f. Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035.pdf
Tekst van het document
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035 Bijlage van de Ontwikkelstrategie 2035
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
Inleiding In het voorjaar van 2023 heeft er een participatieproces plaatsgevonden voorafgaand aan het opstellen van de Ontwikkelstrategie 2035. De opbrengsten van dit participatieproces, welke als grondlegger zijn gebruikt voor deze toelichting, zijn op 6 juli gepresenteerd aan geïnteresseerden en betrokkenen en zijn tevens terug te vinden op https://www.amsterdam.nl/wonenleefomgeving/ontwikkelstrategie-2035/. In deze toelichting staan alle stappen die in het participatieproces van de Ontwikkelstrategie 2035 zijn ondernomen uiteengezet. Hier is terug te vinden wat er plaats heeft gevonden, wanneer en waar dit heeft plaatsgevonden, wie hierbij betrokken waren, wat er tijdens het participatieproces is opgehaald (welke thema’s) en wat daarbij opviel. Daarnaast staat in deze toelichting omschreven hoe de opbrengsten van het participatietraject verwerkt zijn in de Ontwikkelstrategie 2035. Ook is in deze toelichting een korte reflectie op het participatietraject opgenomen.
Dit is nog niet de definitieve versie van dit document, de verwijzingen en paginanummers kunnen daardoor afwijken.
Een selectie foto’s, genomen tijdens het participatieproces rondom de Ontwikkelstrategie 2035, voorjaar 2023. Alle foto’s zijn eigendom van de Gemeente Amsterdam.
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
Inhoud
1 Aanpak ................................................................................................................... 4 1.1 Reflectie op publieksparticipatietraject Ontwikkelstrategie 2035 – voorjaar 2023 ..................... 6 2 Stadsgesprekken ..................................................................................................... 8 3 Adviespanel .......................................................................................................... 13 4 Straatgesprekken .................................................................................................. 20 5 Schoolgesprekken ................................................................................................. 26 6 Sociale media ....................................................................................................... 31 7 Keuzewijzer .......................................................................................................... 35 8 Jongerengesprek ................................................................................................... 39 Verwijzingen ........................................................................................................... 45
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
1 Aanpak
Het schema hieronder geeft een overzicht weer van alle onderdelen die binnen het participatietraject van de Ontwikkelstrategie 2035 hebben plaatsgevonden. Daarnaast is hier terug te vinden wanneer deze hebben plaatsgevonden, waar deze hebben plaatsgevonden, wie hieraan hebben deelgenomen, en waarom deze hebben plaatsgevonden. Ook bevat dit hoofdstuk een korte reflectie op het participatietraject.
Wat? Stadsgesprekken
Wanneer? 09-05-2023 16-05-2023 25-05-2023 31-05-2023
Waar? Centrum, Zuidoost, Nieuw-West, Noord
Wie? 100 Amsterdammers
Adviespanel
Aanvullend op de stadsgesprekken
Centrum, Zuidoost, Nieuw-West, Noord
5 panelleden: Lyongo Juliana, Hans Karssenberg, Jannes Willems, Nies Medema, en Ria BraafFränkel
Straatgesprekken
17-04-2023 24-04-2023 25-04-2023 08-05-2023 12-05-2023 15-05-2023 17-05-2023 22-05-2023 31-05-2023
Oost, Zuid, Weesp, Zuidoost, Noord, West, Oost, NieuwWest, Oost
±210 Amsterdammers
Waarom? Amsterdammers meenemen in de dilemma’s en bevragen op de verschillende verdichtingsvarianten. Advies richting de gemeente Amsterdam met betrekking de vraag “Waar gaan we, wanneer, welke verdichting mogelijk maken in de stad, met zoveel mogelijk meerwaarde voor stad en regio, rekening houdend met de toekomst?’’ Dit advies is tot stand gekomen op basis van de gevoerde Stadsgesprekken. Amsterdammers meenemen in de dilemma’s en bevragen op de verschillende verdichtingsvarianten.
4
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
Schoolgesprek
10-05-2023 15-05-2023 25-05-2023 31-05-2023
Zuidoost, West, Noord
Socials
Vanaf 0305-2023
Keuzewijzer
Vanaf 1704-2023
Jongerengesprek
04-09-2023
Op de website van de Gemeente Amsterdam en op de Facebookpagina van de Gemeente Amsterdam. Op de website van de Ontwikkelstrategie 2035. Noord
± 125 Kinderen uit groep 7en 8 (van geselecteerde scholen) 236 respondenten
Inspirerende ideeën ophalen en kinderen meenemen in de opgave van de Gemeente Amsterdam. Amsterdammers informeren over de opgave, digitale tool, verslaglegging, en uitnodigen tot meedenken.
299 respondenten
Amsterdammers meenemen in de dilemma’s en bevragen op de verschillende verdichtingsvarianten. Jonge Amsterdammers meenemen in de dilemma’s en bevragen op de verschillende verdichtingsvarianten.
13 genodigden jongeren van jongerenorganisaties
Een greep uit de selectie post-its die deelnemers van de Stadsgesprekken hebben geschreven om mee te denken over de groei van de stad, eigendom van de Gemeente Amsterdam.
5
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
1.1 Reflectie op publieksparticipatietraject Ontwikkelstrategie 2035 – voorjaar 2023
De Ontwikkelstrategie 2035 is een stadsbreed beleidsstuk. Voorafgaand aan de opstelling van de Ontwikkelstrategie 2035 heeft een participatietraject plaatsgevonden, met als doel om verschillende perspectieven te organiseren, niet om zo veel mogelijk Amsterdammers te spreken. Zo wordt onder andere getracht de kwaliteit van het stuk te verbeteren, het stuk beter aan te laten sluiten op de belevingswereld van de Amsterdammers, en inzicht te verkrijgen in het draagvlak voor, of weerstand tegen, verdichtingsvarianten en hoe die de leefkwaliteit in de stad beïnvloeden. Ook kan dit participatietraject een bijdrage leveren aan het gedeelde eigenaarschap, kan het de samenhang in investeringsagenda’s van verschillende partijen vergroten en kan het daarbij een breed palet aan partijen aanspreken om samen aan de stad te bouwen. Deze paragraaf dient als reflectie op het participatieproces. Hoe is getracht het hierboven omschreven doel te bereiken? In hoeverre is dit gelukt? En welke lessen zijn er geleerd? Om zo veel mogelijk verschillende perspectieven te verzamelen is er ingezet op het gebruik van verschillende participatievormen. Zo zijn er onder andere gesprekken gevoerd met Amsterdammers, kinderen, jongeren, en is er samengewerkt met een adviespanel. Hierbij is steeds opnieuw gepoogd om een verschillend middel in te zetten en daarmee verschillende doelgroepen aan te spreken.
