Raadsbesluit2021-164A 1. Kwartaalrapportage Q1 2021

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

10 VERSLAG NUMMER

Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Kwartaalrapportage Q1 – 2021 13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

1

NR. 10

INHOUD

Piet Heintunnel

Arenatunnel

Michiel de Ruijtertunnel

Verkeerscentrale Amsterdam

1

Managementsamenvatting Q1 2021 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

2

Voortgang . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 2.1 Bijdrage aan de stad . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4 2.2 De voortgang van de projecten en effecten buiten . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 2.3 Samenwerking met partners . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 2.4 Tegenspraak . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

3

Programmabeheersing . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 3.1 Programma Scope . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 3.2 Masterplanning . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 3.3 Financiële stand van zaken . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12 3.4 Risicomanagement . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13

Bijlage 1. Afkortingen en definities . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

Bijlage 2. Factsheets per project . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Factsheet project Vernieuwing Verkeerscentrale . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Factsheet project Renovatie Piet Heintunnel . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20 Factsheet project Renovatie Amsterdam Arenatunnel . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 Factsheet project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel . . . . . . . . . . . . . . . 24

2

HOOFDSTUK 1

Managementsamenvatting Q1 2021 De rapportage over het eerste kwartaal 2021 van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam geeft de gemeenteraad, het gemeentebestuur, de gemeentelijke directies en de strategische partners inzicht in de voortgang van de programmadoelstellingen. Tevens is de rapportage een bron van informatie voor inwoners van Amsterdam en andere belangstellenden.

Scope

In het eerste kwartaal van dit jaar is de scope van het programma niet gewijzigd.

Q4 2020 Q1 2021 Planning Q4 2020 Q1 2021

Financiën Q4 2020 Q1 2021

Risico’s Q4 2020 Q1 2021

Kwaliteit en Organisatie Q4 2020 Q1 2021

Op 2 maart 2021 heeft het College van B&W de geactualiseerde masterplanning bekrachtigd. De voortgang van de projecten is dit kwartaal conform planning en binnen de vastgestelde kaders. Bij het project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel verlopen de werkzaamheden dusdanig voorspoedig dat weekendafsluitingen niet meer nodig zijn. Op dit moment wordt bekeken wanneer de werkzaamheden kunnen worden afgerond. In totaal is op dit moment circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. Hiervan is inmiddels circa € 140,4 miljoen verplicht en € 61,4 miljoen betaald. De beschikbaar gestelde kredieten zijn volgens huidige inzichten voldoende om dat deel van het programma uit te voeren waar deze kredieten voor zijn toegekend. Bij de Voorjaarsnota 2021 zijn aanvragen ingediend voor de projecten Renovatie Amsterdam Arenatunnel en Vernieuwing Verkeerscentrale. De coronacrisis, de RIVM-maatregelen en de tweede lockdown hebben in het eerste kwartaal effect gehad het programma en dan vooral op het team. Met name de sluiting van de bassischolen zorgde voor uitdagingen, waarbij in goed overleg is besloten om werk te herverdelen en te prioriteren. Dit zet druk op alle projecten. Tegelijkertijd zijn de geplande deadlines wel gehaald.

Discontinuïteit van de projecten en het programma blijft een toprisico zo lang de kosten voor de projecten Renovatie Amsterdam Arenatunnel en Vernieuwing Verkeerscentrale niet volledig zijn opgenomen in de gemeentelijke begroting. Elk kwartaal wordt actief tegenspraak georganiseerd, door de inzet van bijvoorbeeld audits of de adviesraad, daarmee worden de keuzes van het programma ter discussie gesteld (gechallenged) en de kwaliteit van de producten verbeterd. Specifiek is dit kwartaal door een afvaardiging van het Commissariaat Civiele Constructies gekeken naar de haalbaarheid van de tunnelsluiting Piet Heintunnel eind juni 2021. Naar aanleiding van de opgelopen vertraging vorig jaar zijn door het alliantieteam Piet Heintunnel aanvullende beheersmaatregelen doorgevoerd. De conclusie van het Commissariaat is dat de positieve effecten van de beheersmaatregelen zichtbaar zijn en er geen belemmeringen zijn om de Piet Heintunnel eind juni, conform planning, voor het weg­ verkeer te sluiten en de renovatiewerkzaamheden te starten. Ook is in dit gesprek uitgebreid stilgestaan bij het kritieke pad van het project, dat van invloed is op het tijdig openstellen van de tunnel voor het wegverkeer.

Definitie stoplichten scope, planning, financiën, risico’s, kwaliteit en organisatie: Buiten de vast­gestelde pro­grammakaders, niet beheersbaar door programmateam, escalatie naar het bestuur. Buiten de vastgestelde programmakaders, beheersbaar door programmateam. Binnen de vastgestelde pro­gramma­kaders.

3

HOOFDSTUK 2

Voortgang

“Voor een bereikbaar en

verbonden Amsterdam.

Klaar voor de toekomst.”

Dit hoofdstuk beschrijft de voortgang van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam in het eerste kwartaal van 2021. Paragraaf 2.1 relateert deze voortgang aan de programmadoelstellingen. Paragraaf 2.2 aan de voortgang van de vier projecten, inclusief de impact die de projecten hebben op mobiliteit in de stad en op de omgevingspartijen. Paragraaf 2.3 licht de samenwerking met onze partners toe. En in paragraaf 2.4 staat centraal welke tegenspraak is georganiseerd om het resultaat van het programma te borgen.

2.1 Bijdrage aan de stad Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam (AWA) heeft twee hoofddoelstellingen: 1) Het realiseren van veilige en beschikbare wegtunnels die voldoen aan de huidige wetgeving; en 2) Zorgen voor een uniforme bediening, bewaking en een functioneel uniforme, toekomstbestendige tunneluitrusting die bijdraagt aan de veiligheid en beschikbaarheid van de tunnels. Zodat ook in de toekomst de bereikbaarheid van de stad is geborgd.

4

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Samengevat zorgt het programma ervoor dat Amsterdamse wegtunnels en de Verkeerscentrale Amsterdam (VCA) klaar zijn voor de toekomst: veilig te gebruiken, eenvoudig te bedienen en makkelijk te onderhouden Het programma bestaat uit vier projecten: • de aanpassing van de Michiel de Ruijtertunnel (uitvoering 30 november 2020 – 31 augustus 2021); • de renovatie van de Piet Heintunnel (uitvoering 25 juni 2021 t/m 30 september 2022); • de renovatie van de Amsterdam Arenatunnel (uitvoering voorzien vierde kwartaal 2022 t/m derde kwartaal 2023); en • de vernieuwing van de Verkeerscentrale Amsterdam (uitvoering voorzien derde kwartaal 2023 t/m begin 2026) Hieronder beschrijven we wat we in het eerste kwartaal van 2021 hebben gedaan om de programmadoelstellingen te realiseren.

2.1.1

Overkoepelend

De opgave van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam en de werkzaamheden van de tunnelbeheerorganisatie (directie Verkeer & Openbare Ruimte) liggen nadrukkelijk in elkaars verlengde. De vernieuwing en de uniformering van de wegtunnels en de Verkeerscentrale Amsterdam zorgen immers niet alleen voor veilig te gebruiken, maar ook voor eenvoudig te bedienen en gemakkelijk te onderhouden assets. Het is daarom van groot belang dat de resultaten van het programma ten goede komt aan de beheerorganisatie. In die zin zijn de kosten van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam een investering in efficiënt en effectief toekomstig beheer – en daarmee in een beter bereikbare stad. Ook de samenwerking met de afdeling Verkeersmanagement en het Chief Technology Office (CTO) staat in dit teken. Samen met Verkeer & Openbare Ruimte werkt CTO aan het programma Smart Mobility, dat in essentie een bereikbare, schonere en leefbare stad beoogt, onder meer door een transitie van verkeersmanagement (waarbij de doorstroom en veiligheid van auto’s centraal staat) naar mobiliteitsmanagement (waarbij het gaat om het managen van alle modaliteiten in de mobiliteits­keten en het sturen op bredere leefbaarheidseffecten als drukte en luchtkwaliteit).

