Gemeenteraad Voordracht

RAAD

VN2025-008204 rekenkamer

Voordracht voor de raadsvergadering van 09 juli 2025

Agendapunt

Woningbouw (21) A10

Datum besluit

n.v.t.

Portefeuille

Onderwerp

Overnemen van de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport Klimaatbestendig bouwen. De gemeenteraad van Amsterdam besluit

Gezien de voordracht van het presidium,

1. Kennis te nemen van het rapport van de rekenkamer, getiteld Klimaatbestendig bouwen,

waarin de hoofdconclusie is dat aanvullende actie nodig is om in de gemeente Amsterdam klimaatbestendig bouwen te realiseren. De gemeente moet de ambitie duidelijker uitdragen en uitwerken in concrete maatregelen en middelen. 2. De acht aanbevelingen uit het rapport over te nemen: o Aanbeveling 1: Maak duidelijk waaraan klimaatbestendig bouwen moet voldoen. o Aanbeveling 2: Stel doelstellingen op voor de korte en middellange termijn. o Aanbeveling 3: Maak duidelijk welke aanvullende acties en middelen nodig zijn. o Aanbeveling 4: Organiseer directie-overstijgende besluitvorming o Aanbeveling 5: Ontwikkel een monitoringssysteem gericht op doelrealisatie. o Aanbeveling 6: Werk vanuit een geïntegreerde strategie voor woningbouw o Aanbeveling 7: Organiseer inbreng van externen om de opgave te realiseren o Aanbeveling 8: Verken hoe de beleidsruimte actiever kan worden benut. 3. Het college van burgemeester en wethouders te vragen om deze aanbevelingen uit te voeren. Wettelijke grondslag

Artikel 185 van de Gemeentewet (toesturen rekenkamerrapport voorzien van aanbevelingen aan de raad). Artikel 185a van de Gemeentewet (het college informeert de raad jaarlijks over de opvolging van de rekenkameraanbevelingen). Bestuurlijke achtergrond

De gemeente Amsterdam wil in 2050 zo goed mogelijk bestand zijn tegen het veranderende klimaat. Het college van B en W heeft de ambitie om te investeren in klimaatbestendig bouwen, als een van de speerpunten van de aanpak om te realiseren dat Amsterdam in 2050 klimaatbestendig is. Tegelijk staat het college voor een forse woningbouwopgave. Het college heeft de ambitie om tot 2040, 7.500 woningen per jaar te bouwen. De gemeente heeft in de woningbouwopgave een unieke kans om aan de voorkant de nieuwbouw van woningen klimaatbestendig in te richten. Het doel van dit onderzoek is om na te gaan in hoeverre de gemeente voor klimaatbestendig bouwen doeltreffend beleid heeft vastgesteld en geoperationaliseerd. De Rekenkamer Amsterdam onderzocht welk beleid Amsterdam heeft voor klimaatbestendige nieuwbouw, welke instrumenten de gemeente inzet om dit te realiseren en hoe dit in de praktijk wordt ingevuld. Hoewel de gemeente de afgelopen jaren heeft geïnvesteerd in klimaatadaptatie, zien wij dat de ontwikkeling op het vlak van klimaatbestendig bouwen stagneert. De gemeente heeft geen concreet

RAAD

VN2025-008204 rekenkamer

beleid om klimaatbestendige bouw als standaard in de gebiedsontwikkeling te realiseren. De prioriteit van het college ligt bij het realiseren van de woningbouwdoelstelling en klimaatbestendig bouwen is hierbij een ambitie, maar geen randvoorwaarde. Het vereist namelijk bovenwettelijke eisen om klimaatbestendig bouwen in de volle breedte door te voeren. Maar bovenwettelijke eisen en aanvullende ambities zouden de woningbouw in de weg kunnen staan. We constateren in de huidige aanpak het risico dat klimaatbestendigheid in nieuwbouwprojecten ondergesneeuwd raakt. Over de Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad De Rekenkamer Amsterdam-Zaanstad is een onafhankelijk onderzoeksinstituut dat het beleid en de uitvoering van de gemeenten Amsterdam en Zaanstad kritisch onderzoekt. De rekenkamer onderzoekt of de gemeenten hun afspraken nakomen, dit volgens de regels doen en niet te veel geld uitgeven. Daarnaast geeft de rekenkamer aanbevelingen voor verbeteringen. Het doel is om bij te dragen aan transparantie, goed bestuur en verbeteringen in het gemeentelijk beleid. Bestuurlijke reactie en nawoord Uit de bestuurlijke reactie van het college blijkt dat het de aanbevelingen van de rekenkamer grotendeels wil overnemen. De rekenkamer waardeert de uitgebreide en inhoudelijke reactie van het college.