In totaal zijn er zeven verschillende participatievormen gebruikt, welke complementair opgezet zijn en elkaar zo aanvulden of versterkten. Er zijn fysieke bijeenkomsten georganiseerd op verschillende locaties in de stad, gesprekken gevoerd op markten en andere ontmoetingsplekken, en zijn scholieren en jongeren benaderd om mee te denken over de Ontwikkelstrategie 2035. Ook is er samengewerkt met een adviespanel, konden mensen online reageren, en is er een digitale tool gelanceerd. Door bijvoorbeeld de gesprekken op markten te voeren hebben wij geprobeerd ook Amsterdammers te spreken die normaal misschien niet naar ‘’participatieavonden’’ van de gemeente zouden komen. Het is door de participanten als prettig ervaren dat deze participatievormen niet op zichzelf stonden en dat er telkens aanvullende mogelijkheden waren om bij het traject aan te sluiten. De structurele interactie die hierdoor ontstond werkte prettig voor zowel de participanten als voor de medewerkers van de gemeente. Het is belangrijk om deze insteek ook in het vervolg van de Ontwikkelstrategie 2035 mee te nemen. Van alle participatiemomenten zijn uitgebreid verslagen gemaakt. Naast onze eigen verslaglegging is er samengewerkt met een adviespanel. Dit panel heeft een onafhankelijk advies geschreven op basis van de stadsgesprekken.
Door hen mee te laten luisteren en hun bevindingen onafhankelijk te noteren levert het adviespanel een bijdrage aan de verscheidenheid in verslaglegging van een deel van het participatietraject. Het advies van het panel en de verslaglegging van de andere participatiemomenten zijn online terug te vinden op https://www.amsterdam.nl/wonen-leefomgeving/ontwikkelstrategie-2035/. Daarnaast zijn er foto’s beschikbaar van de fysieke bijeenkomsten. Ook zijn er enkele pogingen gedaan om de kenmerken van de deelnemers in kaart te brengen. Zo is er bij de stadsgesprekken (met uitzondering van het slotgesprek) gebruik gemaakt van een mentimeter, waarin mensen onder andere aan konden geven waar ze woonden. Bij de online tool is ook gevraagd naar de rol van de respondent, en zijn/haar/hen geboortejaar. Bovenstaande genoemde gegevens zijn echter niet
6
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
consistent bijgehouden, waardoor het onmogelijk is een transparant beeld te geven over alle aanwezigen. Wel valt in de resultaten op dat verschillende locaties en participatievormen ook leiden tot verschillende inzichten. Hieruit kan voorzichtig opgemaakt worden dat de aanpak waarbij er op verschillende locaties en verschillende manieren met Amsterdammers en andere betrokkenen gesproken wordt wel degelijk leidt tot het ophalen van verschillende perspectieven. De insteek om verschillende participatievormen te gebruiken om zo verschillende perspectieven te verzamelen heeft daarmee een toegevoegde waarde om in het vervolg mee te nemen. In het bijzonder zou dat gezegd kunnen worden van de vormen waarbij de drempel tot participatie verlaagd wordt, zoals de straatgesprekken die in dit traject zijn genoemd. Tijdens het proces zijn er ook aanpassingen gedaan om het doel (beter) te bereiken. Zo werd door het adviespanel en de projectgroep opgemerkt dat jongeren ontbraken in het gesprek. Daarvoor is na de zomer een apart jongeren gesprek georganiseerd. Door het advies panel zijn wij geadviseerd om voor stich up in plaats van meet up te kiezen. Dat betekent dat wij in het vervolg meer aansluiten bij bestaande netwerken in plaats van vanuit de gemeente zelf avonden organiseren. Om vanuit daar samen te werken met verschillende Amsterdammers.
Dit is ook besproken met het stedelijke participatie team. In het huidige participatietraject had dit beter gekund. De grootste focus lag hierbij op de georganiseerde gesprekken, terwijl dit niet de meest toegankelijke participatievorm is. Bij het vervolg van de ontwikkelstrategie wordt daarom ingezet op Samen Stadmaken met bestaande buurtplatforms en netwerken in de buurt. Hiermee wordt gepoogd invulling te aan geven aan geleerde lessen door ook daadwerkelijk aan te sluiten bij de door de buurt georganiseerde momenten.
7
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
2 Stadsgesprekken
In samenwerking met Pakhuis de Zwijger hebben er vier stadsgesprekken plaatsgevonden. Deze gesprekken hebben op 09-05-2023 in het centrum van Amsterdam plaatsgevonden, op 16-05-2023 in Zuidoost, op 25-05-2023 in Nieuw-West, en op 31-05-2023 in Noord. 19.000 mensen hebben van Pakhuis de Zwijger via de mail een uitnodiging voor deze bijeenkomsten ontvangen en via sociale media zijn meer dan 22.000 mensen bereikt. In totaal hebben er zo’n 100 mensen deelgenomen aan de stadsgesprekken. In het schema hieronder staan de thema’s die in dit onderdeel van het participatietraject zijn opgehaald. Daarnaast staan er eventuele toelichtingen op deze thema’s, zoals een precisering per gebied of een kanttekening die bij dit thema geplaatst werd. Ten slotte staat er een toelichting op hoe deze thema’s terugkomen in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035. Thema’s
Toelichting
Hoe komt het terug in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035?
1. Er is een tekort aan betaalbare woningen in de stad. Jongeren, ouderen, gezinnen, geboren en getogen Amsterdammers, mensen die de stad pas kort tot hun thuis (willen) maken, binnen al deze groepen wordt moeite ervaren met het vinden van een betaalbare woning.
In Noord wordt naast het belang van betaalbare woningen ook aandacht gevraagd voor het belang van het behoud van werkplekken die op deze doelgroep aansluiten. Mensen zouden moeten kunnen werken waar ze wonen. Dit sluit aan bij het 4e punt van dit schema.