Onze samenwerking is erop gericht om bij de realisatie van de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam waar mogelijk al voor te sorteren op de mobiliteitscentrale van de toekomst, onder meer door in ontwerp rekening te houden met de ontwikkeling. De in het vierde kwartaal 2020 geïnventariseerde eisen en wensen van de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling verkeersmanagement ten aanzien van de nieuwe verkeerscentrale, zijn in het eerste kwartaal van 2021 nader besproken. Er is een begeleidingsgroep geformeerd waarin afstemming plaatsvindt over de ontwerpuitwerking in relatie tot functionaliteit en beoogd gebruik. Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam werkt met een baselineaanpak. Een baseline is te vergelijken met een foto van de voortgang op een vooraf bepaald moment. De dan geldende kaders en uitgangspunten worden in de baseline voor de projecten binnen het programma samengevoegd. Op deze manier beschikken alle projecten waaruit het programma bestaat over dezelfde kaders en uitgangspunten bij het (verder) uitwerken van ontwerpen. Omdat vanuit de projecten in hun ontwerpfases altijd wijzigingen kunnen komen, zijn ook in de toekomst beheerste aanpassingen van de baseline mogelijk.

In het eerste kwartaal van 2021: • voerden we gesprekken met Verkeer & Openbare Ruimte, om ervoor te zorgen dat de producten, processen, procedures en aanpakken die het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam ontwikkelt goed kunnen doorwerken in de beheerfase daarna; • hebben we in overleg met Verkeer & Openbare Ruimte en het Chief Technology Office de eerste stap gezet naar een bedienfilosofie die past bij het bredere perspectief van de mobiliteitscentrale van de toekomst;

13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

5

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

• maakten we met de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling Verkeersmanagement afspraken over hoe de wensen aan het gebruik van de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam worden meegenomen; en • is baseline T4 afgerond en met de projecten gedeeld. Tevens is besloten om in het tweede kwartaal de baselinestrategie verder te ontwikkelen, waarin wordt beschreven hoe om wordt gegaan met toekomstige wijzigingen.

2.1.2

Veilig te gebruiken

Zoals in de eerste doelstelling geformuleerd zorgt het programma ervoor dat de Amsterdamse wegtunnels binnen haar scope voldoen aan de huidige wetgeving. Maar we doen meer dan dat. Veilig gebruik van tunnels is in belangrijke mate afhankelijk van robuuste installaties, bewaking en bediening enerzijds en de daarvoor benodigde technieken, procedures en menselijke handelingen anderzijds. We werken aan een testcentrum, waar nieuwe systemen en installaties worden uitgeprobeerd voordat we ze implementeren in de tunnels en in de vernieuwde verkeerscentrale. Dit verkleint het risico dat tunnels niet open kunnen of weer moeten sluiten omdat systemen in de praktijk (nog) niet werken zoals bedacht. Daarnaast werken we aan het ontwerpen van uniforme bediening voor de tunnels, die de complexiteit en daarmee het risico op menselijk falen moet verkleinen. Hier speelt uiteraard ook het beheer na oplevering een belangrijke rol. In het eerste kwartaal van 2021: • zijn we verdergegaan met het aanbrengen van hittewerende beplating en beweegbare camera’s in de Michiel de Ruijtertunnel.

Dit werk verloopt zo voorspoedig dat we sinds 6 februari 2021, de nachtafsluitingen in het weekend niet meer nodig hebben en de tunnel op die momenten weer beschikbaar is voor het wegverkeer; • voerden we vooruitlopend op de sluiting vanaf 25 juni 2021 de eerste werkzaamheden uit in de Piet Heintunnel om zo de planning van de renovatie robuuster te maken. Zo zijn we begonnen met de ontvlechting van de energievoorziening voor de tunnel en voor de IJtram (lijn 26); • werkten we samen met direct belanghebbenden aan de scenarioanalyse voor de veiligheid van de Arenatunnel, in de bredere context van veiligheid in en rond de Johan Cruijff ArenA. De scenarioanalyse vormt de grondslag voor de ontwerpwerkzaamheden; • hebben we in het kader van cybersecurity maatregelen uitgewerkt om kwetsbaarheden weg te nemen of maximaal te beperken. Het gaat daarbij niet alleen om kwetsbaarheden in producten en systemen, maar ook in (organisatie)processen.

Voor de implementatie van de maatregelen zijn we gesprekken gestart met de directie Verkeer & Openbare Ruimte; • zijn we samen met de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling verkeersmanagement gestart met het opstellen van een besluitvormingsdocument, dat ingaat op het beschikbaar houden van de wegtunnels in geval ze vanuit de nieuwe verkeerscentrale niet meer bedienbaar zijn als gevolg van een calamiteit of in geval van uitval van systemen hoe deze moet worden gecompenseerd met nadere maatregelen.

2.1.3

Eenvoudig te bedienen

Omdat de Amsterdamse tunnels in verschillende perioden zijn gebouwd, beschikken ze over verschillende technische systemen. Dit zorgt voor complexiteit in de bediening en vraagt extra opleiding en inzet van verkeersleiders. Het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam werkt aan uniforme bediening van tunnels, vanuit de nieuwe Verkeerscentrale Amsterdam. Uniformering maakt de bediening eenvoudiger, verkleint de kans op menselijke fouten en vergroot de inzetbaarheid van verkeersleiders. Dit heeft belangrijke gevolgen voor het werk van de verkeersleiders. In plaats van verschillende bedieningspanelen worden ze opgeleid en getraind zijn om te werken met één uniform bedienpaneel. Om dit goed te laten verlopen werken we aan het digitaliseren van de opleidingen, waarbij permanent leren, verbeteren en testen centraal staat (OTO: opleiden, trainen en oefenen). De ontwikkeling van het testinstrumentarium gebruiken we nu voor de realisatie van de nieuwe verkeerscentrale. We zijn met de tunnelbeheer­ organisatie in overleg om te kijken of en hoe dit instrumentarium ook van toegevoegde waarde kan zijn in de beheerfase.

13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

6

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

In het eerste kwartaal van 2021: • kwamen de eisen aan de uniforme bewaking en bediening gereed. De bediening van de Piet Heintunnel vormt de basis voor de uniforme bediening van de Michiel de Ruijtertunnel en de Arenatunnel, evenals voor de Spaarndammertunnel en de IJtunnel; • zijn we, in het verlengde hiervan, gestart met het realiseren van een ‘converter’, die ervoor zorgt dat alle tunnels vanuit de nieuwe verkeerscentrale via dezelfde filosofie kunnen worden bediend; • voerden we gesprekken met de directie Verkeer & Openbare Ruimte om te onderzoeken in hoeverre de tunnelbeheerorganisatie het testinstrumentarium in de beheerfase kan inzetten voor opleiden, testen en het oefenen van scenario’s; • maakten we aanzienlijke vorderingen met de realisatie van een ‘object type library’, een bibliotheek met standaarden die nodig is om tot een functioneel uniforme tunneluitrusting te komen; • is door de directie Verkeer & Openbare Ruimte ook besloten dat het terrein van het Logistiek Centrum Metro (het LCM-terrein aan de Verlengde van Marwijk Kooystraat, waar zich ons testcentrum bevindt) de definitieve locatie wordt voor de vernieuwde Verkeerscentrale Amsterdam; • onderzochten we met GVB, Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte en Waternet eventuele mogelijkheden voor gezamenlijke huisvesting op het LCM-terrein.

2.1.4

Makkelijk te onderhouden

Functioneel uniforme tunnels dragen bij aan eenvoudiger en daarmee efficiënter onderhoud. De tunnels geven straks real time informatie over de staat waarin installaties zich bevinden, zodat onderhoud adequaat kan worden uitgevoerd. De voorspelbaarheid wordt vergroot en onderhoud kan effectiever gepland en uitgevoerd worden. Dit maakt het beheer van tunnels niet alleen efficiënter maar heeft naar verwachting ook positief effect op de beschikbaarheid van de tunnels zelf. Tegelijkertijd is informatie alleen nuttig als de beheerder deze ook kan en gaat gebruiken. De directie Verkeer & Openbare Ruimte heeft uitgesproken dat doorontwikkeling van haar tunnelbeheerorganisatie en daarbij in het bijzonder van het informatiemanagement ten behoeve van beheer noodzakelijk is. Vanuit het programma ondersteunen we deze doorontwikkeling waar mogelijk. Dit doen we onder meer in een ‘object type library’. Deze objectenbibliotheek beschrijft hoe een tunnel in Amsterdam in elkaar zit. In de bibliotheek ontsluiten we assetinformatie zodanig dat die ook voor de toekomst toegankelijk blijft en door de asset­ beheerder geactualiseerd kan worden op basis van de informatie die installaties in de tunnel geven. In het eerste kwartaal van 2021: • hebben we de eerste gesprekken gevoerd met de tunnelbeheerorganisatie over de vraag welke data de tunnels moeten genereren in de beheerfase.

