Programmabegroting 2023

2023

Kosten taakvelden Begroting gemeente Baarle-Nassau Begroting ABG (60%) Inkomsten taakvelden Netto kosten taakveld riool

373.355 94.120 -3.934 463.541

406.467 94.120 -3.934 496.653

Toe te rekenen kosten: Overhead ABG (40%) incl. (omslag)rente BTW Totale kosten

62.746 116.532 642.819

62.746 109.843 669.242

Opbrengst heffingen

678.000

659.000

Dekking Mutatie voorziening (positief = toevoegen, negatief = onttrekken)

102% 35.181

98% -10.242

Uit de tabel valt af te lezen dat de rioolheffing in 2023 voor een bedrag van € 10.000 minder dan kostendekkend is. De onderhoudslasten nemen toe en de opbrengsten nemen af door het dalende watergebruik, ondanks de tariefstijging van 4,5%. Ten behoeve van de sluitende exploitatie wordt het jaarlijkse tekort/overschot verrekend met de voorziening VGRP. Op basis van het VGRP 2021-2025 dient gedurende deze planperiode het tarief jaarlijks met 4,5% verhoogd te worden. In onderstaande tabel wordt het tariefvoorstel 2023 afgezet tegen het tarief 2022.

72

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

Rioolheffing per m3

2022 € 1,35

2023 € 1,41

wijziging 4,5%

Retributies Retributies worden geheven als de gemeente een dienst verleent aan een individu of een van haar bezittingen ter beschikking stelt. Voorbeelden van retributies zijn leges, markt- en standplaatsgelden en lijkbezorgingsrechten (grafrechten). In 2017 zijn de werkprocessen achter titel 1 (algemene dienstverlening) en titel 2 (dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/omgevingsvergunning) van de legesverordening geharmoniseerd tussen de drie ABG gemeenten. Dit heeft ertoe geleid dat vanaf 2018 in alle drie de gemeenten dezelfde tarieven worden geheven voor de gemeentelijke dienstverlening op het gebied van burgerzaken en omgevingsvergunningen, enkele uitzonderingen daargelaten (met name het tarief bouwleges). Om te voorkomen dat de tarieven weer uit elkaar gaan groeien wordt aan alle drie de ABG gemeenten voorgesteld om de geharmoniseerde tarieven met hetzelfde percentage te indexeren. Dit percentage is gekoppeld aan het inflatiecijfer van het gemeentefonds (3% in 2023). Voor de overige tarieven is dezelfde index gehanteerd. In 2019 zijn stappen gezet om de berekening van de kostendekkendheid van de leges structureel in te bedden in de Planning & Control cyclus. Jaarlijks bij het opstellen van de begroting wordt een kostendekkendheidsanalyse gemaakt van de legesverordening.

De lasten worden berekend aan de hand van de normatieve tijdsbesteding en de toerekenbare uurtarieven. De baten worden berekend op basis van de verwachte productie en de geïndexeerde legestarieven. De legesverordening telt zo’n 35 hoofdstukken met in totaal ongeveer 200 tarieven. Het voert te ver om in deze paragraaf van elk hoofdstuk een overzicht op te nemen zoals we dat voor de afvalstoffenen rioolheffing hebben gedaan. Bij de legesverordening kan worden volstaan met een samenvatting van de totalen (baten en lasten) per hoofdstuk in één overzicht. Vooraf wordt nog opgemerkt dat de financiële gevolgen van de nieuwe Omgevingswet niet zijn verwerkt in onderstaand overzicht. De wetsbehandeling in de Eerste Kamer staat gepland in oktober, waarna duidelijk wordt of deze wet daadwerkelijk per 1 januari 2023 in werking treedt. De Omgevingswet leidt tot een aantal wijzigingen in titel 2 van de legesverordening. Deze wijzigingen en de financiële gevolgen daarvan worden meegenomen in het raadsvoorstel voor de nieuwe belastingverordeningen 2023.

Kostendekkendheid gemeentelijke leges 2023 Titel 1 Algemene dienstverlening Hoofdstuk 1 Burgerlijke stand Hoofdstuk 2 Reisdocumenten en Nederlandse identiteitskaart Hoofdstuk 3 Rijbewijzen Hoofdstuk 4 Verstrekkingen uit de basisregistratie personen Hoofdstuk 9 Overige publiekszaken Hoofdstuk 10 Gemeentearchief Hoofdstuk 16 Kansspelen Hoofdstuk 17 Telecommunicatie Hoofdstuk 18 Verkeer en vervoer Hoofdstuk 19 Diversen Totaal titel 1

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

€ € € € € € € € € € €

73

Baten

Lasten

9.394 18.372 28.337 1.387 6.695 468 666 10.155 2.209 154 77.837

€ 19.356 € 20.384 € 32.958 € 1.804 € 8.480 € 711 € 845 € 13.087 € 5.465 € 95 € 103.185

Titel 2 Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/ omgevingsvergunning Hoofdstuk 2 Vooroverleg/beoordeling conceptaanvraag Hoofdstuk 3 Omgevingsvergunning Hoofdstuk 7 Wijziging omgevingsvergunning als gevolg van wijziging project Hoofdstuk 10 In deze titel niet benoemde beschikking Totaal titel 2

€ € € € €

24.755 462.988 75 646 488.464

Titel 3 Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn en niet vallend onder titel 2 Hoofdstuk 1 Horeca Hoofdstuk 2 Organiseren evenementen of markten Hoofdstuk 7 In deze titel niet benoemde vergunning, ontheffing of andere beschikking Totaal titel 3

€ € € €

3.057 3.176 23 6.256

Totaal legesverordening

€

572.556

€ 42.594 € 485.634 € 120 € 1.039 € 529.387

€ € € €

3.608 5.405 41 9.054

€ 641.627

Uit de tabel valt af te lezen dat de kostendekkendheid van de leges binnen de marge van 100% kostendekkendheid valt. Wij zullen de kostendekkendheid jaarlijks blijven monitoren en de resultaten hiervan opnemen in deze paragraaf.

Vrij besteedbare heffingen De ongebonden heffingen zijn een belangrijk politiek instrument en maken integraal onderdeel uit van het gemeentelijk (belasting-)beleid. De heffingsinkomsten zijn in principe vrij besteedbaar.

Onroerende zaakbelasting Inwoners betalen onroerendezaakbelasting (OZB) als zij op 1 januari van een belastingjaar eigenaar zijn van een woning of gebruiker en/of eigenaar van een niet-woning. De OZB is gebaseerd op de WOZ-waarde op 1 januari van het voorgaande jaar. De gemeente bepaalt de OZB-aanslag op basis van de getaxeerde waarde van de onroerende zaak (de WOZ-waarde). Deze waarderingsgrondslag wordt jaarlijks middels hertaxatie, volgens de regels in de Wet Waardering Onroerende Zaken (Wet WOZ), vastgesteld. Het beleid tot nu toe is altijd geweest dat de OZB-opbrengst niet beïnvloed wordt door de hertaxaties van het onroerend goed. Met andere woorden: als de totale waarde van het onroerend goed daalt, als gevolg van lagere taxatiewaarden, zullen de OZB-tarieven extra stijgen zodat de totale opbrengst gelijk blijft (het omgekeerde geldt uiteraard ook). Net als in voorgaande jaren is ook voor 2023 dit beleidsuitgangspunt gehanteerd. Voorstel tarieven 2023 Woningen eigenaren Niet-woningen eigenaren Niet-woningen gebruikers

2022 0,0890% 0,1640% 0,1310%

2023 N.t.b. N.t.b. N.t.b.

De WOZ waardering is ten tijde van het opstellen van deze begroting nog niet bekend, waardoor de tarieven nog niet berekend kunnen worden. De OZB-opbrengsten ten opzichte van 2022 stijgen met 3%. Een deel hiervan wordt gerealiseerd door een toename van het aantal (niet-)woningen. Toeristenbelasting Voor personen die niet staan ingeschreven in de gemeente heffen wij een toeristenbelasting als zij blijven overnachten in een hotel, een pension of een ander vakantieonderkomen. Voor de toeristenbelasting zijn de houders van de hotels, pensions en campings belastingplichtig. Zij kunnen het tarief aan de toerist doorberekenen.

