Gemeenteraad Voordracht

Gemeenteraad

VN2024-007488 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

Portefeuille

Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie

Agendapunt

23

Datum besluit

College 4 juni 2024 Onderwerp

Vaststellen van een oormerking van middelen in het Klimaatfonds ten behoeve van bescherming huurders van recent op het warmtenet aangesloten corporatiewoningen tegen hogere vastrechttarieven warmte De gemeenteraad van Amsterdam besluit

1. Kennis te nemen van de wens van het college om recent op het warmtenet aangesloten huurders van corporatiewoningen te beschermen tegen hogere vastrechttarieven warmte met de Vergoedingsregeling Warmtetarieven; 2. Vaststellen, in afwijking op de kaders van het Klimaatfonds, van een oormerking van 4 miljoen euro met een looptijd tot en met 2032 in het Klimaatfonds ten behoeve van een nader door het college uit te werken subsidieregeling om recent aangesloten huurders van corporatiewoningen te beschermen tegen hogere vastrechttarieven voor warmte. Wettelijke grondslag

Artikel 189, eerste lid jo artikel 212, eerste lid van de gemeentewet en artikel 5, vijfde lid van de Gewijzigde financiële verordening Amsterdam 2023. Voor alle taken en activiteiten brengt de raad jaarlijks op de begroting de bedragen die hij daarvoor beschikbaar stelt, alsmede de financiële middelen, die hij naar verwachting kan aanwenden. De raad stelt bij verordening de uitgangspunten voor het financiële beleid vast, alsmede voor het financiële beheer en voor de inrichting van de financiële organisatie. De raad autoriseert dat met het vaststellen van de begroting of een begrotingswijziging Artikel 169, eerste en tweede lid Gemeentewet 1. Het college en elk van zijn leden afzonderlijk zijn aan de raad verantwoording schuldig over het door het college gevoerde bestuur; 2. Zij geven de raad alle inlichtingen die de raad voor de uitoefening van zijn taak nodig heeft. Bestuurlijke achtergrond

Op 13 februari 2019 heeft de gemeenteraad ingestemd met het instellen van een Klimaatfonds, met als doel: “passend bij de gemeentelijke rolopvatting ondersteunen van investeringen in de stad die bijdragen aan een rechtvaardige transitie naar een klimaatneutraal en aardgasvrij Amsterdam”. Het Bestedingsperspectief Klimaatfonds 2023 sluit aan op de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal en beschrijft daarbij de financiële strategie en de rol van het Klimaatfonds. Het bestedingsperspectief is tegelijkertijd met de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal 2050 voor besluitvorming aangeboden. Amsterdam heeft zichzelf tot doel gesteld in 2040 aardgasvrij te zijn. In de afgelopen jaren is in verschillende samenwerkingsverbanden samengewerkt de ambitie van de gemeente en haar partners te realiseren. Deze samenwerkingen zijn de City Deal, het (Rijks)Programma Aardgasvrije

Gegenereerd: v1.13

1

Gemeenteraad

VN2024-007488 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

Wijken (PAW) en Warm Amsterdam. Ten grondslag aan deze samenwerkingen lag de gezamenlijke ambitie om de overgang van aardgas naar warmte te realiseren zonder stijging van kosten. De vergoedingsregeling Warmtetarieven richt zich op het bewoners die als gevolg van de gezamenlijke ambitie en gezamenlijke versnelling, met samenwerkingsuitgangspunt ‘niet meer dan anders’, zijn overgestapt en nu alsnog meer betalen. Parallel aan de Vergoedingsregeling Warmtetarieven werkt de gemeente met het rijk aan het verbeteren van de marktomstandigheden voor warmte, het duurzame alternatief. Met als doel dat warmte aantrekkelijker wordt dan aardgas, de fossiele standaard. Hiervoor spant de gemeente zich in op veel gebieden. Deze variëren van deep dives over de praktijk met het Rijk en deelname aan de pilot over het waarborgfonds warmte tot het samen met onze partners suggesties delen uit de praktijk voor wet- en regelgeving. Door samen te werken met het Rijk om de marktcondities op de warmtemarkt te verbeteren werken we toe naar de randvoorwaarden voor een succesvolle warmtetransitie, in Amsterdam en de rest van Nederland. Onderbouwing besluit

1. Kennis te nemen van de wens van het college om recent op het warmtenet aangesloten huurders van corporatiewoningen te beschermen tegen hogere vastrechttarieven warmte met de Vergoedingsregeling Warmtetarieven; De afgelopen periode is er veel aandacht geweest voor de betaalbaarheid van de warmtetransitie voor huurders van corporatiewoningen, zowel in de media als in gesprekken van de gemeente en haar partners. Directe aanleiding zijn de per 1 januari 2024 gestegen vastrechttarieven van Vattenfall en Westpoort Warmte, dat voor 2024 op het maximum van de ACM van 795,88 euro per jaar is gesteld. Dit is een stijging van 195,90 euro ten opzichte van 2023. De betaalbaarheid van de warmtetransitie voor bewoners, welke voor de gemeente van groot belang is, komt hiermee in het gedrang voor Amsterdammers met een kleine beurs. De gemeente vindt het belangrijk dat de warmtetransitie sociaal is, en dat juist ook Amsterdammers met een smalle beurs er in meekunnen. Ook woningbouwcorporaties signaleren dat de betaalbaarheid voor hun bewoners in gevaar komt, zij hebben daarop aangegeven te moeten stoppen met het aardgasvrij maken van hun bezit als er geen oplossing voor het issue van de betaalbaarheid werd gevonden.