Dit aan de hand van zogenaamde use cases. We zorgen er voor dat de tunnels data genereren die we kunnen opwaarderen tot sturingsinformatie ten behoeve van het onderhoud. Een voorwaarde is dat we de juiste en actuele data uit de tunnels kunnen halen. Bovendien moet voor de tunnelbeheerorganisatie duidelijk zijn hoe om te gaan met de gegenereerde data; • kwam de ‘object type libary’ voor de Standaard Tunnel Amsterdam gereed voor gebruik in de renovatieprojecten en startten we de doorontwikkeling voor gebruik in de beheerfase; • troffen we voorbereidingen om het onderhoud in de Piet Heintunnel eenvoudiger te maken en daarmee de beschikbaarheid te vergroten; • hebben we in de Piet Heintunnel er voor gezorgd dat de IJtram tijdens de renovatie van de tunnel blijft rijden, en blijven de elektrische installaties ook in de beheerfase ontvlochten, waardoor de beschikbaarheid ook tijdens toekomstig onderhoud verbetert.

13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

7

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

2.2 De voortgang van de projecten en effecten buiten 2.2.1

Voortgang projecten

Deze paragraaf geeft beknopt de voortgang weer op de vier projecten. Een uitgebreidere beschrijving is te vinden in bijlage 2. Project Aanpassingen Michiel de Ruijter loopt voor op planning Het aanbrengen van de hittewerende beplating en beweegbare camera’s in de Michiel de Ruijtertunnel verloopt voorspoedig. Ook in het eerste kwartaal van 2021 is de tunnel elke ochtend tijdig (6:00 uur) en veilig opengesteld voor verkeer. Omdat het werk voor liep op de planning is besloten dat per 6 februari nachtafsluitingen in het weekend niet meer nodig zijn. De gewenste uniformiteit en de complexiteit van het technische raakvlak maakt het zinvol om de uitvoering van een deel van de scope (enkele aanpassingen aan de besturing, bediening en bewaking) gelijktijdig uit te voeren met werkzaamheden voor het project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam. Waar mogelijk kunnen deze werkzaamheden dan aansluiten bij bestaande sluitingen voor beheer en onderhoud (eind 2021 en/of in 2022). Dit vergroot de kans dat de nachtwerkzaamheden eerder kunnen worden afgerond en zo de hinder voor de weg­ gebruiker (en ook overlap met de sluiting van de Piet Heintunnel) eerder wordt beperkt. De verwachting is dat hierover volgend kwartaal een besluit kan worden genomen.

Project Renovatie Piet Heintunnel goed op koers voor tunnelsluiting 25 juni Ter voorbereiding op de sluiting van de Piet Heintunnel op 25 juni wordt gewerkt aan de (ombouw van de) energievoorziening en de logistiek (veilig werken onder coronamaatregelen). Voor deze werkzaamheden zijn twee weekendstremmingen van de IJtram (tram 26) gepland, op 24-25 april en 9-12 juli. Deze beheersmaatregelen uit het derde kwartaal van 2020 om de planning robuuster te maken hebben nu al effect. De datum voor tunnelsluiting op 25 juni 2021 is hiermee stabiel. Ook andere voorbereidende werkzaamheden verlopen volgens planning. De omgevingsvergunning is op 5 maart aangevraagd en de ontwikkeling van de communicatiecampagne (zie ook hoofdstuk 2.2.3) voor bewoners en weg­ gebruikers is vergevorderd. Uitvoeringsstrategie voor het project Renovatie Amsterdam Arenatunnel vastgesteld De stadsregisseur heeft in januari 2021 de uitvoeringsstrategie voor de renovatie van de Arenatunnel vastgesteld. Het renoveren van een tunnel kan op verschillende manieren, zoals het volledig afsluiten, het buis om buis afsluiten of het alleen afsluiten gedurende de nachten. In overleg met stakeholders zijn de varianten op verschillende aspecten gewogen. Gezien de ligging in een evenementengebied enerzijds en de technische uitdagingen anderzijds is besloten om de tunnel gedurende 30 weken volledig te sluiten.

De parkeergarage onder het stadion blijft gedurende de renovatie bereikbaar. Voorlopig Ontwerp voor het project Vernieuwing Verkeerscentrale gestart Het ontwerp van de verkeerscentrale bestaat uit twee delen: het ontwerp van het gebouw en het ontwerp van de functionele systemen die nodig zijn om de tunnels goed te kunnen aansturen. Om te komen tot een goed voorlopig ontwerp is inbreng van de gebruikers van groot belang. Daarom zijn begeleidingsgroepen opgestart, met vertegenwoordigers van de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling verkeersmanagement. In de begeleidingsgroepen wordt gesproken over de ontwerpkeuzes die nog gemaakt moeten worden binnen de eerder vastgestelde kaders.

2.2.2

Bereikbaarheid

De werkzaamheden in de Michiel de Ruijtertunnel en de Piet Heintunnel veroorzaken verkeershinder in de stad. In het kader van bereikbaarheid tijdens de werkzaamheden wordt ingezet op verkeersmanagement, mobiliteitsmanagement en communicatie. De aanpak bij de Michiel de Ruijtertunnel, waarbij taxi’s gebruikmaken van het busplatform, verloopt goed. Zoals eerder in deze rapportage gemeld verlopen de werkzaamheden in de Michiel de Ruijter­ tunnel dusdanig goed dat niet meer hoeft te worden gewerkt in de nachten van zaterdag en zondag. 13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

8

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Het reguliere overleg met de bewoners van de Nassaukade, over de gebruikte omleidingsroute over de S100, verloopt constructief. Tegelijkertijd blijven deze bewoners zich zorgen maken over de verkeersdrukte bij hen voor de deur, niet alleen als gevolg van het project Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel, maar bijvoorbeeld ook door programma’s als autoluw. De samenwerking met de andere projecten is intensief, om bewoners zo goed mogelijk van dienst te zijn en eenduidige antwoorden te geven op vragen. In aanloop naar de sluiting van de Piet Heintunnel proberen wij bij automobilisten te verleiden andere vervoermiddelen te gebruiken en buiten de spits te reizen. Deze mobiliteitsmaatregelen pakken we samen op met Amsterdam Bereikbaar. Voorbeelden hiervan zijn een fietsstimuleringscampagne waar via een app punten worden gespaard voor elke gefietste kilometer en een e-bike probeerpool waar enkele weken een e-bike kan worden uitgeprobeerd. Met de aanbieders van deelscooters wordt gesproken om het aanbod af te stemmen op te tunnelsluiting. Zo zetten we in op meer scooters op IJburg en Zeeburgereiland.

Ook wordt het overstappen van de auto op andere modaliteiten gestimu­leerd door, naast P+R Zeeburg en P+R Noord, speciaal voor de afsluiting van de Piet Heintunnel versneld nabij metrostation Noord een extra P+R terrein te realiseren met enkele honderden parkeerplaatsen: de P+R Boven ’t IJ. De kosten hiervan komen voor 50% uit het budget van de mobiliteitsmaategelen van het project Renovatie Piet Heintunnel. De reguliere auto-omleidingsroute tijdens de sluiting van de Piet Heintunnel is via de S112 en S116. Met een bijdrage aan de inzet van stedelijk incidentmanagement wordt gezorgd voor snellere afhandeling van incidenten op de omleidingsroutes en dus een betere doorstroming. En we zetten digitaal verkeers­ management in om de doorstroming op verwachte drukke routes (zoals de Zeeburgerdijk) te verbeteren. Zo worden automobilisten via de navigatie van Flitsmeister en Waze ontmoedigd om onder meer de Zeeburgerdijk of de Middenweg te gebruiken. Er is gekeken naar de verbinding tussen het Oostelijk Havengebied en Zeeburgereiland/IJburg, wanneer in de weekenden de IJtram niet kan rijden. In dat geval zal GVB pendelbus 76 inzetten. Met uitzondering van het gedeelte door de Piet Heintunnel rijdt de GVB pendelbus hetzelfde tracé als de tram en stopt hij ook bij alle haltes.

