Jaarverslag Deelnemingen 2023.pdf
Tekst van het document
Groene Transitie Het Havenbedrijf heeft in 2023 een onderzoek laten uitvoeren naar de klimaatbestendigheid van het havengebied. De vijf voornaamste risico’s zijn de verminderde bereikbaarheid van de haven door verziltingsproblematiek als gevolg van droogte, verminderde bereikbaarheid van het achterland door lage waterstanden in de rivieren, hittestress, wateroverlast op hotspotlocaties en tijdelijke productiestop door de beperking van koelwaterlozingen.
Johan Cruijff ArenA Energietransitie De Johan Cruijff ArenA behoort tot de meest duurzame stadions ter wereld en wil voorloper zijn in de verslaglegging daarvan. De JC ArenA is een groot stadion met veel activiteiten, dat veel energie verbruikt, en ook de vervoersbewegingen van de bezoekers zorgen voor extra uitstoot, die direct of indirect door de Johan Cruijff ArenA wordt veroorzaakt (scope 3). Afgelopen jaar is de CO2-uitstoot van de JC ArenA met 88% afgenomen ten opzichte van het boekjaar 2021-2022. En dat terwijl er een zesvoud aan bezoekers is geweest. Johan Cruijff ArenA heeft 4.200 zonnepanelen op het dak liggen waarmee binnen scope I een forse besparing wordt gerealiseerd. Binnen scope II wordt de aangekochte energie weergegeven. Deze energie wordt zoveel als mogelijk groen ingekocht waardoor de Johan Cruijff ArenA per saldo voor scope I en II een neutraal resultaat benadert. De grasmat wordt verwarmd met restwarmte van de Diemercentrale en stadskoude komt uit de Ouderkerkerplas. De Johan Cruijff ArenA erkent haar rol
2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen
31
in de toestroom van bezoekers in het ArenA-gebied en moedigt bezoekers aan om duurzaam te reizen en gebruik te maken van de Mobility Portal. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten
2023
2022
C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)
Ja
Ja
C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)
4,3
35,3
C02-uitstoot scope 3 (ton)
n.b.
n.b.
Circulariteit Er wordt op dit moment beleid opgesteld om eisen te stellen aan leveranciers op het gebied van circulariteit. Daarnaast is een projectgroep gestart met onderzoek naar de mogelijkheid om het aantal grondstoffen in de verpakkingen food and beverages zoveel mogelijk terug te brengen zodat er op die manier ook zo min mogelijk verschillende afvalstromen ontstaan.
Groene Transitie De JC Arena rapporteert in haar jaarverslag niet over specifieke plannen op het gebied van klimaatadaptatie.
Matrix Energietransitie Matrix heeft over 2023 voor het eerst een duurzaamheidsrapportage toegevoegd aan het jaarverslag. Deze is gebaseerd op de CSRD-richtlijnen. Matrix heeft directe invloed op de duurzaamheid van haar gebouwen. Het nieuwste gebouw heeft het duurzaamheidskeurmerk ‘BREEAM Excellent’. Voor oude gebouwen maakt Matrix een verduurzamingsplan. Matrix koopt verder 5.853,169 MWh elektra in met Europese windcertificaten en probeert haar personeel zo veel mogelijk te stimuleren om op een duurzame manier te reizen. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten
2023
2022
C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)
Ja (uitstoot < 500 ton)
Ja (uitstoot < 500 ton)
C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)
2.41
n.b.
C02-uitstoot scope 3 (ton)
n.b.
n.b.
Circulaire transitie Matrix draagt op een aantal fronten bij aan de circulaire economie: gebouwen worden/zijn ontworpen volgens de strengste duurzaamheidsnormen (Certificering Breeam Excellent) waarbij waar redelijkerwijs mogelijk wordt gewerkt met biobased materialen en waarbij het gebouw zodanig wordt geconstrueerd dat meer dan 80% van de materialen hergebruikt kunnen worden. Naast de maatregelen bij realisatie, renovatie en inrichting van gebouwen wordt ook in het beheer sterk rekening gehouden met circu lariteit. Dit is ondermeer terug te vinden in het vegetarische bedrijfsrestaurant dat dagelijks kookt met overgebleven/afgedankte producten. Verder wordt afval steeds beter gescheiden en verwerkt en werkt Matrix met slimme logistieke (last mile) partners.
Groene Transitie Bij de realisatie en renovatie van gebouwen wordt rekening gehouden met waterbuffering. Ook hebben de moderne innovation centers sedemdaken. Verwarming van de modernere gebouwen vindt plaats middels WKO installaties. Met smartbuilding systemen wordt het klimaat in gebouwen aangepast aan het buitenklimaat waardoor energiegebruik voor koeling en verwarming zoveel mogelijk wordt beperkt. Daarnaast heeft Matrix de ambitie om bedrijfsafval zoveel te scheiden en te recyclen.
Jaarverslag Deelnemingen 2023
RAI Energietransitie Met meer evenementen is het energieverbruik in RAI Amsterdam slechts beperkt gestegen. In totaal verbruikte RAI 100 TJ (TerraJoule energie). Hiervan is 55,6 TJ afgenomen als elektra, 42,9 TJ als stads warmte en 3,5 TerraJoule kwam uit eigen zonnepanelen. Het gasverbruik was gering. Alle stroom die wordt verbruikt, is groene stroom. Deze heeft geen CO2-footprint. RAI Amsterdam heeft 1.806 zonne panelen in gebruik. Op het dak van hal 8 liggen 1.632 panelen, op het Amtriumgebouw liggen 174 zonnepanelen. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten
2023
2022
C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)
Ja
Ja
C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)
2.123
1.973
C02-uitstoot scope 3 (ton)
1.618
1.400
Circulaire transitie RAI werkt samen om de negatieve impact van RAI verder te verminderen. Daarbij wordt onder andere gelet op reductie energieverbruik en CO2-emissie. Ook heeft RAI een systeem van afvalmanagement waarbij ingezet wordt op het voorkomen en verminderen van afval en hoogwaardige recycling. Waar mogelijk kiest RAI voor herbruikbare materialen. Zo wordt al het kantoortapijt in de RAI vervangen door circulaire tapijttegels en krijgt bedrijfskleding nieuw leven in autobekleding.
Groene Transitie Rai werkt aan een Masterplan met publieke meerwaarde voor de stad. Onderdeel van dit plan is een integrale duurzaamheidsaanpak voor thema’s als energie, mobiliteit, logistiek, klimaatbestendigheid, verwarming, koeling en biodiversiteit.
Schiphol Energietransitie Schiphol rapporteert uitgebreid over de eigen ecologische voetafdruk en neemt in dit jaarverslag de vervuiling door vluchten uitgevoerd door de luchtvaartmaatschappijen mee in scope 3. De cijfers in scope 3 worden altijd met een jaar vertraging opgeleverd. De eigen organisatie (scope 1, 2 en onder delen van 3) heeft in 2023 65% minder CO2-equivalenten uitgestoten dan in 2019. Het doel is om in 2030 energieneutraal te zijn en in 2050 energy-positief. Dit houdt bijvoorbeeld in dat alle auto’s en gebouwen energieneutraal worden en dat er minder energie gebruikt zal worden en de gebruikte energie meer zonne-energie zal zijn. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten
2023
2022
C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)
Ja
Ja
C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)
75.688
80.926
C02-uitstoot scope 3 (ton)
n.n.b.
9.864.753
Circulaire transitie Voor de infrastructuur richt Schiphol zich op circulaire ontwerpprincipes en hergebruik en upcycling. Ook worden circulaire principes verankerd in het ontwerp in nieuwe gebouwen zoals bijvoorbeeld het zoeken naar betere oplossingen voor traditioneel asfalt en beton. Voor operationele materialen zijn de prioriteiten hergebruik, upcycling en gesloten kringlopen. Schiphol werkt aan het verbeteren van afvalscheiding, recycling en upcycling en een gegevensgestuurde aanpak van materiaalstromen.
2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen
33
Groene Transitie In 2022 heeft Schiphol onderzoek gedaan naar de effecten van het van het veranderende klimaat op haar luchthavens. Hier is een klimaataanpassingsstrategie uit voort gekomen. Deze strategie, die zich richt op extreme weersomstandigheden, is in lijn met de laatste wetenschappelijke bevindingen van het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI) en het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Schiphol voert proactief de maatregelen uit de klimaataanpassingsstrategie uit. Deze initiatieven richten zich vooral op watermanagement en hittebeperking. In 2023 heeft Schiphol een nieuwe set asset- en ontwerpeisen ontwikkeld voor projecten die te maken hebben met klimaat adaptatie. Deze nieuwe eisen worden nu in grote projecten gebruikt zoals de nieuwe bagagekelder en Pier C.
