Gemeenteraad Voordracht

Gemeenteraad

VN2024-005902 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 juni 2024

Portefeuille

Ruimtelijke Ordening

Agendapunt

18

Datum besluit

College van B&W d.d. 14 mei 2024 Onderwerp

Vaststellen ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’ De gemeenteraad van Amsterdam besluit

Gezien de bijlagen: a. Nota van Beantwoording adviezen stadsdelen op het concept ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’. b. Nota van Beantwoording inspraakreacties op het concept ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’. c. Nota van Wijzigingen ten opzichte van het concept ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’. d. Verslaglegging inspraakbijeenkomst over het concept ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’. e. Aanvulling op de Omgevingseffectrapportage Omgevingsvisie ten behoeve van de Ontwikkelstrategie 2035. f. Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035. g. Advies van het Panel Verantwoorde Groei ‘En nu écht samen stadmaken!’. 1. Vast te stellen ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’, inclusief bijlagen a tot en met g. 2. Kennis te nemen van de bestuursopdracht Ruimte voor de Stad om verdere invulling te geven aan de ambities uit ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst’ en het voornemen hier de stand van zaken Samen Stadmaken bij te betrekken. Wettelijke grondslag

Artikel 108 jo 147, tweede lid Gemeentewet. Artikel 169 Gemeentewet Bestuurlijke achtergrond

Met het vaststellen van de Omgevingsvisie Amsterdam 2050 in juli 2021 heeft de gemeenteraad richting gegeven aan de lange termijn ontwikkeling van de stad. In de Omgevingsvisie worden vijf strategische keuzes benoemd, te weten: (1) Meerkernige ontwikkeling, (2) Groeien binnen grenzen, (3) Duurzaam en gezond bewegen, (4) Rigoureus vergroenen en (5) Samen stadmaken. Geconfronteerd met grote woningbehoefte en de groei van de stad met 10.000 inwoners per jaar heeft het College vervolgens in het coalitieakkoord van 2022 aangekondigd langjarig de bouw van 7500 woningen per jaar mogelijk te willen maken. Ten opzichte van de voorziene 5.000 woningen

Gegenereerd: v1.49

1

Gemeenteraad

VN2024-005902 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 juni 2024

per jaar uit de Omgevingsvisie betekent dit een versnelling. Daarbij blijft de verdeling 40-40-20 (sociaal, middensegment, vrije sector) het uitgangspunt. Om aan de strategische keuzes uit de Omgevingsvisie en de woningbouwambitie van het coalitieakkoord uitvoering te geven, is in het coalitieakkoord tevens het opstellen van een ontwikkelstrategie aangekondigd. Op 31 oktober 2023 zijn de Startnotitie Ontwikkelstrategie 2035, het advies van het Panel Verantwoorde Groei en het Verslag van het participatietraject voorafgaand aan het opstellen van de Ontwikkelstrategie in de Commissie besproken. Op 30 januari 2024 heeft het College besloten het concept ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’ vrij te geven voor inspraak en advies stadsdelen. Het concept is door de raadscommissie besproken op 10 april 2024. In verband met een technische storing moest deze bespreking in de commissie van 15 mei 2024 worden hervat. Het College heeft de adviezen van de stadsdelen verwerkt in de Nota van Beantwoording adviezen stadsdelen, de inspraakreacties zijn samengevat en beantwoord in de Nota van Beantwoording inspraakreacties. Alle wijzigingen ten opzichte van het concept staan vermeld in de Nota van Wijzigingen.

Om uitvoering te geven aan de ambities uit ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’ heeft het College op 14 mei de Bestuursopdracht Ruimte voor de Stad vastgesteld, deze is ter kennisname bij deze voordracht bijgevoegd. Onderbouwing besluit

Ad bijlagen. In het voorjaar van 2023 is een participatietraject georganiseerd met openbare bijeenkomsten en gesprekken met partners in stedelijke ontwikkeling. Het Panel Verantwoorde Groei, bestaande uit externe deskundigen, heeft advies uitgebracht na afloop van het participatietraject (bijlage g). In ‘Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035’ (bijlage f) staat beschreven hoe de belangrijkste inzichten en adviezen uit dit traject een plek hebben gekregen in het concept ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’ dat op 30 januari 2024 is vrijgegeven voor inspraak en advies van de stadsdelen. Het concept heeft ter inzage gelegen (fysiek en digitaal) van 8 februari 2024 tot en met 20 maart 2024. Op 15 februari 2024 was een stedelijke bijeenkomst (zie voor het verslag hiervan bijlage e) waarop het concept van deze strategie toegelicht werd. Het concept is voor advies toegestuurd aan alle stadsdelen. Alle stadsdelen hebben een advies ingediend en er zijn circa 70 inspraakreacties ingediend. De adviezen en inspraakreacties hebben aanleiding gegeven tot wijzigingen in het concept.