74

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

Voorstel tarieven 2023 Tarief per overnachting

2022 € 1,27

2023 € 1,31

wijziging +3%

Forensenbelasting Forensenbelasting wordt geheven op natuurlijke personen die, zonder in de gemeente hoofdverblijf te hebben, op meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zichzelf en/of hun gezin een gemeubileerde woning in de gemeente beschikbaar houden. Voorstel tarieven 2023 maximaal 15 m2 meer dan 15 m2, doch niet meer dan 20 m2 meer dan 20 m2, doch niet meer dan 30 m2 meer dan 30 m2, doch niet meer dan 40 m2 meer dan 40 m2, doch niet meer dan 60 m2 meer dan 60 m2, doch niet meer dan 80 m2 meer dan 80 m2, doch niet meer dan 100 m2 meer dan 100 m2

2022 € 81,00 € 119,00 € 149,00 € 206,00 € 250,00 € 327,00 € 407,00 € 485,00

2023 € 83,00 € 123,00 € 153,00 € 212,00 € 258,00 € 337,00 € 419,00 € 500,00

wijziging +3% +3% +3% +3% +3% +3% +3% +3%

Reclamebelasting Deze belasting wordt geheven van elke ondernemer die een reclame-uiting heeft binnen de bebouwde kom van de gemeente Baarle-Nassau. De opbrengst van deze belasting wordt geheel aangewend ter bevordering van de lokale economie. In Baarle-Nassau zijn 2 zones aangewezen waarbinnen de belastingplicht geldt. De belasting wordt berekend op basis van de WOZ-waarde van de bedrijfsvestiging. Tot een WOZ-waarde van € 150.000 geldt een vast tarief, daarboven wordt dit bedrag vermeerderd met een vast bedrag per € 1.000. De reclamebelasting bedraagt maximaal € 762,00 per vestiging. Voorstel tarieven 2023 Bij een WOZ-waarde t/m € 150.000: - Zone 1, vast bedrag - Zone 2, vast bedrag Bij een WOZ-waarde boven de € 150.000, voor iedere € 1.000 daarboven: - Zone 1 - Zone 2 (*) met een maximumbedrag van € 785,00.

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

2022

2023

wijziging

€ 152,00 € 76,00

€ 157,00 € 78,00

+3% +3%

€ 1,18 € 0,59

€ 1,22 € 0,61

+3% +3%

75

Precariobelasting De precariobelasting wordt geheven van degenen die één of meer voorwerpen heeft in de openbare ruimte, zoals terrassen. Voorstel tarieven 2023 2022 € 26,80 € 2,68

Per m2 per jaar Per m2 per maand

2023 € 27,60 € 2,76

wijziging +3% +3%

Ontwikkeling van de lokale lastendruk Jaarlijks brengt het Coelo (het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden) een Atlas van de lokale lasten uit. Daarin is op het vlak van de lokale lastendruk een vergelijking van alle Nederlandse gemeenten gemaakt. Uitgangspunt voor de berekening van de lokale lastendruk zijn de lasten OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing voor een gemiddeld meerpersoonshuishouden. De volgende tabel geeft de meerjarige ontwikkeling van de lokale woonlasten weer voor de jaren 2021-2023: Woonlasten Onroerende zaakbelasting* Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal woonlasten Stijging (Absoluut) Stijging (Relatief)

2021 € 364 € 260 € 175 € 799

Gemiddelde woonlasten (COELO) Provincie Noord-Brabant Gemeenten < 25.000 inwoners Gemeente Alphen-Chaam Gemeente Gilze en Rijen Gemeente Goirle Gemeente Hilvarenbeek Gemeente Zundert *

2022 € 361 € 266 € 183 € 810 € 11 1,4%

2023 € 368 € 271 € 191 € 830 € 20 2,5%

€ 838 € 949 € 1.058 € 683 € 938 € 914 € 1.078

n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b. n.t.b.

Sinds kort (december 2021) publiceert het CBS ook de afzonderlijke gemiddelde woz-waarden van koop- en huurwoningen. Omdat de gemiddelde woz-waarde van koopwoningen een beter beeld geeft van de gemiddeld betaalde ozb door huishoudens met een koopwoning gaat het COELO voortaan uit van deze waarde – dus met ingang van 2022. De waarde van huurwoningen is over het algemeen lager dan die van koopwoningen. Wanneer we uitgaan van de gemiddelde woz-waarde van koop- en huurwoningen samen, dan gaan we eigenlijk uit van een te lage waarde wanneer we willen laten zien wat een huishouden met een koopwoning gemiddeld betaalt.

Bij de berekening van de woonlasten voor Baarle-Nassau gaan we uit van de waarden die door het COELO voor een meerpersoonshuishouden gehanteerd worden: - OZB: begrote opbrengsten 2022, plus 3% voor 2023 en min 1% areaalontwikkeling voor 2023; (o.b.v. gemiddelde WOZ-waarde koopwoningen in BLN, 2021 > € 375.000 - 2022 > € 405.750) - Afvalstoffenheffing: begrote opbrengsten 2022 plus 2%; (2022: vastrecht € 219 + 198 kg restafval à € 0,24) - Rioolheffing: waterverbruik meerpersoonshuishouden met een waterverbruik van 135 m³, plus 4,5% tariefstijging voor 2023.

76

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

Kwijtscheldingen Zoals binnen onze gemeente gebruikelijk bestaat de mogelijkheid om voor de aanslagen rioolheffing en afvalstoffenheffing jaarlijks een verzoek om kwijtschelding in te dienen. Personen die aan de voorwaarden voldoen (betrokkenen hebben geen vermogen en de betalingscapaciteit is te laag om de aanslag te betalen), kunnen door het indienen van een dergelijk verzoek voor één of beide heffingen kwijtschelding ontvangen. In de tariefberekeningen voor de afvalstoffen- en rioolheffing is rekening gehouden met de inkomstenderving door kwijtschelding.

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

77

B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing

B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is bepaald dat gemeenten hun beleid voor risicomanagement moeten vastleggen en op basis van een risicoprofiel hun financiële weerstandsvermogen moeten bepalen. Risicomanagement is vooral bedoeld er voor te zorgen dat het optreden van risico’s zo weinig mogelijk nadelige gevolgen heeft op de uitvoering van het bestaande beleid en het realiseren van de gestelde doelen. Door het in beeld brengen en kwantificeren van de risico’s kan bepaald worden welk bedrag nodig is om de nadelige gevolgen op te vangen indien risico’s zich daadwerkelijk voordoen.