SADC (incl. GEM Lutkemeer) Energietransitie SADC wil op een zo duurzaam mogelijke manier haar gronden ontwikkelen, door zowel duurzame terreinen op te leveren als duurzame bedrijven te vestigen op deze terreinen. Ook met de eigen bedrijfsvoering wordt met duurzaamheid rekening gehouden. Sinds een aantal jaar heeft SADC haar eigen uitstoot berekend. De cijfers voor 2023 zijn nog niet bekend ten tijde van het opstellen van dit jaarverslag. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten
2023
2022
C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)
Ja
Ja
C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)
N.n.b.
46,7
C02-uitstoot scope 3 (ton)
N.n.b.
N.n.b.
Circulaire transitie De missie van SADC is circulaire en duurzame gebiedsontwikkeling. SADC geeft hier onder andere vorm aan door een 100% circulair inkoopbeleid. Dit vertaalt bij de ontwikkeling van gronden in het gebruik van circulair verantwoorde materialen.
Groene Transitie SADC heeft bij de ontwikkeling van haar gronden een beleid voor klimaatadaptatie. Water, hitte, natuurbehoud en biodiversiteit zijn een integraal onderdeel van dit beleid.
Stadsgoed Stadsgoed heeft voor alle woningen een energielabel laten opstellen. Circa 40% van de woningen heeft een E t/m G label. Met verschillende maatregelen wil Stadsgoed de komende jaren de alle woningen verbeteren tot minimaal een D label. Zo zijn bij diverse woningen achterzet-ramen geplaatst en is de isolatie verbeterd. Ook zijn er zonnepanelen geplaatst. Stadsgoed investeert jaarlijks meer dan € 180.000 in duurzaamheidsmaatregelen. Mede op verzoek van de gemeente is Stadsgoed in 2023 begonnen met het meten van de CO2-uitstoot. Deze bedroeg in 2023 2,13 ton. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten
2023
2022
C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)
Ja
Ja
C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)
2,13
n.b.
C02-uitstoot scope 3 (ton)
n.b.
n.b.
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Circulaire transitie Bij de verbouwing van panden hergebruikt Stadsgoed zoveel mogelijk bouwmaterialen.
Groene Transitie Stadsgoed plaatst bijvoorbeeld geveltuinen om meer regenwater op te vangen, beplantingen bij winkelpanden tegen hittestress en isoleert zoveel mogelijk haar panden.
Stadsherstel Energietransitie Voor Stadsherstel is vermindering van de CO2-uitstoot van belang, daarom is er een programma gestart om het bezit te verduurzamen. Daarnaast gebruikt Stadsherstel al langer groene stroom, ook voor de doorlevering aan onze huurders in bedrijfsverzamelgebouwen. Het overgrote deel van het verbruik vindt plaats in de grote monumenten van Stadsherstel. Voor deze locaties worden plannen ontwikkeld om het energieverbruik te verminderen. De totaal benodigde investering in verduurzaming van de rest van de portefeuille van Stadsherstel wordt geraamd op € 35 miljoen (incl. subsidies). In 2023 werd bij restauratieprojecten fors geïnvesteerd in gevel- en dakisolatie en het aanbrengen van zonnepanelen, warmtepompen en warmteterugwininstallaties (WTW). Het verbruik is niet alleen afhankelijk van de mate van verduurzaming, maar ook van de intensiteit van het gebruik. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten
2023
2022
C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)
Ja
Ja
C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)
254
243
C02-uitstoot scope 3 (ton)
5 (alleen zakelijk vervoer)
4 (alleen zakelijk vervoer)
Circulaire transitie Stadsherstel rapporteert in haar jaarverslag 2023 niet over specifieke maatregelen of doelstellingen op circulariteit.
Groene Transitie Bij restauraties wordt rekening gehouden met de eisen van verantwoord natuurbeheer. In veel gevallen is dat een wettelijke verplichting waar Stadsherstel graag aan meewerkt. Hoewel de missie van Stadsherstel is gelegen in het redden van monumenten wordt ook de omgeving van het pand met zorg behandeld. In de landelijke omgeving rondom steden en dorpen wordt rekening gehouden met de habitat van bijvoorbeeld vogels, padden en insecten. In de Amsterdamse binnenstad neemt Stadsherstel maatregelen ten gunste van dieren, zoals het toepassen van dakpannen waarin de gierzwaluw zijn nest kan maken en speciale gootlijsten voor vleermuizen.
2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen
35
N.V. Zeedijk Energietransitie In 2023 heeft NV Zeedijk een onderzoek afgerond naar het integreren van de verduurzamingsopgave in haar meerjarenonderhoudsplanning en een voorstel gemaakt om de belangrijkste verduurzamings ingrepen, namelijk die gericht op ventilatie en isolatie, tegelijkertijd met het geplande schilderwerk te doen in de komende jaren. Mede op verzoek van de gemeente is stadsgoed in 2023 begonnen met het meten van de CO2-uitstoot. Deze bedroeg in 2023 2 ton. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten
2023
2022
C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)
Ja
Ja
C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)
2
n.b.
C02-uitstoot scope 3 (ton)
n.b.
n.b.
Circulaire transitie NV Zeedijk rapporteert in haar jaarverslag 2023 niet over specifieke maatregelen of doelstellingen op circulariteit.
Groene Transitie De noodzaak van anticiperen op de mogelijke gevolgen van klimaatverandering zijn voor NV Zeedijk duidelijk: door de langdurige regenval raakte een aantal gevels van de portefeuille van NV Zeedijk dusdanig nat dat deze compleet verzadigd waren, hetgeen lekkage als gevolg heeft. Voor het eerst was er sprake van verzadiging van de buitenmuren. Extreem weer, niet alleen regenval maar bijvoorbeeld ook harde wind en extreme hitte, lijkt steeds vaker voor te komen en NV Zeedijk bereidt zich voor op de maatregelen om haar vastgoed hiertegen te beschermen.
Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam (VGA) Energietransitie VGA is als hybride deelneming onderdeel van de gemeente en volgt daarmee ook het gemeentelijk beleid op het gebied van duurzaamheid. Momenteel is VGA in samenwerking met de Green Office bezig met het kaart brengen van de eigen CO2-uitstoot. Wel is VGA verhuisd naar een nieuw kantoorpand met energielabel A++.
Circulaire transitie Zoals hierboven gezegd volgt VGA het gemeentelijk beleid op het gebied van duurzaamheid, ook op het gebied van circulariteit. In haar verzekeringswerkzaamheden onderzoekt VGA de mogelijkheden van duurzaam herstel na schade.
Groene Transitie Als expertisecentrum voor de gemeente (en haar deelnemingen) op het gebied risicomanagement, adviseert VGA veelvuldig over de risico’s en maatregelen die klimaatverandering met zich meebrengen. VGA heeft in 2023 onder andere een expertsessie gegeven aan alle directies en deelnemingen van de gemeente.
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Westpoort Warmte (WPW) Energietransitie Het doel van WPW is om woningen van het gas te halen en aan te sluiten op het warmtenet. Door woningen en bedrijven te verwarmen met restwarmte hoeven deze gebouwen niet verwarmd te worden met gasgestookte ketels. Dit bespaart CO2. Daarnaast werkt WPW aan het verduurzamen van de warmtebronnen zodat ook de CO2-uitstoot per geleverde gigajoule (GJ) steeds verder richting nul beweegt. De gemiddelde CO2-uitstoot per geleverde gigajoule is sinds het opstellen van onderstaande routekaart ieder jaar gedaald en lag in 2022 op 12,1 kg CO2/GJ. In 2022 is een CO2-besparing van 78% gehaald ten opzichte van gasgestookte warmte. Dit is goed voor bijna 49.000 ton CO2-reductie. Ook was 72% van alle geleverde warme duurzaam van aard. WPW heeft haar eigen CO2-uitstoot niet berekend.
Circulaire transitie Bij de bouw en het onderhoud van het warmtenetwerk worden zoveel mogelijk materialen en onderdelen hergebruikt (leidingwerk, afleversets, pompen).
Groene Transitie Wegens de klimaatverandering en toenemende hittestress anticipeert WPW bij de aanleg van het netwerk op een toenemende vraag naar koeling en een afnemende vraag per huishouden naar warmte.
Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland (WRK) Energietransitie In 2022 is het aardgasverbruik vergroend met groengas-certificaten, geproduceerd vanuit de riool waterzuiveringsinstallatie Amsterdam-West. Voor het winnen van water maakt WRK gebruik van twee oppervlaktewateren: het IJsselmeer en de Lek. De waterkwaliteit van het IJsselmeerwater verdient veel aandacht. Indicator uitstoot in CO2-equivalenten
2023
2022
C02 reducerende plannen (alleen in te vullen bij meer dan 500 ton uitstoot)
Ja
Ja
C02-uitstoot scope 1 en scope 2 (ton)
625
711
C02-uitstoot scope 3 (ton)
n.b.
n.b.