Een samenvatting van de adviezen met beantwoording, een samenvatting van de inspraakreacties met beantwoording en een beknopt overzicht van de wijzigingen zijn opgenomen in respectievelijk de Nota van Beantwoording adviezen stadsdelen (bijlage a), de Nota van Beantwoording inspraakreacties (bijlage b) en de Nota van Wijzigingen (bijlage c). Ad 1: Vaststellen ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’ inclusief bijlagen. Met ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’ geeft Amsterdam richting aan de toekomstige ontwikkeling van de stad en zorgen we dat ook voor de

Gegenereerd: v1.49

2

Gemeenteraad

VN2024-005902 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 juni 2024

middellange termijn voldoende locaties beschikbaar zijn voor woningbouw met daarbij behorende voorzieningen. Doel en context Het doel van deze ontwikkelstrategie is om tot en met 2035 de bouw van 7.500 woningen per jaar te mogelijk te maken in de planvoorraad, waarbij recht wordt gedaan aan de ambities van de Omgevingsvisie. Om dit te bewerkstelligen is het noodzakelijk om locaties met een gezamenlijke potentie voor de bouw van 20.000 woningen aan de planvoorraad toe te voegen. Deze woningen komen bovenop de ruim 70.000 woningen uit de reeds lopende planvoorraad. Of de woningen ook daadwerkelijk kunnen worden gebouwd is van veel zaken aankelijk. Op het moment van opstellen van deze ontwikkelstrategie bevindt de woningbouw in Amsterdam, en breder in heel Nederland, zich in zwaar weer. De oplopende rente, internationale ontwikkelingen en daarmee samenhangende stijging van de prijzen voor bouwmaterialen en grondstoffen maken dat veel gebiedsontwikkelingsprojecten onder druk komen te staan. Tegelijkertijd zijn de onderliggende factoren voor de aantrekkingskracht van Amsterdam onveranderd: sterke demografische groei en een goed vestigingsklimaat. Ook beslissingen van anderen, bijvoorbeeld door het Rijk, zijn van grote invloed op de bouwproductie in Amsterdam.

‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’ is daarom niet een vastomlijnd plan maar geeft richting aan ontwikkelingen waarbij het, aankelijk van de omstandigheden, mogelijk is ontwikkelingen te versnellen of te vertragen en bij te sturen. Strategie De inzet kent vijf belangrijke pijlers. Gezamenlijk leidden deze componenten tot de keuze van nieuwe ontwikkellocaties. Afmaken lopende projecten Momenteel werkt de stad aan projecten waarmee tot 2035 voor ca 70.000 woningen gerealiseerd kunnen worden. Deze planvoorraad ligt vooral in de ringzone (oa Noordelijke IJ-oever, Zuidas, Amstelkwartier, Zeeburgereiland, Schinkelkwartier en Ring-West), Amstel III, en op IJburg. De komende periode worden deze ontwikkelingen verder gebracht. Ook daarbij gelden de uitgangspunten van de complete stad. We dragen zorg voor randvoorwaardelijke investeringen in bereikbaarheid, groen en maatschappelijke voorzieningen. Concrete planvorming deel Haven-Stad, vernieuwen en intensiveren bestaande bedrijfsterreinen Amsterdam gaat door met het ontwikkelen van Haven-Stad. Het tempo waarmee we kunnen ontwikkelen is voor een groot deel aankelijk van (rijks)investeringen in bereikbaarheid, aanpassingen van milieucontouren en de marktbereidheid tot investeren.