De Ontwikkelstrategie 2035 zet in op het vergroten van de woningvoorraad, zoals te lezen onder het kopje "20.000 woningen erbij" op pagina 7. Daarnaast zet de gemeente, zoals aangekondigd in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting, in op verbetering van de doorstroming, verbetering en verduurzaming van bestaande woningen, zoals te lezen onder het kopje “Passend en beter wonen in de bestaande voorraad” op pagina’s 19 en 20. Over de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting is online meer te vinden, op https://aanpakvolkshuisvesting.amsterdam.nl/ . De Ontwikkelstrategie sluit daarmee aan op het Woningbouwplan 2022-2028, waarin het onder andere gaat over het bouwen van een goede mix van betaalbare huur- en koopwoningen. Meer hierover is te vinden op https://www.amsterdam.nl/bestuurorganisatie/volg-beleid/stedelijkeontwikkeling/bouwen/. Daarnaast stelt de Ontwikkelstrategie 2035 onder andere dat Amsterdam terughoudend is bij het aanwijzen van nieuwe ontwikkellocaties in de transformatie van bedrijventerreinen. Niet alleen op bedrijventerreinen zou plek moeten
8
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
zijn voor bedrijvigheid. In buurten kan bedrijvigheid een belangrijke rol spelen in het versterken van de bestaande buurteconomie en het vergroten van levendigheid in een buurt, zoals te lezen onder het “Ruimte voor werk en vitale functies” op pagina’s 16 en 17. 2. Bewaar de balans; niet alleen extra woningen, maar kijk ook naar bereikbaarheid, voorzieningen, en behoud van groen.
Deelnemers zijn het er over eens dat voorzieningen mee moeten groeien met een wijk en toegankelijk en (sociaal) veilig zouden moeten zijn voor iedereen. In Zuidoost, NieuwWest en Noord wordt nog extra onderstreept dat voorzieningen ingezet zouden moeten worden om verbinding in de wijk te stimuleren. Ondanks dat bereikbaarheid belangrijk gevonden wordt, wordt in alle vier de gesprekken benoemd dat dit niet voor bereikbaarheid met de auto geldt. In Zuidoost plaatsten deelnemers wel de kanttekening dat zij vrezen dat een autoluw Amsterdam druk op Zuidoost zal toevoegen.
Groei en intensiever gebruik van de stad vragen onder andere ook om uitbreiding van het vervoers- en de nutssystemen. De Ontwikkelstrategie 2035 moet dus niet alleen ruimte maken voor nieuwe woningbouwlocaties, maar ook voor andere onderdelen van een complete stad. Daarom zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op de ontwikkeling van vitale buurten. Vitale buurten zijn buurten waar niet alleen gewoond wordt, maar waar mensen ook kunnen werken, recreëren en ontspannen. Bij het maken van een vitale buurt wordt altijd gekeken naar de sociaal, economisch een ruimtelijke opgave per buurt, zoals terug te lezen onder het kopje "Complete stad, vitale buurten" op pagina's 7 en 8. Op sommige plekken kan bijvoorbeeld een verdichtingsopgave gekoppeld worden aan een bereikbaarheidsopgave, doordat verdichting het draagvlak voor een betere bereikbaarheid kan vergroten. Ook zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op intensiever gebruik van OV verbindingen, zoals te lezen onder het kopje "Beter benutten van bereikbaarheid" op pagina 8. De Ontwikkelstrategie 2035 besteed echter geen concrete aandacht aan het autoluw maken van de stad, dat wordt behandeld in de agenda Amsterdam autoluw, welke online terug is te vinden op https://www.amsterdam.nl/verkeervervoer/agenda-amsterdam-autoluw/. Ook
9
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
3. Behoud de ziel van de stad, in architectuur, maar ook in mensen en bedrijven.
Bewoners zijn niet alleen van mening dat groen behouden zou moeten worden, maar ook dat het op zo veel mogelijk plekken aangevuld zou moeten worden, zoals op daken en op parkeerplaatsen.
wordt er met Amsterdam maakt ruimte samen met de stad gezocht naar een nieuwe balans tussen de ruimte voor mobiliteit en de ruimte voor groen en ontmoeting. Meer informatie hierover is te vinden op https://www.amsterdam.nl/wonenleefomgeving/amsterdam-maakt-ruimte/. Ten slotte zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op de ontwikkeling van een netwerk van groene schakels die bestaande groengebieden beter met elkaar moet gaan verbinden, zoals te lezen onder het kopje "Verdichting en vergroening gaan hand in hand" op pagina 11.
Vooral in Noord werd het behoud van bedrijven belangrijk gevonden.
Door het aangaan van nieuwe samenwerkingsvormen zoals Samen Stadmaken, waarbij langdurige samenwerking aangegaan wordt met bewoners en ondernemers, kunnen lokale opgaven en kansen per buurt in kaart gebracht worden, zoals te lezen onder het kopje "Samenwerkingsvormen" op pagina 22. Zo zet de Ontwikkelstrategie in op het behoud van de ziel van de stad; door niet zelf te verzinnen waarin deze schuilt, maar door dit door bewoners, ondernemers, en andere belanghebbenden aan ons te laten vertellen. Daarnaast zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op het onderstrepen van de identiteit en kwaliteiten van verschillende buurten, om zo op bestaande successen voort te bouwen, zoals te lezen onder het kopje "Complete stad, vitale buurten" op pagina 7. Bedrijventerreinen worden daar ook in meegenomen.
Waardering voor de bestaande buurt was hierbij ook een belangrijk aandachtspunt.
10
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
4. Vitale buurten; niet alleen wonen, maar ook werken, recreëren en ontmoeten.
Dit punt hangt samen met het 1ste en 2e punt van dit schema.
5. Voor wie je bouwt is minstens zo belangrijk als waar je bouwt.
De deelnemers vinden het hierbij belangrijk dat de bestaande bewoners niet over het hoofd gezien worden.
Er werd ook aandacht gevraagd voor het beter benutten van de bestaande woningvoorraad/voo r een betere doorstroming.