Circulaire transitie WRK heeft zelfstandig beleid op het gebied van circulariteit. Het sluit aan bij het beleid van Waternet en PWN.
Groene Transitie In de zomer van 2018 kreeg WRK door de droogte te maken met een verhoogd chloridegehalte van het IJsselmeer; een effect dat ook in volgende jaren merkbaar was. Dit heeft geleid tot het ontwikkelen van structurele maatregelen om dit risico te beheersen. Water uit de Lek en voor een deel uit het IJsselmeer wordt geïnfiltreerd en gezuiverd in het Noord-Hollands duingebied. Tevens heeft het duingebied een functie als watervoorraad voor enkele maanden. Strategisch omgevingsmanagement draagt bij aan het behoud van het IJsselmeer als zoetwatervoorraad.
2 Maatschappelijk verantwoord ondernemen
37
Jaarverslag Deelnemingen 2023
3
Financieel overzicht deelnemingenportefeuille Naast het sturen op het publieke belang en maatschappelijk verantwoorden ondernemen bij de deelnemingen wordt ook gestuurd op een goede financiële positie. dit is namelijk noodzakelijk voor de bedrijfscontinuïteit en dus om de publieke belangen ook op lange termijn te borgen. Daarom ziet de gemeente toe op een gezonde vermogensverhouding, een acceptabel financieel risicoprofiel en ook op voldoende rendement. De gemeente maakt geen afspraken met deelnemingen over specifieke financiële doelstellingen, maar monitort de deelnemingen en stuurt bij waar het nodig en mogelijk is. Dit hoofdstuk gaat dieper in op het financiële positie van de gemeentelijke deelnemingen en het ontvangen dividend.
3.1
Vermogenspositie De activiteiten en bezittingen van deelnemingen worden deels gefinancierd met vermogen dat beschikbaar wordt gesteld door de aandeelhouders. Dit valt in de categorie eigen vermogen. Bij een aantal deelnemingen financiert de gemeente dit volledig zelf als 100% aandeelhouder en bij de andere deelnemingen wordt dit in samenwerking gedaan met andere aandeelhouders. Naast eigen vermogen worden de deelnemingen ook gefinancierd met vermogen dat andere financiers, zoals banken, verstrekken. Dit is vreemd vermogen. De gemeente heeft er belang bij dat er een gezonde verhouding is tussen eigen vermogen en vreemd vermogen. Een gezonde vermogenspositie draagt bij aan de continuïteit van de deelnemingen en daarmee ook de borging van de publieke belangen. Per deelneming wordt de verhouding tussen eigen en vreemd vermogen gemonitord om te zorgen dat de deelneming een sterke vermogenspositie behoudt. Hierbij is het niet zo dat het eigen vermogen zo hoog mogelijk moet zijn, omdat dit geld door de gemeente ook voor andere doeleinden gebruikt kan worden. Het moet wel hoog genoeg zijn om als buffer te fungeren voor eventuele tegenvallers. De meeste tegenvallers kunnen van te voren worden ingeschat in het risicoprofiel van de deelneming, maar er zijn ook gebeurtenissen die niet voorspeld kunnen worden.
3 Financieel overzicht deelnemingenportefeuille
39
De covid-19 crisis is een voorbeeld van een onverwachte tegenslag. In 2020 en 2021 hebben een aantal deelnemingen hierdoor grote verliezen geleden waardoor de vermogenspositie erg verslechterd is. In sommige gevallen waren zelfs extra steunmaatregelen nodig vanuit de gemeente en het Rijk om de continuïteit te waarborgen. Deze steunmaatregelen zijn in 2022 grotendeels afgebouwd met als gevolg dat het eigen vermogen in 2022 bij een aantal deelnemingen is gedaald. In 2023 is voor vrijwel de gehele deelnemingenportefeuille herstel opgetreden en is het eigen vermogen gestegen. Het totale eigen vermogen was in 2023 14,9 miljard ten opzichte van 14,6 miljard in 2022. Dit verschil is grotendeels te wijten aan de stijging van het eigen vermogen van BNG en Alliander (zie tabel 3.1). Tabel 3.1 financiele gegevens per deelneming (bedragen x € 1 miljoen)
Deelneming
AEB Holding NV* Alliander NV Scheepsexploitatie maatschappij BAVO NV Beurs van Berlage - Exploitatie BV - Vastgoed BV* - Palazzo Pubblico Amsterdam BV NV Bank Nederlandse Gemeenten Exploitatiemaatschappij Carré B.V. Amsterdam Clipper Beheer BV* GEM Lutkemeer CV GVB Holding NV Havenbedrijf Amsterdam NV Stadion Amsterdam NV (Johan Cruijff ArenA) Life Sciences Fund Amsterdam BV Matrix Innovation Center NV/CV ODE Energie BV* RAI Holding BV ROM InWest BV Schiphol Area Development Company NV (SADC) Royal Schiphol Group NV (Schiphol) Stadsgoed NV NV Stadsherstel Amsterdam NV Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam (VGA) Westpoort Warmte BV (WPW) NV Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland (WRK) NV Zeedijk Totaal (z0nder AEB)
Aandeel
Eigen Eigen Vreemd Vreemd Vermogen Vermogen Vermogen Vermogen 2023 2022 2023 2022
Netto Winst 2022
100% 9,2% 99,7%
4.749,0 0,4
4.570,0 0,4
6.877,0 0,0
6.106,0 0,0
267,0 0,0
198,0 0,0
25% 25% 100%
3,2 0,67 -1,1
2,7 1,1 -
9,0 6,4 1,8
9,9 6,4 -
0,1 0,3 0,1
0,4 0,3 -0,5
1,2%
4.721,0
4.615,0
110.819,0
107.459,0
254,0
300,0
100%
4,6
2,9
23,6
26,7
1,7
0,9
100% 20% 100% 100% 48%
48,9 100,2 684,1 104,8
2,6 48,5 100,3 654,1 101,1
3,2 508,4 315,0 44,2
0,0 2,5 448,7 319,7 36,4
0,0 0,0 55,1 3,3
0,0 0,0 1,0 44,5 -0,4
29%
8,2
8,2
1,0
0,0
1,9
0,9
25% 17% 25% 36,25% 25%
24,0 0,0 76,5 39,3 123,2
19,1 0,6 69,2 18,3 121,9
72,1 136,0 2,7 23,0
72,5 3,1 166,9 6,3 21,0
4,9 7,6 -1,6 1,3
1,7 -0,5 8,8 -1,5 1,3
20%
3.498,5
3.505,9
5.755,7
6.097,9
22,1
-77,2
16,5% 13,6% 100%
227,3 385,7 36,0
225,8 437,5 34,8
77,4 592,1 67,3
77,7 179,1 30,5
6,7 -48,7 4,2
-3,5 -17,7 3,4
50% 50%
70,5 6,3
56,7 3,6
312,1 165,5
249,9 149,1
13,8 0,0
9,6 0,0
90,9% -
12,2 14.923,5
10,8 14.611,1
45,6 125.858,1
48,4 121.517,7
1,5 595,3
-3,8 465,7
* Cijfers 2023 op het moment van het opstellen van dit jaarverslag nog niet vastgesteld
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Netto Winst 2023
3.2
Rendement Naast een gezonde vermogenspositie is het maken van een gezond rendement van belang om tegen vallers op te vangen en (vervangings)investeringen te financieren. Rendement is ook nodig om dividend uit te keren. Een gezond rendement zorgt er niet alleen voor dat de continuiteit gewaarborgd word, maar ook dat de onderneming zijn financiële waarde behoudt of zelfs vergroot. De gemeente heeft haar deelnemingen niet om geld aan te verdienen. De gemeente stuurt dus niet op winstmaximalisatie en heeft geen rendementsdoelstelling bepaald voor haar deelnemingen. Wel monitort de gemeente de financiële prestaties van de deelnemingen gedurende het jaar en bij grote aandeelhoudersbesluiten zoals investeringsbeslissingen wordt gestuurd op een gezond rendement. De netto winst van een onderneming is een afgeleide van het rendement, te weten de omzet minus de bedrijfskosten. Hoewel de netto winst gevoelig is voor incidentele positieve of negatieve uitschieters geeft het wel een beeld van de prestaties van de deelneming over het jaar. Tabel 3.1 geeft de netto winst van de deelnemingen weer in 2023 en 2022. De totale netto winst van de deelnemingenportefeuille was in 2023 595 miljoen ten opzichte van 465,7 miljoen in 2022. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door een toename van de netto winst bij Alliander en Schiphol.