Vervolgens heeft het college aangegeven, in de raadsinformatiebrief Warm Amsterdam van 26 maart ’24, te werken aan een compensatieregeling voor corporatiehuurders die recent zijn overgestapt. In uw raad is aangenomen op 28 maart 2024 motie 139.24 Motie van de leden Heinhuis (PvdA), Nadif (GL), Hofland (D66), Garmy (Volt) en Veldhuyzen (Lijst AV) inzake het betaalbaar houden voor huurders met stadswarmte die het college vraagt: • In samenwerking met de corporaties zekerheid te bieden aan de huurders om de energierekening betaalbaar te houden; • Corporaties op te roepen indien nodig te blijven compenseren om de energierekening van de bewoners betaalbaar te houden; • Verder in gesprek te gaan met de corporaties over een structurele oplossing en hun rol daarin; • Hierbij ook Vattenfall te betrekken en nadrukkelijk aanspreken op hun verantwoordelijkheid m.b.t. betaalbare energie. De gemeente wil corporatiehuurders vergoeden die voldoen aan de volgende drie voorwaarden:

Gegenereerd: v1.13

2

Gemeenteraad

VN2024-007488 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

1. Bewoners die zijn aangesloten of naar aanleiding van een beslissing voor 31-12-2023 nog worden aangesloten op het warmtenet Toelichting: Deze bewoners zijn verrast door een zeer significante en onvoorziene verhoging van het vastrecht. Van bewoners die nadien hebben ingestemd wordt verwacht dat zij zijn geïnformeerd en kennis hebben genomen van de nieuwe tarieven van warmtebedrijven en [desondanks] hebben gekozen voor aansluiten. 2. Het betreft bewoners op adressen die zijn aangesloten op het warmtenet als gevolg van de extra inzet van gemeente en samenwerkingspartners om in 2040 aardgasvrij te worden. De adressen zijn onderdeel van projecten die vielen onder het (rijks)Programma Aardgasvrije Wijken, de City Deal of Warm Amsterdam. Deze programma’s zijn gestart vanaf 2018. Toelichting: deze bewoners zijn mede door de verhoogde ambitie van gemeente en haar partners bewogen tot een overstap op het warmtenet. Ten grondslag aan deze afspraken lag dat de bewoners kostenneutraal zouden overstappen. In Warm Amsterdam werd aanvullend daarop opgenomen dat de verandering in de kostenverdeling die nadelig zou zijn voor bewoners wordt opgevangen door corporaties. 3. We vergoeden bewoners van individuele adressen en de vergoeding gaat in op moment dat daadwerkelijk warmte wordt geleverd. Toelichting: we vergoeden de extra kosten van warmte.

Voorwaarde is dat er wel ook echt een warmtenetaansluiting is. Een woning die pas in 2025 wordt aangesloten zal pas vergoeding ontvangen vanaf het moment van de aansluiting. We vergoeden alleen individuele aansluitingen, omdat de bewoners van deze woningen volledig aan de lat staan voor het verhoogde vastrecht. Gebouwen met een collectieve aansluiting kunnen de aansluitkosten delen met alle bewoners. Samen met de corporaties wordt nog een laatste check uitgevoerd op bovenstaande criteria. Volgens analyse van corporaties en gemeente vallen circa 2000 woning binnen voorgestelde scope. Zittende huurders van deze woningen krijgen tot en met 2032 een de Vergoedingsregeling Warmtetarieven. De woningbouwcorporaties hebben de intentie om het verschil tussen het vastrecht van gas in 2023 en het vastrecht van warmte in 2023, met een indexatie van 2%, te vergoeden. Hierin zijn zij aankelijk van medewerking van de Autoriteit woningcorporaties. De gemeente compenseert het verschil dat vervolgens overblijft tussen de bedragen die bewoner en corporatie bijdragen en het vastrecht warmte.

2023

2024

2025

Vastrecht warmte

599,98

795,88

X

Vastrecht gas

306,95

322,09

Y

Bijdrage corporatie

293,03

298,88

304,86

Bijdrage gemeente

0

174,91

= X - Y - 304,86

Het te oormerken bedrag uit het Klimaatfonds is gebaseerd op 2.000 woningen x €174,91 p.j. x 9 jaar + 20% onzekerheidsmarge = 4 mln in totaal. Dit is onder de aanname dat alle te compenseren woningen al in 2024 op warmte worden aangesloten. We weten dat dit niet het geval zal zijn, waardoor de oormerking naar verwachting niet volledig benut zal worden. Aan de andere kant is er