De Ontwikkelstrategie 2035 zet in op de realisatie van vitale buurten, waarin fysieke en sociale verbinding centraal staat en waarin niet alleen ruimte is voor wonen, maar ook voor werken, recreëren, en ontmoeten, zoals te lezen onder het kopje "Complete stad, vitale buurten" op pagina's 7 en 8. Zo wordt verdichting gebruikt als middel wat kan bijdragen aan de vitaliteit en verduurzaming van buurten, bijvoorbeeld door het creëren van draagvlak voor openbaar vervoer en voorzieningen, zoals te lezen onder het kopje "Ruimte voor buurtverbetering" op pagina 14. De inzet van de Ontwikkelstrategie 2035 sluit op dit thema aan op de Amsterdamse aanpak Volkshuisvesting. Dit document is online terug te vinden op https://aanpakvolkshuisvesting.amsterdam.n l/ en gaat onder andere over passend wonen en de rol die doorstroming daarin kan vervullen. Ook wordt er in het Woningbouwplan 2022-2028 aandacht besteed aan dit thema, zoals terug te vinden op https://www.amsterdam.nl/bestuurorganisatie/volg-beleid/stedelijkeontwikkeling/bouwen/. De Ontwikkelstrategie 2035 benadrukt daarnaast dat het belangrijk is om de groei van de stad niet ten koste te laten gaan van bestaande buurten en huidige bewoners. Het is dan ook belangrijk in de planvorming meer te kijken naar wat er al is, en niet alleen naar wat er moet komen. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor bewoners,
11
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
In Zuidoost wordt aandacht gevraagd voor de beperkte voorraad jongerenwoningen.
6. Samen stadmaken; betrek de stad bij het proces en de invulling en neem hiervoor de tijd.
7. Laat de markt niet leidend zijn; de mens zou beschermd moeten worden, niet de markt.
In Noord wordt daarnaast benadrukt dat ook bestaande bedrijven hierbij niet vergeten moeten worden. Dit kwam vooral in Zuidoost en Noord en op de slotbijeenkomst naar voren. Dit werd gezien als een essentieel onderdeel van het behouden van de ziel van de stad op buurtniveau en is daarmee verbonden met het 3e punt van dit schema. Dit kwam vooral in Noord naar voren.
ondernemers, en gebruikers van de stad, zoals te lezen onder het kopje "Meerkernige ontwikkeling" op pagina's 5 en 6. Daarnaast besteed de Ontwikkelstrategie 2035 aandacht aan doorstroming op de woningmarkt, door woningen te bouwen voor huishoudens die ook een woning achterlaten, zoals te lezen onder het kopje "Passend en beter wonen in de bestaande voorraad" op pagina's 11 en 12. Ook zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op ruimte voor buurtgebonden bedrijvigheid, zoals terug te lezen onder het kopje “Ruimte voor werk en vitale functies” op pagina’s 16, 17 en 18. Dit geldt zowel voor nieuw te ontwikkelen buurten als voor bestaande buurten. Van grootschalige transformaties van bedrijventerreinen wordt, met uitzondering van het vervolg aan de ontwikkeling van Haven-Stad, afgezien, zoals te lezen onder het kopje “Concrete planvorming deel HavenStad maar terughoudend met nieuwe transformaties” op pagina 22.
Zoals onder het kopje "Samenwerkingsvormen" op pagina 22 staat beschreven, zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op langdurige samenwerking met lokale gemeenschappen. Zeker bij de ontwikkeling van bestaande buurten zal Samen Stadmaken op buurtniveau nog belangrijker worden.
De Ontwikkelstrategie 2035 stelt dat de groei van de stad niet te kosten gaan van bestaande buurten en bewoners, zoals te lezen in het hoofdstuk “Verantwoorde groei” vanaf pagina 9. De Ontwikkelstrategie 2035 volgt en concretiseert hierin het Coalitieakkoord, welke terug te vinden is op https://www.amsterdam.nl/nieuws/coalitieak koord/.
12
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
3 Adviespanel
Bij alle stadsgesprekken is een adviespanel aanwezig geweest, bestaande uit 5 panelleden: Lyongo Juliana (lyongo architecture), Hans Karssenberg (STIPO), Jannes Willems (UvA, Planologie), Nies Medema (Jonge Sla/ Amsterdams Stadmaken), en Ria Braaf-Fränkel (WomenMakeTheCity/ WomenMakeSoutheast). Zij hebben, aanvullend op en onafhankelijk van de interne analyse, een adviesrapport rondom de stadsgesprekken opgesteld. In het schema hieronder staan de thema’s die in dit adviesrapport zijn uitgelicht. Daarnaast staan er eventuele toelichtingen op deze thema’s, zoals een precisering per gebied of een kanttekening die bij dit thema geplaatst werd. Ten slotte staat er een toelichting op hoe deze thema’s terugkomen in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035.
Thema’s
Toelichting
Hoe komt het terug in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035?
1. Breid het proces uit, ga nu écht samen stadmaken.
Het adviespanel benadrukt hierbij wel dat het van belang is dat de gemeente een actieve houding aanneemt in het benaderen van bewoners(organisaties).
Zoals onder het kopje "Samenwerkingsvormen" op pagina 22 staat beschreven, zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op langdurige samenwerking met lokale gemeenschappen zoals buurtplatforms, bewoners- en/of ondernemersverenigingen, om zo op een meer collectieve manier op zoek te gaan naar antwoorden op de opgaven van de stad. Zeker bij de ontwikkeling van bestaande buurten zal Samen Stadmaken nog belangrijker worden. Naast bewoners zullen hierin ook ondernemers, investeerders, en maatschappelijke partners betrokken worden. Vanaf de inspraakperiode van de Ontwikkelstrategie 2035 worden er contacten gelegd met de netwerken en sleutelfiguren in de
Samen stadmaken zou gezien moeten worden als een langdurige investering. Dit zal de samenwerking en het vertrouwen ten goede komen.
13
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
2. Investeer in bestaande buurten.
Samen stadmaken zou breder gezien moeten worden dan alleen een samenwerking tussen de gemeente een bewoners. Om dit goed te doen is het belangrijk om alle belanghebbenden bij dit proces te betrekken.
bestaande buurten om te verkennen hoe zij met de Gemeente willen samenwerken. De verkenning hiervan wordt momenteel opgestart.
Bouw voort op bestaande sociale en fysieke structuren.
De Ontwikkelstrategie 2035 benadrukt dat het belangrijk is om de groei van de stad niet ten koste te laten gaan van bestaande buurten en huidige bewoners, zoals onder andere te lezen in het hoofdstuk “Verantwoorde groei” vanaf pagina 9. Een van de manieren waarop de Ontwikkelstrategie 2035 het benutten van en investeren in bestaande buurten wil verwezenlijken, is door de realisatie van vitale buurten. De essentie van een vitale buurt is verbinding, zowel fysiek binnen een buurt, met de rest van de stad, als tussen bewoners en ondernemers. Hiermee wordt benadrukt dat altijd naar de sociaal, economische, en ruimtelijke opgave van een buurt moet worden gekeken, zoals te lezen in het hoofdstuk "Complete stad, vitale buurten" vanaf pagina 13. Zo ziet de Ontwikkelstrategie 2035 in buurten waar relatief veel mensen wonen met een lage maatschappelijke positie een mogelijkheid om verdichting hand in hand te laten gaan met verbetering van de woningvoorraad, diversifiëring van het woningaanbod en versterking van het voorzieningenniveau. Door sociale en ruimtelijke opgaven met elkaar te verbinden wil Amsterdam deze dynamiek vooral ten goede laten komen aan buurten die dit het hardst nodig hebben en waar dit het grootste effect kan hebben, zoals te lezen onder het kopje “Solidaire stad met kansen voor iedereen” op pagina’s 10 en 11. Dit wordt per buurt verder onderzocht.