Omdat de tunnel gesloten is rijdt de bus vanaf de kruising IJburglaan/Zuiderzeeweg een alternatieve route via de Amsterdamsebrug, Zeeburgerdijk en Panamalaan naar de Piet Heinkade, om daarna de gebruikelijke route te vervolgen. De extra reistijd over dit tracé bedraagt (zonder oponthoud) 5 tot 6 minuten. De communicatie hierover is gestart met onder andere een bijeenkomst op Zeeburgereiland en IJburg en zal in april volop te zien zijn op onze communicatiekanalen. We moeten er rekening mee houden dat bewoners, bedrijven en weggebruikers bij een dusdanig ingrijpende verkeersmaatregel als de afsluiting van de Piet Heintunnel moeten wennen aan de nieuwe situatie. Ondanks het hierboven beschreven brede aanbod van alternatieve reismogelijkheden en een intensieve communicatiecampagne weten we van vergelijkbare projecten dat verkeer in de eerste periode altijd een weg moet zoeken naar een nieuwe balans. Hierdoor is forse hinder onvermijdelijk.

2.2.3

Tevreden omgeving

Door het werken aan de tunnels of de verkeerscentrale ontstaat hinder voor de omgeving, zoals bouwhinder, geluidhinder en verkeershinder. Het streven is bij de omgeving van de projecten begrip te creëren door goede communicatie en informatieverstrekking over de werkzaamheden. De 0-meting van het tevredenheidsmeting die eind 2019 is gedaan, wees uit dat de communicatie over de Piet Heintunnel nog onvoldoende was. De uitkomsten van de tevredenheidsonderzoeken zijn inmiddels teruggekoppeld aan de bewoners, net als de maatregelen die we nemen om dit te verbeteren. Inmiddels is via onze communicatiemiddelen meerdere malen gecommuniceerd over de afsluiting, de omleidingen en start de grootschalige communicatie hierover in april. Via middelen als de website, bewonersbrieven, AT5 Verkeer, Twitter, flyers etc. laten we weten waarom de tunnel dichtgaat en wat de beste alternatieve routes of alternatieve vervoersmiddelen zijn. Door middel van digitale bijeenkomsten informeren we vanaf april de bewoners en bedrijven nabij de Piet Heintunnel en in de omgeving van de 13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

9

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

omleidingsroutes. Vanwege de vooruit getrokken werkzaamheden van het tunneldak, aan de westkant van de tunnel, zijn enkele bezoeken gebracht aan de buurt om de situatie rond de bouwhekken in relatie tot de toegang van de markt te bekijken en te verbeteren. En is er contact met de naastliggende school om de werkzaamheden te bespreken in relatie tot de toetsen voor de leerlingen. Eind maart startte de tweede tevredenheidsmeting voor de Michiel de Ruijtertunnel. In mei vindt een tweede meting voor de Piet Heintunnel plaats. Inmiddels is het panel voor de onderzoeken gegroeid tot 100 personen. De tendens is dat bewoners weinig van zich laten horen voor zowel de werkzaamheden aan de Michiel de Ruijtertunnel als voor de komende sluiting van de Piet Heintunnel. Oorzaken kunnen zijn dat de verwachte overlast nog te lang op zich laat wachten voor de Piet Heintunnel, dat de overlast door de Michiel de Ruijtertunnel relatief klein is en dat door Covid-19 veel mensen vanuit huis werken waardoor de urgentie minder groot is om goed betrokken te zijn bij de gevolgen van de renovatie van de tunnels.

2.3 Samenwerking met de strategische partners Meerdere stakeholders hebben vanuit hun formele positie een directe verantwoordelijkheid voor of een direct belang bij een betrouwbare beschikbaarheid van de wegtunnels in Amsterdam. In het programma­plan zijn deze stakeholders benoemd als onze strategische partners: 1. de tunnelbeheerder; 2. de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling Verkeersmanagement van de directie Verkeer & Openbare Ruimte; 3. de veiligheidsbeambte; 4. de stadsregisseur; en 5. de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. De tunnelbeheerorganisatie is de afgelopen periode versterkt met diverse functionarissen om werk te maken van de versterkingsopgave en het strategisch plan Beheervisie Wegtunnels. Deze versterking is voor het programma positief en duidelijk merkbaar. Er wordt op veel onderwerpen samengewerkt, afgestemd en besluiten genomen, zowel voor de projecten als op programmaniveau. Het programma blijft daarmee een flink beslag leggen op de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling verkeersmanagement (en daarachter VRI-VIS =VerkeersRegelInstallaties en VerkeersInformatieSystemen), maar met de extra capaciteit kan daar vooralsnog goed invulling aan gegeven worden. Voor de aanvraag van de omgevingsvergunning voor de Piet Heintunnel hebben meerdere voor­ overleggen plaatsgevonden met de Omgevingsdienst, waarin de vergunningsstukken zijn toegelicht.

Eventuele opmerkingen van de Omgevingsdienst konden daardoor meegenomen worden in de vergunningaanvraag die op 5 maart is ingediend. Specifiek is gesproken over het feit dat het project Piet Heintunnel een renovatieproject is en de Handreiking Beheer en Onderhoud Aanpak Stikstof kan toepassen waardoor geen vergunning Wet Natuurbescherming nodig is. Tegelijkertijd wordt in de handreiking geadviseerd om deze met “gezond verstand” te gebruiken en ook als de activiteit strikt genomen binnen beheer en onderhoud vallen wel de effecten van stikstofdepositie te berekenen. De stikstofdepositie ten gevolge van zowel de inzet van het materieel als het omrijdende verkeer tijdens de sluiting van de Piet Heintunnel leiden volgens de beschikbare aerius calculator niet tot significant negatieve effecten in de Natura 2000 gebieden Ilperveld, Varkensland, Oostzanerveld & Twiske.

13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

De samenwerking met de stadsregisseur verloopt voorspoedig. Er wordt samengewerkt op het gebied van duurzame mobiliteitsmaatregelen. Door de intensieve samenwerking ontstaan er maatregelen die ook na het weer openstellen van de Piet Heintunnel kunnen bijdragen aan de bereikbaarheid van de stad. Verder is de uitvoeringsstrategie van de Arenatunnel besproken met en goedgekeurd door de stadsregisseur.

10

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

2.4 Tegenspraak Een van de lessen van de Noord/Zuidlijn is het belang van het organiseren van tegenspraak. Deze les is ook opgenomen in de Regeling Risicovolle Projecten waaronder het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam valt. Dit kwartaal is er tegenspraak geweest van het Commissariaat Civiele Constructies. Ook was er tegenspraak vanuit de Tenderboard Fysiek van het IB en audits die het programma zelf organiseert. Al deze activiteiten zorgen ervoor dat producten met vanuit verschillende perspectieven worden bekeken waardoor de kwaliteit ervan verbetert.

2.4.1

Adviesraad

2.4.2

Commissariaat Civiele Constructies

2.4.3

Advies van Tenderboard Fysiek

2.4.4

Uitvoeren van audits

In het eerste kwartaal van 2021 kon de adviesraad niet samenkomen, dit overleg is verschoven naar april 2021. Individuele afstemming met de adviesraadsleden over de communicatiestrategie en het inkoopplan Verkeerscentrale hebben beide documenten aangescherpt.

