel geld nodig, omdat Nederland moet vergroenen. Daarbij moet het net worden verzwaard, zoals dat heet in jargon.

Concreet: er moeten verdeelstations worden bijgebouwd, kabels de grond in, windparken en zonneweides aangesloten. Die uitbouw van het elektriciteitsnet is loeiduur. 'Het totaal van investeringen tot 2030 zal zo’n €7 mrd zijn', becijferde Stedin vorig jaar. ‘Het totaal van investeringen tot 2030 zal zo’n €7 mrd zijn’Stedin, persbericht vorig jaar Die €7 mrd zal grotendeels worden geleend: Stedin geeft obligaties uit. Maar om te lenen heeft het bedrijf ook eigen vermogen nodig. Anders gezegd: 44 gemeentelijke aandeelhouders zullen moeten bijstorten. Dat zijn de gemeenten die vorig jaar €4,1 mrd verdienden met de verkoop van hun aandelen in Eneco. Decennialang waren Stedin en Eneco namelijk hetzelfde bedrijf. Maar begin 2017 werden Eneco en Stedin ontvlochten. Stedin bleef in handen van de gemeenten. Dat is wettelijk verplicht: netwerkbedrijven zijn publiek en mogen niet worden verkocht aan commerciële bedrijven. Eneco werd daarentegen verkocht aan de hoogste bieder. Naar rato Stedin geeft de komende jaren veel meer geld uit dan het binnenkrijgt. Het bedrijf kan niet ongebreideld gaan bijlenen: Stedin moet van de wet een hoog kredietoordeel hebben. Dus heeft Stedin eigen vermogen nodig. Dat zou toch mogelijk moeten zijn? De 44 gemeenten hebben immers

€4,1 mrd verdiend met Eneco. Maar een woordvoerder van de aandeelhouders stelde vorig jaar al in het FD dat 'zo'n directe link tussen Stedin en de Eneco-gelden er niet is'. Stedin vroeg toen, in mei vorig jaar, €750 mln tot €1 mrd aan eigen vermogen van zijn aandeelhouders, voor investeringen tot 2030. Vorige maand werd bekend dat de aandeelhouders €200 mln hadden gestort: zij hadden cumulatief preferente aandelen Stedin gekocht. 'De aandelenuitgifte is na een intensief traject met de aandeelhouders geslaagd', stelde Benima in een verklaring. De aandelenuitgifte zou 'naar rato' gaan. Rotterdam is grootaandeelhouder, met een belang van bijna 32%. Dat zou betekenen dat Rotterdam voor €64 mln aan cumulatief preferente aandelen zou kopen.

Danny Benima, cfo van Stedin: 'Partijen moeten nu hun verantwoordelijkheid nemen.' Foto: Merlin Daleman voor het FD Den Haag De gemeente Den Haag heeft een belang van 16,55%, en is daarmee de een na grootste aandeelhouder. Die gemeente zou dan, naar rato, €33 mln moeten investeren in Stedin. Maar Den Haag wilde hooguit voor €10 mln aan Stedin-aandelen kopen. En omdat andere gemeenten méér dan hun 'naar rato deel' kochten, kocht Den Haag uiteindelijk helemaal geen aandelen. ‘Geen draagvlak moet betekenen: geen maatregelen’ Standpunt van Hart voor Den Haag / Groep de Mos over de energietransitie De Haagse huiver kwam niet onverwacht: Hart voor Den Haag / Groep de Mos, de grootste partij in de gemeenteraad, pleitte in april vorig jaar nog voor het stopzetten van investeringen in de Haagse energietransitie. Eerst moesten de gevolgen van de coronacrisis voor Den Haag duidelijk zijn. En in december kwam de partij met het standpunt dat 'toekomstige uitgaven aan de energietransitie op wijkniveau worden getoetst op draagvlak. Geen draagvlak moet betekenen: geen maatregelen'. De gemeente Den Haag verschaft, met 16,55% van de aandelen, 'nu al een fors deel van het kapitaal', stelt de gemeente zelf. 'Het ligt in de rede om voor aanvullend kapitaal te kijken naar het Rijk, de gemeenten en de provincies in het verzorgingsgebied die (nog) geen aandeelhouder zijn'.

