Raadsbesluit 2025-080 Gewijzigd initiatiefvoorstel Maak van Amsterdam je thuis

Besluitnummer 2025-080

Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

x

Raadsbesluit Jaar

2025

Vergaderdatum

11 en 12 juni 2025

Agendapunt

15

Voordrachtnummer

VN2025-008135 Onderwerp

Instemmen met het gewijzigde initiatiefvoorstel 'Maak van Amsterdam je thuis' van het lid Heinhuis en kennisnemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel De gemeenteraad van Amsterdam besluit

gezien het initiatiefvoorstel van het lid Heinhuis, getiteld: ledereen kan Amsterdammer worden van 28 maart 2024 en gewijzigd naar Maak van Amsterdam je thuis op 2 juni 2025; mede gezien de behandeling in de raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering van 6 november 2024; gelet op artikel 147a, eerste lid van de Gemeentewet; 1.

in te stemmen met genoemd initiatiefvoorstel;

2.

het college van burgemeester en wethouders te verzoeken: 1. ontwerp in samenwerking met het (internationale) bedrijfsleven in Amsterdam en partijen die kennis hebben van de Amsterdamse samenleving (zoals buurthuizen, maatschappelijke organisaties en educatieve instellingen) en organisaties die de internationale kennismigrant-gemeenschap goed weten te bereiken (zoals the Netherlands Foreign Investment Agency) een programma 'Maak van Amsterdam je thuis'; 2. dit programma bevat in ieder geval: a. opties voor het volgen van een cursus van de Nederlandse taal, de geschiedenis en cultuur van Amsterdam; b. een overzicht van het sociale weefsel van de stad, zoals (sport)verenigingen, socialeen maatschappelijke organisaties, vrijwilligersorganisaties en (buurt)initiatieven; c. mogelijkheden voor ontmoeting tussen internationale kennismigranten en Amsterdammers die al langer in de stad wonen; 3. maak afspraken met bedrijven in Amsterdam die internationale kennismigranten in dienst hebben over het aanbieden van genoeg mogelijkheden om hen zich thuis te laten voelen in Amsterdam via bovengenoemd programma.; 4. ga in gesprek met (internationale) bedrijven die gevestigd zijn in Amsterdam en internationale kennismigranten rekruteren om te onderzoeken hoe zij een bijdrage kunnen leveren aan het oplossen van de woningnood in navolging van ASML in de Brainportregio;

Besluitnummer 2025-08o

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

X Raadsbesluit

3. kennis to nemen van de bestuurlijke reactie op het oorspronkelijke initiatiefvoorstel. Aldus besloten door de gemeenteraad voornoemd in zijn vergadering op 12 juni 2025, e voorzitter

Femke Halsema

De plaatsvervangend raadsgriffier

Dafne Struij

Besluitnummer 2025-080

X Gemeente X Amsterdam X

Gemeenteraad

Raadsbesluit Initiatiefvoorstel Maak van Amsterdam je thuis Er zijn regelmatig discussies over wanneer je een Amsterdammer bent. Voor de Partij van de Arbeid Amsterdam is dat simpel: als je in Amsterdam woont dan ben je een Amsterdammer. Daar hoefje niet bepaalde kennis voor te hebben of bepaald gedrag voor te vertonen. 'De' Amsterdammer bestaat niet, maar er is wel een bepaalde mentaliteit die kenmerkend is voor onze stad. Zoals Nadia Bouras in Het Parool zei: 'Er bestaat wel degelijk lets als de Amsterdamse mentaliteit.' Dat ziet ook de fractie van de PvdA Amsterdam. Amsterdammers zijn mensen die naar elkaar omkijken, die op elkaar letten, die trots zijn op waar ze wonen, maar genoeg op elkaar en de stad hebben aan te merken. Ga je mee in die mentaliteit, dan hoor je erbij. In de woorden van Bouras: 'We denken natuurlijk wel dat wij het centrum van de wereld zijn, maar dat moet wel op een leuke manier. Het moet niet arrogant worden. Maar een beetje bravoure mag best. Grote bek, klein hartje'. Daar komt nog bij dat Amsterdam van oudsher een sociale plek is, een plek waar mensen van over de hele wereld een veilig thuis konden vinden. En Amsterdam is een stad die meer dan andere steden een plek is waar nog gemeenschapszin is. Waar we het belangrijk vinden om in verbinding met elkaar te staan.

