478464 10. Memo wijziging Wgr en reactie werkgroep

Memo wijziging Wgr en reactie werkgroep invulling raadsrapporteurschap Aan Onderwerp Van

: Nieuwe gemeenteraad 2022 : Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen : Werkgroep invulling raadsrapporteurschap

Datum

: 15 februari 2022

Wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) Met de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) wordt de politieke verantwoording over gemeentelijke samenwerking versterkt. Gemeenteraden krijgen meer mogelijkheden om hun controlerende rol in dit soort samenwerkingen in te vullen en te versterken. Het voorstel bevat een combinatie van nieuwe bevoegdheden voor gemeenteraden en verplichtingen om in de gemeenschappelijke regeling afspraken over bepaalde onderwerpen te maken, waarbij de inhoud van deze afspraken aan de betrokken partijen wordt overgelaten. Het deel van de wet dat rechten geeft aan volksvertegenwoordigers gaat vanaf 1 juli 2022 in. Voor het andere deel (verplichtingen om bestaande gemeenschappelijke regelingen aan te passen, om zo scherpere afspraken te maken over bijvoorbeeld uittreding of evaluatie) geeft de wet een implementatieperiode van 2 jaar. De wetswijzigingen zijn grofweg in te delen in drie categorieën: 1. Versterken van de positie van gemeenteraden bij besluitvorming in een GR Uitbreiding zienswijzeprocedure Gemeenteraden krijgen het recht niet alleen bij de begroting met een zienswijze te komen maar ook bij het treffen van een (ontwerp)regeling, bij de kaderstelling en andere besluiten van het bestuur van een GR.

Expliciet is bepaald dat de zienswijzen worden gevraagd door het dagelijks bestuur en dit bestuur ook, verplicht, een schriftelijke reactie verzorgt aan de raden en het AB voor het besluit waarover een zienswijze wordt gevraagd door het AB wordt genomen. Reactie werkgroep De eerste indruk is dat dit geen grote wijziging betreft, omdat het de praktijk is in Baarn dat de kadernota’s al worden voorgelegd aan de raad voor een zienswijze procedure.

1

Regionale adviescommissie Mogelijkheid tot het instellen van een regionale adviescommissie, die op voorstel van de raden van de deelnemende gemeenten wordt ingesteld door het algemeen bestuur van een GR. Het is aan de raden om te bepalen of er behoefte is aan een dergelijke commissie. Deze adviescommissie kan eerder in het besluitvormingsproces, dienen als klankbordgroep en als stem van de raden in de regio en fungeren als ‘vooruitgeschoven post’ bij de voorbereiding op zienswijzen. Reactie werkgroep Dit is een mogelijkheid en geen verplichting en kan uiteraard alleen indien alle gemeenteraden van de gemeenschappelijke regeling dit wensen. Wanneer alle gemeenteraden dit wensen zou dit volgens de werkgroep goed opgepakt kunnen worden door de raadsrapporteurs in de regionale adviescommissie te benoemen. Informatieplicht Daarnaast komt er een uitbreiding van de informatieplicht vanuit het bestuur van de gemeenschappelijke regeling richting de raad. De plicht wordt actief in plaats van passief zoals nu. Hierbij gaat het niet alleen over de te nemen of genomen besluiten, maar over alle informatie die de raad nodig heeft om zijn taak goed te kunnen vervullen. De wijze waarop moet nog geregeld worden. Het betreft geen verantwoordingsplicht. Reactie werkgroep Zeer positieve wetswijziging wat de positie van de raad en van de raadsrapporteurs kan versterken.

De raadsrapporteurs zouden goed kunnen meedenken/adviseren richting gemeenschappelijke regelingen hoe deze informatieplicht precies ingevuld zou moeten worden. Inwonersparticipatie Burgerparticipatie wordt wettelijk verankerd. In elke regeling wordt afgesproken hoe om te gaan met participatie. Inwoners en belanghebbenden kunnen door dit amendement bij de voorbereiding, uitvoering en evaluatie van het beleid in regionale samenwerkingsverbanden betrokken worden. Bijvoorbeeld door inspreken bij een AB vergadering. Maar er kan ook voor worden gekozen deze inspraak te laten lopen via de gemeenteraden die het bijvoorbeeld meenemen in een zienswijze. Reactie werkgroep Over de invulling van deze nieuwe verplichting kan goed worden meegedacht door raadsrapporteurs. Daarnaast is in Baarn sowieso al de mogelijkheid voor inwoners om in te spreken op voorliggende zienswijzen op een begroting of kadernota van de gemeenschappelijke regeling, omdat dit als agendapunt en onderwerp op de raadsagenda wordt opgenomen. Vergoeding voor lidmaatschap gemeenschappelijke adviescommissies Er komt een extra vergoeding voor raadsleden die lid zijn van de gemeenschappelijke onderzoekscommissie (zie hieronder) en gemeenschappelijke adviescommissie.