Daarbij wordt het steeds meer van belang om op een gebied overstijgende manier naar ontwikkeling te kijken, zodat de connectie met en het effect op
Zorg ervoor dat verdichting in bestaande buurten of aangrenzende buurten een bijdrage leveren aan het oplossen van bestaande problematiek.
14
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
omliggende wijken meegenomen kunnen worden en er een samenhangend perspectief ontwikkeld kan worden. Meer over deze insteek is te vinden onder het kopje “Project overstijgende keuzes” op pagina 25. Daarnaast zal bij de ontwikkeling van bestaande buurten het Samen Stadmaken nog belangrijker worden. Door vroegtijdig de kennis en ervaringen van Amsterdammers te benutten dragen deze bij aan het verbeteren en democratiseren van plannen. Hiervoor zal aangehaakt worden op de initiatieven en ideeën van buurtplatforms en bewoners- en ondernemersverenigingen, zoals te lezen onder het kopje "Samenwerkingsvormen" op pagina 22.
3. Investeer in ruimte voor ontmoeting.
Hierbij zou vooral gefocust moeten worden op de sociale waarden. Stel de ontmoeting centraal en laat bewoners bijvoorbeeld zelf de invulling en het beheer voor hun rekening nemen. Om dit goed te doen is het belangrijk ruimte te bewaren voor flexibiliteit.
De nabijheid van voorzieningen is zowel op buurtniveau als op stedelijk niveau van belang. Amsterdammers zouden voor een groot deel van hun dagelijkse behoeften, zoals winkels, zorg, en sociale ontmoeting, in hun buurt of directe omgeving terecht moeten kunnen. Momenteel is dit niet in alle delen van de stad het geval. Daarom zet de Ontwikkelstrategie 2035 bij nieuwe ontwikkelingen in op het vernieuwen en versterken van voorzieningenclusters, zoals te lezen onder het kopje “Vernieuwing van het voorzieningenaanbod” op pagina 16. Naast deze insteek, zet de Ontwikkelstrategie 2035 ook in op meerkernige ontwikkeling. Meerkernige ontwikkeling gaat over de versterking en ontwikkeling van wijken buiten de ringzone van Amsterdam, zowel stedelijk als regionaal. Door deze wijken niet te benaderen als buitenwijk van de binnenstad maar als volwaardige kern met een compleet voorzieningenaanbod en een eigen identiteit zal het voorzieningenniveau vernieuwd worden, waardoor alle Amsterdammers op wijkniveau ruimte voor ontmoetingen en andere sociale interactie
15
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
4. Hou makers en verzorgers in de stad.
zouden moeten krijgen. Meer hierover is te lezen onder het kopje “Meerkernige ontwikkeling” op pagina’s 9 en 10. Ook stelt de Ontwikkelstrategie dat er ruimte moet blijven voor kwetsbare ruimtevragers zoals culturele expressie, lokale initiatieven en nachtcultuur. Deze staan, mede als gevolg van de gebiedsontwikkeling, onder druk en het is belangrijk om ook in een groeiende stad ruimte te bieden aan het behoud van bestaande en ontwikkeling van nieuwe vrijplaatsen, zoals te lezen onder het kopje “Ruimte voor werk en vitale functies” op pagina’s 17, 18 en 19. Daarnaast zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op Samen Stadmaken in de ontwikkeling van bestaande buurten. Middels deze vorm van samenwerking zal vanuit de buurt verkent worden waar per locatie behoefte aan is, om zo de kennis en ervaring van de Amsterdammers mee te kunnen nemen bij het verbeteren en democratiseren van plannen, zoals te lezen onder het kopje "Samenwerkingsvormen" op pagina 22. Door op deze manier in te zetten op maatwerk, zal de Ontwikkelstrategie 2035 een zekere mate van flexibiliteit creëren. De Ontwikkelstrategie 2035 onderstreept dat het belangrijk is ruimte te blijven bieden aan ondernemingen die bijdragen aan het functioneren van de stad. Om dat te kunnen waarborgen zet de Ontwikkelstrategie 2035 niet in op grootschalige transformatie van bedrijventerreinen.
Zo behouden we ruimte in de stad voor bedrijvigheid en vitale functies, zoals te lezen onder het kopje "Concrete planvorming deel Haven-Stad maar terughoudend met nieuwe transformaties" op pagina's 13 en 14. Daarnaast houdt de Ontwikkelstrategie 2035 ook ruimte vrij voor buurtgebonden bedrijvigheid, zowel in bestaande buurten als in nieuw te ontwikkelen buurten. Belangrijk hierbij is ook aandacht te hebben voor economische voorzieningen in het spectrum “tussen maatschappelijk en commercieel in”. Dergelijke voorzieningen vinden steeds minder vanzelfsprekend een
16
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
5. Benut bestaande woningen en ruimtes beter.
6. Erken de eigen identiteit en trots van de buitenwijk.
Dit kan alleen goed gebeuren als de bewoners hierbij betrokken worden.
plek in de stad maar zijn cruciaal om makers en verzorgers aan de stad te kunnen binden. Deze keuzes sluiten aan bij de inzet op vitale buurten, zoals te lezen op pagina’s 16 en 17 onder het kopje “Ruimte voor werk en vitale functies”. Een belangrijke sleutel in de problematiek op de woningmarkt ligt in de bestaande voorraad en in deze beter laten aansluiten op de behoefte van bewoners, zoals te lezen onder het kopje "Passend en beter wonen in de bestaande voorraad" op pagina's 11 en 12 van de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035. De invulling hiervan is echter geen onderdeel van de Ontwikkelstrategie 2035. Wel wordt dit behandeld in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting, welke onder andere inzet op verbetering van de doorstroming en op verbetering en verduurzaming van bestaande woningen. Dit document is online terug te vinden op https://aanpakvolkshuisvesting.amsterdam .nl/. Het hoofdstuk "Complete stad, vitale buurten" op pagina's 7 en 8 van de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035 gaat in op het belang van het onderstrepen van de identiteit en kwaliteiten van verschillende gebieden, om zo voort te kunnen bouwen op bestaande leefwerelden. De stad vernieuwt, maar behoudt en versterkt wat goed is. Juist in bestaande woonbuurten, met hun eigen historie, identiteit en sociale verbanden vraagt dit om maatwerk.