3.3
Dividend Van een aantal deelnemingen ontvangt de gemeente een deel van de netto winst als dividend. Het vastgestelde dividend over 2022 wordt ontvangen en verantwoord in 2023. Dit houdt in dat dividenden als het ware een jaar achterlopen op de rest van de financiële cijfers. Uitzondering hierop was het Havenbedrijf Amsterdam. Voor deze deelneming gold dat het dividend werd verantwoord in het jaarverslag waarop het betrekking had. Met ingang van het jaarverslag 2023 wordt ook het dividend van het Havenbedrijf Amsterdam verantwoord in het jaar waarin het betaalbaar is gesteld. Dit heeft tot gevolg dat er in het jaarverslag 2023 eenmalig geen dividend Havenbedrijf Amsterdam wordt verantwoord. Dit gebeurt nu in het Jaarverslag 2024. In totaal heeft de gemeente in 2023 € 14,9 miljoen aan dividend ontvangen (zie tabel 3.2). Dit is € 53,4 miljoen minder dan oorspronkelijk begroot. Ten opzichte van 2022 is het ontvangen dividend met € 21,7 miljoen gedaald. Dit wordt grotendeels veroorzaakt door de hierboven beschreven veranderde verantwoordingssystematiek van het dividend van het Havenbedrijf Amsterdam. De tabel van dividend ontvangsten door de jaren heen, laat duidelijk zien dat deze vanaf 2015 significant zijn gedaald. Ook de impact van de covid-19 crisis in 2020 is goed zichtbaar.
Meerdere deelnemingen hebben in deze periode verliezen geleden en om de vermogenspositie van deze deelnemingen niet verder te verzwakken is besloten om in deze jaren minder of geen dividend uit te keren. Dit om de continuïteit van de deelnemingen te waarborgen.
3 Financieel overzicht deelnemingenportefeuille
41
Tabel 3.2 dividend per deelneming in 2023 (bedragen x € 1 miljoen)
Deelneming
Begroot dividend 2023
Ontvangen dividend 2023
Alliander N.V.
6,0
7,5
N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
0,9
1,6
GVB Holding N.V.
0,0
0,0
Havenbedrijf Amsterdam N.V.
57,5
0,0
RAI Holding B.V.
0,0
0,9
N.V. Stadsherstel Amsterdam
0,4
0,4
N.V. Luchthaven Schiphol
0,0
0,0
N.V. Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam
3,0
3,0
Stadsgoed N.V.
0,4
0,8
N.V. Zeedijk
0,0
0,0
Overige
0,1
0,6
Totaal
68,3
14,9
Tabel 3.3 dividend ontvangsten vanaf 2015 (bedragen x € 1 miljoen)
Totale dividendontvangsten uit gemeentelijke deelnemingen
3.4
2023
2022
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2015
14,9
36,6
63,0
61,3
107,1
121,6
116
130,0
111,8
Risicomanagement Zoals hierboven al beschreven kunnen deelnemingen te maken krijgen met tegenvallers die impact hebben op het bedrijfsresultaat en uiteindelijk het eigen vermogen. het risico op deze tegenvallers wordt geïdentificeerd en als het mogelijk is gekwantificeerd in het risicomanagementsysteem van de deelneming. Daarnaast worden ook maatregelen opgesteld om het risico op deze tegenvallers zo veel mogelijk te verkleinen. Elke deelneming doet aan risicomanagement en rapporteert hierover in de jaarrekening. Hoe uitgebreid het risicomanagement is, hangt af van de grootte en het financiële belang van de deelneming. Een deelneming als Alliander met een grote omvang en bereik heeft een uitgebreider risicomanagement systeem dan een kleine deelneming als ODE energie. Dit is ook terug te zien in de mate waarin een deelneming erover rapporteert. Het risicoprofiel en het risicomanagement wordt door de accountant gecontroleerd bij de jaarlijkse controle van de jaarrekening. VGA en BNG staan daarnaast als financiële instellingen onder streng toezicht van De Nederlandsche Bank en moeten aan extra eisen voldoen als het gaat om mitigerende maatregelen en de rapportage hierover. Als aandeelhouder ontvangt de gemeente elk jaar een rapportage van het risicomanagement bij de jaarrekening en wordt gedurende het jaar gemonitord of hier veranderingen in optreden.
Daarnaast identificeert de gemeente ook zelf de risico’s die het loopt als aandeelhouder in de deelnemingen. Deze wordt in het gemeentelijk risicomanagementsysteem vastgelegd.
Jaarverslag Deelnemingen 2023
3 Financieel overzicht deelnemingenportefeuille
43
Jaarverslag Deelnemingen 2023
4
Overzicht per deelneming en beloningen Eind 2023 was de gemeente aandeelhouder in 24 deelnemingen. Dit hoofdstuk bestaat uit de factsheets van de afzonderlijke deelnemingen. Iedere factsheet bestaat uit een algemene omschrijving van de deelneming, een toelichting op de invulling van de corporate governance en een overzicht van de beloningen van de bestuurders. De beloningen van de statutaire directies van de deelnemingen zijn gedeeld met de gemeente als aandeelhouder. Zoals u in dit overzicht per deelneming kunt zien, verdient een aantal directeuren boven de WNT-norm. Zij werken bij Alliander, BNG Bank, RAI, Schiphol en Stadsherstel. De Johan Cruijff ArenA neemt een aparte positie in. Deze deelneming wenst niet in het openbaar te rapporteren over de beloning van de statutaire directie. Informatie hierover staat in een geheime bijlage.
AEB
46
Matrix Innovation Center
70
Alliander
48
ODE Energie
72
Scheepsexploitatie BAVO
50
RAI
74
Beurs van Berlage
52
ROM Inwest
76
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG)
54
Schiphol Area Development Company (SADC)
78
Carré
56
Schiphol
80
Amsterdam Clipper Beheer
58
Stadsgoed
82
GEM Lutkemeer
60
Stadsherstel Amsterdam
84
GVB
62
Verzekeringsbedrijf Groot Amsterdam (VGA)
86
Havenbedrijf Amsterdam
64
Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland
88
Johan Cruijff ArenA
66
Westpoort Warmte (WPW)
90
Life Science Fund Amsterdam (LSFA)
68
Zeedijk
92
4 Overzicht per deelneming en beloningen
45
AEB Algemene gegevens
Deelnemingsgegevens Volledige naam deelneming AEB Holding N.V. Vestigingsplaats Amsterdam Aantal werknemers 352 Oprichting 01-01-2014 Deelneming sinds 01-01-2014 Website www.aebamsterdam.nl Belang gemeente Amsterdam 100% Portefeuillehouder Wethouder Deelnemingen (AEB)
Beschrijving Het Afval Energie Bedrijf (AEB) is per 1 januari 2014 verzelfstandigd en heet vanaf die datum AEB Amsterdam. Als gemeentelijke dienst gaat de geschiedenis van AEB terug tot 1919. AEB Amsterdam is een duurzaam energieen grondstoffenbedrijf. De deelneming is inmiddels onder voorwaarde van goedkeuring van de Autoriteit Consument en Markt verkocht aan een grote marktpartij.
Publiek belang Het bij AEB betrokken publieke belang is het voorzien in de behoefte aan een betrouwbare partner op de gebieden van duurzame afvalwerking, warmtevoor ziening, de verwerking van slib alsmede de productie, distributie en levering van duurzame energie.
Belangrijkste ontwikkelingen in 2022 en begin 2023 heeft de Autoriteit Consument en Markt onderzocht of het goedkeuring kon verlenen aan de verkoop van AEB aan een andere partij. In 2023 heeft de Autoriteit Consument en Markt besloten geen goed keuring te geven voor de verkoop en dus is AEB nog voor 100% in bezit van de gemeente Amsterdam. Er loopt momenteel een opvolgend verkoopproces. Ten tijde van het opstellen van dit Jaarverslag Deelnemingen 2023 is er nog geen jaarverslag over 2023 van AEB gepubliceerd.
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Bestuur en toezicht
Zeggenschap Gemeente Amsterdam is 100% aandeelhouder van AEB Holding N.V. en heeft daarmee de volledige zeggenschap.
Raad van bestuur Eind 2023 bestond het bestuur uit drie mannen. 9 januari is dhr. Frequin CEO op interim basis aange treden voor zes maanden. Voormalig commissaris dhr. Van Lieshout is hem opgevolgd als CEO per 1 juli en dhr. Den Hartog is per 1 november aangetreden. Omdat het jaarverslag 2023 van AEB nog niet is gepubliceerd tijdens het maken van dit Jaarverslag Deelnemingen zijn er nog geen bezoldiginggegevens bekend over 2023.
Raad van commissarissen Eind 2023 bestond de raad van commissarissen uit drie personen, twee mannen en een vrouw. Dhr. Molengraaf en dhr. Lieshout zijn afgetreden en mw. Mulder is aangetreden. Omdat het jaarverslag 2023 van AEB nog niet is gepubliceerd tijdens het maken van dit Jaarverslag Deelnemingen zijn er nog geen bezoldiginggegevens bekend over 2023.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000)
1 2
Naam
Functie
Vast
Variabel
Pensioen
Totaal 2023
Totaal 2022
Totaal 2021
Dhr. W. van Lieshout1
CEO
-
-
-
-
-
-
Dhr M. Frequin
CEO a.i.