Vanuit het Commissariaat Civiele Constructies hebben de heren Vrijling en Bijkerk gesproken met een vertegenwoordiging van het programmateam over de haalbaarheid van de tunnelsluiting van de Piet Heintunnel eind juni 2021. De conclusie van het commissariaat is dat de positieve effecten van de beheersmaatregelen die vorig jaar door het alliantieteam Piet Heintunnel zijn doorgevoerd zichtbaar zijn en er geen belemmeringen zijn om de tunnel eind juni conform planning te sluiten en de renovatiewerkzaamheden te starten. Ook is uitgebreid stilgestaan bij het kritieke pad van het project wat vooral relevant is voor het weer tijdig open kunnen stellen van de tunnel voor het wegverkeer na afronding van de werkzaamheden. Door beide leden van het commissariaat is geadviseerd hiervoor een aanvullend beheersplan op te stellen. Het projectteam gaat hiermee aan de slag.

Het inkoopplan Verkeerscentrale Amsterdam is op 21 januari 2021 behandeld in de Tenderboard Fysiek. Op 27 januari heeft de Tenderboard een positief advies gegeven op het inkoopplan. Dit betekent dat er voor alle projecten binnen het programma nu een positief advies ligt op de inkoopplannen. De tenderboard wordt in het najaar nog geconsulteerd voor de contractdossiers van de projecten Vernieuwing Verkeerscentrale en Renovatie van de Amsterdam Arenatunnel.

Voor het uitvoeren van audits, reviews en evaluatie voor het programma, is eind 2020 Horvat en Partners gecontracteerd. In het eerste kwartaal van 2021 heeft Horvat een auditstrategie en een auditplanning 2021 opgesteld en zijn deze in het MT AWA vastgesteld. In de auditstrategie zijn vijf pijlers opgenomen. De eerste vier (complementariteit, nulmeting, kennis van de organisatie en (risicovolle) mijlpalen van projecten) vormen de basis voor de auditplanning voor 2021. De laatste pijler (adaptief auditplan) wordt ingevuld door een evaluatie (en eventuele bijstelling) van het auditplan aan het einde van het tweede kwartaal. De auditplanning voor de eerste twee kwartalen van 2021 is als volgt:

13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

11

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

NR

ONDERWERP

SOORT

PLANNING

STATUS

1

Kwaliteitssysteem

Audit

feb-21

In uitvoering

2

V&V-proces

Audit

mrt-21

In uitvoering

3

Scopedecompositie

Audit

mrt-21

4

Opleveringsprocessen

Audit

mrt-21

5

Alliantieorganisatie PHT

Evaluatie

apr-21

6

Effectiviteit ingerichte toetsing ON

Review

apr-21

7

Effectiviteit ingerichte toetsing: Project

Review

mei-21

8

Cyber Security

Audit

mei-21

9

Planning en raming VCA

Audit

mei-21

10

Prognose PHT

Audit

jun-21

Het doel van de eerste audit is om vast te stellen of het kwaliteitsmanagementsysteem van het programma voldoende houvast biedt om de programmadoelstellingen te realiseren. Het doel van de tweede audit is om vast te stellen of de aanpakken verificatie en validatie ook worden gevolgd door de projectteams. In deze audit nemen we ook de werking van verificatie & validatie in de Alliantie Piet Heintunnel mee.

12

HOOFDSTUK 3

Programmabeheersing Het programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam is vastgesteld door het College van B&W op 4 juni 2019. Op basis van dit plan wordt in de kwartaalrapportages gerapporteerd over de voortgang.

3.1 Programma Scope De scope van het gehele programma is gedefinieerd in het programmaplan. Dit geeft de mogelijkheid om op basis van de VTW-procedure (Verzoek Tot Wijziging) formeel wijzigingen van de programmascope vast te stellen. In het eerste kwartaal van dit jaar is de scope van het programma niet gewijzigd. Wel is het programma gevraagd werkzaamheden voor derden op te pakken. De tunnelbeheerder heeft gevraagd naar de kosten van werkzaamheden aan de constructie boven het trambaanvak van de Piet Heintunnel. Daarnaast is door de projectontwikkeling Sluisbuurt gevraagd of er werk met werk kan worden gemaakt. In het tweede kwartaal van 2021 wordt besloten of deze zaken meegenomen kunnen worden.

3.2 Masterplanning De masterplanning omvat de vier uitvoeringsprojecten en de planning van de Operational Concept Description (OCD). De vigerende Masterplanning is versie 4.0. Deze planning is door het college vastgesteld op 2 maart 2021. In onderstaande tabel zijn de mijlpalen voor start en einde van de uitvoering opgenomen, in de bijlage is per project een meer gedetailleerde planning opgenomen. UITVOERINGSPROJECTEN

START UITVOERING

EINDE UITVOERING

Vernieuwing Verkeerscentrale

23-11-2023

14-02-2025

Renovatie Piet Heintunnel

25-06-2021

30-09-2022

Renovatie Amsterdam Arenatunnel

20-10-2023

25-07-2024

Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel

30-11-2020

30-08-2021

Ten opzichte van bovenstaande is de verwachting dat de mijlpaal nachtelijke tunnelsluiting bij de Michiel de Ruijtertunnel in positieve zin gaat schuiven. De werkzaamheden in de Michiel de Ruijtertunnel voor het aanbrengen van de hittewerende beplating en beweegbare camera’s lopen voor op planning. Zoals eerder aangegeven wordt bekeken of de werkzaamheden met betrekking tot de aanpassingen van het besturingssysteem (3B) tegelijkertijd kunnen worden uitgevoerd met werkzaamheden voor het project vernieuwing verkeerscentrale, waardoor de Michiel de Ruijtertunnel eerder dan gepland weer volledig beschikbaar is voor het wegverkeer.

13

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

3.3 Financiële stand van zaken In totaal is op dit moment circa € 235,9 miljoen aan kredieten beschikbaar voor het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. Hiervan is inmiddels circa € 140,4 miljoen verplicht en € 61,4 miljoen betaald. Het huidige gemiddelde kasritme is ruim 3 miljoen per maand.

Aanpak Wegtunnels Amsterdam - Prognose Einde Werk HUIDIGE VERSLAGPERIODE Q1-2021 STAVAZA 26-03-2021 prijspeil 01-01-2021 DEELPROJECT

Project Raming

Gemeent. Begroting

Verplicht

Actueel Krediet / Expl.

Betaald

VORIGE PERIODE

Nog te verplichten

PEW feb 2021

Saldo tov Raming

PEW Q4-2020

PEW Mutaties

1

2

3

4

5

6

7=4+6

8=1-7

Programma

46,3

42,7

42,7

17,4

16,3

28,9

46,3

0,0

42,7

3,6

Piet Heintunnel

89,9

101,5

101,5

97,7

34,0

3,8

101,5

-11,6

100,4

1,1

Michiel de Ruijter

14,6

16,4

16,4

10,4

5,9

6,1

16,4

-1,9

16,1

0,4

Arenatunnel

34,7

13,1

13,1

2,5

2,1

32,2

34,7

0,0

34,7

0,0

Verkeerscentrale

59,1

27,3

27,3

12,4

3,1

46,7

59,1

0,0

59,1

0,0

Risico voorzieningen

56,0

34,8

34,8

-

-

42,5

42,5

13,5

44,0

-1,5

300,6

235,9

235,9

140,4

61,4

160,2

300,6

-0,0

297,0

3,6

Totaal AWA

9 10 = 7 - 9

‘- : overschrijding en + : onderschrijding

In de eerste kolom van de tabel staan het overkoepelende programma, de afzonderlijke projecten en de risicovoorzieningen die op programmaniveau worden bewaakt. Onder het overkoepelende programma vallen de activiteiten die in het kader van de integrale aanpak worden georganiseerd voor alle tunnels gezamenlijk. Het gaat hier om kosten voor systeemintegratie, integrale veiligheid, contractzaken, management en beheersing & control. De totale kosten van het hele programma worden geraamd op € 300,6 miljoen. Ten opzichte van de vorige rapportage is de raming en de prognose einde werk verhoogd met de indexering ter grootte van € 3,6 miljoen, zoals aangevraagd bij de Voorjaarsnota 2021. Deze indexerings-aanvraag is op basis van nacalculatie tot en met 2020 ( prijspeil 1-1-2021). Voor de projecten Renovatie Amsterdam Arenatunnel en Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam zijn eerder kredieten beschikbaar gesteld voor een deel van de scope van deze projecten. Bij de Voorjaarsnota 2021 zijn overige investeringsaanvragen ingediend voor de volledige scope. De aangevraagde middelen voor de volledige scope van de projecten Renovatie Amsterdam Arenatunnel en Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam zijn in eerdere rapportages reeds als raming opgenomen. Van de totale geraamde kosten is inmiddels € 235,9 miljoen in de begroting opgenomen (kolom 2: Gemeentelijke Begroting).