Amsterdam is onverminderd populair en het aantal inwoners van onze stad neemt vluchtig toe. Volgens cijfers van het CBS woonden er begin 2024 934.927 mensen in Amsterdam, zo'n 135.000 meer dan in 2023. Het aantal inwoners in de stad groeide in 77jaar niet zo snel als in 2023, met als belangrijkste oorzaak migratie. Vanuit het buitenland kwamen er 45.701 mensen naar de stad, meer dan het dubbele van het aantal dat de stad verruilde voor een plek buiten de landsgrenzen.1 Ook in de toekomst lijkt dit beeld niet te veranderen. De verwachte groei van het inwonertal van Amsterdam is volgens de prognose vooral terug te voeren op de aanwas van het aantal internationale kennismigranten en internationale studenten.2 In 2020 waren er in Amsterdam 64.180 internationale kennismigranten, ongeveer 7% van het totaal aantal inwoners in de stad op dat moment. Dit aantal is ten opzichte van 2010 meer dan verdubbeld. De jaarlijkse gemiddelde groei blijkt in die tien jaar 9% te zijn.3 De bevolkingssamenstelling van Amsterdam verandert dus en dat is onze stad niet vreemd. Amsterdam is een stad die gebouwd is op migranten en dat is lets waar de fractie van de Partij van de Arbeid juist trots op is. Geert Mak zei op 2 maart 2024 in het Parool: "Amsterdam is altijd een stad geweest van immigranten.

Dat maakt het leven er soms niet makkelijker op, maar dat geeft wel een grote dynamiek aan de stad".4 Maar hij waarschuwt ook voor de 'nieuwste immigratiegolf van welvarende, internationale aristocratie', doelend op internationale kennismigranten. De fractie van de Partij van de Arbeid ziet ook dat de komst van internationale kennismigranten bepaalde uitdagingen met zich meebrengt.5 Allereerst heeft de komst van internationale kennismigranten zijn weerslag op de al overspannen woningmarkt. Internationale

1 https://opendata.cbs.n1/#/CBS/nlidataseth723oned/table 2 httPS://WWW.CbS.nlinl-nliPUbliCatie/2022/ 27/regiOnale-beVOlkingS-en-hUiShOUdenSPrOgnOSe-20222050 3

https://decisio.nl/wp-content/uploads/Rapport-Monitor-Internationals-MRA-april-2022.pdf

4 https://www.parool.nliamsterdam/amsterdam-mag-dan-van-oudsher-een-migrantenstad-zijn-geert-

mak-waarschuwt-voor-de-nieuwste-innmigratiegolf-de-internationale kennismigrant-b945f43d/ 5 1n dit voorstel worden met internationale kennismigranten mensen bedoeld die voor hun werk (tijdelijk) naar het buitenland verhuizen, vaak academisch opgeleid zijn en een relatief hoog salaris hebben.

Besluitnummer 2025-08o

X Gemeente X Amsterdam X

Gemeenteraad

Raadsbesluit kennismigranten hebben gemiddeld genomen een grotere kans op de vrije woningmarkt, met hun meestal hoge salaris en loonbelastingkorting. De consequentie is dat Amsterdammers met een middeninkomen, die geen recht hebben op sociale huur, steeds moeilijker aan een betaalbare woning kunnen komen. Uit onderzoek blijkt ook dat de sociale cohesie in de stad onder druk staat en dat steeds meer Amsterdammers om die reden vertrekken naar andere delen van het land. Het Sociaal Cultureel Planbureau schrijft hierover: 'Meer leven in gescheiden werelden draagt evenmin bij aan sociale cohesie. Vaak trekken mensen op met vrienden met eenzelfde achtergrond of opleiding, kiezen ze op die manier hun partner en wonen ze in dezelfde buurt als andere mensen een vergelijkbare achtergrond. Het gevaar van het verkeren in eigen bubbels is dat groepen mensen niet met elkaar leren samenleven, ze minder begrip voor andere groepen kunnen opbrengen en dat de ongelijke toegang tot kansen nog ongelijker wordt.'6 Het leven in bubbels en gescheiden werelden is niet exclusief toe te rekenen aan de komst van internationale kennismigranten, maar tegelijkertijd is er wel te constateren dat het juist voor deze groep nieuwe Amsterdammers lastig kan zijn om verbinding te leggen met de stad en van Amsterdam echt een thuis te maken.

