Gemeenteraad Voordracht

RAAD

VN2025-003126 rve verkeer en or

Voordracht voor de raadsvergadering van 14 mei 2025

Agendapunt

Verkeer, Vervoer en Luchtkwaliteit 12

Datum besluit

25 maart 2025

Portefeuille

Onderwerp

Beschikbaar stellen van een investeringskrediet voor project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van de aanpak voor de uitvoering van het project Vervangingsonderhoud IJtunnel. 2. In te stemmen met een investeringskrediet voor de uitvoering van project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel, waarvan een specifiek bedrag volgens de geldende systematiek als projectbudget centraal binnen het overkoepelende programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam wordt gepositioneerd. Vooruitlopend op de bestuurlijke besluitvorming over de Voorjaarsnota 2025 het krediet voor het volledige bedrag te verstrekken, dus inclusief het deel dat bij de begroting 2025 nog was geplaatst in het jaar 2029. 3. Kennis te nemen van de belangrijkste geïnventariseerde risico’s en de beheersmaatregelen. 4. Kennis te nemen van de planning van voorbereiding en uitvoering. 5. Kennis te nemen van de ontvangen tegenspraak op de voorstellen en de reactie daarop. 6. Kennis te nemen van de geheimhouding die op grond van artikel 87 van de Gemeentewet is opgelegd op de bijlage ”Financiële bijlage project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel”. De geheimhouding wordt opgelegd tot oplevering van het project en tot uiterlijk 1-1-2031 of tot het moment waarop de raad besluit deze op te heffen.

Wettelijke grondslag

Artikel 108 lid 1 Gemeentewet De bevoegdheid tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente wordt aan het gemeentebestuur overgelaten.

Artikel 147 Gemeentewet 2 De overige bevoegdheden, bedoeld in artikel 108, eerste lid, berusten bij de raad.

Artikel 189, eerste lid jo artikel 212, eerste lid van de Gemeentewet en artikel 5 van de Financiële verordening gemeente Amsterdam

1 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-003126 rve verkeer en or

Voor alle taken en activiteiten stelt de raad jaarlijks de begroting vast (art. 189 Gemeentewet) en de raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie vast (art. 212 Gemeentewet). Op basis van deze verordening (art. 5 Financiële verordening) draagt het college er zorg voor, dat alle door de raad vastgestelde wijzigingen van de begroting en investeringskredieten juist en volledig in de budgetten van de programma's, de programmaonderdelen en de budgetten van de investeringskredieten worden verwerkt.

Artikel 87 Gemeentewet De raad, het college, de burgemeester en een commissie als bedoeld in hoofdstuk V kunnen op grond van een belang, genoemd in artikel 5.1, eerste en tweede lid, van de Wet open overheid, een verplichting tot geheimhouding opleggen ten aanzien van informatie die bij dat orgaan berust.

Artikel 5.1 tweede lid onder b Wet open overheid Het openbaar maken van informatie blijft eveneens achterwege voor zover het belang daarvan niet opweegt tegen de volgende belangen: b. de economische of financiële belangen van de Staat, andere publiekrechtelijke lichamen of bestuursorganen, in geval van milieu-informatie slechts voor zover de informatie betrekking heeft op handelingen met een vertrouwelijk karakter.

Bestuurlijke achtergrond

 



 

Op 4 juni 2019 heeft het college van B&W het programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam vastgesteld (ZD2019-004012). De raad heeft op 11 juli 2019 kennisgenomen van dit programmaplan. Op 31 mei 2022 heeft het college van B&W de actualisatie van het programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam (versie 2.0) vastgesteld (VN2022-015150). De Tijdelijke Algemene Raadscommissie heeft op 30 juni 2022 kennisgenomen van het geactualiseerde programmaplan. Het project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel was toen nog niet opgestart en maakte nog geen onderdeel uit van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam. Bij de 4-maandsrapportage 2022 en de Voorjaarsnota 2023 heeft het bestuur voorbereidingskredieten ter grootte van € 2 miljoen en € 5 miljoen beschikbaar gesteld voor het project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel. In totaal is dus een voorbereidingskrediet van € 7 miljoen beschikbaar gesteld. Op 28 november 2023 heeft het College van B&W het project Vervangingsonderhoud IJtunnel toegevoegd aan de scope van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam, waarmee dit project valt onder de regeling Grote Projecten. Voor een opsomming van de in de begroting opgenomen budgetten wordt verwezen naar de geheime bijlage Financiële bijlage project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel.