-
-
-
-
-
-
Dhr. R. Klaassen
CFO
-
-
-
-
213
204
Dhr A. den Hartog2
COO
-
-
-
-
-
-
Aangetreden per 1 juli 2023 Aangetreden per 9 januari 2023 en afgestreden per 1 juli 2023
Raad van Commissarissen (bedragen x € 1.000)
3 4 5
Naam
Functie
Vergoeding 2023
Vergoeding 2022
Vergoeding 2021
Dhr. P. Molengraaf3
Voorzitter
-
24
24
Dhr. G. Boot
Voorzitter
-
18
18
Dhr. H. Cuijpers
Lid
-
18
18
Dhr. W. van Lieshout4
Lid
-
18
18
Mw. M. Mulder5
Lid
-
-
-
Afgetreden per 1 april 2023 Afgetreden per 1 juli 2023 Aangetreden per 1 juli 2023
4 Overzicht per deelneming en beloningen
47
Alliander Algemene gegevens Deelnemingsgegevens
Beschrijving
Aantal werknemers 8.438 (FTE)
Alliander is als netwerkbedrijf verantwoordelijk voor de distributie van energie, zoals elektriciteit, (bio)gas en warmte. Alliander zorgt voor onderhoud, vernieuwing, uitbreiding en aanpassing van het elektriciteitsnet en Alliander is als netwerkbedrijf verantwoordelijk voor de distributie van energie, zoals elektriciteit, (bio)gas en warmte. Alliander zorgt voor onderhoud, vernieuwing, uitbreiding en aanpassing van het energienetwerk in een derde van Nederland, waaronder in Amsterdam.
Oprichting 17-12-1998
Publiek belang
Volledige naam deelneming Alliander N.V. Vestigingsplaats Arnhem
Deelneming sinds 17-12-1998 Website www.alliander.com Belang gemeente Amsterdam 9,2% Portefeuillehouder Wethouder Deelnemingen
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Beheren van voor iedereen toegankelijk en betrouwbare energienetten. Dit om de stad economisch sterk en leefbaar te houden en ambities op het gebied van woningbouw, digitalisering, economische ontwikkeling, mobiliteit en energietransitie te kunnen realiseren. Het betreft een (grotendeels) wettelijk taak.
Belangrijkste ontwikkelingen In alle provincies waar Alliander werkzaam is, is in 2023 - net als 2021 en 2022 - sprake van een forse toename van de congestie op het elektriciteitsnet. De congestie wordt veroorzaakt door een toenemende vraag naar elektriciteit en meer lokale opwek van energie. Hierdoor nemen aansluittermijnen voor grootzakelijke klanten (bedrijven en organisaties) fors toe. Echter, waar eerst vooral veel grootzakelijke klanten werden getroffen door problemen met het hoog- en middenspanningsnet, verschuift de overbelasting van het net zich nu ook naar het laagspanningsnet en dus naar de straten en bewoners.
Bestuur en toezicht
Zeggenschap Gemeente Amsterdam is 9,2% aandeelhouder van Alliander N.V. Andere aandeelhouders zijn onder andere Provincie Gelderland, Provincie Fryslân en Provincie Noord-Holland. Besluitvorming op aandeelhoudersvergaderingen vindt met meerderheid plaats.
Raad van bestuur het bestuur bestond eind 2023 uit vier personen, drie mannen en een vrouw. Er hebben geen mutaties plaats gevonden. De beloning van de raad van bestuur voldoet niet aan het gemeentelijk belonings beleid. De gemeente Amsterdam heeft op meerdere gelegenheden haar standpunt hierover te kennen gegeven, maar heeft als 9,2% aandeelhouder geen doorslaggevende stem.
Raad van commissarissen De raad van commissarissen bestond eind 2023 uit vijf leden, drie vrouwen en twee mannen. Dhr Toetert is afgetreden en vervangen door mevr. Nooteboom. De bezoldiging van de raad van commissarissen voldoet aan de WNT-norm.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vast
Variabel
Pensioen
Totaal 2023
Totaal 2022
Totaal 2021
Dhr. M. Otto
CEO
277
0
23
300
289
271
Mw. M. Visser
COO
267
0
23
290
287
276
Dhr. W. Bien
CFO
256
0
23
279
286
277
Dhr. D. Schut
CTO
263
0
23
286
284
278
Raad van Commissarissen (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vergoeding 2023
Vergoeding 2022
Vergoeding 2021
Mw. A. Jorritsma-Lebbink
Voorzitter
33,6
32
31
Dhr. B. Roetert
1
Lid
6,7
21,6
21
Mw. T. Menssen
Lid
22,3
21,6
21
Dhr. F. Eulderink
Lid
22,3
21,6
21
Lid
22,3
21,6
19
lid
15,7
-
-
Dhr. G. Penning Mw. M. Nooteboom
1 2
2
Afgetreden op 19 april 2023 Aangetreden op 19 april 2023
4 Overzicht per deelneming en beloningen
49
Scheepsexploitatie BAVO AEB Algemene gegevens Deelnemingsgegevens Volledige naam deelneming Scheepsexploitatie BAVO N.V. Vestigingsplaats Amsterdam Aantal werknemers 0 Oprichting 24-01-1922 Deelneming sinds 24-01-1922 Website Geen Belang gemeente Amsterdam 99,7% Portefeuillehouder Wethouder Grond & Ontwikkeling
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Beschrijving BAVO is in 1922 opgericht in Haarlem door een aantal particulieren voor de koop, verkoop, verbouw en verhuur van schepen en baggerwerktuigen. BAVO is in de jaren zestig aangekocht toen de Volgermeerpolder als stortplaats diende voor Amsterdams (huis)vuil.
Publiek belang Het publiek belang is dat BAVO eigenaar is van verpachte agrarische grond in de controlezone van de Volgermeer polder. Deze polder is aan sanering onderworpen. In april 2011 is dit gebied officieel weer opengesteld.
Belangrijkste ontwikkelingen Realisatie van de bodemsanering van de Volgermeerpolder heeft geleid tot een uniek natuuren recreatiegebied. De grond is verpacht aan een aantal agrarische bedrijven. in 2023 vond met verschillende partijen verder overleg plaats hoe het beheer van het gebied vorm zal krijgen. Deelnemers aan dit proces zijn de gemeente Amsterdam, de boeren in de omgeving, het Recreatieschap, de gemeente Waterland, het Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en de bewoners rondom de Volgermeerpolder.
Bestuur en toezicht
Zeggenschap Gemeente Amsterdam is 99,7% aandeelhouder van Scheepsexploitatiemaatschappij BAVO N.V. en heeft daarmee de volledige zeggenschap. Eerder was er een belang van 0,3% uitgegeven in de vorm van een aandeel aan toonder, dat in handen was van de inmiddels overleden directeur Stadsreiniging. Met de wet omzetting aandelen aan toonder voor N.V.’s, heeft een dergelijk aandeel per 1 januari 2020 geen waarde meer. Op 1 januari 2021 heeft de N.V. de aandelen verkregen waarvan de toonderstukken niet uiterlijk op 31 december 2020 zijn ingeleverd. De aandeelhouder kan daarna tot 2 januari 2026 een vervangend aandeel op naam krijgen. Tot die tijd dient de N.V. de om niet verkregen omgezette toonderaandelen aan te houden. Gedurende deze termijn mag de N.V. deze aandelen niet vervreemden of intrekken.
Raad van bestuur De directie van BAVO wordt gevoerd door de gemeente. Dhr. Stillewagt ontvangt geen bezoldiging voor zijn functie als directeur.
Raad van commissarissen BAVO heeft geen raad van commissarissen.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vast
Variabel
Pensioen
Totaal 2023
Totaal 2022
Totaal 2021
Dhr. D. Stillewagt
Directeur
-
-
-
-
-
-
4 Overzicht per deelneming en beloningen
51
Beurs van Berlage AEB Algemene gegevens Deelnemingsgegevens Volledige naam deelneming Beurs van Berlage Exploitatie B.V., Beurs van Berlage Vastgoed B.V., en Palazzo Publico Amsterdam B.V. Vestigingsplaats Amsterdam Aantal werknemers 93 Oprichting 14-07-2008 Deelneming sinds 14-07-2008 Website www.beursvanberlage.nl Belang gemeente Amsterdam 25% Portefeuillehouder Wethouder Deelnemingen
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Beschrijving De Beurs van Berlage vennootschappen zijn eigenaar en exploitant van het rijksmonument de Beurs (1898-1902 door H.P. Berlage) aan het Damrak. In 2008 zijn het vastgoed en de exploitatie van de Beurs van Berlage ondergebracht in deze vennootschappen. Het doel van deze vennootschappen is het in stand houden van de Beurs en het versterken van de culturele, creatieve, publieke en maatschappelijke functie van de Beurs, door middel van het faciliteren van (internationale) congressen en evenementen en hierbij te streven naar een marktconform rendement.