Hierbij spelen bewoners, gebruikers, vastgoedeigenaren en sociale partners een cruciale rol. Naast de inzet op vitale buurten en samen stadmaken, zet de Ontwikkelstrategie 2035 ook in op de realisatie van meerkernige ontwikkeling. Meerkernige ontwikkeling gaat over het versterken en ontwikkelen van wijken buiten de ringzone van Amsterdam. Hierbij worden deze wijken niet gezien als buitenwijk van de Amsterdamse binnenstad, maar als
17
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
volwaardige kernen met een compleet voorzieningenaanbod en een eigen identiteit, zoals te lezen onder het kopje “Meerkernige ontwikkeling” op pagina’s 9 en 10. 7. Groei verantwoord en duurzaam.
Dit moet breed benaderd worden en is daarmee een complex onderwerp. Denk hierbij aan sociaal verantwoord en ecologisch verantwoord.
In het Coalitieakkoord zet Amsterdam in op verantwoorde groei, een duurzame toekomst, en een solidaire stad met kansen voor iedereen. De stad kiest ervoor om de vraag naar ruimte te accommoderen, maar stelt hier wel voorwaarden aan. Zo mag de groei van de stad niet ten koste gaan van bestaande buurten en bewoners, en moeten de ontwikkelingen die Amsterdam maakt de hele stad verbeteren. Met de Ontwikkelstrategie 2035 geeft de stad, binnen de kaders die in de Omgevingsvisie 2035 zijn gesteld, verdere richting aan deze opgaven, zoals te lezen in het hoofdstuk “Verantwoorde groei” vanaf pagina 9 en onder de kopjes “Solidaire stad met kansen voor iedereen” en “Duurzame toekomst” op pagina’s 10, 11 en 12. Het Coalitieakkoord en de Omgevingsvisie 2050 zijn beide online terug te vinden, op https://www.amsterdam.nl/nieuws/coalitiea kkoord/ en op https://www.amsterdam.nl/bestuurorganisatie/volg-beleid/stedelijkeontwikkeling/. Dit zijn complexe thema’s, waarbij de Ontwikkelstrategie 2035 richting kan geven aan hoe deze opgaven in gebiedsontwikkeling meegenomen kunnen worden. Verdere uitwerking in de planvorming zal hier handen en voeten aan geven. Ook streeft de Ontwikkelstrategie 2035 ernaar de groei van de stad te gebruiken als een aanjager voor de verduurzaming van bestaande buurten zodat deze toekomstbestendig gemaakt kunnen worden.
Door bijvoorbeeld niet alleen te kijken naar onderhoud, maar de combinatie te leggen met verduurzaming, verdichting, en het levensloop bestendig maken van woningen kunnen meerdere opgaven tegelijkertijd worden aangepakt. Ook bij nieuw aan te wijzen ontwikkellocaties zal gekozen worden voor
18
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
toekomstbestendige locaties, zoals te lezen onder het kopje "Duurzame toekomst" op pagina 7.
19
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
4 Straatgesprekken
Tijdens het participatie traject zijn 9 straatgesprekken georganiseerd, waarbij in totaal zo’n 210 Amsterdammers gesproken zijn. Deze gesprekken hebben plaatsgevonden op de Dappermarkt in Amsterdam oost (17-04-2023), op de Albert Cuypmarkt in Amsterdam zuid (24-04-2023), op de weekmarkt in Weesp (25-04-2023), op het Anton de Komplein in Amsterdam zuidoost (08-052023), op het Buikslotermeerplein in Amsterdam noord (12-05-2023), op de Ten Katemarkt in Amsterdam west (15-05-2023), op het Science Park in Amsterdam oost (17-05-2023), op het Lambertus Zijlplein in Amsterdam nieuw-west (22-05-2023), en op het Skatepark op Amsterdam Zeeburgereiland (31-05-2023). In het schema hieronder staan de thema’s die in dit onderdeel van het participatietraject zijn opgehaald. Daarnaast staan er eventuele toelichtingen op deze thema’s, zoals een precisering per gebied of een kanttekening die bij dit thema geplaatst werd. Ten slotte staat er een toelichting op hoe deze thema’s terugkomen in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035.
Thema’s
Toelichting
Hoe komt het terug in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035?
1. Zorg ervoor dat er aandacht is voor betaalbaarheid, als het gaat om woningen, maar ook om voorzieningen!
Vooral in Zuidoost en Nieuw-West was er aandacht voor de betaalbaarheid van woningen en voorzieningen.
De Ontwikkelstrategie 2035 gaat over de groei van de stad en de vraagstukken die daarbij komen kijken. Zo zien we de afgelopen jaren dat de voor- en nadelen van de groei van de stad ongelijk verdeeld zijn over Amsterdam. De leefbaarheid, betaalbaarheid en toegankelijkheid staan in bepaalde delen van de stad onder druk, zoals te lezen onder het kopje "Thuis in Amsterdam" op pagina's 3 en 4. Het bouwen van een goede mix van betaalbare huur- en koopwoningen wordt meegenomen in het Woningbouwplan 2022-2028, welke online terug is te vinden op https://www.amsterdam.nl/bestuurorganisatie/volg-beleid/stedelijkeontwikkeling/bouwen/. Ook zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op de realisatie van vitale buurten, waar niet alleen gekeken wordt naar het toevoegen van woningen,
20
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
2. De bereikbaarheid van de Amsterdamse buurten van de toekomst moet in orde zijn als mensen er fijn moeten kunnen wonen.
maar ook van voorzieningen. Zo worden er wijken gecreëerd waar mensen samen komen om te wonen, werken, recreëren en verblijven, zoals te lezen onder het kopje "Complete stad, vitale buurten" op pagina's 7 en 8. Goede bereikbaarheid is een belangrijk onderwerp voor Amsterdam. Daarom heeft de stad deze collegeperiode afspraken gemaakt met het Rijk, onder andere over het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp en het sluiten van de ringlijn. Naast deze investeringen zal er echter naar verwachting beperkt ruimte zijn voor grote, aanvullende investeringen. Vandaar dat de Ontwikkelstrategie 2035 inzet op het beter benutten van de beschikbare bereikbaarheid, onder andere door nieuwe ontwikkellocaties aan te wijzen in nabijheid van openbaar vervoer. Verdichting kan zo ingezet worden als middel, doordat intensiever gebruik van het openbaar vervoer het draagvlak vergroot en zo kan bijdragen aan het in stand houden of verbreden van fijnmazig openbaar vervoer in de wijken, zoals te lezen onder het kopje "Beter benutten van bereikbaarheid" op pagina’s 14 en 15. Daarnaast heeft de Ontwikkelstrategie 2035 in kaart gebracht in welke buurten een sociaal economische opgaven gekoppeld kan worden aan een ruimtelijke opgaven.