Risicoprofiel De risicoanalyse heeft plaats gevonden ten tijde van het opstellen van de begroting 2023. Er zijn circa 40 risico’s geïdentificeerd waarvan de kans en financieel gevolg zijn ingeschat. Door aan elk risico een score toe te kennen zijn risico’s te rangschikken en te prioriteren om te managen. De risicoscore wordt bepaald door de formule kans x geldgevolg. In deze paragraaf worden de tien risico’s met de hoogste score gepresenteerd waarbij de risico’s van de bouwgrondexploitaties niet zijn meegenomen. De tien grootste risico’s per 1 januari 2023 zijn: Programma

0. Bestuur en ondersteuning

6. Sociaal Domein

Omschrijving risico

Kans

Hogere fin. bijdrage aan ABG Hogere bijdrage ABG interne organisatie

40% 20%

€ €

400.000 € 400.000 €

160.000 80.000

Onjuist uitgevoerde bestuurlijke processen leiden tot juridische claims en/of extra kosten

10%

€

1.000.000 €

100.000

ABG ICT (o.a. een mogelijke hack) Gebruik huishoudelijke hulp

75% 50%

€ €

125.000 € 150.000 €

93.750 75.000

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

79

Financieel gevolg

Benodigde weerstandscapaciteit

Programma

Omschrijving risico

Kans

8. Volkshuisvesting, Onderhoud openbare ruimte Ruimtelijke Ordening en Lagere legesopbrengsten Stedelijke Vernieuwing omgevingsvergunningen

20% 50%

€ €

500.000 € 125.000 €

100.000 62.500

Onderhoud openbaar groen (parken/plantsoenen)

30%

€

175.000 €

52.500

Door de stijgende inflatie is de stelpost indexatie niet toereikend

50%

€

250.000 €

125.000

Door aanpassing verdeelmaatstaven of lagere uitgaven van het Rijk kan de algemene uitkering dalen

80%

€

140.000 €

112.000

€

960.750

9. Algemene dekkingsmiddelen

Financieel gevolg

Totaal:

Benodigde weerstandscapaciteit

De totaal benodigde weerstandscapaciteit van alle risico's van de gemeente Baarle-Nassau bedraagt € 1.380.000. Dat is € 6.000 meer dan de berekende benodigde weerstandscapaciteit in het kader van de jaarrekening 2021. De beperkte toename wordt veroorzaakt door met name (positieve) wijzigingen van de risicobedragen bij jeugdzorg en corona en een (negatieve) wijziging door een stijgende inflatie. Omdat risico’s zich in de meeste gevallen niet tegelijkertijd zullen voordoen, kan risicosimulatie worden toegepast. Op basis van een dergelijke simulatie zal de benodigde weerstandscapaciteit lager uitvallen dan het totaal van de risico’s. Risicosimulatie is een ingewikkelde statistische kansberekening die alleen toegevoegde waarde heeft als de massa, dat wil zeggen het aantal risico’s, groot genoeg is. Dat is in Baarle-Nassau niet het geval.

Weerstandscapaciteit / Weerstandsvermogen Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit bestaat uit de financiële middelen die de gemeente kan inzetten om de nadelige gevolgen van de risico’s (niet begrote kosten) op te vangen en bevat twee componenten: • •

een incidentele component bestaande uit de algemene weerstandsreserves en het geraamde bedrag voor onvoorziene lasten die als buffer dienen voor het tijdelijk opvangen van negatieve exploitatieresultaten; een structurele component bestaande uit de onbenutte belastingcapaciteit en capaciteit uit hoofde van de overige heffingen.

De onbenutte capaciteit uit belastingen en heffingen zijn geen middelen die direct beschikbaar zijn en er spelen politieke overwegingen een rol voordat tot een verhoging van de gemeentelijke tarieven wordt overgegaan. Daarom is ervoor gekozen deze niet mee te nemen in de berekening van de beschikbare weerstandscapaciteit. De beschikbare weerstandscapaciteit is als volgt berekend:

80

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

nr. Omschrijving

2022

2023

2024

2025

2026

3.300.330

2.318.580

2.179.871

2.179.871

2.179.871

A Algemene reserve stand per 01 januari Claims op basis van raadsbesluiten 1 BP met verbrede reikwijdte 2 Beleid Vrijkomende Agrarische Verbouwing 3 Omgevingswet (projectmanager ABG) 4 Omgevingswet 5 Aanpak vroegsignalering schulden 6 Digital. milieu-, bouw- en omgevingsvergunningen 7 Bestemming resultaat jaarrekening 2021 8 Visie sociaal domein 9 Woonwagenbeleid 10 Implem.kosten toetreding GR Hart van Brabant 11 Evaluatie pilot wijk GGD-er 12 Extra capaciteit wonen 13 Nieuwe gemeenteraad 14 Deelname Van Gogh Nationaal Park 15 Grensstation 16 Afschrijvingslasten verbouwing Bremerpoort 17 Actualis. omgevingsvisie + opstellen programma's 18 Basisinfrastructuur Bels Lijntje 19 Uittredingskosten GR Veilig Thuis 20 Onderzoek toekomstig gebruik gemeentehuis (Meerjaren)begroting 21 Bestemming resultaat jaarrekening 2022 t/m 2025 22 Ondernemerspeiling 23 Digitalisering persoonskaarten 24 Pilot subsidieverwerving 25 Opstellen cultuurhistorische waardenkaart

-115.000 -8.179 -21.600 -56.498 -11.846 -58.710 -301.000 -73.050 -5.000 -4.014 -8.012 -10.341 -15.000 -8.500 -10.000 -200.000 -25.000 -30.000

-8.500

-53.209 -20.000

pm

pm -15.000 -7.000 -20.000 -35.000

pm

pm

pm

2.318.580

2.179.871

2.179.871

2.179.871

2.179.871

1.203.214

1.220.599

1.227.929

1.238.367

1.253.780

20.100 9.788 -12.503

7.330

10.438

15.413

1.220.599

1.227.929

1.238.367

1.253.780

1.253.780

27.670

27.670

27.670

27.670

27.670

D beschikbare weerstandscapaciteit

3.566.849

3.435.470

3.445.908

3.461.321

3.461.321

E benodigde weerstandscapaciteit

1.380.000

1.380.000

1.380.000

1.380.000

1.380.000

2,58

2,49

2,50

2,51

2,51

uitstekend uitstekend uitstekend

uitstekend

stand per 31-12 (afgerond) B Algemene bedrijfsreserve grondexploitaties stand per 01 januari 1 Winstneming Nassaulaan 2 Winstneming Maaijkant 2e fase 3 Gebiedsvisie voor transformatiegebieden kern BLN stand per 31-12 (afgerond) C Onvoorzien

F weerstandsvermogen (ratio) kwalificatie

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

uitstekend

81

Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is te definiëren als “het vermogen van de gemeente Baarle-Nassau om financiële risico’s op te kunnen vangen teneinde haar taken te kunnen voortzetten”. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen voor zijn afgesloten (de benodigde weerstandscapaciteit). Het weerstandsvermogen is van belang bij het beoordelen van de financiële positie van de gemeente en wordt uitgedrukt in een verhoudingsgetal, de weerstandsratio. Op basis van de benodigde en de beschikbare weerstandscapaciteit wordt het weerstandsvermogen bepaald via de volgende formule:

Weerstandsratio

Beschikbare Weerstandscapaciteit -----------------------------Benodigde Weerstandscapaciteit

=

=

€ 3.566.849 ------------------ = 2,58 € 1.380.000

De weerstandsratio voor 2022 is momenteel 2,58. Dit is ongeveer gelijk aan de laatste herberekening bij de jaarrekening 2021. Voor de beoordeling van de weerstandsratio zijn een aantal klassen gedefinieerd: Ratio weerstandsvermogen > 2,0 1,4 < x ≤ 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6

Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende

Bij de vaststelling van de perspectiefnota 2013-2016 heeft de gemeenteraad besloten de norm te stellen op ruim voldoende (1,4 - 2,0). Momenteel wordt dus voldaan aan deze norm. Tenslotte dient nog te worden opgemerkt dat bovenstaande berekening een momentopname is. Door het voortschrijdend inzicht en de voortgang van de lopende projecten veranderen de risico’s continu.