In de tabel is te zien dat alle in de begroting opgenomen middelen reeds beschikbaar zijn gesteld in de vorm van kredieten of exploitatiemiddelen. De Prognose Einde Werk (PEW) is ten opzichte van de vorige periode gewijzigd met een bedrag van € 3,6 miljoen. Dit betreft twee onderwerpen: 1. De aanvraag van middelen bij de Voorjaarsnota 2021 ter grootte van € 3,6 miljoen voor indexering. 2. De projecten Renovatie Piet Heintunnel en Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel hebben te maken gehad met extra kosten als gevolg van de COVID 19 maatregelen ter hoogte van respectievelijk 1,1 miljoen euro en 0,4 miljoen euro. Dit betreft de extra kosten tot en met het tweede kwartaal 2021 bij ongewijzigde omstandigheden (standlijn ultimo Q2 2020). Zoals reeds toegelicht in kwartaal­ rapportage Q2 2020 komen alleen kosten voor rekening van Amsterdam als dit is conform het handelingskader “Coronavirus voor GWW-contracten en aanbestedingen”. Deze kosten komen ten laste van de risicovoorzieningen op programmaniveau.

13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

14

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Neutrale kredietwijzigingen: Bij de begrotingen van 2020 en 2021 is ervoor gekozen om een deel van de risicovoorzieningen van de projecten onder te brengen bij het overkoepelende programma. Op deze wijze worden deze voorzieningen op programmaniveau beheerst. Als de risicovoorzieningen op programmaniveau voor een project worden ingezet, wordt een neutrale kredietwijziging voor besluitvorming aan de raad voorgelegd. De kosten voor de projecten Renovatie Piet Heintunnel en Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel ten gevolge van de COVID 19-maatregelen komen ten laste van de risicovoorzieningen op programma­ niveau. In de voordracht bij deze kwartaalrapportage is een beslispunt opgenomen, waar de raad wordt gevraagd in te stemmen met deze neutrale kredietwijzigingen. In de tabellen in deze rapportage zijn deze mutaties reeds vooruitlopend op dit besluit verwerkt. KREDIETWIJZIGINGEN

RAMING

BEGROTING

VORIG KREDIET

MUTATIES OP KREDIET

ACTUEEL KREDIET

WAARVAN RISICOVOORZ

Programma

102,36

77,58

79,05

-1,48

77,58

34,83

Piet Heintunnel

89,92

101,51

100,39

1,12

101,51

0,00

Michiel de Ruijter

14,55

16,45

16,09

0,36

16,45

0,00

Arenatunnel

34,67

13,07

13,07

0,00

13,07

0,00

Verkeerscentrale

59,07

27,31

27,31

0,00

27,31

0,00

300,59

235,92

235,92

0,00

235,92

34,83

Totaal AWA

Zie verder de factsheets in bijlage 2 voor meer detailinformatie over de afzonderlijke projecten.

3.4 Risicomanagement De coronacrisis, de COVID 19 maatregelen en de tweede lockdown hebben in het eerste kwartaal effect gehad, onder meer op de voortgang van het programma. Met name de sluiting van de basisscholen zorgde voor uitdagingen bij collega’s met kinderen, waarbij in goed overleg is besloten om werk te herverdelen en te prioriteren. Dit heeft druk gezet op alle projecten. De geplande deadlines zijn desalniettemin gehaald. Nu het programma van de denk- in de doefase terechtkomt is nogmaals kritisch gekeken naar de risico’s op programmaniveau. Hieruit is naar voren gekomen dat met name in het kader van de tweede doelstelling van het programma, de borging van de integraliteit en uniformiteit tussen de projecten voortdurend aandacht behoeft. Dit is terug te zien in risico 2 en 3. In hoofdstuk 2.3.1 is toegelicht dat de samenwerking met de verschillende stakeholders dusdanig goed is, dat er meer vertrouwen is. Dit maakt dat het risico op vertragingen met betrekking tot vergunningen aanzienlijk minder is geworden. Om deze reden is dit risico niet meer opgenomen in deze rapportage.

13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

15

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

RISICO 1: CONTINUÏTEIT PROJECTEN

Dekking voor de projecten Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam en Renovatie Amsterdam Arenatunnel zijn niet tijdig of onvoldoende verwerkt in de begroting van de gemeente, met als gevolg een continuïteitsrisico (mogelijke vertraging vanwege het ontbreken van krediet). OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q4-2020

OORZAKEN: 1. De projecten Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam en Renovatie Amsterdam Arenatunnel worden gefaseerd opgenomen in de gemeentelijke begroting. De masterplanning gaat ervan uit dat de resterende aanvragen door de gemeenteraad bij de Voorjaarsnota 2021/Begroting 2022 worden goedgekeurd en dat de betreffende kredieten eind 2021 kunnen worden toegekend.

De druk op de financiële middelen binnen de gemeente is groot. Het risico blijft bestaan dat bij de Voorjaarsnota 2021/ Begroting 2022 niet alle aangevraagde middelen kunnen worden toegekend. Met het toekennen van krediet in december 2020 is dit risico kleiner geworden, maar zolang het definitieve budget niet is toegekend nog steeds groot.

BEHEERSMAATREGELEN: 1. De aanvragen voor Voorjaarsnota 2021/Begroting 2022 worden tijdig ingediend.

RISICO 2: UNIFORMITEIT TUSSEN DE TUNNELS ONDERLING EN DE VERKEERSCENTRALE

Doelstelling 2 van het programma (uniformiteit en toekomstbestendigheid) komt in gevaar door: 1. v ertraging in de ontwikkeling van de producten die de uniformiteit moeten borgen; 2. d  ruk op de voortgang van de projecten Renovatie Piet Heintunnel, Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel en Vernieuwing Verkeerscentrale. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q4-2020

OORZAKEN: 1. D  e projecten Renovatie Piet Heintunnel en Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel dienen zo spoedig mogelijk te worden uitgevoerd. Het risico bestaat dat de uitgangspunten voor deze projecten in een later stadium moeten worden aangepast om invulling te kunnen geven aan doelstelling 2 (uniformiteit en toekomst­ bestendigheid). 2. D  e vernieuwde Verkeerscentrale Amsterdam gaat invulling geven aan de manier waarop de tunnels worden bediend. De werkprocessen Verkeerscentrale zijn vastgelegd in de Operational Concept Description v2.0.

Het project Renovatie Piet Heintunnel heeft een aantal ontwerpbesluiten moeten nemen waar vanuit het programma nog geen principes voor bedacht waren. Dat maakt dat dit risico deels is opgetreden. Door het vaststellen van de baseline T4 is dit hersteld en is het programma weer in control. Maar dit blijft continu onder de aandacht.

BEHEERSMAATREGELEN: 1. Bij het opstellen van de contracten zijn terugvalopties ingebouwd. 2. Er is vooraf nagedacht over ontwerpuitgangspunten die de uniformiteit tussen de projecten moet borgen.

13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

16

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

RISICO 3: INTEGRALITEIT TUSSEN DE TUNNELS EN DE VERKEERSCENTRALE

De verschillende individuele projecten dienen op zichzelf een integraal geheel te vormen. Daarnaast dienen alle projecten samen invulling te geven aan een integraal werkend tunnelsysteem. Zonder aantoonbaarheid van de integraliteit bestaat er een risico dat deze onvoldoende is. OORZAKEN EN BEHEERSMAATREGELEN:

WIJZIGING T.O.V. Q4-2020

OORZAKEN: 1. Op programmaniveau zijn er onvoldoende duidelijke afspraken over hoe en wanneer de integraliteit tussen de projecten aangetoond moet wordt. Hier moeten de werkwijzers die binnen de verschillende taakvelden opgesteld zijn op elkaar afgestemd worden. 2. De raakvlakken tussen de verschillende projecten worden niet expliciet benoemd en beheerst.