Om ruimte te houden voor bedrijvigheid en de circulaire- en energietransitie mogelijk te maken, bereiden we aanvullend geen grootschalige transformaties voor. Bovendien blijft ook in transformatielocaties ruimte voor productie en voor bedrijven in de maakindustrie. De komende jaren zetten we verder in op het intensiveren en verduurzamen van bedrijventerreinen. Versterken stedelijke kernen De Omgevingsvisie volgend wordt er ingezet op het versterken van stedelijke kernen rondom winkelcentra en stationskwartieren. Door het bouwen in hoge dichtheden maken we van deze gebieden volwaardige stedelijke kernen. Dit maakt het mogelijk in deze centra een stedelijk programma uit te rollen met werkgelegenheid, cultuur, onderwijs en andere voorzieningen. Deze strategische lijn heeft, naast het ontwikkelen van een meerkernige stad, het voordeel dat

Gegenereerd: v1.49

3

Gemeenteraad

VN2024-005902 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 juni 2024

er gebruik kan worden gemaakt van al bestaande infrastructuur. Dit verlaagt de kosten van de bereikbaarheidsinvesteringen. Ruimte voor buurtverbetering Parallel hieraan zetten we in op het verbeteren van de buurten rond de stedelijke centra en stationskwartieren. Bij het verdichten van buurten staat niet de woningbouwopgave centraal, maar het versterken van de bestaande buurt. Woningbouw wordt hierbij gezien als een belangrijk middel, onder andere om het woningaanbod te diversifiëren, middelen vrij te maken voor investeringen in de openbare ruimte en het voorzieningenniveau en een breder draagvlak voor voorzieningen te realiseren. Bovendien hebben we extra aandacht voor de verbinding met omliggende buurten. Anders werken Waar de planvoorraad in het Woningbouwplan 2022-2028 inzette op grootschalige woningbouwlocaties, worden de 20.000 toe te voegen woningen met deze ontwikkelstrategie voornamelijk gevonden in de (verdere) ontwikkeling van hoogstedelijke centra en gemengde stadsbuurten in bestaande wijken. Dit vergt een ander benadering, waarbij een uitgebreid participatietraject essentieel is. Verdichtingslocaties in bestaande buurten zullen vaak kleinschaliger zijn dan in compleet nieuwe wijken en transformatiegebieden. Het wordt daarmee steeds meer van belang om op een gebiedsoverstijgende manier naar ontwikkeling te kijken.

Dit betekent ook dat het financieel perspectief van de gebiedsontwikkeling zal veranderen. Vooropgesteld dat marktontwikkelingen op deze termijn moeilijk zijn te voorspellen liggen er vanuit deze inzet enerzijds kansen voor het beperken van bovenplanse investeringen en het beter combineren van geldstromen voor ontwikkeling met beheer en onderhoud. Anderzijds lijkt het verdienvermogen in bestaande buurten beperkter dan bij projecten die momenteel in de portefeuille zitten. Ad 2: Kennisnemen van de bestuursopdracht Ruimte voor de Stad om verdere invulling te geven aan de ambities uit ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst’. Met ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’ legt Amsterdam een ruimtelijke ontwikkelstrategie neer voor de periode tot 2035. Hiermee maken we de Omgevingsvisie 2050 concreet voor de middellange termijn in de gebiedsontwikkeling. In het kader van de inspraak op de concept Ontwikkelstrategie spreken veel partijen hun waardering uit voor de gekozen lijn maar stellen ze ook vragen ten aanzien van het realiseren van woningbouwplannen en bijbehorende investeringen in deze context. De bestuursopdracht Ruimte voor de Stad 2.0 gaat over de uitvoering van de nieuwe ontwikkelstrategie.

Amsterdam kiest voor locaties die het meerkernige karakter van de stad versterken en voor het verbeteren van kwetsbare buurten in de omgeving van deze kernen. Door terughoudender te zijn dan in de voorgaande periode met het opstarten van transformatielocaties, zorgen we ook voor behoud van ruimte voor bedrijvigheid en stadsverzorgende functies voor de stad. Vanaf 2016 heeft het programma Ruimte voor de Stad gestuurd op het aanvullen van de planvoorraad, het starten van projecten (Fase 1 Plaberum en daarvoor) en op de daaruit voortkomende stedelijke opgaven. Het programma organiseerde de uitvoering van de vorige Ontwikkelstrategie, Koers 2025. Net als toen, worden er nu weer nieuwe plannen voorbereid. Met deze bestuursopdracht geeft het college opdracht om het programma Ruimte voor de Stad een vervolg te geven en vanuit één plek