Financiële kengetallen De kengetallen helpen de leden van de gemeenteraad inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente. Het doel van de kengetallen en de beoordeling ervan is om raadsleden inzicht te geven in de financiële positie van hun gemeente. Financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

82

Rekening 2021 3% 2%

Begroting 2022 13% 13%

Begroting 2023 25% 25%

Begroting 2024 44% 43%

Begroting 2025 50% 49%

Begroting 2026 54% 53%

66% -1% 0% 90%

56% 2% -1% 90%

50% 0% -3% 89%

43% 1% -2% 89%

40% 1% 0% 89%

39% -4% 0% 88%

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

Netto schuldquote De netto schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de baten. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Normaal bevindt de netto schuldquote van een gemeente zich ergens tussen de 0% en 100%. De percentages voor Baarle-Nassau lopen op, dit betekent dat de schuld toeneemt. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel inals exclusief doorgeleende gelden weergegeven (netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen). Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden wordt berekend is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen (betreft met name leningen aan sportverenigingen en startersleningen). Uit de kengetallen valt af te lezen dat er slechts in beperkte mate gelden zijn doorgeleend. Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen.

Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. In het algemeen wordt een getal tussen 25% en 40% als een minimum gezien. BaarleNassau voldoet met circa 50% voor 2023 aflopend naar 39% in 2026 aan deze norm. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting wordt thans het onderscheid gemaakt tussen structurele en incidentele lasten. De aard van de lasten en baten bepaalt in eerste instantie of een begrotingspost als incidenteel of structureel aangemerkt wordt. Om de structurele lasten en baten te bepalen worden de incidentele lasten en baten van de totale lasten en baten afgetrokken. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Het percentages voor Baarle-Nassau bedraagt voor 2023 0% en voor 2024 en 2025 1%, wat duidt op een sluitende begroting. Voor 2026 is op dit moment sprake van een behoorlijk tekort. Grondexploitatie Grondexploitaties kunnen een forse impact hebben op de financiële positie van een gemeente.

De boekwaarde van de voorraden grond is van belang omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Voor de berekening van dit kengetal wordt de boekwaarde van de in exploitatie genomen gronden, gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting of jaarstukken (ingevolge artikel 17 onderdeel van het BBV = exclusief mutaties reserves) en uitgedrukt in een percentage. Het financiële effect van de huidige grondexploitaties op de begroting van BaarleNassau is beperkt. Belastingcapaciteit De ruimte die een gemeente heeft om zijn belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het Coelo publiceert deze lasten ieder jaar in de Atlas van de lokale lasten. Onder de woonlasten wordt verstaan de OZB, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZ-waarde in die gemeente. Dit wordt afgezet tegen de gemiddelde woonlasten in Nederland in het voorafgaande jaar. Baarle-Nassau heeft lagere woonlasten dan gemiddeld, dat blijkt ook uit dit kengetal. Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

83

C: Onderhoud kapitaalgoederen

C: Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Wij zijn inrichter, beheerder en voor een groot deel ook eigenaar van de openbare ruimte in BaarleNassau. Bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte ontstaan kapitaalgoederen zoals wegen, riolering, water en groen. Kapitaalgoederen zijn van directe invloed op een goed, veilig en efficiënt leef-, werk- en woonmilieu voor de inwoners. Daarnaast is het financieel belang van goed beheer en onderhoud van kapitaalgoederen groot, omdat we de waarde ervan dienen te behouden en het een aanzienlijk beslag op onze begroting legt. Naast producent en beheerder van die kapitaalgoederen zijn we er zelf ook gebruiker van. Bij het uitvoeren van onze taken maken we bijvoorbeeld gebruik van het gemeentehuis en de gemeentewerf.

Beleidsdocumenten • • • • •

Wegbeheerplan 2019-2024 VGRP 2021-2025 Onderhoudsplanningen gebouwen 2018-2027 Beleidsplan sport en bewegen 2021-2025 "Baarle Beweegt" Groenvisie Grenzeloos groen 2017

Wegen Beleidskader Wegbeheer is een wezenlijk onderdeel van het beheer van de openbare ruimte. Om deze openbare ruimte, welke voor een belangrijk gedeelte het leefgenot en de veiligheid voor onze inwoners bepaalt, op een verantwoorde wijze te kunnen beheren zijn middelen nodig. Om deze middelen zo efficiënt en effectief mogelijk in te zetten is bestuurlijk gekozen voor de methode van Rationeel wegbeheer van de CROW. In het door de raad op 7 november 2018 vastgestelde wegbeheerplan is opgenomen de minimale technische kwaliteit van de verharding conform de CROW-richtlijn te houden (minimaal niveau B). In het najaar van 2022 is voor het laatst een weginspectie uitgevoerd. Uit de inspectie blijkt dat geen sprake is van noemenswaardig achterstallig onderhoud waar de komende jaren prioriteit aan gegeven dient te worden. Op basis van de weginspectie zal het wegbeheerplan geactualiseerd worden voor de periode 2023-2027. Naar verwachting is het wegbeheerplan gereed in het voorjaar van 2023. Financiële consequenties De financiële consequenties van het nieuwe wegbeheerplan 2023-2027 zijn nog niet bekend. De financiële ramingen in de begroting 2023-2026 zijn daarom nog gebaseerd op het oude wegbeheerplan.

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

85

Financiële consequenties in de begroting De uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden wijken vaak af ten opzichte van de planning uit het wegbeheerplan. Dit wordt met name veroorzaakt door het feit dat projecten integraal aangepakt worden. Daarbij wordt niet alleen naar de onderhoudstoestand van de weg gekeken maar ook naar eventueel noodzakelijke maatregelen op het gebied van verkeer, groen, riolering en openbare verlichting. Omdat het bedrag voor onderhoud (groot en klein) in de praktijk van jaar tot jaar niet erg veel afwijkt, is de onderhoudsvoorziening opgeheven. In plaats daarvan wordt jaarlijks in de begroting een bedrag voor uit te voeren onderhoudswerkzaamheden opgenomen. Voor de periode 2023 tot en met 2026 zijn de volgende bedragen opgenomen voor groot onderhoud; 2023 € 299.000 , 2024 € 305.000, 2025 € 301.000 en 2026 € 314.000.

Riolering en water Beleidskader De raad heeft op 4 november 2020 het Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan 2021-2025 (VGRP) vastgesteld. Het beleid, zoals opgenomen in het VGRP, is gericht op: • • • • •

Het inzamelen van het binnen gemeentelijk gebied geproduceerde afvalwater; Het inzamelen van hemelwater; Het transporteren van het ingezamelde water naar een geschikt lozingspunt; Het voorkomen van ongewenste emissies naar oppervlaktewater, bodem en grondwater; Het zoveel mogelijk beperken van overlast voor de woonomgeving (in de breedste zin van het woord); Het doelmatig beheren van de riolering, het oppervlaktewater en grondwater tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten.

Financiële consequenties Op basis van het VGRP 2021-2025 bedragen de jaarlijkse kosten voor onderhoud aan de riolering € 190.000. Financiële consequenties in de begroting De jaarlijkse onderhoudskosten worden verantwoord binnen de gesloten exploitatie riolering. Het saldo tussen de totale lasten en baten binnen de exploitatie riolering wordt toegevoegd of onttrokken aan de voorziening riolering.

