Gemeenteraad Voordracht

RAAD

VN2024-013201 rve participatie

Voordracht voor de raadsvergadering van 09 oktober 2024

Agendapunt

Opvang (MO/BW, Ongedocumenteerden en Vluchtelingen) 4

Datum besluit

16 juli 2024, College B en W.

Portefeuille

Onderwerp

Vaststellen van het beleidskader De Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden De gemeenteraad van Amsterdam besluit

Het beleidskader ‘De Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden’ vast te stellen.

Wettelijke grondslag

Artikel 108 jo artikel 147, tweede lid, van de Gemeentewet: De gemeenteraad is bevoegd tot regeling en bestuur inzake de huishouding van de gemeente.

Bestuurlijke achtergrond

In bijgaand beleidskader wordt de Amsterdamse inzet ten behoeve van opvang en ondersteuning van vluchtelingen en ongedocumenteerden in samenhang ter vaststelling voorgelegd aan de raad. Hiermee wordt tegemoetgekomen aan de toezegging TA2024-000134 gedaan door wethouder Groot Wassink in de raadscommissie SED op 14 februari 2024. De wethouder heeft toegezegd om voor de zomer een beleidskader en langetermijnvisie met de raad te delen over Amsterdamse opvanglocaties voor asielzoekers en statushouders. Hierin wordt de aanpak richting alleenstaande, minderjarige vreemdelingen (amv's) en Oekraïense vluchtelingen meegenomen, alsook de overgangsstrategie van tijdelijke naar vaste locaties.

Onderbouwing besluit

Vaststellen van het beleidskader ‘De Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden’ Het beleidskader ’De Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden’ beoogt in samenhang uiteen te zetten hoe Amsterdam de komende jaren de opvang en begeleiding van asielzoekers, Oekraïense ontheemden en ongedocumenteerden wil vormgeven. Hiermee wordt het kader geboden waarbinnen beslissingen over opvang en begeleiding van deze doelgroepen de komende jaren zullen worden genomen. Dit beleidskader reikt in beginsel tot en met 2027. Daarmee beslaat het kader de resterende collegetermijn en een beperkte periode daarna. Voor deze termijn zal zo concreet mogelijk worden aangegeven wat de doelstellingen en in te zetten, of reeds ingezette, maatregelen zijn. De aard van het onderwerp maakt echter dat op sommige onderdelen een langere doorkijk wordt gegeven; zo betekent bijvoorbeeld het feit dat we willen inzetten op een stabiel opvanglandschap met kwalitatief goede opvanglocaties dat een langjarige strategie noodzakelijk is. Het college gaat graag in gesprek met uw raad over de geformuleerde visie, doelstellingen en uitwerking op hoofdlijnen hiervan.

1 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2024-013201 rve participatie

De gemeente Amsterdam staat voor een belangrijke opgave op het gebied van opvang en begeleiding van vluchtelingen en ongedocumenteerden. Deze opgave moet gerealiseerd worden terwijl de ontwikkelingen in de wereld die hier direct van op invloed zijn onzeker en volop in beweging zijn. Oplaaiende brandhaarden en geopolitieke ontwikkelingen beïnvloeden de opgave direct door de, soms plotselinge, grote(re) aantallen vluchtelingen die naar Nederland komen. Amsterdam, als grootste gemeente van Nederland en als stad die vluchtelingen wil opvangen, merkt hier vaak direct de gevolgen van. Het Europees en nationale beleid richt zich op beheersing van de migratiestromen naar Nederland. Zowel op Europees niveau als nationaal in het onlangs overeengekomen Hoofdlijnenakkoord van het nieuwe kabinet worden maatregelen voorgesteld die ‘grip op migratie’ moeten bieden, maar waarbij vraagtekens te stellen zijn op het vlak van juridische houdbaarheid en uitvoerbaarheid. Het is de overtuiging van de gemeente Amsterdam dat vluchtelingen en ongedocumenteerden er altijd zullen zijn en dat hun opvang en verblijf in Amsterdam goed geregeld moeten zijn. Dit doen wij uit overtuiging én met realisme. Het nieuw aangetreden kabinet Schoof heeft aangekondigd de Spreidingswet in te willen trekken. Het is onduidelijk hoe en wanneer dit zal gebeuren.