Onderbouwing besluit

Gezien de omvang van het besluit en de leesbaarheid van deze voordracht, is besloten om per beslispunt in deze voordracht een beknopte toelichting te geven en een nadere duiding op te nemen in een separaat 2 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-003126 rve verkeer en or

toegevoegde memo. Ad 1 Kennis te nemen van de aanpak voor de uitvoering van het project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel. De IJ-tunnel behoort tot een van de hoofdtoegangswegen van Amsterdam en zorgt voor essentiële bereikbaarheid per auto en openbaar vervoer van de stad vanuit het noorden. Ook is de tunnel een belangrijke schakel in de verbondenheid tussen Amsterdam-Noord en de overige stadsdelen. Tot slot is de tunnel een hoofdroute voor de nood- en hulpdiensten. Grote delen van de tunnelinstallaties hebben inmiddels het einde van de technische levensduur bereikt, waardoor vervanging noodzakelijk is om de veiligheid en beschikbaarheid van de tunnel op langere termijn te kunnen waarborgen. De aanpak voor de uitvoering van het project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel kent als belangrijkste kenmerken:

o

o

o

De meeste tunnelinstallaties zullen in zijn geheel worden vervangen en daartoe zal de tunnel ruim een jaar worden gesloten voor het verkeer. Voornemen is dat nood- en hulpdiensten met hoge prioriteit gebruik kunnen blijven maken van één rijstrook. Hiervoor zal indien nodig een gedoogverzoek worden ingediend. Via een Europese aanbestedingsprocedure zal een opdrachtnemer worden geselecteerd waarmee in een bouwteam de voorbereiding en uitvoering van de werkzaamheden wordt gerealiseerd. Voor de vervangingen is het uitgangspunt dat de standaard tunneleisen conform het door uw college vastgestelde Programmaplan Aanpak Wegtunnels Amsterdam worden gehanteerd, zoals die ook bij het project Renovatie Piet Heintunnel zijn gebruikt. Door deze standaard toe te passen, wordt een uniforme bediening en besturing van de Amsterdamse wegtunnels verkregen en is het onderhoud in de toekomst geborgd. Belangrijkste werkzaamheden en vervangingen zijn: ventilatoren, wegverharding, voegovergangen, camera’s, de besturingsinstallaties, software, cybersecuritymaatregelen, verlichting, verkeersinstallaties, energievoorziening, kabels en leidingen en arbo-voorzieningen.

In het dienstgebouw Zuid (aan de Dijksgracht) worden bouwkundige en installatietechnische voorzieningen getroffen om een uitwijkvoorziening te kunnen realiseren voor de bediening van alle Amsterdamse wegtunnels in het geval de nieuwe verkeerscentrale uit bedrijf is (redundantie).

In de bijgevoegde memo wordt meer toelichting gegeven op de aanpak van het project en de uit te voeren werkzaamheden. De sluiting van de IJ-tunnel zal forse impact hebben op de bereikbaarheid van Amsterdam en regio. Uit een impactanalyse blijkt dat er ongeveer 20% reductie van het verkeer nodig is om de grootste knelpunten in het verkeersnetwerk bij een gesloten IJ-tunnel te verlichten. Het project heeft daarom een grote mobiliteits- en communicatieaanpak in voorbereiding om gebruikers en omwonenden van de IJ-tunnel vroegtijdig op de hoogte te stellen van de langdurige sluiting en de dan geldende omleidingsroute(s). Gedurende de werkzaamheden zullen de genomen maatregelen worden gemonitord en daar waar nodig worden bijgesteld. Dit gebeurt tezamen met Stadsregie en Amsterdam Bereikbaar (dit laatste is een samenwerking van Rijkswaterstaat, Gemeente Amsterdam, ProRail, Provincie Noord-Holland en Vervoerregio Amsterdam).

3 Gegenereerd: v1.1

VN2025-003126 rve verkeer en or

RAAD Ad 2 In te stemmen met een investeringskrediet voor de uitvoering van project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel, waarvan een specifiek bedrag volgens de geldende systematiek als projectbudget centraal binnen het overkoepelende programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam wordt gepositioneerd. Vooruitlopend op de bestuurlijke besluitvorming over de Voorjaarsnota 2025 het krediet voor het volledige bedrag te verstrekken, dus inclusief het deel dat bij de begroting 2025 nog was geplaatst in het jaar 2029. Tijdige besluitvorming heeft een hoge urgentie, omdat veel van de te vervangen installaties het einde van hun levensduur hebben bereikt. Daarom dienen op korte termijn stappen te worden doorlopen (aanbesteding, bouwteam, contractering uitvoering) om de start uitvoering op 1 juli 2027 mogelijk te maken, wat een belangrijke mijlpaal is die afgestemd is met alle omgevingsprojecten in de stad en past in de huidige marktomstandigheden waarbij meerdere tunnels in Nederland worden aanbesteed. Nadere toelichting van dit beslispunt is te vinden in de financiële paragraaf en in de geheime bijlage Financiële bijlage project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel. Deze kredietaanvraag loopt vooruit op de bestuurlijke besluitvorming over de Voorjaarsnota 2025 en de investeringsruimte Openbare Ruimte & Mobiliteit (ORM) 2029.