De verwachting is dat het aantal mensen die vanuit het buitenland naar de stad komen zal blijven groeien.7 Uit cijfers blijkt dat veel van deze mensen vaak relatief lang in onze stad blijven: 45% van de in 201.4 ingestroomde internationale kennismigranten verblijven langer dan vijfjaar in de MRA.8 Gevolg hiervan is dat Amsterdam steeds verder internationaliseert wat allerlei effecten heeft, zoals dat inkomensongelijkheid toeneemt.. Makelaars richten zich massaal op internationale kennismigranten die vaak meer voor een woningen kunnen betalen, in veel winkels en cafes wordt de klant in het Engels aangesproken en er zijn steeds meer evenementen en ondernemingen met internationale kennismigranten als doelgroep.9 De fractie van de Partij van de Arbeid is blij dat zoveel mensen vanuit alle delen van de wereld de schoonheid en aantrekkingskracht van Amsterdam herkennen. Amsterdam is een stad die gebouwd is op migranten en dat is iets waar we als Amsterdammers juist trots op zijn. Maar we moeten voorkomen dat er een kloof ontstaat tussen de vaak rijke kennismigranten en de rest van de stad. Zo moet er allereerst iets worden gedaan aan oneerlijke voordelen zoals de zogenaamde `Expatregeling' waarmee buitenlandse werknemers 3o% belastingvrij een vergoeding krijgen van hun loon.1° Daar hebben we als Amsterdam helaas weinig invloed op.

Waar we wel voor kunnen zorgen is dat iedereen zich thuis voelt in Amsterdam: zowel de internationale kennismigrant die hier nieuw in de stad is, als de bewoners die zien dat hun omgeving verandert door de veranderende samenstelling van de stad. Kortom, internationalisering hoort bij onze stad, maar brengt ook uitdagingen met zich mee, zoals het opdrijven van de huizenprijzen, het ontstaan van een parallelle wereld en het veranderen van buurten bijvoorbeeld doordat er steeds meer Engels wordt gesproken. Anderzijds is het ook zo dat internationale kennismigranten zich niet altijd welkom voelen in Amsterdam en relatief vaak met 6

https://www.scp.nlidossiers/publicaties/publicaties/2o24/o6/02/factsheet-sociale-cohesie-onder-drukdoor-ongelijke-kansen-discriminatie-en-segregatie ' https://www.rabobank.nl/kenniskion.3623.og-woontevredenheid-in-de-metropoolregio-amsterdam 8 https://decisio.nl/wp-content/uploads/Rapport-Monitor-Internationals-MRA-april-2o22.pdf 9 https://www.atc.nliartikelen/191269/waar-kun-je-nog-met-nededands-terecht-in-de-winkel 10 https://www.rijksoverheid.nlionderwerpen/inkomstenbelasting/belastingvoordeel-buitenlandsewerknenners

Besluitnummer 2025-080

X Gemeente x Amsterdam

Gemeenteraad

X Raadsbesluit eenzaamheid te maken hebben. Onderzoek laat zien dat hoe meer welkom internationale kennismigranten zich voelen in Amsterdam, hoe meer zij onderdeel van de stad kunnen en willen worden.11 De manier waarop de internationalisering wordt ervaren, is dus afhankelijk van zowel de houding van Amsterdammers als van internationale kennismigranten. ledereen een thuis in Amsterdam Veel migranten die als nieuwkomers naar onze stad komen, zijn verplicht om aan bepaalde voorwaarden te voldoen. Zo volgen zij Nederlandse taallessen en leren zij over de Nederlandse samenleving. Deze verplichting geldt over het algemeen niet voor internationale kennismigranten, omdat hun aanwezigheid als tijdelijk wordt beschouwd. Echter, blijkt uit cijfers dat deze groep steeds langer blijft wonen en werken in onze stad. Daarom pleit de Partij van de Arbeid ervoor dat bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen om te zorgen dat hun werknemers zich thuis kunnen voelen in Amsterdam. De Partij van de Arbeid stelt voor dater een programma wordt vormgegeven voor internationale kennismigranten met daarin een overzicht van aantrekkelijk aanbod van mogelijkheden voor ontmoeting en verbinding met de stad en mede-Amsterdammers.