Publiek belang De Beurs heeft naast een economische functie ook culturele, creatieve, publieke en maatschappelijke functies, waaronder ook behoud van cultureel erfgoed in de stad. Deze functies van de Beurs zijn het met de Beurs verbonden publieke belang. Daarnaast waren de private aandeelhouders van de Beurs niet bereid in te stappen als de gemeente niet meedeed.
Belangrijkste ontwikkelingen Beurs van Berlage is in staat geweest haar positie op de internationale congresmarkt, na het reeds positieve (inhaal) postcorona effect in 2022, in 2023 verder te versterken. Aan de Damrak zijde heeft de Seafood Bar haar deuren geopend. Naast de vele wetenschappelijke congressen heeft de Beurs een aanzienlijk aantal publieksevenementen kunnen programmeren en haar faciliteiten gratis ter beschikking kunnen stellen aan maatschappelijke events. Belangrijke stappen in haar duurzaamheidsstrategie waren de installatie van additionele warmtepompen en de vernieuwing van 300 LED verlichtingarmaturen. Voor het tweede jaar werd de duurzaamheidsstrategie beloond met het Green Globe certificaat.
Bestuur en toezicht
Zeggenschap Amsterdam heeft een 25% belang in de Beurs van Berlage. De andere aandeelhouders zijn De Key, Amvest en BPD Nederland BV. Besluitvorming is bij unanimiteit.
Raad van bestuur In 2023 hebben geen mutaties plaats gevonden. De heer Schonenberg is directeur sinds juni 2009 en benoemd voor onbepaalde tijd.
Raad van commissarissen De Beurs van Berlage heeft geen raad van commissarissen.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vast
Variabel
Pensioen
Totaal 2023
Totaal 2022
Totaal 2021
Dhr. M. Schonenberg
Directeur
182
26
45
253
216
205
4 Overzicht per deelneming en beloningen
53
Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) AEB Algemene gegevens Deelnemingsgegevens Volledige naam deelneming N.V. Bank Nederlandse Gemeenten Vestigingsplaats Den Haag Aantal werknemers 474
Beschrijving BNG, opgericht in 1914, is de bank van en voor over heden en instellingen voor het maatschappelijke belang. Door gespecialiseerde financiële dienstverlening draagt de BNG bij aan het zo laag mogelijk houden van de financieringskosten voor maatschappelijke voorzieningen.
Publiek belang
Deelneming sinds Onbekend
Het publiek belang dat wordt behartigd door de BNG is dat zij optreden op de geld- en kapitaalmarkt als centrale inkooporganisatie voor lagere overheden. Hierdoor ontstaat een groter inkoopvolume wat zich vertaalt in scherpere (rente)tarieven voor haar klanten, waaronder de gemeente Amsterdam.
Website www.bng.nl
Belangrijkste ontwikkelingen
Oprichting 23-12-1914
Belang gemeente Amsterdam 1,2% Portefeuillehouder Wethouder Financiën
Jaarverslag Deelnemingen 2023
‘De portefeuille langlopende kredietverlening is in 2023 met 1 miljard euro gestegen tot 89 miljard euro. BNG heeft haar klanten voor 11,3 miljard euro aan nieuwe langlopende leningen verstrekt. Dat is 0,5 miljard euro meer dan de verwachting was.
Bestuur en toezicht Zeggenschap Gemeente Amsterdam heeft 1,2% van de aandelen en daardoor beperkt zeggenschap. Grootaandeelhouder is het Rijk met 50%, de overige aandelen zijn verdeeld over verschillende gemeentes in Nederland.
Raad van bestuur Eind 2023 bestond het bestuur uit 4 personen, twee mannen en twee vrouwen. Dhr. Beuving is afgetreden op 21 september 2023. De beloning van de raad van bestuur voldoet niet aan het gemeentelijk beloningsbeleid. De gemeente Amsterdam heeft op meerdere gelegenheden haar standpunt hierover te kennen gegeven, maar heeft als 1,2% aandeelhouder geen doorslaggevende stem.
Raad van commissarissen In 2023 bestond de raad van commissarissen uit zeven personen, drie vrouwen en vier mannen. Er hebben geen mutaties plaats gevonden.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000)
1 2 3
Naam
Functie
Vast
Variabel
Pensioen
Totaal 2023
Totaal 2022
totaal 2021
Mw. G. Salden
CEO
348
0
34
382
362
347
Dhr. O. Labe
CFO
370
0
34
404
412
413
Mw. C. Atteveldt1
CRO
313
0
34
347
331
282
Dh.r. T. Eterman2
CCO
176
68
24
268
259
153
Dhr. J. van Goudswaard3
COO
244
0
34
278
259
211
Aangretreden per 15 februari 2021 Aangetreden per 22 juni 2021 en afgetreden per 21 september 2023 Aangetreden per 22 juni 2021 en afgetreden per 21 september 2023
Raad van Commissarissen (bedragen x € 1.000)
4 5 6
Naam
Functie
Vergoeding 2023
Vergoeding 2022
Vergoeding 2021
Dhr. H. Arendse
Voorzitter
46
48
48
Dhr. J. van Rutte
Vice-voorzitter
37
35
34
Dhr. J. Conijn
Lid
44
39
34
Mw. M. van Elst
Lid
37
35
34
Mw. F. de Vries4
Lid
41
38
26
Dhr. L. Geluk5
Lid
41
36
23
Mw. K. Bergstein6
Lid
44
39
26
Aangetreden per 14 april 2021 Aangetreden per 14 april 2021 Aangetreden per 14 april 2021
4 Overzicht per deelneming en beloningen
55
Carré AEB Algemene gegevens Deelnemingsgegevens Volledige naam deelneming B.V. Exploitatie Maatschappij Carré Vestigingsplaats Amsterdam Aantal werknemers 60 Oprichting 20-05-1925 Deelneming sinds 21-12-1977 Website www.carre.nl Belang gemeente Amsterdam 100% Portefeuillehouder Wethouder Deelnemingen
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Beschrijving B.V. Exploitatie Maatschappij Carré richt zich op het exploiteren van het Koninklijk Theater Carré. Het theater aan de Amstel presenteert cultureel amusement en laagdrempelige voorstellingen: van cabaret en musicals tot aan toneel en dans.
Publiek belang Het publieke belang is het behoud van cultureel erfgoed op een prominente plek in de stad. Het pand Carré dat eigendom is van de gemeente is een rijksmonument, waarbij de theaterfunctie onlosmakelijk verbonden is aan het karakteristieke pand. Carré biedt cultureel aanbod voor een breed publiek middels een gevarieerde programmering.
Belangrijkste ontwikkelingen Carré heeft in 2023 weer op volle kracht kunnen draaien. Er kwam een recordaantal bezoekers van 416.00 naar 300 shows. De programmering was zeer divers. Carré sluit het jaar financieel positief af.
Bestuur en toezicht
Zeggenschap Gemeente Amsterdam is 100% aandeelhouder van Carré Exploitatie B.V. en heeft daarmee de volledige zeggenschap.
Raad van bestuur In 2023 hebben geen mutaties plaats gevonden. Mw. Van der Zwaan is benoemd voor onbepaalde tijd.
Raad van commissarissen Eind 2023 bestond de raad van commissarissen uit vijf personen: drie mannen en twee vrouwen. Voorzitter dhr. Rövekamp is per 2 oktober afgetreden en het voorzitterschap in overgenomen door dhr. De Wit die op 1 april is aangetreden. De leden van de raad van commissarissen zijn onbezoldigd.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vast
Mw. M. van der Zwaan
Directeur
175
Variabel Pensioen 2
40
Totaal 2023
Totaal 2022
Totaal 2021
217
203
200
Raad van Commissarissen (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vergoeding 2023
Vergoeding 2022
Vergoeding 2021
Dhr. F. Rövekamp1
Voorzitter
-
-
-
Dhr. P. de Wit
Voorzitter
-
-
-
Dhr. C. Kuyl
Lid
-
-
-
Mw. J. Schulp
Lid
-
-
-
Dhr. R. Louter
Lid
-
-
-
Mw. J. Sylvester
Lid
-
-
-
2
1 2
Afgetreden per 2 oktober 2023 Aangetreden per 1 april 2023
4 Overzicht per deelneming en beloningen
57
Amsterdam Clipper Beheer AEB Algemene gegevens Deelnemingsgegevens
Beschrijving
Volledige naam deelneming Amsterdam Clipper Beheer B.V. en Clipper Stad Amsterdam Beheer V.O.F
De Clipper Stad Amsterdam is gebouwd op initiatief van Randstad en de gemeente Amsterdam in het kader van een werkgelegenheidsproject. Het schip vaart onder de Nederlandse Vlag als zeilend passagiersschip.