Gebouwen Beleidskader Het college van B&W heeft op 11 december 2018 de meerjaren-onderhoudsplanning 2018-2027 voor de gemeentelijke gebouwen vastgesteld. Jaarlijks wordt bekeken of er tussentijdse aanpassingen nodig zijn. De nota gebouwenbeheer geeft inzicht in het geplande groot en klein onderhoud voor 2023 en een doorkijk voor de komende jaren. Voor al het in 2023 geplande onderhoud geldt, dat telkens wordt bekeken of het onderhoud noodzakelijk is of dat bepaalde werkzaamheden doorgeschoven kunnen worden. Daarnaast worden de onderhoudswerkzaamheden zoveel mogelijk afgestemd met de gebruikers van de gebouwen. Financiële consequenties Op basis van de meerjaren-onderhoudsplanning is gedurende de periode 2018-2027 voor groot onderhoud een totaalbedrag benodigd van € 865.000. Financiële consequenties in de begroting De afgelopen jaren is gebleken dat de uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden vaak afwijken ten opzichte van de onderhoudsplanningen. Dit wordt met name veroorzaakt door

86

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

onderhoudswerkzaamheden pas uit te voeren wanneer deze noodzakelijk zijn en niet wanneer deze gepland zijn. Omdat het bedrag voor groot onderhoud in de praktijk van jaar tot jaar niet erg veel afwijkt, zijn de onderhoudsvoorzieningen opgeheven. In plaats daarvan wordt jaarlijks in de begroting een bedrag voor uit te voeren onderhoudswerkzaamheden opgenomen. Voor de periode 2023 tot en met 2026 zijn de volgende bedragen opgenomen voor groot onderhoud; 2023 € 101.000, 2024 € 83.000, 2025 € 144.000 en 2026 € 89.000. In deze bedragen is geen rekening gehouden met eventuele onderhoudswerkzaamheden bij het cultureel centrum. Dit in verband met de (ver)nieuwbouw van betreffend pand.

Buitensportaccommodaties Beleidskader De raad heeft op 29 september 2021 het beleidsplan sport en bewegen 2021-2025 "Baarle Beweegt" vastgesteld. Hierin is tevens het beleid met betrekking tot het groot onderhoud (vervangingsinvesteringen) aan de buitensportaccommodaties opgenomen. Het groot onderhoud betreft met name kosten voor het onderhouden/vervangen van de atletiekbaan, de tennisbanen, de voetbalvelden, regeninstallaties, veldverlichting, hekwerken/afrasteringen, netten, ballenvangers, doelen en de dugouts. Financiële consequenties in de begroting In de huidige meerjarenbegroting zijn de volgende bedragen geraamd voor groot onderhoud (vervanging); 2023 € 57.000, 2024 € 70.000, 2025 € 70.000 en 2026 € 70.000.

Groen Beleidskader Op 12 juli 2017 heeft de raad ingestemd met de Groenvisie Grenzeloos Groen. Grenzeloos groen betekent dat groen geen barrières vormt. Ook niet voor flora en fauna. Bij de inrichting van het groen is (bio)diversiteit daarom een belangrijk uitgangspunt. Het doel van de groenvisie is de groene karakteristiek van de gemeente te versterken en toekomstbestendig te houden. Op basis van de groenvisie worden de onderhoudswerkzaamheden gebaseerd op beeldkwaliteit, kwaliteitsniveau A in het centrum en kwaliteitsniveau B in de woon- en werkomgeving. Omdat de kwaliteit van het openbaar groen om uiteenlopende oorzaken geleidelijk afneemt, is planmatige vervanging noodzakelijk om op lange termijn de groene uitstraling te behouden. Daarnaast zal ook de groen- en boomstructuur van de hoofdwegen versterkt worden. Dit wordt gekoppeld aan de herinrichtingen die, na afronding van de omlegging Baarle, plaats zullen vinden. Daarbij zal met name aandacht besteed worden aan het realiseren van groeiplaatsen voor bomen. Financiële consequenties De jaarlijkse onderhoudskosten voor kwaliteitsniveau A in het centrum en kwaliteitsniveau B in de woon- en werkomgeving bedragen € 91.500 (o.b.v. de groenvisie). In de praktijk blijkt het niet mogelijk om in het centrumgebied het gewenste kwaliteitsniveau A te realiseren met het huidig beschikbare budget.

De totale kosten in verband met renoveren, herstellen en omvormen, met als doel het openbaar groen binnen de kern in 4 jaar op het gewenste kwaliteitsniveau te brengen, bedragen € 191.500 (o.b.v. de groenvisie). De bomen zijn hierbij buiten beschouwing gelaten. Financiële consequenties in de begroting Voor het totale groenonderhoud is in de begroting jaarlijks een bedrag van € 205.000 opgenomen (exclusief onderhoud bomen). Daarnaast is voor renovatie, herstel en omvorming jaarlijks een bedrag beschikbaar van € 60.000.

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

87

D: Financiering

D: Financiering Inleiding Regelgeving met betrekking tot de uitvoering van taken op het gebied van treasury is opgenomen in de Wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen.

Treasurystatuut Het beleid op dit onderdeel is voor onze gemeente vastgelegd in het Treasurystatuut 2019 gemeente Baarle-Nassau (raad 18 december 2019). De belangrijkste punten uit dit statuut zijn: • • • •

Het verzekeren van duurzame toegang tot de financiële markten tegen acceptabele condities; Het beschermen van gemeentelijke vermogens - en renteresultaten tegen ongewenste financiële risico’s (zoals rente -, koers -, krediet - en liquiditeitsrisico’s); Het minimaliseren van kosten bij het beheer van de geldstromen en financiële posities; Het optimaliseren van renteresultaten binnen de aangegeven kaders.

Voor het risicobeheer wordt in het statuut nader ingegaan op de algemene uitgangspunten (leningen en garanties), renterisicobeheer (kasgeldlimiet en renterisiconorm), koersrisicobeheer, kredietrisicobeheer, intern liquiditeitsbeheer, en valutarisicobeheer.

Wet Fido De uitvoering van treasury is geregeld in de wet Financiering Decentrale Overheden (wet Fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde, prudente en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente middels een statuut te regelen.

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

89

Renteschema a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering b. De externe rentebaten (idem) Saldo rentelasten en rentebaten c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend

€ 157.600 -/- € € 157.600

-/- €

-

-/- €

-

+/+ €

-

c2. De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend c3. De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken (= projectfinanciering), die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

€ 157.600

d1. Rente over eigen vermogen d2. Rente over voorzieningen Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

+/+ € +/+ € € 157.600

e. De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) f. Renteresultaat op het taakveld Treasury

-/- € € 157.600

Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft het renterisico op korte termijn weer. Hieronder vallen alle kortlopende financieringen met een rentetypische looptijd korter dan 1 jaar. Het doel van deze limiet is om te voorkomen dat bij herfinanciering van de leningen, bij een (aanzienlijk) hogere rentestand, grote verschillen optreden in de hoogte van de rente die de gemeente moet betalen. Het niveau van de kasgeldlimiet is beperkt tot 8,5% van het totaal van de begroting. Voor onze gemeente is dit circa € 1,8 miljoen.

Renterisiconorm De renterisiconorm is ingesteld als instrument om de renterisico’s voor de vaste schuld te beheersen en wordt gebruikt in relatie tot het aangaan van vaste geldleningen. Het betreft de norm die het feitelijk renterisico op de vaste schuld met een looptijd van langer dan één jaar bepaalt. Jaarlijks mogen de renterisico’s door renteherziening en herfinanciering niet hoger zijn dan 20% van het begrotingstotaal. Op basis van de nu bekende gegevens (vaste schulden, renteherziening, aflossingen en nieuwe geldleningen) lopen wij geen renterisico in 2023.