‘Het ligt in de rede om voor aanvullend kapitaal te kijken naar het Rijk, de gemeenten en de provincies’ Gemeente Den Haag De gemeente Den Haag berekende dat ongeveer 11% van het totaal aantal inwoners in het 'Stedingebied' woonachtig is in Den Haag. Dus er zijn ook gemeenten in Stedin-gebied die wel hun diensten gebruiken, maar géén aandeelhouder zijn van de netbeheerder. Moeten die niet ook bijstorten? Draagkracht 'Ik ben heel erg te spreken over de aandeelhouders', zegt Benima via Teams. Zij hebben immers het eigen vermogen met €200 mln versterkt. Tegelijkertijd weet hij ook dat dit een tussenstap is. Stedin heeft de komende negen jaar nog zeker €800 mln nodig. 'En met alleen de bestaande aandeelhouders gaat dat niet lukken. Dit gaat hun draagkracht te boven.' ‘Met alleen de bestaande aandeelhouders gaat het ophalen van €800 mln niet lukken’ Danny Benima, financieel topman Stedin Op dit moment wordt er gekeken naar de mogelijkheid 'dat nieuwe aandeelhouders kunnen toetreden', stelde Stedin toen het de €200 mln had opgehaald. In september en oktober gaan Benima cum suis weer om tafel met een afvaardiging van de 44 gemeenten. Maar ook met het

ministerie van Economische Zaken en Klimaat, de Vereniging Nederlandse Gemeenten, het Interprovinciaal Overleg en de Autoriteit Consument & Markt. Het financieringsprobleem wordt aan iedereen voorgelegd. Bovendien: alle partijen aan tafel zijn potentiële aandeelhouders. ACM Behalve dan de Autoriteit Consument & Markt. Die is echter belangrijk, want de toezichthouder bepaalt hoeveel Stedin mag verdienen. Netbeheerders vormen een gereguleerde markt. Stedin financiert de aanleg van een netwerk en verdient dat, uitgesmeerd over veertig jaar, terug via de tarieven, plus een beetje opslag. ACM legt die tarieven vast. Dit najaar neemt de ACM daar weer een besluit over. Als de toezichthouder bepaalt dat de verdiensten van netbeheerders omhoog kunnen, dan heeft dat weer invloed op hoeveel geld Stedin zal vragen aan zijn aandeelhouders. Al blijven dat details in het grotere geheel: het gaat hoe dan ook over honderden miljoenen, die Stedin zal vragen aan bestaande en nieuwe aandeelhouders. Businesscase Benima verwacht dat de gesprekken nu sneller zullen gaan dan het 'intensieve traject' van voorbije twee jaar, al is het maar omdat de alle partijen elkaar nu kennen. Maar uiteindelijk wil Stedin geld. In beleggerstermen is dat 'een lastige propositie'. Wat heeft Stedin te bieden? 'De financiële businesscase is er gewoon', zegt Benima. Op aandelen betaalt het bedrijf een dividend van 3%.

Dat is best fors, in deze tijden dat obligaties niets meer opleveren. Maar Stedin heeft dan ook een zwakkere balans dan Enexis en Alliander, de andere twee regionale netbeheerders. Enexis vroeg vorig jaar om €500 mln van zijn aandeelhouders. Vier provincies hebben samen bijna 75% van de aandelen: de herfinanciering werd vrijwel zonder slag of stoot geregeld. Alliander is voor 75% in handen van drie provincies en de stad Amsterdam. Alliander vraagt hun nu om €600 mln. De gemeente Amsterdam zegt zich 'te gaan beraden' op die vraag. Van financiering naar financiering Een van de gunstige scenario’s voor Stedin zou zijn wanneer het Rijk een toezegging geeft. Daarmee zou de kredietwaardigheid van Stedin omhoog gaan. Dan kan de netbeheerder meer lenen. Maar of dat ook gebeurt? Volgens Benima moeten 'partijen nu hun verantwoordelijkheid nemen. De energietransitie is niet meer vrijblijvend. Ook niet voor het Rijk.' ‘Dat miljard hebben we echt nodig’ Danny Benima, financieel topman Stedin In elk geval hoopt hij dat Stedin bij een volgende kapitaalronde een groot bedrag binnenhaalt. 'We kunnen namelijk niet elk jaar van financiering naar financiering bewegen. Dat wil niemand. En dat miljard hebben we echt nodig.'