De gemeente moet een faciliterende rol spelen bij het vormgeven hiervan, net als partijen die kennis hebben van de Amsterdamse samenleving (zoals buurthuizen, lokale maatschappelijke organisaties en educatieve instellingen) en organisaties die de internationale kennismigrant-gemeenschap goed weten te bereiken (zoals the Netherlands Foreign Investment Agency). Het is belangrijk dat de verantwoordelijkheid wat betreft deelname van internationale kennismigranten aan het programma en het dragen van de kosten bij de desbetreffende bedrijven ligt. Tegelijkertijd kan de gemeente wel een actieve rol spelen in het kenbaar maken van het aanbod in de stad, omdat ontmoeting tussen verschillende Amsterdammers ook in belang is van de sociale cohesie in de stad.

Eerste stappen richting de verbinding tussen bedrijven en het maatschappelijk middenveld van de stad zijn al gezet, bijvoorbeeld door de incidentele subsidie voor de Vrijwilligers Centrale Amsterdam voor de verdere ontwikkeling van vrijwilligerswerk door bedrijven in de stad.12 Wethouder Mbarki schreef hierover: "Onze stad heeft heel veel bijzondere en succesvolle bedrijven die willen bijdragen aan de toekomst van de stad, maar niet altijd weten hoe ze het verschil kunnen maken voor hun buurt of voor een bepaalde doelgroep die steun kan gebruiken." Anderzijds is ook bekend dat er juist een groeiende behoefte is aan mensen die een steentje bijdragen aan hun stad of buurt. Regelmatig luiden Amsterdamse organisaties de noodklok over het tekort aan vrijwilligers.13 Met het voorgestelde initiatief 'Maak van Amsterdam je thuis' hoopt de fractie van de Partij van de Arbeid een positief effect te hebben op beide bovengenoemde situaties. Door het gepresenteerde aanbod wordt het nnakkelijker voor internationale kennismigranten om bijvoorbeeld de Nederlandse taal te leren, kennis te maken met het sociale weefsel van de stad en zo meer mogelijkheden voor ontmoeting en verbinding te ontdekken. Uiteindelijk is dat waar het om draait: verbinding en ontmoeting tussen verschillende groepen in de stad is wat nodig is om je thuis te (blijven) voelen in Amsterdam.

https://houseofhospitality.amsterdam/uploads/pdf/research-artikel-hoh-de-beleving-van-deexpats.pdf 12 https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/college/wethouder/sofyan-mbarki/persberichtennieuws-sofyan-mbarki/bijna-half-miljoen-euro-inzet/ 13 https://www.parool.nl/amsterdam/moordende-concurrentiestrijd-om-vrijwilligerverenigingsmensen-worden-zeldzaam-b3ooao78/ 11

Besluitnummer 2025-080

X Gemeente

x Amsterdam

Gemeenteraad

X Raadsbesluit

Belangrijk hierbij is om aandacht te hebben voor de diversiteit binnen de groep internationale kennismigranten. Vaak wordt er over deze groep gesproken als een homogene groep, terwijI er wel degelijk (culturele) verschillen zijn die ook de aandacht verdienen. Net zoals 'de' Amsterdammer niet bestaat, bestaat 'de' internationale kennismigrant ook niet. Onn juist de uitwisseling en ontmoeting te faciliteren tussen verschillende groepen is het belangrijk om ook de diverse achtergronden mee te nemen in het aanbod als onderdeel van 'Maak van Amsterdam je thuis'. Daarmee zorgen we dat er voor iedereen aantrekkelijke opties zijn om actief te worden in de stad. Een ander belangrijk element van het te ontwikkelen pakket is aandacht voor de partners of andere familieleden die meekomen bij een verhuizing naar Amsterdam. Zij hebben niet altijd (direct) ook een baan en kunnen daarom meer moeite hebben met het vinden van betekenis en zingeving tijdens hun tijd in Amsterdam. Een overzicht van mogelijkheden voor ontmoeting en betrokkenheid bij de stad is daarom ook voor hen essentieel. Ook zou het pakket niet alleen aangeboden moeten worden wanneer iemand net gemigreerd is, maar juist ook op een later moment als er meer (mentale) ruimte is voor dat aanbod.