Financieringsbehoefte De geraamde investeringen (vaste activa, grondbedrijf, uitgaven t.l.v. reserves en voorzieningen) bedragen in de begroting 2023 € 4,1 miljoen. De aflossingen op opgenomen geldleningen worden geraamd op € 0,1 miljoen. De afschrijvingen op de vaste activa inclusief de ontvangen aflossingen op verstrekte geldleningen worden geraamd op € 0,8 miljoen. De geraamde toevoegingen aan reserves

90

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

en voorzieningen bedragen € 0,1 miljoen. Het financieringstekort in 2023 bedraagt dus € 3,3 miljoen (€ 4,1 + € 0,1 - € 0,8 - € 0,1). Per 1 januari 2023 is naar verwachting sprake van een financieringstekort van 0,7 mln. Op basis van de begroting 2023 ontstaat eind 2023 een financieringstekort van ongeveer € 4,0 mln (-€ 0,7 - € 3,3). Dit betekent dat de gemeente in 2023 hiervoor middelen aan moet trekken. Omdat het financieringstekort in 2024 nog verder oploopt, is het uitgangspunt de benodigde middelen grotendeels met lang geld te financieren.

Houdbare overheidsfinanciën Rijk en decentrale overheden De Rijksoverheid en de decentrale overheden (gemeenten, provincies en waterschappen) zijn samen verantwoordelijk voor het begrotingstekort. In Europa zijn regels afgesproken over de overheidsfinanciën. Deze Europese begrotingsregels staan in het Stabiliteits- en Groeipact (SGP). Zij bepalen de normen voor het begrotingstekort (EMU-saldo) en de overheidsschuld (EMU-schuld). De regels gelden voor de gehele collectieve sector. Dus ook voor de decentrale overheden, zoals gemeenten en provincies. De Europese regeringsleiders hebben afgesproken de eisen uit het SGP te verankeren in nationale wetgeving. Nederland doet dat met de Wet Houdbare Overheidsfinanciën (Wet HOF). Deze wet is op 1 januari 2014 in werking getreden. De Wet houdbare overheidsfinanciën (Wet HOF) bevat het benodigde wettelijke instrumentarium voor het bereiken en in stand houden van houdbare overheidsfinanciën. De kern van de wet is verankering van de Europese begrotingsafspraken en de bepaling dat het Rijk en de decentrale overheden (gemeenten, provincies en waterschappen) een gelijkwaardige inspanning moeten leveren om aan deze afspraken te voldoen. De meest in het oog springende daarvan is het bereiken van begrotingsevenwicht op middellange termijn.

Met deze afspraak wordt uitdrukking gegeven aan de noodzaak van structurele reductie van het EMU-tekort en het garanderen van een houdbare EMU-schuld. De beheersing van het EMU-saldo is een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor het Rijk en de decentrale overheden. Immers, de inkomsten en uitgaven van de gehele collectieve sector zijn relevant voor de bepaling van het EMU-saldo. De gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de beheersing van het EMU-saldo komt tot uitdrukking in de Wet HOF door de bepaling dat Rijk en decentrale overheden gehouden zijn een gelijkwaardige inspanning te leveren aan het voldoen aan de Europese begrotingsafspraken. De eindverantwoordelijkheid voor de overheidsfinanciën als geheel ligt bij het Rijk. Gemeenten dienen hun tekort te houden onder de af te spreken percentages. Het Rijk wil gemeenten een boete opleggen via een korting op het Gemeentefonds wanneer zij de aan hen toegewezen EMU-norm overschrijden.

Schatkistbankieren Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Hierdoor hoeft de Nederlandse staat minder geld te lenen op de financiële markten en daalt de staatsschuld. Schatkistbankieren is ingevoerd voor gemeenten, provincies, waterschappen, en gemeenschappelijke regelingen. Dit heeft een positief effect op de omvang van de EMU-schuld. Depositotarieven en inleentarieven worden geharmoniseerd. Decentrale overheden, waaronder gemeenten, krijgen op de deposito’s een rente vergoed die gelijk is aan de rentes die de Nederlandse staat betaalt op leningen die ze op de markt aangaat.

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

91

E: Bedrijfsvoering

E: Bedrijfsvoering De paragraaf bedrijfsvoering biedt inzicht in de beleidsvoornemens inzake bedrijfsvoering. Bedrijfsvoering bestaat uit de onderdelen personeel, informatisering, automatisering, communicatie, organisatie, financieel beheer en beleid (waaronder de administratieve organisatie, treasury, planning en control en de interne controle) en facilitaire dienstverlening. De bedrijfsvoering van de gemeente Baarle-Nassau is vanaf 1 januari 2016 ondergebracht in de ABGorganisatie. De ABG-organisatie is de gezamenlijke ambtelijke organisatie van de bestuurlijk zelfstandige gemeenten Alphen-Chaam, Baarle-Nassau en Gilze en Rijen. De ABG-organisatie is in 6 jaar tijd uitgegroeid tot een sterke organisatie die haar meerwaarde voor haar gemeenten en de samenleving heeft bewezen. In de regio heeft de ABG-organisatie inmiddels ook haar positie verworven als volwaardig ambtelijk gesprekspartner. De ABG-organisatie en haar medewerkers leveren een duidelijke bijdrage aan een prettige en goed georganiseerde woon-, werk- en leefomgeving. Juist het werken in een complexe omgeving van meerdere gemeenten, besturen, vervlochten regio’s met overlappende disciplines en verschillende rollen biedt een blijvende uitdaging en vraagt maximale flexibiliteit en samenwerking. Om toekomstbestendig te blijven heeft de ABG het ‘ABG Plan’ opgesteld.

Daarin staat de inzet van de ABG om zich verder te ontwikkelen als professionals, sterk in het opdrachtgever- en opdrachtnemerschap, sterk als adviseur. Verbindend en oplossingsgericht. Deze paragraaf bedrijfsvoering is rondom de thema’s van het overheidsontwikkelmodel (OOM) opgesteld. Onzekerheid Gemeenten en de ABG-organisatie staan het komende jaar voor grote uitdagingen. De coronacrisis heeft een grote impact gehad op de samenleving en de economie. Nu dat voorbij lijkt te zijn, is er een nieuwe bron van onzekerheid: de oorlog in Oekraïne door de Russische inval. De mate waarin dit effect zal hebben op de gemeenten, is onvoorspelbaar. De economische gevolgen o.a. op de energieprijzen en de impact op de inflatie zijn verontrustend groot. De consequenties voor de samenleving zijn onzeker maar we verwachten dat meer inwoners ondersteuning nodig gaan hebben.

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

93

Bij dit alles moeten we ons er van bewust zijn dat we nog steeds te maken hebben met een arbeidsen inhuurmarkt die steeds verder verstoord raakt. Het aantrekken en behouden van personeel blijft dan ook een speerpunt. Deze onzekerheden vragen flexibiliteit om onze prioriteiten indien nodig aan te passen. Het is verstandig om vooruit te kijken en plannen te ontwikkelen zodat we sneller in staat zijn te reageren als dat nodig is. Strategie en beleid De ABG-organisatie ziet het als haar verantwoordelijkheid de ontwikkeling en uitvoering van beleid en dienstverlening voor inwoners, organisaties en bestuur van haar 3 gemeenten te verzorgen. De gekozen samenwerking moet de kwaliteit en continuïteit versterken. Een belangrijke randvoorwaardelijke stap naar de verdere doorontwikkeling van de organisatie is het proces naar centrale huisvesting. In 2021 zijn belangrijke stappen gezet in dit proces met o.a. het vaststellen van een stappenplan, het rapport van Nico van Mourik en het uitspreken van een blijvend commitment aan de ABG-organisatie. Dit geeft de organisatie ruimte om koers te zetten naar de toekomst en de verdere doorontwikkeling van de organisatie. Daarnaast willen de drie gemeenten hun samenwerking versterken door de opmaak van een gezamenlijke inhoudelijke agenda.