Verdichten kan met name een grote positieve verandering ter weeg brengen door het draagvlak voor voorzieningen en bereikbaarheid te vergroten, zoals te lezen onder het kopje "Solidaire stad met kansen voor iedereen" op pagina 6.
21
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
3. Er zouden genoeg voorzieningen moeten zijn in de Amsterdamse wijken van de toekomst, het gaat om meer dan alleen wonen.
4. Besteed aandacht aan veiligheid, zowel fysiek als sociaal.
De Ontwikkelstrategie 2035 zet in op de realisatie van vitale buurten, zoals te lezen onder het kopje "Complete stad, vitale buurten" op pagina's 7 en 8. Een vitale buurt is een buurt waar wordt gewoond, gewerkt, gerecreëerd en verbleven en is daarmee een wijk waar de focus niet alleen op wonen ligt. Niet aan iedere sociale opgave draagt een ruimtelijk antwoord het meest bij. Het instrument van verdichting kan met name een grote positieve verandering teweeg brengen in buurten waar sociale problematiek en achterstanden samenhangen met slechte woonkwaliteit, een beperkt aanbod en kwaliteit van voorzieningen en een slechte bereikbaarheid. Daarom zet de Ontwikkelstrategie 2035 verdichting in als een middel om bestaande buurten te verbeteren, onder andere om een positieve verandering teweeg te brengen in buurten waar sociale problematiek en achterstanden samenhangen met een beperkt aanbod en kwaliteit van voorzieningen, zoals te lezen onder het kopje "Solidaire stad met kansen voor iedereen" op pagina 6. De Ontwikkelstrategie 2035 zet in op de realisatie van vitale buurten, waar mensen niet alleen komen om te wonen, maar ook om te werken, verblijven, en recreëren, zoals te lezen onder het kopje "Complete stad, vitale buurten" op pagina's 7 en 8.
Deze inzet heeft een indirect, positief effect op de veiligheid van een buurt, doordat het meer aanwezigheid in de openbare ruime faciliteert. Dit wordt onderstreept door de aanvulling op het OER, welke concludeert dat de Ontwikkelstrategie 2035 een positief effect zal hebben op de leefbaarheid van de stad. Dit document is een bijlage van de Ontwikkelstrategie en online in te zien.
22
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
5. Bouw voor verschillende doelgroepen.
Vooral bouwen voor jongeren en ouderen kwam hierbij naar voren.
6. Werk aan de doorstroommogelijkheden, maak het makkelijker om in je eigen buurt door te stromen naar een passende(re) woning.
Dit werd belangrijker gevonden door gezinnen en ouderen; jongeren maakten het minder uit waar ze een huis zouden kunnen krijgen, als ze maar een huis zouden kunnen krijgen.
7. Zet in op het behoud van groen.
De Ontwikkelstrategie 2035 besteed aandacht aan passend en beter wonen, om zo de doorstroom op de woningmarkt te bevorderen en op deze manier meer geschikte woningen voor verschillende doelgroepen te realiseren, zoals te lezen onder het kopje "Passend en beter wonen in de bestaande voorraad" op pagina's 11 en 12. Daarbij wordt er per buurt gekeken waar behoefte aan is en kan doorstroming in de buurt worden bevorderd en het woningaanbod gediversifieerd. De inzet van de Ontwikkelstrategie 2035 sluit hiermee aan op de Amsterdamse aanpak Volkshuisvesting, welke meer aandacht besteed aan passend wonen en de rol die doorstroming daarin kan vervullen. Dit document is online terug te vinden op https://aanpakvolkshuisvesting.amsterdam. nl/. De Ontwikkelstrategie 2035 besteed aandacht aan passend en beter wonen, om zo de doorstroom op de woningmarkt te bevorderen en op deze manier meer geschikte woningen voor verschillende doelgroepen te realiseren, zoals te lezen onder het kopje "Passend en beter wonen in de bestaande voorraad" op pagina's 11 en 12. De inzet van de Ontwikkelstrategie 2035 sluit hiermee aan op de Amsterdamse aanpak Volkshuisvesting, welke meer aandacht besteed aan passend wonen en de rol die doorstroming daarin kan vervullen. Dit document is online terug te vinden op https://aanpakvolkshuisvesting.amsterdam. nl/.
Overigens zijn de mogelijkheden voor het met voorrang toewijzen van woningen per stadsdeel onlangs verruimd. Om te waarborgen dat groei niet onevenredig ten koste gaat van het groen en dat de stedelijke groenstructuren beschermd worden, heeft de stad het beleidskader Hoofdgroenstructuur ontwikkeld, welke terug te vinden is op
23
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
8. Het is (te) druk in de stad, en dit vormt een bedreiging voor de leefbaarheid van de stad.
9. Investeren in de buurt, voor de buurt; besteed aandacht aan huidige bewoners.
Ondanks dat dit punt vaak terug kwam, waren ook veel mensen het er over eens dat er wel bijgebouwd moet worden om aan de vraag te kunnen voldoen. Alleen in Weesp was men tegen het bijbouwen van woningen.
https://www.amsterdam.nl/wonenleefomgeving/hoofdgroenstructuur/. Om daarnaast een antwoord te geven op de stedelijke groenopgave die komt kijken bij stedelijke groei zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op de ontwikkeling van een netwerk van groene schakels om bestaande groengebieden beter met elkaar te verbinden, zoals te lezen onder het kopje "Verdichting en vergroening gaan hand in hand" op pagina 11. De groei van de stad kan de sociale samenhang en het functioneren van de stad in het geding brengen, waardoor de leefbaarheid, toegankelijkheid en betaalbaarheid op bepaalde plekken in de stad onder druk kunnen komen te staan, zoals te lezen onder het kopje "Thuis in Amsterdam" op pagina's 3 en 4. De Ontwikkelstrategie 2035 zet, in lijn met de Omgevingsvisie 2050, in op verantwoorde groei, waarbij de groei van de stad niet ten koste mag gaan van bestaande buurten en bewoners, zoals te lezen in het hoofdstuk "Verantwoorde groei" vanaf pagina 5. Door daarbij in te zetten op meerkernige ontwikkeling, waarbij de wijken buiten de Amsterdamse binnenstad als volwaardige kernen met een compleet voorzieningenaanbod en eigen identiteit verder versterkt en ontwikkeld worden, zorgt de Ontwikkelstrategie 2035 voor een betere spreiding van drukte in de stad. Meer over deze inzet is te lezen onder het kopje “Meerkernige ontwikkeling” op pagina’s 9 en 10.