Binnen de programma­ organisatie zijn maatregelen genomen om de integraliteit te borgen. Het samenvoegen van de taakvelden IO/UI/SI is hier een voorbeeld van. De implementatie van de plannen rond raakvlak­ management moet nog plaatsvinden.

BEHEERSMAATREGELEN: 1. De taakvelden Commissioning, Systeem Integratie en Integraal Ontwerp komen met een analyse. Hieruit moet blijken in hoeverre de werkwijzers nader op elkaar afgestemd moeten worden, zodat de aantoonbaarheid van de werking van het systeem geborgd wordt. 2. Opstellen en implementeren van expliciet raakvlakmanagement binnen en tussen de projecten.

17

BIJLAGE 1

Afkortingen en definities

AAT

Amsterdam Arenatunnel

ATS

Amsterdamse Tunnel Standaard

3B

Besturing, Bediening en Bewaking

CCB

Configuration Control Board

COB

Centrum Ondergronds Bouwen

DMC

Dienst Middelen en Control

IBA

directie Ingenieursbureau Amsterdam

KES

Klant Eis Specificatie

MET

directie Metro en Tram

MRT

Michiel de Ruijtertunnel

OCD

Operational Concept Description

OD NZKG

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

OTL

Objecttypebibliotheek

OTO

Opleiden, Trainen en Oefenen

PHT

Piet Heintunnel

ROVK

Raamovereenkomst

SDT

Spaarndammertunnel

SSK

Standaardsystematiek voor Kostenraming

TN

Transmissienetwerk

UPP

Uniforme Primaire Processen

V&OR

directie Verkeer en Openbare Ruimte

VBP

Concept-Veiligheidsbeheerplan

VCA

Verkeercentrale Amsterdam

VTW

Verzoek tot Wijziging

VRI

Verkeersregelinstallatie

Warvw

Wet aanvullende regels veiligheid wegtunnels

IJT

IJ-tunnel

18

BIJLAGE 2

Factsheets per project Voor de vier projecten binnen het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam is in de bijlage een factsheet toegevoegd.

Piet Heintunnel

Verkeerscentrale Amsterdam

Amsterdam Arenatunnel

Michiel de Ruijtertunnel

19

FACTSHEET

Vernieuwing Verkeerscentrale Toelichting Management In het testcentrum PoC-VCA, aan de Verlengde Van Marwijk Kooystraat 1, zijn in het eerste kwartaal alle gebouwgebonden installaties, de nutsvoorzieningen en de beveiliging van het gebouw gerealiseerd. Volgens planning zal het testcentrum eind april bouwkundig opgeleverd worden, voor eind april zal de buitenruimte (direct rond het testcentrum) ook ingericht zijn en kunnen de werkzaamheden met betrekking tot het inrichting van het testcentrum starten. In nauwe samenwerking met de opdrachtnemer worden nu de opleverdossiers opgesteld. Het contractbeheerplan wordt aangepast voor de beheerfase. Voor het ontwerp van de vernieuwde verkeerscentrale werd er al van uitgegaan dat deze geplaatst zou kunnen worden op de Verlengde Van Marwijk Kooystraat, het LCM-terrein. Door de directies van GVB en Verkeer & Openbare Ruimte is nu ook ingestemd met deze keuze. Hiermee is vertraging als gevolg van het niet hebben van een bouwlocatie voorkomen. Het doel voor dit jaar is ervoor te zorgen dat aan het eind van het jaar een ontwerp gereed is waarop een uitvoeringsbesluit genomen kan worden.

Voor de te doorlopen ontwerptrajecten zijn met de tunnelbeheerorganisatie en de afdeling verkeersmanagement begeleidingsgroepen gestart waarin zowel voor huisvesting als voor bedieningssystemen (“functionele systemen”) de afstemming plaats vindt over ontwerpkeuzes binnen de kaders.

Scope

In de scope hebben er ten opzichte van de vorige kwartaalrapportages geen wijzigingen plaatsgevonden.

Geld

Voor project Vernieuwing Verkeerscentrale Amsterdam is door de raad circa € 31,8 miljoen aan middelen beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van het testcentrum PoC-VCA en voor de voorbereidingen voor het project. Hiervan betreft € 4,5 miljoen risicovoorzieningen, die gealloceerd is op het niveau van het overkoepelende programma. De resterende aanvraag voor de volledige scope is onderdeel van de Voorjaarsnota 2021.

Samenwerking

De samenwerking tussen het projectteam vernieuwing VCA en de diverse stakeholders verloopt goed. De samenwerking met de tunnelbeheerorganisatie en verkeersmanagement is reeds eerder toegelicht. Het contact met GVB, THOR en Waternet over het samenwerkingsmogelijkheden bij de ontwikkeling van het vastgoed verloopt voorspoedig, finale uitkomsten worden begin tweede kwartaal 2021 verwacht.

20

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam 13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

Tijd DETERMINISTISCH Mijlpaal nr.

Omschrijving

Stuurmijlpaal MP4.0

∆ met SMP Stand Q1 (wk)

PROBABILISTISCH

∆ met vorige Stand Q4 Q (wk) Toelichting

P50 huidige Q

P85 huidige Q

-

-

VERKEERSCENTRALE AMSTERDAM

1 2 2b 3 4 5 6 7 8 9

Start Project

07-01-19 07-01-19

0 07-01-19

0 afgerond

Projectbesluit

07-02-20 07-02-20

0 07-02-20

0 afgerond

Voorkeursbesluit

02-07-20 02-07-20

0 02-07-20

nvt afgerond

Uitvoeringsbesluit

11-11-21

02-12-21

3 11-11-21

Contractering

22-11-22

30-06-22

-21 15-08-22

-7 op target

25-07-22 03-10-22

Start Uitvoering

23-11-23

01-11-22

-55 15-02-23

-15 op target

06-12-22 14-02-23

Ingebruikname vernieuwde VCA

14-02-25 11-01-24

-57 23-05-24

-19 op target

11-03-24 28-05-24

Ingebruikname renovatie 14-02-26 12-06-25 Dijksgracht

-35 20-10-25

-19 op target

11-08-25 28-10-25

Acceptatie en overdracht 20-05-26 15-09-25

-35 22-01-26

-18 op target

13-11-25

Einde project

-36 21-04-26

-19 op target

10-02-26 29-04-26

17-08-26 11-12-25

3 achter op target 02-12-21 20-01-22

30-01-26

Belangrijkste risico’s

In de vorige kwartaalrapportage was het risico opgenomen dat er geen gestructureerde aanpak mogelijk is door onduidelijkheden in de scope. Hoewel dit risico nog niet volledig is weggenomen is er wel veel meer duidelijkheid gekomen. En waar die nog ontbreekt, is er wel zicht op concretisering. NR.

ONGEWENSTE GEBEURTENIS

OORZAKEN

BEHEERSMAATREGELEN

1

De uitgewerkte scope-­ onderdelen vormen samen geen integraal geheel waardoor de Verkeerscentrale niet (goed) gaat functioneren.

De scope van het project heeft veel raakvlakken met andere projecten in het programma en een gedeelte van de scope wordt gerealiseerd in het project Renovatie Piet Heintunnel.

De technische raakvlakken zijn vanuit het programma in beeld gebracht. Nu dient deze verder uitgewerkt te worden zodat de raakvlakken ook vanuit andere aspecten geïnventariseerd en beheerst worden in een regulier proces.

2

Onzekerheid in de uitkomst van de GAP-analyse over het koppelvlak met de Michiel de Ruijtertunnel, IJtunnel, Spaarndammertunnel en Verkeersmanagement.

Er moet vastgesteld worden of alle tunnels vanuit de vernieuwde verkeerscentrale te bedienen zijn, en zo niet welke aanpassingen gedaan moeten worden om dit alsnog mogelijk te maken.

De GAP-analyse is afgerond in eerste concept, de rapportage volgen in het tweede kwartaal.

3

Het Uitvoeringsbesluit kan niet tijdig genomen worden omdat de kwaliteit of tijdigheid van de documenten onvoldoende is, met als gevolg een forse vertraging.