Amsterdam vindt het vanzelfsprekend dat zij een evenredig deel van de asielzoekers opvangt en zal zich dus houden aan de opgave op basis van de Spreidingswet. Tegelijkertijd is het college ervan overtuigd dat de opvang van asielzoekers evenredig over het land moet worden verdeeld en dat hierin een stabiele basiscapaciteit zou moeten zijn zodat de herhaalde noodoproepen vanuit het Rijk om extra plekken beschikbaar te stellen niet langer nodig zijn. Dit is goedkoper, waardoor meer opvangcapaciteit te realiseren is. Maar bovenal komt dit de opvang van asielzoekers ten goede en helpt een stabiele basiscapaciteit in het tegengaan van verhuizingen, die iedere keer verstorend kunnen zijn voor de fragiele start van een zelfstandig bestaan in Nederland. Amsterdam zet zich hier in alle landelijke gremia voor in. Buiten scope van dit kader vallen statushouders die in Amsterdam wonen, aangezien zij als reguliere Amsterdammers gebruik maken van de reguliere dienstverlening (bijv. op het gebied van werk en inkomen, zorg, onderwijs, inburgering en taal) en uw raad over deze onderwerpen via reguliere kanalen wordt geïnformeerd. Ook overige groepen die soms opvang krijgen in Amsterdam (zoals daklozen, arbeidsmigranten) vallen buiten de scope van dit kader.

Visie Amsterdam, als stad van migratie, staat voor diversiteit en wil vluchtelingen en ongedocumenteerden niet alleen een tijdelijk onderkomen bieden, maar ook kansen geven om volwaardig inwoner te zijn van onze stad. We doen dit tegen de achtergrond van schaarste aan woningen, druk op voorzieningen waaronder de zorg en het onderwijs en een bredere taak ten opzichte van opvang en huisvesting van kwetsbare groepen. De gemeente ambieert een omgeving te creëren waarin iedereen, ongeacht achtergrond of status, zich, al dan niet tijdelijk, thuis kan voelen, mee kan doen en kan bijdragen als Amsterdammer. Amsterdam streeft naar verbinding tussen alle Amsterdammers, door middel van samenwerking met formele en informele initiatieven en met oog voor de directe omgeving. De opgave die Amsterdam heeft en de visie die hierboven is geformuleerd, is doorvertaald in drie hoofddoelstellingen.

Doelstelling 1: Het realiseren van opvangvoorzieningen conform de bestuurlijke opdracht voor de verschillende doelgroepen (asielzoekers, Oekraïners en ongedocumenteerden). De locaties zijn zo veel mogelijk langjarig beschikbaar, breed inzetbaar, geschikt om zo zelfstandig mogelijk te kunnen leven en evenredig verspreid over de stad.

2 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2024-013201 rve participatie

Doelstelling 2: Zorgen voor een prettig woon- en leefklimaat op en rondom opvanglocaties en gemengde wooncomplexen waar vluchtelingen en ongedocumenteerden zich, ook al is het tijdelijk, thuis voelen en zo veel mogelijk zelfstandig kunnen leven.

Doelstelling 3 Zorgen dat vluchtelingen en ongedocumenteerden zo volwaardig mogelijk deelnemen aan de maatschappij. Dit betekent dat zij bestaanszekerheid hebben, onderwijs volgen, kunnen meedoen en/of werken en toegang tot zorg hebben. We organiseren hiervoor waar nodig extra ondersteuning met ruimte voor maatwerk.

De doelstellingen en de uitwerking hiervan in het beleidskader schetsen een fors ambitieniveau ten aanzien van de realisatie van opvanglocaties, de inbedding hiervan in de stad en de ondersteuning die nodig is om te zorgen dat vluchtelingen en ongedocumenteerden kunnen deelnemen aan de Amsterdamse samenleving. Bij de uitwerking zal steeds oog moeten zijn voor passende randvoorwaarden die nodig zijn om aan deze ambitie te voldoen. Hierbij gaat het niet alleen om financiële middelen maar ook om de beschikbare capaciteit bij gemeentelijke diensten en samenwerkingspartners. Ook de stapeling van opgaven en de schaarse ruimte in de stad zal hierbij steeds gewogen moeten worden.

Participatie

N.v.t.