Vestigingsplaats Amsterdam
Publiek belang
Aantal werknemers 50 Oprichting 17-12-1997 Deelneming sinds 17-12-1997 Website www.stadamsterdam.com/nl Belang gemeente Amsterdam 32,6% Portefeuillehouder Wethouder Economie
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Middels de bouw van het schip met een werkgelegen heidsproject heeft deze deelneming haar publiek belang reeds behartigd. De gemeente neemt nog wel jaarlijks vaardagen af, waarmee voor de gemeente promotionele en sociaal maatschappelijke doelstellingen worden gerealiseerd.
Belangrijkste ontwikkelingen Het schip is in augustus 2023 vertrokken voor een twee jaar lange wereldreis die in het teken staat voor het creeren van kansen voor jongeren. Het schip doet een kleine 30 steden aan tijdens deze reis. Naast Randstad organiseert de Gemeente in verschillende Het schip zal terugkeren tijdens Sail Amsterdam 2025 en daarmee de wereldreis afsluiten.
Bestuur en toezicht
Zeggenschap Gemeente Amsterdam participeert via Amsterdam Clipper Beheer B.V. in Clipper Stad Amsterdam Beheer V.o.F. voor 32,6%. De andere participant is Randstad via Randstad Clipper Beheer B.V., met 67,4%. In de V.o.F. is het schip ondergebracht. De exploitatie en onderhoud van het schip is voor rekening en risico van Randstad ondergebracht in Rederij Clipper stad Amsterdam B.V.
Raad van bestuur De vennoten in de Clipper Stad Amsterdam Beheer V.O.F. zijn Amsterdam Clipper Beheer B.V. en Randstad Clipper Beheer B.V. De vennoten ontvangen geen vergoeding. Dhr. J.W. Flohil was vanuit zijn functie als directeur Economische Zaken van gemeente Amsterdam statutair directeur bij Amsterdam Clipper Beheer B.V. (Economische Zaken is inhoudelijk verantwoordelijk voor het beleid rondom de Amsterdam Clipper). Hiervoor ontving hij geen beloning.
Raad van commissarissen Amsterdam Clipper beheer B.V. heeft geen raad van commissarissen.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vast
Variabel
Pensioen
Dhr. J. Flohil
Directeur
-
-
-
4 Overzicht per deelneming en beloningen
Totaal 2023
Totaal 2022
Totaal 2021
-
-
59
GEM AEB Lutkemeer Algemene gegevens Deelnemingsgegevens
Beschrijving
Vestigingsplaats Amsterdam
In 2012 zijn de GEM Lutkemeer Beheer B.V. en de GEM Lutkemeer C.V. opgericht door de gemeente en Schiphol Area Development Company (SADC, eveneens een deelneming van de gemeente). Gronden uit de polder Lutkemeer in stadsdeel Amsterdam Nieuw-West zijn in deze Gemeenschappelijke Exploitatie Maatschappij (GEM) ingebracht en worden ontwikkeld tot een bedrijventerrein.
Aantal werknemers 0
Publiek belang
Volledige naam deelneming GEM Lutkemeer Beheer B.V., GEM Lutkemeer C.V. en GAP Lutkemeer B.V.
Oprichting 09-02-2012 Deelneming sinds 09-02-2012 Website Geen Belang gemeente Amsterdam 20% Portefeuillehouder Wethouder Grond & Ontwikkeling
Het publieke belang is de ontwikkeling van gronden rondom Schiphol en het bevorderen van de economische ontwikkeling en concurrentiepositie van deze regio. GEM Lutkemeer B.V. heeft van haar aandeelhouders de opdracht gekregen een bedrijventerrein te ontwikkelen op basis van circulaire principes, waaronder het circulair inrichten van de openbare ruimte en natuurinclusief ontwikkelen met oplevering van energie. Eveneens dient de GEM te zorgen voor een goede landschappelijke inpassing van het bedrijventerrein.
Belangrijkste ontwikkelingen In 2023 is GEM Lutkemeer verder gegaan met de ontwik keling van het Business Park Amsterdam Osdorp. Het park heeft als doel bedrijven binnen te halen in groothandel/ distributie, logistiek, ambacht, de maakindustrie, mode en voedsel.
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Bestuur en toezicht
Zeggenschap Gemeente Amsterdam heeft (indirect) een belang van 20% in de CV. SADC heeft (indirect) een belang van 80% in de CV. Amsterdam en SADC hebben beiden 50% stemrecht in de beheer-BV. Daarnaast is er een samenwerkingsovereenkomst tussen SADC en de Gemeente Amsterdam voor de uitvoering van de grondontwikkeling.
Raad van bestuur Het bestuur van GEM Lutkemeer wordt gevoerd door SADC Management B.V. Op basis van een integrale kostprijs worden de werkelijk gemaakte uren van medewerkers van SADC toegerekend aan het project GEM Lutkemeer.
Raad van commissarissen GEM Lutkemeer heeft geen raad van commissarissen.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vast
Variabel
Pensioen
Totaal 2023
Totaal 2022
Totaal 2021
SADC Management B.V.
Directie
-
-
-
-
-
-
4 Overzicht per deelneming en beloningen
61
AEB GVB Algemene gegevens Deelnemingsgegevens
Beschrijving
Volledige naam deelneming GVB Holding N.V.
GVB verzorgt het openbaar vervoer in het concessie gebied Amsterdam en andere vormen van collectief vervoer, zoals de IJ-veren.
Vestigingsplaats Amsterdam
Publiek belang
Aantal werknemers 3.070 Oprichting 01-01-1900 Deelneming sinds 26-10-2006 Website www.gvb.nl Belang gemeente Amsterdam 99,9% Portefeuillehouder Wethouder Deelnemingen
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Het mogelijk maken en onderhouden van het openbaar vervoersysteem van Amsterdam, zodat dit voor iedereen op een veilige en duurzame manier beschikbaar is. Het hierdoor bijdragen aan de bereikbaarheid van de stad, het terugdringen van de auto en het bevorderen van lopen, fiets en OV.
Belangrijkste ontwikkelingen GVB heeft in 2023 veel OV geleverd. Daarbij had het bedrijf in 2023 te maken met onzekerheid van herstel na corona, de terugkeer van grote groepen reizigers maar met structureel ander reizigersgedrag, uitval door personeelstekort, hoog ziekteverzuim en intensivering van de werving. In 2023 startte GVB samen met de Vervoerregio Amsteram de voorbereiding van een nieuwe inbesteding van de OV-concessie.
Bestuur en toezicht
Zeggenschap Gemeente Amsterdam is voor 99,9% aandeelhouder van GVB. De vervoerregio heeft in 2021 een prioriteitsaandeel verkregen. Met dit prioriteitsaandeel heeft VRA doorslaggevende zeggenschap over GVB Exploitatie BV en GVB Infra BV. Een prioriteitsaandeel is een aandeel waaraan bijzondere zeggenschapsrechten zijn verbonden. Dit verving de oude overeenkomst tussen de gemeente en VRA die is opgesteld om de OV-concessie onderhands aan GVB Exploitatie BV te kunnen verlenen. Concreet betekent dit dat voor belangrijke, strategische besluiten, zoals het vaststellen van strategie en jaarplannen, jaarrekeningen en het benoemen van bestuurders, unanieme besluitvorming nodig is.
Raad van bestuur Eind 2023 bestond het bestuur uit een man en een vrouw. Per 1 augustus 2023 is dhr. Lohmeijer afgetreden.
Raad van commissarissen De raad van commissarissen in 2023 uit vijf personen, drie mannen en twee vrouwen. Er hebben geen mutaties plaats gevonden.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000)
1
Naam
Functie
Vast
Variabel
Pensioen
Totaal 2023
Totaal 2022
Totaal 2021
Mw C. Zuiderwijk
Algemeen directeur
201
0
23
224
216
209
Dhr. K. Beeckmans
Financieel Directeur
200
0
23
223
216
209
Dhr. M. Lohmeijer1
Directeur T&O
116
0
13
129
216
209
Afgetreden per 1 augustus 2023
Raad van Commissarissen (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vergoeding 2023
Vergoeding 2022
Vergoeding 2021
mw. E. van Galen
Voorzitter
32.4
32.4
30
Dhr. P. Smink
Lid
21.6
21.6
20
Dhr. D. Anbeek
Lid
21.6
21.6
20
Lid
21.6
21.6
20
Lid
21.6
21.6
1
Dhr. P. Meijer Mw. P. de Ruiter
2
2
Aangetreden per 22 december 2021
4 Overzicht per deelneming en beloningen
63
Havenbedrijf Amsterdam AEB Algemene gegevens Deelnemingsgegevens
Beschrijving
Volledige naam deelneming Havenbedrijf Amsterdam N.V.