Reden hiervoor is enerzijds dat het College van B&W reeds in september 2024 besloten heeft voor de jaarschijf 2029 financiële middelen aan te wenden vanuit het portfolio ORM. Dit portfolio zal bij de Voorjaarsnota 2025 door het college van B&W worden vastgesteld. Anderzijds moet de aanbesteding direct na het uitvoeringsbesluit starten om uitvoering tijdens het met Stadsregie overeengekomen uitvoeringsvenster (start 1 juli 2027) mogelijk te maken. Deze voorbereidingsperiode tot juli 2027 is nodig voor aanbesteding, bouwteamfase, inschrijving voor uitvoeringsfase en uitvoeringsvoorbereiding. Omdat de sluiting van de IJ-tunnel grote impact heeft op de bereikbaarheid van de stad, wordt het behalen van deze planning als urgent beschouwd en kan dit niet wachten op besluitvorming in de Voorjaarsnota 2025. Bovendien zou een latere start van de aanbesteding tot minder belangstelling vanuit de markt kunnen leiden vanwege het grote aanbod aan tunnelprojecten die komende jaren worden aanbesteed.

Ad 3 Kennis te nemen van de belangrijkste geïnventariseerde risico’s en de beheersmaatregelen.

a. Het risico dat de effecten op de bereikbaarheid van Amsterdam tijdens de sluiting van de tunnel groter blijken dan gedacht, ondanks de getroffen mobiliteitsmaatregelen. Beheersmaatregel: monitoring en beschikbaarheid van pakket van bijsturingsmaatregelen ontwikkelen, continue afstemming met stadsregisseur. b. Het risico dat de werkzaamheden uitlopen waardoor de tunnel niet tijdig opengesteld kan worden voor het verkeer. De tunnel mag na de werkzaamheden pas open voor het verkeer als de benodigde werkzaamheden voor een aantoonbaar veilige openstelling zijn afgerond en getest en de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied vervolgens de openstellingsvergunning heeft verleend. Beheersmaatregel: samen met stadsregisseur uitvoeringsvensters met beperkte maar realistische buffer vaststellen, extra inzet op tijdige openstelling door inzet van een voorbereidingsteam openstelling dat keuring, testen opleidingsplannen opstelt en implementeert. c. Het risico op incomplete of incorrecte gegevens over de huidige IJ-tunnel, dit kan leiden tot verrassingen tijdens de ontwerpvoorbereiding of de uitvoering. Beheersmaatregel: 4 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-003126 rve verkeer en or

extra onderzoek doen naar tunnelgegevens; fasering doorvoeren en maakbaarheid in overleg met een opdrachtnemer uitwerken, zodat de kennis van de markt hierbij benut kan worden. In de bijgevoegde memo wordt hier uitgebreider op ingegaan.

Ad 4 Kennis te nemen van de planning van voorbereiding en uitvoering. De planning kent de volgende mijlpalen: Start aanbesteding (publicatie selectieleidraad) Kredietbesluit gemeenteraad

7 april 2025

Dialoogfase aanbesteding

start medio 2025

Contractering Bouwteamfase (ontwerp) Contractering Uitvoeringsfase

voorjaar 2026

Start Tunnelsluiting

vanaf 1 juli 2027

Openstelling Tunnel

uiterlijk 1 november 2028)

14 mei 2025

medio 2027

N.B. het tijdslot van de tunnelsluiting is door Stadsregie bepaald, in afstemming met de andere wegwerkzaamheden in Amsterdam. De tunnelsluiting vindt waarschijnlijk plaats binnen de genoemde data en zal circa 13 maanden duren. De precieze uitvoeringsperiode zal in de ontwerpfase worden bepaald, onder andere in overleg met Stadsregie. Duidelijk is dat de langdurige tunnelsluiting (circa 13 maanden in de periode 1 juli 2027 tot 1 november 2028) grote hinder zal geven en invloed heeft op de bereikbaarheid van de stad. Deze hinder is afgewogen tegen het grote risico dat zonder uitvoering van de ingrepen de IJ-tunnel door achterstallig onderhoud niet meer aan de veiligheidseisen voldoet en om die reden niet meer open kan blijven. Het tijdsslot waarbinnen de IJ-tunnel gesloten zal zijn, is in nauwe samenwerking met Stadsregie afgestemd met de planning van andere projecten in de stad. In de bijgevoegde memo wordt hier uitgebreider op ingegaan. Ad 5 Kennis te nemen van de ontvangen tegenspraak op de voorstellen en de reactie daarop. De volgende tegenspraak is ontvangen:

a. Na een toetsing van de scope is door een extern adviesbureau in een eerdere projectfase nader scopeonderzoek voorgesteld; dit is uitgevoerd en geconcludeerd is dat de projectscope logisch is gezien de staat van de IJ-tunnel. b. Uit een second opinion van de kostenraming heeft een externe adviseur geconcludeerd dat de kostenraming ordentelijk is opgebouwd, waarbij aanbevolen werd om te onderzoeken of de geraamde hoge engineeringskosten verantwoord kunnen worden verlaagd en de risicoreservering nader te onderbouwen; deze aanbevelingen zijn verwerkt 5 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-003126 rve verkeer en or

c.







in de definitieve kostenraming, waarbij de engineeringskosten met circa 10% zijn verlaagd. Met betrekking tot de gehouden tegenspraaksessie op de bestuurlijke stukken zijn de belangrijkste aanbevelingen de volgende: Geef een betere onderbouwing van de gekozen contractvorm. Als reactie hierop: in het inkoopplan zijn verschillende contractvormen uitgebreid afgewogen, waaronder een traditionele contractvorm, een geïntegreerde contractvorm, een bouwteam, een alliantie en een prestatiecontract. Besloten is dat toepassing van een bouwteam de voorkeur verdient. Het contract faciliteert nauwe samenwerking en afstemming met de opdrachtnemer tijdens de ontwerpfase en en draagt daarmee bij aan een belangrijke mitigatie van de geconstateerde risico’s. Deze keuze is ook voorzien van een positief advies van de tenderboard Fysiek. Waak ervoor dat stedelijk te veel projecten worden gestapeld. Een kleine kink in de kabel kan een groot domino-effect hebben. Als reactie hierop: mede op basis hiervan is in samenspraak met Stadsregie gekozen voor een tijdslot voor de uitvoering waarin er voldoende buffer zou moeten zijn voor het project IJ-tunnel en tevens voldoende voorspelbaarheid is voor andere stedelijke projecten. Pas omgevingsmanagement heel breed toe, geef de politiek (college en raad) hier een belangrijke rol in.

Als reactie hierop: Er is een reguliere omgevingsmanagementaanpak waarin de belangrijkste stakeholders bij het project worden betrokken en geïnformeerd worden over kansen en bedreigingen, en bijbehorende beheersmaatregelen zoals mobiliteitsmaatregelen, waarvoor ook budget is gereserveerd. Het gemeentebestuur zal frequent worden geïnformeerd over de voortgang van de werkzaamheden en met name de gevolgen daarvan voor de bereikbaarheid van de stad. Daarbij worden wethouder en raadsleden ook uitgenodigd voor werkbezoeken.

Deze aanbevelingen zijn overgenomen en worden in de verdere projectuitvoering verder concreet gemaakt. In de bijgevoegde memo wordt hier uitgebreider op ingegaan. Ad 6 Kennis te nemen van de geheimhouding die op grond van artikel 87 van de Gemeentewet is opgelegd op de bijlage ”Financiële bijlage project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel”. De geheimhouding wordt opgelegd tot oplevering van het project en tot uiterlijk 1-1-2031 of tot het moment waarop de raad besluit deze op te heffen. Voorstel is dat op de bijlage ‘Financiële bijlage project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel’ bij deze voordracht geheimhouding wordt opgelegd op grond van artikel 87 van de Gemeentewet en artikel 5.1 tweede lid onder b Wet open overheid, omdat deze informatie over het aanbestedingstraject bevat, waarvan de openbaarmaking, de financiële en onderhandelingspositie van de gemeente kan schaden. De geheimhouding wordt opgelegd tot uiterlijk 1-1-2031 of tot het moment waarop de raad deze opheft.