Het college zal het plan van aanpak voor de opvolging van de aanbevelingen aanbieden aan de gemeenteraad, geïntegreerd in het plan van aanpak voor de opvolging van de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport Bouwen aan de complete stad. De rekenkamer adviseert de raad om dit plan van aanpak kritisch te bekijken om een tijdige opvolging van de aanbevelingen te borgen. Onderbouwing besluit

Ad 1: Hoofdconclusie van het rekenkamerrapport Klimaatbestendig bouwen De hoofdvraag van het onderzoek luidt: in hoeverre heeft de gemeente doeltreffend beleid voor klimaatbestendige bouw vastgesteld en geoperationaliseerd, en welke lessen kunnen geleerd worden uit de huidige praktijk van klimaatbestendig bouwen? Onze hoofdconclusie luidt als volgt: De gemeente heeft geen concreet beleid om klimaatbestendige bouw als standaard in de gebiedsontwikkeling te realiseren. De gemeente heeft in de afgelopen jaren geïnvesteerd in klimaatadaptatie en klimaatbestendig bouwen. De gemeente werkte aan klimaatadaptatie via het programma Rainproof (nu: Weerproof) en heeft richtlijnen vastgesteld voor klimaatadaptatie. Het is positief dat Amsterdam via het programma Rainproof de basis heeft gelegd voor regenbestendigheid en die basis nu in Weerproof verbreedt naar hitte en droogte. Maar er liggen nog genoeg uitdagingen voor de gemeente. We constateren dat in de huidige praktijk het risico groot is dat klimaatbestendigheid in nieuwbouwprojecten ondergesneeuwd raakt. Klimaatbestendig bouwen is nog niet het 'nieuwe normaal' binnen gebiedsontwikkeling. Dit blijkt uit de volgende observaties:

• Ten eerste is de ambitie ‘klimaatbestendig bouwen’ onvoldoende uitgewerkt in concrete

doelstellingen en normen en deze biedt daardoor weinig houvast; • Ten tweede is de coördinatie en monitoring van het klimaatadaptatiebeleid als geheel gefragmenteerd, waardoor samenhang, afstemming en inzicht ontbreekt in de uitvoering van klimaatbestendig bouwen; • Ten derde constateren we dat klimaatbestendig bouwen in de gebiedsontwikkeling klem zit tussen een verscheidenheid aan ambities en daardoor ondergeschikt kan raken. Om klimaatbestendig bouwen te realiseren, zijn aanvullende acties nodig. De gemeente moet de ambitie duidelijker uitdragen en uitwerken in concrete maatregelen en middelen.

2 Gegenereerd: v1.7

RAAD

VN2025-008204 rekenkamer

Ad 2: Aanbevelingen De rekenkamer deed acht aanbevelingen aan het college. Hieronder wordt elke aanbeveling kort toegelicht. De volledige teksten van de aanbevelingen zijn terug te vinden in het bestuurlijk rapport.

• Aanbeveling 1: Maak duidelijk waaraan klimaatbestendig bouwen moet voldoen

De rekenkamer raadt het college aan om een duidelijke omschrijving te geven van klimaatbestendig bouwen en daarbij aandacht te geven aan de invulling van alle klimaatthema’s. Dus niet alleen wateroverlast, maar ook hitte, overstroming en droogte. Daarnaast is het van belang dat het college onderzoekt waar het zinvol en haalbaar is om bindende normen vast te leggen voor de verschillende klimaatthema’s, bijvoorbeeld in analogie aan de normen voor waterberging in de Hemelwaterverordening. De rekenkamer raadt het college ook aan te onderzoeken hoe naast de huidige kaderstellende beleidsinstrumenten ook andersoortige instrumenten, bijvoorbeeld vanuit samenwerking, kunnen worden ingezet. • Aanbeveling 2: Stel doelstellingen op voor de korte en middellange termijn. De rekenkamer raadt het college aan om doelstellingen op te stellen voor de korte en middellange termijn zodat er heldere tussendoelen zijn om de koers voor de langetermijnambitie te monitoren. • Aanbeveling 3: Maak duidelijk welke aanvullende acties en middelen nodig zijn. De rekenkamer raadt het college aan inzichtelijk te maken wie en wat er nodig is om in 2050 zo goed mogelijk voorbereid te zijn op het veranderende klimaat. Breng in kaart welke partijen nodig zijn om de doelstelling voor 2050 te realiseren en zorg dat deze partijen zijn aangehaakt.