Het Havenbedrijf Amsterdam beheert, exploiteert en ontwikkelt het Amsterdamse havengebied en regisseert de duurzame economische ontwikkeling in de haven regio Amsterdam.
Vestigingsplaats Amsterdam Aantal werknemers 376 Oprichting 06-03-2013 Deelneming sinds 06-03-2013 Website www.portofamsterdam.nl Belang gemeente Amsterdam 100% Portefeuillehouder Wethouder Lucht- en Zeehaven
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Publiek belang De haven is van grote betekenis voor de Amsterdamse economie. Het publieke belang is gelegen in het bevorderen van continuïteit en duurzame kwaliteit van de Amsterdamse haven als vitale schakel in de regio, het bevorderen van duurzaam ruimtegebruik en het waarborgen van de nautische veiligheid.
Belangrijkste ontwikkelingen In 2023 is trend voortgezet van een daling in overslag van fossiele energie in de haven. Zo is een van de drie kolenterminals in de Amsterdamse haven in 2023 gestart met de bouw van een grote hal voor agrarische producten op het terrein waar eerder steenkolen opgeslagen lagen. Een andere kolenterminal is in 2023 deels overgenomen door een grote logistieke partij, die zich contactueel heeft verbonden aan het besluit om in 2030 geen steenkolen meer over te slaan in de haven.
Bestuur en toezicht
Zeggenschap Gemeente Amsterdam is 100% aandeelhouder van Havenbedrijf Amsterdam en heeft daarmee de volledige zeggenschap. Aanvullend aan de gebruikelijke zeggenschap die 100% aandeelhouders hebben is in de afspraken tussen de gemeente en Havenbedrijf Amsterdam vastgelegd dat (wijzigingen van) de strategie aan het college en de raad worden voorgelegd voor wensen en bedenkingen.
Raad van bestuur Het bestuur bestond eind 2023 uit drie personen, twee mannen en een vrouw. Er hebben geen mutaties plaats gevonden.
Raad van commissarissen De raad van commissarissen bestond eind 2023 uit vijf personen, twee vrouwen en drie mannen. Mevr. Maas in per 1 juni afgetreden en vervangen door dhr Boer.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000)
1
Naam
Functie
Vast
Variabel
Pensioen
Totaal 2023
Totaal 2022
Totaal 2021
Dhr. K. Overtoom
COO/CEO
200
0
23
223
216
218
Dhr. A. Kousbroe
CFO
178
0
23
201
195
199
Mw. D. Bosman1
CIO
178
0
23
201
194
49
Aangetreden per 1 oktober 2021
Raad van Commissarissen (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vergoeding 2023
Vergoeding 2022
Vergoeding 2021
Dhr. J. Lagasse2
Voorzitter
33
24,3
-
Mw. W. Maas3
Lid
9
21,6
21
Mw. A. Magis
Lid
22
21,6
21
Mw. M. Pigeaud-Wijdeveld
Lid
22
21,6
21
Dhr. E. den Boer
Lid
22
21,6
7
Dhr. B. Boer5
Lid
13
-
-
4
2 3 4 5
Aangetreden per 1 april 2022 Afgetreden per 1 juni 2023 Aangetreden per 1 september 2021 Aangetreden per 1 juni 2023
4 Overzicht per deelneming en beloningen
65
Johan AEB Cruijff ArenA Algemene gegevens Deelnemingsgegevens Volledige naam deelneming Stadion Amsterdam N.V. Vestigingsplaats Amsterdam Aantal werknemers 69 Oprichting 17-07-1992 Deelneming sinds 17-07-1992 Website www.amsterdamarena.nl Belang gemeente Amsterdam 48% Portefeuillehouder Wethouder Deelnemingen
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Beschrijving Stadion Amsterdam N.V. (Johan Cruijff ArenA) is een multifunctioneel voetbalstadion en de thuishaven van Ajax. Naast voetbalwedstrijden verschaft het stadion onderdak aan groot- en kleinschalige evenementen, waar bij een hoge mate van service en publieksvriendelijkheid wordt geboden. Stadion Amsterdam N.V. hanteert een gebroken boekjaar.
Publiek belang Het publieke belang is de instandhouding van een multifunctioneel voetbalstadion in Amsterdam. Naast het economisch belang dient het stadion als een visitekaartje voor de stad. Het publieke belang zit ook in de omgevings vraagstukken rond het stadion, zoals openbare orde en veiligheid en de ontwikkeling van het gebied. Het stadion is voor milieu, duurzaamheid en innovatie van belang en functioneert als thuishaven voor Ajax en haar supporters.
Belangrijkste ontwikkelingen In 2022-2023 waren er uitzonderlijk veel concerten in de ArenA doordat er sprake was van een inhaalperiode na de Covid-periode. Op het gebied van voetbal is het Vrouwen-voetbal steeds populairder. Het aantal Ajax Vrouwen wedstrijden in de ArenA groeit. Gedurende 2023 is het proces doorlopen om tot overeenstemming te komen met een nieuwe concessiehouder. Per 2024 is Levy de nieuwe publiekscateraar in het stadion. In 2023 heeft de ArenA de Net Positve ambitie wereldkundig gemaakt. Er is een werkgroep samengesteld die aan de hand van de strategie de stappen richting dat doel vormgeeft.
Bestuur en toezicht
Zeggenschap De Gemeente Amsterdam bezit 48% van de certificaten met stemrecht. De andere belangrijke stemgerechtigden zijn Ajax (13%) en het Stichting Administratiekantoor Stadion Amsterdam (39%). Verder mogen zowel de gemeente als Ajax een commissaris voordragen.
Raad van bestuur De beloning van de bestuurder is niet openbaar. De beloningsgegevens zijn terug te vinden in de geheime bijlage.
Raad van commissarissen De raad van commissarissen bestond eind 2022/2023 uit vijf leden, drie mannen en twee vrouwen. Dhr. Schouwenaar is afgetreden op 15 december en vervangen door dhr. Andringa. De commissarissen zijn onbezoldigd.
Raad van Bestuur (bedragen x € 1.000)
1
Naam
Functie
Mw. T. Dik1
Algemeen directeur
Vast
Variabel
Pensioen
Totaal 2022/ 2023
Totaal 2021/ 2022
Totaal 2020/ 2021
-
-
-
-
-
-
Mw. Dik is aangetreden per 1 september 2021
Raad van Commissarissen (bedragen x € 1.000) Naam
Functie
Vergoeding 2022/2023
Vergoeding 2021/2022
Vergoeding 2020/2021
Dhr. H. van der Noordaa
Voorzitter
-
-
-
Dhr. A. Schouwenaar2
Lid
-
-
-
Dhr. D. Karsten
Lid
-
-
-
Mw. F. Mooren-La Bastide3
Lid
-
-
-
Mw. R. El Mouden
Lid
-
-
-
Dhr. J. Andringa5
Lid
-
-
-
4
2 3 4 5
Afgetreden per 15 december 2023 Aangetreden per 17 december 2021 Aangetreden per 16 december 2022 Aangetreden per 15 december 2023
4 Overzicht per deelneming en beloningen
67
Life AEB Science Fund Amsterdam (LSFA) Algemene gegevens Deelnemingsgegevens
Beschrijving
Volledige naam deelneming Life Sciences Fund Amsterdam B.V.
LSFA is een investeringsfonds met een professioneel fondsmanagement. De oprichting is ter versterking van het economisch potentieel van het Life Sciences cluster in de regio Amsterdam.
Vestigingsplaats Amsterdam Aantal werknemers 0 Oprichting 03-02-2009 Deelneming sinds 03-02-2009 Website Geen Belang gemeente Amsterdam 29,5% Portefeuillehouder Wethouder Deelnemingen
Jaarverslag Deelnemingen 2023
Publiek belang Het publiek belang is gelegen in het creëren van hoogwaardige, innovatieve bedrijvigheid in de (bio-) medische sector. Deze bedrijvigheid vormt tevens een bron van nieuwe werkgelegenheid en heeft een direct maatschappelijk nut dat voortkomt uit de ontwikkeling van bijvoorbeeld nieuwe medicijnen.
Belangrijkste ontwikkelingen LSFA is opgezet als een financieel gedreven investerings fonds met een professioneel fondsmanagement. Het fonds bevindt zich in de afbouwfase. De middelen uit het fonds zijn volledig geïnvesteerd, LSFA investeert niet opnieuw en richt zich op afwikkeling. Eventuele winsten uit de investeringen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders.
Bestuur en toezicht
Zeggenschap Deelnemende investeerders in het fonds zijn Rabobank (33,4%), Gemeente Amsterdam (29,46%), Provincie Noord-Holland (20%), ING Bank (11,1%), private partijen (incl. management, 6%).