Management In het kader van de doorontwikkeling van de organisatie en het organiseren van ons management dichtbij de medewerkers wordt de sturingsfilosofie van de organisatie nader uitgewerkt en geïmplementeerd. De sturingsfilosofie is een verzameling van uitgangspunten die het management hanteert om richting te geven aan de organisatie. Een sturingsfilosofie bevat meerdere uitgangspunten die gericht zijn op de medewerker en de organisatiecultuur van de organisatie. Hier wordt duidelijk wat de medewerker van de organisatie mag verwachten. En wat de organisatie van de manager en de medewerker verwacht. In dat kader zetten we in op het verder verinnerlijken van de ABG-waarden, namelijk: daadkracht, eigenaarschap en verbindend vermogen. Vanuit onze sturingsfilosofie zetten we in op verdere inrichting van de organisatie en haar processen. Hierbij wordt invulling gegeven aan harmoniseren, planmatig werken en project- en procesmatig werken. Medewerkers In 2023 wil de organisatie inzetten op het samen met de medewerkers verder verinnerlijken van de ABG-waarden, namelijk: daadkracht, eigenaarschap en verbindend vermogen. We willen hiervoor de juiste tools bieden om onze mensen in staat te stellen om naast hun inhoudelijke expertise zich ook meer op sociaal-communicatieve kwaliteiten te ontwikkelen.

Hierbij oog te hebben voor de situatie waarin ‘de opdrachtgever’ verkeert, beïnvloeden en intensieve samenwerking met in- en externe partners zijn dan van groot belang. Het samenspel tussen bestuurders en de gemeentelijke organisatie vergt iets van de adviseurs. Maar ook onderkennen we dat een optimalisering van de samenwerking iets vraagt van de bestuurders. Om die reden worden ook zij ‘aangehaakt’ in het ontwikkeltraject. De inzet bij ziekteverzuim is om preventief (vroegsignalering, tijdige aandacht, training verzuimbegeleiding management) het ziekteverzuim te beïnvloeden. In 2021 was het percentage ziekteverzuim binnen ABG gemiddeld 4,1%. Dit is lager dan het landelijk gemiddeld verzuimcijfer

94

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

(5,5%). Het lang en zeer lang verzuim maakt met 3% het grootste deel uit van het ziekteverzuim. Deze categorie is niet of nauwelijks beïnvloedbaar vanuit werkgeverszijde. Dat betekent dat het wel beïnvloedbare kort verzuim relatief beperkt was in 2021. Daarom kiezen we voor het uitgangspunt te streven naar een verzuimcijfer onder het landelijk gemiddelde van 5,5%. Middelen en processen De planning en control-cyclus van de ABG en de P&C producten voor de vier organisaties zijn van een kwalitatief hoog niveau. De totstandkoming van deze producten en het waarborgen van deze kwaliteit vraagt van de organisatie de nodige inspanning. Tegelijkertijd zien we in onze omgeving grote veranderingen. De ontwikkeling op ICT-vlak heeft een grote invloed op het werkveld. Ook de aangekondigde wetgeving op de rechtmatigheidsverantwoording zal zijn invloed hebben op de werkwijze van de financiële organisatie alsook op de werkprocessen. Om hieraan invulling te geven zijn wij in 2022 gestart met het vormgeven van drie ontwikkellijnen die de groei naar een toekomstbestendige financiële organisatie mogelijk maken. Deze ontwikkellijnen zijn: • Operationele financiële processen & Dashboards; hieronder valt o.a.

de stroomlijning van processen van Purchase to Pay (p2p) en digitalisering van rapportageprocessen; • Rechtmatigheidsverklaring AO/IC; Kwaliteitsborging en financial control; • De adviseur als businesspartner; het vergroten van de beleids- en besluitvorming ondersteunende rol als partner van de organisatie. De behoefte aan tijd- en plaatsonafhankelijk werken (TPO) is nog onverminderd groot. TPO houdt in dat er flexibel wordt omgegaan met de werktijd, locatie en de wijze waarop het werk plaatsvindt, afgestemd op de benodigde interne en externe dienstverlening. De visie die hiervoor in 2021 is opgesteld en de implementatie ervan is een belangrijke bouwsteen in het proces van de huisvesting van de ABG-organisatie. De situatie van hybride werken versterkt de noodzaak om aandacht te blijven geven aan een goede telefonische bereikbaarheid. Samen met Equalit en andere deelnemende gemeenten is een gezamenlijk strategische agenda opgesteld. De gezamenlijkheid is noodzakelijk om focus aan te brengen en basis te creëren voor standaardisatie. In de strategische agenda staan drie thema’s centraal: Goede gemeentelijke dienstverlening die aansluit bij de behoefte en verwachting van de inwoners en bedrijven. Data gedreven werken waarbij op een integrale, gefundeerde en duurzame manier met data wordt omgegaan.

Werken op een moderne betrouwbare infrastructuur en waar verantwoord mogelijk doorontwikkeling naar Common Ground.

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

95

F: Verbonden partijen

F: Verbonden partijen Inleiding In deze paragraaf wordt aandacht besteed aan de zogenoemde ‘verbonden partijen’ van de gemeente Baarle-Nassau. Voor gemeenten geldt soms dat de optimale schaal waarop taken moeten worden uitgevoerd niet overeenkomt met de schaal van de gemeente. Om die taken toch op het daarvoor geëigende schaalniveau uit te kunnen voeren is een groot aantal samenwerkingsverbanden tot stand gekomen. Niet elk samenwerkingsverband is echter een verbonden partij. Met ‘verbonden partijen’ worden rechtspersonen bedoeld waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur of het hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in geval van faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partijen kunnen worden verhaald op de gemeente. Uitgangspunt bij deelname in een Verbonden Partij is dat de samenwerking de gemeente kansen biedt in het realiseren van de doelstellingen in de begroting. Bij een Verbonden Partij is de gemeente enerzijds (mede) eigenaar van de rechtspersoon als ook klant van diezelfde partij. Dit kan wel eens leiden tot conflictsituaties.

Daarnaast staat de Verbonden Partij als rechtspersoon op afstand en is de gemeentelijke invloed beperkter dan wanneer de beleidsuitvoering in eigen beheer wordt gedaan. Dit brengt zowel bestuurlijke, politieke, alsmede financiële risico’s met zich mee. Het is dan ook zaak om ervoor te zorgen dat de belangen van de gemeente Baarle-Nassau voortdurend worden meegewogen in de besluitvorming van de Verbonden Partijen. Deze paragraaf is om twee redenen van belang voor de raad. Op de eerste plaats voeren de verbonden partijen vaak beleid uit dat de gemeente in principe ook zelf kan doen. De gemeente blijft de uiteindelijke verantwoordelijkheid houden voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de programma’s. Er blijft dus voor de raad nog steeds een kaderstellende en controlerende taak over bij die programma’s. De tweede reden betreft de kosten - het budgettaire beslag - en de financiële risico’s die de gemeente met de verbonden partijen kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. Kortom, het aangaan en onderhouden van contacten met verbonden partijen is van belang om af te wegen wat de meest doelmatige manier is om een taak uit te voeren, welke manier de meeste garantie geeft dat de taak wordt uitgevoerd zoals de gemeente voor ogen staat en op welke manier de gemeente voldoende inhoudelijk en financieel inzicht heeft in het uitvoeren van een taak.