Participatie

6 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-003126 rve verkeer en or

Op het project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel is formele participatie niet van toepassing. Er is geen sprake van wettelijk vastgestelde procedures, zoals een projectbesluit, waarbij inspraak verplicht is. Wel maken we gebruik van informele participatie, waarbij belanghebbenden en burgers in een vroeg stadium worden betrokken. Het doel hiervan is om samen tot betere besluitvorming en oplossingen te komen voor de uitvoeringsfase. Stakeholders (belanghebbenden) zijn betrokken aan de hand van de vier niveaus van participatie:

1. Informeren: de stakeholder heeft behoefte aan informatie of het projectteam wil de stakeholder ergens over informeren. Dit is de meest minimale vorm van participatie. Deze groep, denk aan bewoners en weggebruikers, worden na het uitvoeringsbesluit geïnformeerd over de werkzaamheden, via onder andere de gemeentelijke kanalen en/of een bijeenkomst op locatie. Deze groep kan ook worden geconsulteerd om mee te denken over mobiliteitsalternatieven. 2. Meedenken (raadplegen en adviseren): het projectteam vraagt de stakeholder om advies. De stakeholder kan het project ideeën/wensen of suggesties meegeven. Zij vertegenwoordigen het belang van een grotere groep, zoals de ondernemers en de logistieke branche en zullen naar verwachting veel hinder ondervinden van de afsluiting. Het projectteam is vroegtijdig, in de voorbereidingsfase, met deze groepen in gesprek gegaan. 3. Samenwerken (co-creatie): de stakeholder werkt mee aan gezamenlijke oplossingen of een uitvoeringsplan. Dit zijn de stakeholders die advies uitbrengen aan Stadsregie (zoals overheidshulpdiensten) en hebben daarmee invloed op het proces om te komen tot een geschikte uitvoeringsstrategie. Met zowel overheidshulpdiensten als de ov-bedrijven heeft het projectteam werksessies georganiseerd om gezamenlijk tot de beste oplossingen te komen, waarin de partijen zelf ook een verantwoordelijkheid dragen. 4.

Meebepalen (meebeslissen): de stakeholder beslist mee over het project, neemt deel aan een stuurgroep op programmaniveau en heeft beslissingsmacht. Voor het project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel is dat de stadsregisseur, die binnen de gemeente Amsterdam het mandaat heeft om het tijdvak voor de werkzaamheden toe te kennen en daarmee de integrale bereikbaarheid van de stad bewaakt. De opbrengsten van de informele participatie zijn in de voorbereiding van het project gebruikt.

Financiële onderbouwing

Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

Tabel: Basisgegevens investering

7 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-003126 rve verkeer en or

Overige toelichting: Projectkosten vervangingsonderhoud Zie geheime bijlage Financiële bijlage project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel. Risicoreservering Zie geheime bijlage Financiële bijlage project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel. Korte toelichting op methodiek uitputting overkoepelende risicovoorziening Bij de start van het programma Aanpak Wegtunnels Amsterdam is in 2019 ervoor gekozen een deel van de risicovoorzieningen ten behoeve van de projecten binnen het programma centraal onder te brengen bij het overkoepelende programma. Het betreffende krediet op programmaniveau is beschikbaar gesteld vanuit de verschillende kredietaanvragen voor de projecten die onder het programma vallen. Op dit moment zijn dat Aanpassingen Michiel de Ruijtertunnel (in afronding) en Vernieuwing Verkeerscentrale. In 2025 komt er met dit besluit een risicovoorziening voor het Vervangingsonderhoud IJ-tunnel bij en later dit jaar naar verwachting ook voor de Renovatie Arenatunnel. Nadat voor de afzonderlijke projecten een risicovoorziening op programmaniveau is aangesproken, wordt de vastlegging van deze neutrale kredietwijziging voorgelegd aan het college.

Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking).

Geheimhouding

Op de bijlage ‘Financiële bijlage project Vervangingsonderhoud IJ-tunnel’ is door het College van B&W op 25 februari 2025 geheimhouding opgelegd op grond van artikel 87 van de Gemeentewet en artikel 5.1 tweede lid onder b Wet open overheid, omdat deze informatie over het aanbestedingstraject bevat, waarvan de openbaarmaking, de financiële en onderhandelingspositie van de gemeente kan schaden. De geheimhouding is opgelegd tot uiterlijk 1-1-2031 of tot het moment waarop uw raad deze opheft.

8 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2025-003126 rve verkeer en or

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Ter Inzage

Registratienr.

Naam

AD2025-012861

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2025-020178

01 Toelichtende memo Vervangingsonderhoud IJT.docx (msw12)

AD2025-020180

GEHEIM - 02 Financiële bijlage Vervangingsonderhoud IJtunnel.docx (msw12)

Registratienr.

Naam

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Verkeer & Openbare Ruimte, M. Waitz, ambtelijk opdrachtgever (06 1137 7793, m.waitz@amsterdam.nl

9 Gegenereerd: v1.1