De eerste door middel van een nog voorziene wijziging van het Rechtspositiebesluit conform de al bestaande vergoeding voor raadsleden die lid zijn van een onderzoekscommissie. De

2

tweede wordt geregeld in de Wgr, de vergoeding komt overeen met die welke raadsleden kunnen krijgen voor deelname aan bijzondere commissies zoals opgenomen in het Rechtspositiebesluit. Reactie werkgroep Het is aan de raden om te besluiten over een vergoeding, afhankelijk van de omvang en de zwaarte van de onderzoekscommissie en/of gemeenschappelijke adviescommissie. 2. Aanvullende controle-instrumenten voor gemeenteraden Recht op onderzoek doen naar GR De controlerende rol wordt ook versterkt door de mogelijkheid tot onderzoeken (enquête) van het functioneren van de gehele gemeenschappelijke regeling. Om dit te kunnen doen krijgen de raden die actief zijn binnen een gemeenschappelijke regeling de mogelijkheid een regionale onderzoekscommissie op te stellen. Dit alleen als er unanimiteit is van alle deelnemende raden (die in meerderheid beslissen). Reactie werkgroep Dit biedt een goed extra instrument voor raadsleden voor de controle op gemeenschappelijke regelingen. Deze wetswijziging wordt zeer positief ontvangen. Rol lokale rekenkamercommissies Lokale rekenkamercommissies worden in staat gesteld onderzoek te doen naar het gevoerde bestuur van een gemeenschappelijke regeling. Reactie werkgroep Volgens de werkgroep is dit nu ook al het geval in Baarn, maar het is goed dat daar nu echt duidelijkheid over komt. Deze wetswijziging wordt positief ontvangen door de werkgroep. 3.

Verbeteren van de positie van gemeenteraden met betrekking tot het functioneren van de GR Evaluatie en scherper afspraken over uittreding Gemeenteraadsleden krijgen meer mogelijkheden om invloed te hebben op het functioneren van een regeling, bijvoorbeeld via verplichte afspraken over evaluatie van de regeling en de verplichting om scherpere afspraken te maken over (financiële) gevolgen van uittreding voor de uittredende deelnemers. Op deze manier bestaat vooraf al duidelijkheid bij alle deelnemers over de (financiële) gevolgen die een eventuele uittreding met zich meebrengt. Reactie werkgroep. Deze wetswijziging wordt positief ontvangen. Raadsrapporteurs zouden namens de raad goed kunnen kijken en mee kunnen denken over hoe deze wijziging wordt opgepakt door de gemeenschappelijke regelingen.

3

Aanpassing planning begrotingscyclus Financiële stukken van regelingen bevatten vaak te weinig inhoud en komen te vroeg. Daarom worden de uiterste termijnen verruimd. Per regeling kan gekozen worden voor kortere termijnen, maar niet voor latere data. Sluit daardoor beter aan op de gemeentelijke begrotingscyclus en langer de tijd voor gemeenteraden om een zienswijze te geven. - De kadernota moet voor 30 april naar de gemeenteraden worden gestuurd in plaats van 15 april - De begroting van een regeling moet uiterlijk 15 september naar gedeputeerde staten worden gestuurd in plaats van 1 augustus; en de ontwerpbegroting moet uiterlijk 12 weken voor 15 september voor een zienswijze aan gemeenteraden worden aangeboden, in plaats van 8 weken Reactie werkgroep. Met betrekking tot deze wijziging is het nog onduidelijk of dit ten positieve of ten negatieve zal uitpakken voor het recht van de gemeenteraden. Het is daarom volgens de werkgroep juist van belang om raadsrapporteurs in te stellen die dit nauwgezet kunnen volgen, kunnen adviseren richting gemeenschappelijke regelingen en dit ook kunnen terugkoppelen naar de gemeenteraad.

4