Financiële onderbouwing

Financiële consequenties van de beslispunten BATEN Jaar T+ 2

Jaar T+ 3

I/S

Jaar T

Jaar T + 1

6.3 Individuele voorzieningen Ongedocumenteerden (dekking Rijk LVV)

I

€ 9200000

€ 2000000

€0

€0

7.4 MA&O Opvang Oekraïne (Rijksbekostigingsregeling)

I

€ 83000000

€0

€0

€0

€ 92200000

€ 2000000

€0

€0

Jaar T + 1

Jaar T + 2

Product

Totale Baten

LASTEN Product

I/S

Jaar T

Jaar T + 3

3 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2024-013201 rve participatie

6.3 Individuele voorzieningen Ongedocumenteerden (deels dekking Rijk LVV, deels dekking Begroting Amsterdam)

S

€ 17400000

€ 16500000

€ 10800000

€ 10000000

7.4 MA&O Vluchtelingen & Statushouders (Besluit Voorjaarsnota 2023)

I

€ 6000000

€ 9000000

€ 9000000

€0

7.4 MA&O Opvang Oekraïne (Rijksbekostigingsregeling)

I

€ 83000000

€0

€0

€0

€ 106400000

€ 25500000

€ 19800000

€ 10000000

Totale Lasten

I=Incidenteel S=Structureel

Consequenties gedekt?

Ja

Overige toelichting

De financiën voor het beleidskader ‘De Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden’ zijn afkomstig uit verschillende dekkingsbronnen. Oekraïne De uitgaven voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen worden gedekt uit de bekostigingsregeling opvang ontheemde Oekraïners (BooO). De gemeente ontvangt op basis van deze regeling in 2024 een normvergoeding van € 61,00 per opvangplek per dag (p.o.p.d.). Als de werkelijke kosten voor opvang van Oekraïense vluchtelingen hoger is dan de vastgestelde normvergoeding van € 61,00 dan ontvangt de gemeente achteraf de hogere uitgaven van het Rijk. De normvergoeding voor opvang Oekraïners wordt jaarlijks vastgesteld en wordt op basis van het totaal aantal opvangplekken en de vastgestelde normvergoeding incidenteel bij de Voorjaarsnota in de begroting verwerkt. Vluchtelingen en Statushouders Voor de uitgaven van het programma MA& O zijn bij de Voorjaarsnota 2023 middelen beschikbaar gesteld voor de huidige bestuursperiode van respectievelijk € 3,0 miljoen in 2023, € 6,0 miljoen in 2024 en € 9,0 miljoen voor 2025 en 2026. Deze incidentele middelen worden ingezet voor vluchtelingen en statushouders in de stad. Ongedocumenteerden Het programma Ongedocumenteerden kent in totaal drie verschillende dekkingsbronnen, te weten: een Rijksbijdrage LVV, het gemeentefonds en een bijdrage uit de algemene middelen.

Vanuit de Rijksbijdrage LVV wordt in 2024 een bedrag van € 9,2 miljoen ontvangen, in 2024 en € 2,0 miljoen in 2025. In het hoofdlijnenakkoord is opgenomen dat de LVV wordt beëindigd. De verwachting is dat na 2025 de Rijksbijdrage LVV komt te vervallen. Het programma Ongedocumenteerden heeft een structurele begroting van € 17,4 miljoen in 2024, € 16,5 miljoen in 2025, € 10,8 miljoen in 2026 en € 10,0 miljoen in 2027 en verdere jaren. Conclusie

4 Gegenereerd: v1.1

RAAD

VN2024-013201 rve participatie

De genoemde beslispunten in de voordracht hebben wel financiële consequenties en deze zijn reeds geraamd in de begroting (100% dekking).

Geheimhouding

N.v.t.

Welke stukken treft u aan Meegestuurd

Ter Inzage

Registratienr.

Naam

AD2024-056735 AD2024-056736

Beleidskader 'De Amsterdamse inzet voor vluchtelingen en ongedocumenteerden'.pdf (pdf) Gemeenteraad (1) Voordracht (pdf)

Registratienr.

Naam

Behandelend ambtenaar (naam, telefoonnummer en e-mailadres)

WPI, programma Migratie, Asiel en Ongedocumenteerden, Liesbeth Bos, 06 14244108, l.bos@amsterdam.nl

5 Gegenereerd: v1.1