Breng ook in beeld wat de kosten voor de uitvoering van het beleid zijn en hoe hierin zal worden voorzien. Breng voor een evenwichtige besluitvorming ook de baten van het beleid in beeld. • Aanbeveling 4: Organiseer directie-overstijgende besluitvorming. De rekenkamer raadt het college aan om een structuur in te richten waarin directieoverstijgende knelpunten en besluitpunten worden besproken en worden afgehandeld. Zorg voor betrokkenheid van de meest uitvoerende directies en voor doorzettingsmacht. Versterk hiermee de centrale beleidssturing en het stroomlijnen van de verschillende gemeentelijke activiteiten op het gebied van klimaatadaptatie. • Aanbeveling 5: Ontwikkel een monitoringssysteem gericht op doelrealisatie De rekenkamer raadt het college aan om een systematische aanpak te ontwikkelen voor het monitoren van de uitvoering, met het doel om de effectiviteit van het beleid voor klimaatbestendig bouwen te kunnen volgen. • Aanbeveling 6: Werk vanuit een geïntegreerde strategie voor woningbouw De rekenkamer raadt het college aan om de woningbouw vanuit een geïntegreerde strategie te benaderen en daarin klimaatbestendigheid te plaatsen als element van de basiskwaliteit van de woningen. Zoek bovendien naar synergie tussen de verschillende (duurzaamheids)opgaven.

• Aanbeveling 7: Organiseer inbreng van externen om de opgave te realiseren De rekenkamer raadt het college aan het beleid mede vorm te geven op basis van input van externe stakeholders en nieuwe inzichten. Hiermee bereikt het college toepasbaar en gedragen beleid. • Aanbeveling 8: Verken hoe de beleidsruimte actiever kan worden benut De rekenkamer raadt het college aan om in kaart te brengen waar aanvullende regelgeving mogelijk en zinvol is. Evalueer daartoe de mate waarin klimaatadaptatie is opgenomen in inschrijvingen en contracten. Plan van aanpak Anders dan gebruikelijk vraagt de rekenkamer in het besluit niet om een plan van aanpak. De reden daarvoor is dat het college in zijn bestuurlijke reactie al heeft aangekondigd dat het de opvolging van

3 Gegenereerd: v1.7

RAAD

VN2025-008204 rekenkamer

de aanbevelingen, geïntegreerd in het plan van aanpak Bouwen aan de complete stad, zal voorleggen aan de gemeenteraad. Jaarlijkse rapportage over de opvolging van de rekenkameraanbevelingen Het college is sinds 1 januari 2023 wettelijk verplicht om de raad jaarlijks te informeren over de opvolging van de rekenkameraanbevelingen. Het college heeft dit voor het laatst gedaan in het Jaarverslag 2024 (april 2025). Participatie

n.v.t. Financiële onderbouwing

De financiële gevolgen zijn afhankelijk van het plan van aanpak dat het college van burgemeester en wethouders maakt voor de opvolging van de aanbevelingen. Geheimhouding

n.v.t. Welke stukken treft u aan

Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2025-033843

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2025-033853

02 Bestuurlijk rapport Klimaatbestendig bouwen (pdf)

AD2025-033854

03 Onderzoeksrapport Klimaatbestendig bouwen (pdf)

AD2025-033855

01 Aanbiedingsbrief aan de gemeenteraad (pdf)

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Jane Caffé (projectleider onderzoek Klimaatbestendig bouwen) tel.: 06-12 70 11 58 e-mail: j.caffe@rekenkamer-amsterdam.nl

4 Gegenereerd: v1.7