Gegenereerd: v1.49

4

Gemeenteraad

VN2024-005902 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 juni 2024

in de organisatie de realisatie van de ontwikkelstrategie, voor te bereiden, te coördineren en te monitoren. Door middel van deze bestuursopdracht stuurt Amsterdam op: • Een planvoorraad waarmee langjarig de bouw van 7500 woningen mogelijk wordt gemaakt (Ambitie Coalitieakkoord); • De ambitie om vitale buurten in een complete stad te maken (Omgevingsvisie 2050); • Coördinatie en overzicht rondom het opstarten van nieuwe projecten voor gebiedsontwikkeling. Stand van zaken Samen Stadmaken Bij besluitvorming over het ter inspraak en advies stadsdelen voorleggen van het concept ‘Amsterdam: Bouwen aan buurten van de toekomst, Ontwikkelstrategie 2035’ is aangekondigd het gesprek te voeren in de voor verdichting voorgestelde bestaande woonbuurten over hoe met bewoners en gebruikers kan worden samengewerkt bij het opstellen van deze plannen. Op deze manier wordt concreet invulling gegeven aan de ambitie voor Samen Stadmaken uit de Omgevingsvisie 2050. Daarnaast wordt invulling gegeven aan het appel dat vanuit het Panel Verantwoorde Groei en diverse betrokkenen bij de participatie, voorafgaand aan het opstellen van deze ontwikkelstrategie, is gedaan om vroegtijdig bewoners en ondernemers bij de planvorming te betrekken. De bijlage 3 ‘Stand van zaken Samen Stadmaken’ bevat een beknopt overzicht van partijen waarmee gesproken is en een inhoudelijke stand van zaken.

De definitieve resultaten van dit Samen Stadmakentraject zullen gebruikt worden als basis voor de verdere planvorming en om het werkprogramma Ruimte voor de Stad te richten. Dekking Voor de uitvoering van dit programma heeft het College vanuit de middelen Gebiedsontwikkeling voor de komende twee jaar reeds middelen beschikbaar gesteld. Voor de periode daarna zal opnieuw naar de begroting en de dekking van het programma gekeken moeten worden. In deze bestuursopdracht schetsen we de opgave. Het College heeft de bestuursopdracht vastgesteld en zal deze in een programmaplan verder uitwerken. Financiële onderbouwing Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

Voor het bekostigen van de uitvoering van de bestuursopdracht Ruimte voor de Stad heeft het College vanuit de middelen Gebiedsontwikkeling voor de komende twee jaar reeds middelen beschikbaar gesteld. Voor de periode daarna zal opnieuw naar de begroting en de dekking van het programma gekeken moeten worden. Als in de uitvoering besluiten worden genomen met financiële gevolgen (zoals investeringsbesluiten), dan gebeurt dit volgens de gebruikelijke systematiek van het Plaberum, het PBI en de gemeentebegroting. Conclusie

Gegenereerd: v1.49

5

Gemeenteraad

VN2024-005902 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 26 juni 2024

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2024-031394

1. 240501_Ontwikkelstrategie 2035.pdf (pdf)

AD2024-031402

2. 20240411 Bestuursopdracht Ruimte voor de Stad 2 0.pdf (pdf)

AD2024-031397

3. SSM bijlage OS2035-def.pdf (pdf)

AD2024-024443

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

AD2024-031395

a. Def OS2035_NvB_Stadsdelen.pdf (pdf)

AD2024-031393

b. Def NvB Inspraak OS2035.pdf (pdf)

AD2024-031396

c. Nota van wijzigingen OS 2035.pdf (pdf)

AD2024-031398

d. Verslaglegging inspraakbijeenkomst Amsterdam Bouwen aan buurten van de toekomst 12032024.pdf (pdf)

AD2024-031399

e. 20240522_0489194_Aanvulling OER Ontwikkelstrategie(1).pdf (pdf)

AD2024-032901

f. Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035.pdf (pdf)

AD2024-031401

g. Adviespanel Verantwoord groeien_boek_pages.pdf (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Ruimte en Duurzaamheid, Rick Vermeulen, 06-12993095, r.vermeulen@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.49

6