Gegenereerd: v1.13

3

Gemeenteraad

VN2024-007488 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

de hypothetische mogelijkheid dat het vastrecht warmte de komende jaren sneller zal stijgen dan het vastrecht van gas. In dat geval zou toch de volledige oormerking nodig kunnen zijn. Het voorstel om bovenstaande te bewerkstelligen is om een subsidieregeling in het leven te roepen, waar het warmtebedrijf voor bovenstaande gevallen subsidie kan aanvragen en de verkregen subsidie in mindering brengt op de warmterekening van de huurders. Zoals benoemd zullen de corporaties ook een financiële bijdrage te leveren. Deze afspraak is bestendigd in een overleg tussen de wethouder, de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties (AFWC), de corporaties en de warmtebedrijven op 12 juni 2024. Een financiële bijdrage in 2025 en verder vereist dat de Autoriteit woningcorporaties hiermee instemt. Via de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties hebben alle corporaties met woningen binnen de scope dit bevestigd. Onderling is afgesproken dat zij het verschil tussen het vastrecht van gas in 2023 en het vastrecht van warmte in 2023 vergoeden, met een indexatie van 2%. Omdat corporaties voor verschillende projecten al verschillende vormen van compensatie met hun huurders hebben afgesproken kunnen kleine verschillen ontstaan. Corporaties hebben bijvoorbeeld vastrecht vooruitbetaald of huurkorting gegeven.

We verkennen of we dit vanaf 2025 kunnen uniformeren ten behoeve van de duidelijkheid voor de huurders. Daarnaast wordt bij projecten die vallen onder Warm Amsterdam door het warmtebedrijf het vastrecht van 2023 gehanteerd, waardoor deze bewoners in combinatie met de andere Warm Amsterdam afspraken niet meer betalen dan anders. De huurder betaalt hier het vastrecht gas omdat in de integrale business case het vastrecht tot dat niveau is afgekocht. Zodoende is voor deze aansluitingen geen vergoeding nodig. 2. Vast te stellen, in afwijking op de kaders van het Klimaatfonds, van een oormerking van 4 miljoen euro met een looptijd tot en met 2032 in het Klimaatfonds ten behoeve van een nader door het college uit te werken subsidieregeling om recent aangesloten huurders van corporatiewoningen te beschermen tegen hogere vastrechttarieven voor warmte. Het oormerken van middelen binnen het Klimaatfonds is in dit geval een raadsbevoegdheid. Dit is allereerst gelegen in de hoogte van het bedrag; boven een miljoen euro moet een raadsbesluit genomen worden. Daarnaast is de beoogde besteding van deze middelen niet passend binnen de fondskaders van het Klimaatfonds, zoals u kunt lezen in het advies van de beheerder van het klimaatfonds. Er wordt immers met deze oormerking geen CO2 bespaard of aardgasvrije gebouwen gerealiseerd.

De projecten waarvan huurders gecompenseerd worden hebben in het verleden (vrijwel) allemaal gemeentelijke subsidie voor het aardgasvrij maken van gebouwen ontvangen waarvoor de dekking kwam uit het Klimaatfonds. Hierdoor zou het niet correct zijn dezelfde CO2 besparende effecten toe te rekenen aan de inzet van deze middelen. Op uitdrukkelijke bestuurlijke wens is om deze regeling spoedig te kunnen uitvoeren en langdurig te kunnen dekken. Dit is in lijn met de wens die spreekt uit de motie 139.24. Daarom stelt het college voor om een oormerking te doen in het klimaatfonds ondanks dat dit afwijkt van de bestedingsregels die de raad vaststelde en waar de fondsbeheerder terecht op wijst. Het college is een machtiging voor de wethouder Duurzaamheid aan het voorbereiden zodat de wethouder, indien dit nodig is, een combinatie van een incidentele subsidie voor 2024 en een begrotingssubsidie voor de daaropvolgende jaren kan instellen.

Gegenereerd: v1.13

4

Gemeenteraad

VN2024-007488 Ruimte en Duurzaamheid

RAAD

Voordracht voor de raadsvergadering van 17 juli 2024

De verwachting is dat het college hierover uiterlijk september 2024 een besluit over zal worden genomen. Financiële onderbouwing Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

Financiële onderbouwing: de financiële consequenties van het voorstel zijn gedekt. De bijbehorende onttrekkingen aan het Klimaatfonds zullen meegenomen worden in de reguliere actualisaties van het Klimaatfonds in de cyclusproducten. De financiële gevolgen treden pas op wanneer er ook een beroep op de oormerking wordt gedaan. Dit zal middels een separaat collegebesluit gebeuren. In het Klimaatfonds is nog voldoende vrije bestedingsruimte om de oormerking te doen zonder dat dit invloed heeft op de uitvoering van eerdere besluiten die een bijdrage krijgen uit het Klimaatfonds. Conclusie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking). Geheimhouding

n.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Registratienr.

Naam

AD2024-039848

1. Advies fondsbeheerder .pdf (pdf)

AD2024-031567

Gemeenteraad Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Ter Inzage

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

Ruimte en Duurzaamheid, Justus van Peer, 06 4135 0879, j.van.peer@amsterdam.nl

Gegenereerd: v1.13

5