Wederkerig vestigingsbeleid in Amsterdam In tegenstelling tot landelijk beleid, is een van de leidende principes in de visie op de lokale economie in Amsterdam nnaatschappelijk verantwoord ondernemen: We stimuleren en verwelkomen economische activiteiten en nieuwe bedrijvigheid die waarde toevoegen, en een onderdeel willen vormen van de Amsterdamse samenleving. Bedrijvigheid die zich verantwoordelijk voelt voor de impact van hun gedrag op de stad en de samenleving als geheel, het leefklimaat respecteert en bij wil dragen aan de grote maatschappelijke vraagstukken van deze tijd. Wij gaan graag partnerships aan omdat we weten dat we onze krachten moeten bundelen. We verwachten van bedrijven — klein of groot; lokaal ontstaan of uit het buitenland — dat zij maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen en de stad niet alleen maar beschouwen als een productielocatie waar winst behaald kan worden'.14 Ook in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) is de afgelopen jaren de focus steeds verder verlegd van kwantiteit naar kwaliteit als het gaat om het aantrekken van bedrijven.

De MRA richt zich de komende jaren op bedrijven die bijdragen aan de maatschappelijke en economische doelen van de regio, die zich houden aan de richtlijnen van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) en Milieu, Maatschappij en Governance (ESG).15 Deze nieuwe koers van het vestigingsbeleid toont een belangrijke wijziging aan: niet meer sturen op kwantiteit maar kwaliteit. De fractie van de Partij van de Arbeid sluit zich hier geheel bij aan: bedrijven die ervoor kiezen bij te dragen aan Amsterdam en haar toekonnst, zijn meer dan welkom. Het is dan ook nadrukkelijk de bedoeling dat bedrijven hun verantwoordelijkheid nemen en dus de kosten van bovengenoemd initiatief voor hun rekening nemen. Zij zijn immers voor veel internationale werknemers aantrekkelijk als bedrijf doordat ze in onze prachtige stad zijn gevestigd. Door een actieve rol te spelen bij het ontwikkelen en aanbieden van dit pakket, kunnen deze bedrijven iets terugdoen voor de stad. Amsterdam is een internationale handelsstad stad waar bedrijven welkom zijn, maar waar we ook bepaalde verwachtingen hebben over hoe die 14

https:llopenresearch.amsterdaminlimedia/inline/202.3/3.o/25/een nieuw amsterdam economisch peil. https://www.amsterdam.nl/bestuur-organisatie/college/wethouder/sofyan-mbarki/persberichtennieuws-sofyan-nnbarki/regio-annsterdam-verscherpt-focus/

15

Besluitnummer 2025-08o

X Gemeente X Amsterdam

Gemeenteraad

X Raadsbesluit bedrijven zich hier gedragen. Dat betekent dat zij een verantwoord businessmodel zouden moeten hanteren en dus ook dat zij zorg zouden moeten dragen voor hoe zijzelf en hun werknemers een bijdrage kunnen leveren aan de stad. Of bedrijven en mensen zich ergens vestigen, moet om meer gaan dan alleen geld verdienen. Hou Amsterdam leefbaar voor iedereen: gelijk investeren in huisvesting Een bijkomend effect van het hierheen halen van internationale kennismigranten door bedrijven, is dat deze groep gebruik maakt van haar relatief hoge inkomen en belastingvoordeel om huizen te kopen of voor steeds hoger wordende bedragen te huren. Waar huiseigenaren hier wellicht van kunnen 'profiteren' omdat hun stenen meer waard worden, zijn door het zeer beperkte aanbod en de helaas nog altijd geldende marktwerking, de andere huurders hier kind van de rekening. In de regio Noord-Brabant is in december 2024 een afspraak gemaakt met chipfabrikant ASML, een bedrijf van formaat dat je in onze stad zou kunnen vergelijken met een Adyen of Booking.com. In deze afspraak staat dat ASML een viertal woningcorporaties financieel gaat ondersteunen door het gat te dichten bij de bouw van 1085 woningen.

Deze woningen behoren toe aan de sociale- en midden-huur voorraad en zijn dus expliciet niet bestemd voor werknemers van ASML zelf.16 Dit soort publiek-private samenwerking is Amsterdam niet vreemd en een soortgelijke constructie zou onderdeel kunnen zijn van de verantwoordelijkheid die bedrijven nemen voor het woonrecht van 61Ie Amsterdammers op het moment dat zij internationale kennismigranten naar de stad halen. Hiermee kunnen bedrijven niet alleen bijdragen aan het oplossen van de woningcrisis, maar ook hun maatschappelijke betrokkenheid tonen en hun aantrekkingskracht als werkgever versterken.

16 https://www.rtl.nlinieuws/economietartikel/548483o/asml-betaalt-nnee-aan-sociale-huurwoningen