Aangezien het gaat om taken en activiteiten waartoe de raad de kaders uitzet, zijn deze afwegingen voor de raad van belang.

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

97

Visie en beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen Samenwerkingsverbanden kunnen belangrijke voordelen opleveren met betrekking tot kosten, doelmatigheid en kwaliteit van de te leveren producten. Individuele gemeenten zijn soms te klein om kwalitatief goede producten tegen een acceptabele kostprijs te leveren. Samenwerking kan zich uitstrekken over alle beleidsterreinen (programma’s) en op het gebied van de bedrijfsvoering. Een samenwerking kan diverse vormen aannemen (bijvoorbeeld: openbaar lichaam, gemeenschappelijke regeling, centrumgemeente). Soms zijn verbonden partijen wettelijk voorgeschreven zoals de Veiligheidsregio en de Omgevingsdienst. Voor het aangaan van een verbonden partij moet aan de volgende criteria worden voldaan: 1. Er is sprake van een publiek belang. 2. Het publieke belang kan niet goed behartigd worden door middel van subsidies, regelgeving, toezicht of het inkopen van diensten of producten. 3. Een verbonden partij is de beste manier om de taken uit te voeren. 4. De (financiële) risico’s die gepaard gaan met het aangaan van een verbonden partij staan in een redelijke verhouding tot het te dienen publieke belang. Dit is verder uitgewerkt in onze eigen nota Verbonden Partijen. Daarnaast is in 2022 ook de Wet gemeenschappelijke regelingen aangepast om de democratische legitimiteit van deze regelingen te vergroten.

Overzicht verbonden partijen Gemeenschappelijke regelingen ABG-organisatie Vestigingsplaats: Aard verbonden partij: Best. vertegenwoordiger: Openbaar belang: Financieel belang: Wijziging belang: Zeggenschap: Financiële positie:

Alphen Gemeenschappelijke regeling Burgemeester de Hoon-Veelenturf en wethouder van Tilborg Behartiging van de sturing en beheersing van ondersteunende processen en uitvoeringstaken van de deelnemende gemeenten Bijdrage 2023 € 7.821.993 Niet van toepassing Vertegenwoordiging in bestuur EV EV VV VV Resultaat 1-1-2023 31-12-2023 1-1-2023 31-12-2023 2023 € 281.000

€ 252.000

€ 5.551.000

€ 5.790.000

Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant Vestigingsplaats: Tilburg Aard verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Best. vertegenwoordiger: Burgemeester De Hoon-Veelenturf Openbaar belang: Samenwerking op het terrein van openbare veiligheid Financieel belang: Bijdrage 2023 € 526.356 Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Vertegenwoordiging in het algemeen bestuur Financiële positie: x € 1.000 EV EV VV VV 1-1-2023 31-12-2023 1-1-2023 31-12-2023 € 5.659 € 5.276 € 60.576 € 55.277

98

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

€0

Resultaat 2023 €0

Omgevingsdienst Midden- en West Brabant Vestigingsplaats: Tilburg Aard verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Best. vertegenwoordiger: Wethouder van Tilborg Openbaar belang: Samenwerking op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving Financieel belang: Bijdrage 2023 € 424.034 Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Vertegenwoordiging in het algemeen bestuur Financiële positie: x € 1.000 EV EV VV VV Resultaat 1-1-2023 31-12-2023 1-1-2023 31-12-2023 2023 € 2.829 € 3.163 € 3.004 € 2.560 €0 Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord Vestigingsplaats: 's-Hertogenbosch Aard verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Best. vertegenwoordiger: Wethouder Van de Laak Openbaar belang: Samenwerking op het gebied van ambulancevervoer Financieel belang: Niet van toepassing Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Stemrecht in het algemeen bestuur Financiële positie: x € 1.000 EV EV VV VV 1-1-2023 31-12-2023 1-1-2023 31-12-2023 € 14.260 € 14.260 € 31.336 € 36.566 GGD West-Brabant Vestigingsplaats: Aard verbonden partij: Best. vertegenwoordiger: Openbaar belang: Financieel belang: Wijziging belang: Zeggenschap: Financiële positie: x € 1.000

Resultaat 2023 €0

Breda Gemeenschappelijke regeling Wethouder Van de Laak Leveren van een bijdrage aan de openbare gezondheidszorg Bijdrage 2023 € 246.539 Niet van toepassing Stemrecht in het algemeen bestuur EV EV VV VV 1-1-2023 31-12-2023 1-1-2023 31-12-2023 € 5.317 € 5.400 € 10.000 € 10.000

Resultaat 2023 €0

Regionaal Bureau Leerplicht West-Brabant Vestigingsplaats: Breda Aard verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Best. vertegenwoordiger: Wethouder Van de Laak Openbaar belang: Uitvoeren taken op het gebied van de leerplicht Financieel belang: Bijdrage 2023 € 23.755 Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Stemrecht in het algemeen bestuur Financiële positie: x € 1.000 EV EV VV VV 1-1-2023 31-12-2023 1-1-2023 31-12-2023 €0 €0 € 750 € 750

Resultaat 2023 €0

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau

99

Nazorg gesloten stortplaatsen Bavel-Dorst en Zevenbergen Vestigingsplaats: Breda Aard verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Best. vertegenwoordiger: Wethouder Van de Laak Openbaar belang: Waarborgen doelmatige aanwending gelden bestemd voor nazorg Financieel belang: Bijdrage 2022 € 9.782 Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Zitting in bestuursraad van het Provinciaal Nazorgfonds Financiële positie: x € 1.000 EV EV VV VV Resultaat 1-1-2023 31-12-2023 1-1-2023 31-12-2023 2023 € 998 € 998 € 25.805 € 25.018 €0 Gemeenschappelijke Regeling Regio West-Brabant Vestigingsplaats: Etten-Leur Aard verbonden partij: Gemeenschappelijke regeling Best. vertegenwoordiger: Wethouder van Tilborg Openbaar belang: Behartigen van belangen deelnemende gemeenten voor opstelling, vaststelling en uitvoering van de strategische agenda en de strategische visie voor West-Brabant. Financieel belang: Bijdrage 2023 (apparaatskosten) € 29.499 Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Vertegenwoordiging in het algemeen bestuur Financiële positie: x € 1.000 EV EV VV VV Resultaat 1-1-2023 31-12-2023 1-1-2023 31-12-2023 2023 € 754 € 722 € 7.669 € 7.669 €0 BGTS Academie voor Muziek en Woord De Noorderkempen Vestigingsplaats: Baarle-Hertog Aard verbonden partij: Benelux Groepering Territoriale Samenwerking (BGTS) Best.

vertegenwoordiger: Wethouder Van de Laak Openbaar belang: Het verzorgen van deeltijd kunstonderwijs in muziek en woord en in andere vormen van kunstbeoefening, en het bevorderen van culturele activiteiten. Financieel belang: Bijdrage 2022 € 18.295 Wijziging belang: Niet van toepassing Zeggenschap: Zitting in bestuursraad De Noorderkempen Financiële positie: x € 1.000 EV EV VV VV Resultaat 1-1-2021 31-12-2021 1-1-2021 31-12-2021 2021 € 402 € 428 € 65 € 76 € 26

100

Programmabegroting 2023 Baarle-Nassau