Er staat veel druk op de (ontwerp) planning.

1. Er is een gedetailleerde productplanning gemaakt. 2. Optimalisatie van de fasering van ontwerp en kostencalculatie.

21

FACTSHEET

Renovatie Piet Heintunnel Toelichting Management In het eerste kwartaal is het definitieve ontwerp afgerond. Daarbij is het reviewcommentaar van het programmateam en de tunnelbeheerorganisatie in belangrijke mate verwerkt. De resterende review­ commentaren zijn onderdeel van de uitgangspunten voor het uitvoeringsontwerp. In maart 2021 is de KES voor de uitwerking van de nieuwe systemen (3B) van de integrale bedienketen vastgesteld in overleg met het project Vernieuwing Verkeerscentrale en het programmateam. Hiermee is de scope voor het uitvoeringsontwerp stabiel. Zoals in paragraaf 2.4.3 is toegelicht heeft een afvaardiging van het Commissariaat Civiele Constructies gesproken over de start tunnelsluiting. De beheersmaatregelen die het derde kwartaal van 2020 zit ingezet om de planning robuuster te maken, hebben effect. De datum voor tunnelsluiting op 25 juni 2021 is stabiel. Belangrijke werkzaamheden voor de (ombouw van de) energievoorziening en de logistiek (veilig werken onder coronamaatregelen) liggen op schema. Voor deze werkzaamheden is van de Omgevingsdienst deelvergunning verkregen (waarbij overigens een deel van het werk vergunningvrij is). Daarnaast is op 5 maart 2021 de hoofdaanvraag omgevingsvergunning ingediend.

Het verkeer op de noordelijke omleidingsroute via de S116 (Nieuwe Leeuwarderweg) zorgt voor een beperkte, tijdelijke toename van stikstofdepositie in Natura 2000-gebied. Aangezien het project voldoet aan de Handreiking van het ministerie LNV is er geen vergunning Wet Natuurbescherming nodig. Op het raakvlak IJtram vinden de eerste werkzaamheden plaats tijdens een weekendstremming van 2425 april 2021. Een tweede weekendstremming is voorzien van 9-12 juli 2021 waarin de ombouw van de energievoorziening plaatsvindt.

Scope

De scope van het project is stabiel en om de uitvoering zo soepel mogelijk te laten verlopen wordt ingezet op zo min mogelijk wijzigingen. Wel wordt gekeken of wensen van de projectontwikkeling Sluisbuurt en de tunnelbeheerorganisatie nog meegenomen kunnen worden onder het principe “werk met werk maken”. Een besluit hierover is voorzien in het tweede kwartaal van 2021.

Geld

In totaal is in de gemeentelijke begroting voor de renovatie van de Piet Heintunnel circa € 116 miljoen aan middelen beschikbaar. Hiervan was een bedrag groot € 25,9 miljoen aan risicovoorzieningen op het niveau van het overkoepelende programma gealloceerd. Inmiddels is (inclusief de voorstellen in deze voortgangsrapportage) voor € 11,6 miljoen aanspraak op deze risicovoorzieningen gemaakt.

22

Gemeente Amsterdam / Kwartaalrapportage Q1 – 2021 Programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam

Samenwerking

Het contact met de tunnelbeheerorganisatie verloopt goed. In het eerste kwartaal van 2021 is de inhoudelijke en procesmatige betrokkenheid tijdens de verder projectfasen geconcretiseerd. Met de Omgevingsdienst vindt constructief vooroverleg plaats bij het aanvragen van vergunningen. Voor de mobiliteitsmaatregelen zijn concrete stappen in de samenwerking binnen de stad met het programma deelmobiliteit en de dienst Parkeren vertaald in definitieve afspraken en financiële bijdragen. De al lopende samenwerking met Amsterdam Bereikbaar en de Stadsregisseur is goed. De afstemming met betrekking tot de mobiliteitscampagne met de stad heeft recent geleid tot gelijkschakeling van de uitingen. Voor de verdere uitwerking wordt de afstemming geïntensiveerd.

Tijd DETERMINISTISCH Mijlpaal nr.

Omschrijving

Stuurmijlpaal MP4.0

∆ met SMP Stand Q1 (wk)

PROBABILISTISCH

∆ met vorige Stand Q4 Q (wk) Toelichting

P50 huidige Q

P85 huidige Q

PIET HEINTUNNEL

1 2 3 4 5 6 7 8

Start Project

02-07-18 02-07-18

0 02-07-18

0 afgerond

-

-

Projectbesluit

28-09-18 28-09-18

0 28-09-18

0 afgerond

-

-

Uitvoeringsbesluit

29-03-19 28-11-19

35 28-11-19

0 afgerond

-

-

Contractering

31-03-20 06-03-20

-4 06-03-20

0 afgerond

-

-

Start Uitvoering

25-06-21 25-06-21

0 25-06-21

0

25-06-21 25-06-21

Openstelling

30-09-22 23-09-22

-1 15-08-22

6

ntb

ntb

Acceptatie en overdracht 30-12-22 23-12-22

-1 11-11-22

6

ntb

ntb

Einde project

-1 13-02-23

6

ntb

ntb

03-04-23 27-03-23

Belangrijkste risico’s

13 - 04 - 2021 KENMERK TAWA/37228

NR.

ONGEWENSTE GEBEURTENIS

OORZAKEN

BEHEERSMAATREGELEN

1

Extra kosten en versnellingsmaatregelen nodig om het werk binnen de beoogde 15 maanden te voltooien.

Vertraging in aanlevering van benodigde informatie vanuit stakeholders of op het raakvlak met de Verkeerscentrale (vanuit het testcentrum PoC-VCA).

1. Hoofdlijnenplanning van de Alliantie is begin april 2021 verstrekt. 2. Afstemming met stakeholders over benodigde informatie en capaciteit 3. Afstemming met project Verkeerscentrale

2

Ontwerpproducten (software) niet tijdig (conform planning) op juiste niveau gereed.

Geen duidelijke afspraken met ketenpartners over hun aandeel in het ontwerpproces tijdens DO/UO - Rol programma en andere stakeholders niet duidelijk tijdens verdere uitwerking. Reviews verlopen niet binnen geplande vensters

1. Vraagt meer capaciteit om planning te mitigeren. 2. Strategisch beheersplan opstellen en voortgang monitoren en bijsturen.

3

Uitloop werkzaamheden op het kritieke pad zodanig dat deadline openstelling overschreden gaat worden.

1. Ingeplande werkzaamheden kosten meer tijd dan voorzien (complexe implementatie programmakaders, beperkte resources) 2. Planning is niet volledig 3. Onvoorziene tegenvallers in uitvoering 4. Optreden van diverse benoemde risico’s op het kritieke pad

1. Binnen het programma en met de tunnelbeheerorganisatie afspraken maken over in te zetten resources en daarbij te hanteren prioritering 2. Toets uitvoeren op nieuwe hoofdlijnenplanning planning of planning robuust is voor doorlooptijd vanaf tunnelsluiting en de sturing daar op met beheersplan. Resultaten gebruiken om planning robuuster te maken. 3. Sturing op beheersing van risico’s op het kritieke pad door middel van een beheersplan.

23

FACTSHEET

Renovatie Amsterdam Arenatunnel Toelichting Management Op basis van de Nota van Uitgangspunten wordt het voorlopig ontwerp uitgewerkt. Voor een aantal wezenlijke keuzes in het ontwerp is in het laatste kwartaal van 2020 en het eerste kwartaal van 2021 een scenario-analyse uitgevoerd. Hieruit kunnen nog punten voor de definitieve scope van het project voortkomen. Naar verwachting wordt hierover in april 2021 overeenstemming bereikt, zodat de systeemdefinitie vastgesteld kan worden. Verder zijn in het afgelopen kwartaal gesprekken gevoerd over de inkoop van de software voor de besturing, bediening en bewaking van de tunnel. De contractering van de software is voorzien in het tweede kwartaal van 2021. Voor dit scopeonderdeel en de uitwerking van het definitief ontwerp is in de begroting van 2021 budget toegekend. Voor het resterende deel van het project is bij Voorjaarsnota 2021 een aanvraag gedaan.