De Ontwikkelstrategie 2035 zet in op het in samenwerking met de buurt verbeteren van de leefkwaliteit in buurten waar dit de grootste maatschappelijke meerwaarde heeft, zoals te lezen onder het kopje "Ruimte voor buurtverbetering" op pagina's 14 en 15. Verdichting is hierbij een middel wat een positieve verandering teweeg kan brengen in
24
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
bestaande buurten. Door het draagvlak te vergroten kan verdichting bijvoorbeeld bijdragen aan het vergroten van het voorzieningenaanbod. Per bestaande buurt zal gekeken worden of deze kans er ligt en hoe deze het beste, in samenwerking met bewoners en ondernemers, aangepakt kan worden.
25
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
5 Schoolgesprekken
Tijdens de schoolgesprekken zijn er 4 gesprekken met ongeveer 125 kinderen uit groep 7 en 8 georganiseerd. Deze gesprekken hebben op 10-05-2023 plaatsgevonden in Zuidoost, op 15-052023 in West, en op 25-05-2023 en op 31-05-2023 in Noord. In het schema hieronder staan de thema’s die in dit onderdeel van het participatietraject zijn opgehaald. Daarnaast staan er eventuele toelichtingen op deze thema’s, zoals een precisering per gebied of een kanttekening die bij dit thema geplaatst werd. Ten slotte staat er een toelichting op hoe deze thema’s terugkomen in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035.
Thema’s
1. Multifunctioneel gebruik van de (openbare) ruimte.
Toelichting
Hoe komt het terug in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035? Multifunctioneel gebruik van de (openbare) ruimte zal in een stad die binnen haar eigen grenzen groeit steeds belangrijker worden. Groei en intensiever gebruik van de stad vraagt daarbij niet alleen om meer woningen, maar ook om ruimte om te verblijven en recreëren, uitbreiding van de nutssystemen, en uitbreidingen van de voorzieningen en het winkelaanbod van de stad. Aangezien de ruimte in de stad beperkt is, wordt er gekeken naar meervoudig ruimtegebruik, zoals te lezen onder het kopje "Ruimte voor werk en vitale functies" op pagina's 10 en 11. Daarnaast wordt er bij nieuwe ontwikkelingen ingezet op het vernieuwen en versterken van voorzieningsclusters, zoals te lezen onder het kopje “Vernieuwing van het voorzieningenaanbod” op pagina 16. Door clustering van functies wordt uitwisseling bevorderd en
26
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
2. Aandacht voor sociale opgaven en verbinding: samen wonen en leven is meer dan alleen stenen.
intensivering van de ruimte mogelijk. Ook kan verkend worden of maatschappelijke voorzieningen gecombineerd kunnen worden met andere functies. De Ontwikkelstrategie 2035 zet in op de realisatie van vitale buurten. Vitale buurten zijn buurten waar ruimte is voor wonen, werken, recreëren en verblijven. Verbinding is de essentie van een vitale buurt, bewoners en ondernemers moeten zich er thuis voelen, contact met elkaar hebben, en betrokken zijn bij de ontwikkelingen in hun omgeving. ontmoetingen en (sociale) ontplooiing zijn daarmee belangrijke waarden van een vitale buurt, zoals te lezen onder het kopje "Complete stad, vitale buurten" op pagina's 7 en 8. Daarnaast zet de Ontwikkelstrategie 2035 verdichting in als een middel om de leefkwaliteit van buurten te verbeteren. Vooral in buurten waar sociale problematiek en achterstanden samenhangen met een ruimtelijke opgave kan verdichting een grote positieve verandering teweeg brengen, zoals te lezen onder het kopje "Solidaire stad met kansen voor iedereen" op pagina 6. Zo kan verdichting op sommige plekken ingezet worden om het draagvlak te verbreden voor een betere aansluiting met voorzieningen en/of bereikbaarheid en het verbeteren van de woonkwaliteit.
27
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
3. Maak beter gebruik van hoogbouw.
Hierbij werd in andere participatielijnen wel kanttekeningen geplaatst, bijvoorbeeld over de vrees om anonieme woonsituaties die hoogbouw kan creëren.
4. Verbreed je blik; zoek aansluiting met buurgemeenten.
5. Bereikbaarheid moet ook betaalbaar zijn voor iedereen.
Denk hierbij vooral aan openbaar vervoer en niet zozeer aan auto's.
In bepaalde gebieden, zoals rondom OV-knooppunten, kan ingezet worden op de realisatie van hoogbouw omdat het een geschikt middel is om veel functies te combineren op een klein oppervlak, zoals te lezen in het hoofdstuk "Inzet in projecten" vanaf pagina 16.
De Ontwikkelstrategie 2035 besteed aandacht aan meerkernige ontwikkeling, om zo de Amsterdamse wijken buiten de ring en wijken verder in de regio te versterken en ontwikkelen als volwaardige kernen met een compleet voorzieningenaanbod en vanuit een eigen identiteit. Door de ontwikkeling van de buitenwijken binnen bestaand stedelijk gebied komt Amsterdam nog nadrukkelijker in de agglomeratie te liggen. Dit biedt mogelijkheden om intensiever met buurgemeenten te werken aan verbindingen, het landschap, en het voorzieningenniveau, zoals te lezen onder het kopje "Meerkernige ontwikkeling" op pagina 5. In het werkprogramma, in het hoofdstuk “Inzet in projecten en Werkprogramma 2024-2026” vanaf pagina 26, is meer te vinden over de locaties en thema’s waarbinnen deze aansluiting vorm kan krijgen. Het benutten van de bestaande bereikbaarheid is een van de pijlers waar de Ontwikkelstrategie 2035 op stedelijk gebied op inzet. De betaalbaarheid van het openbaar vervoer is echter geen onderdeel van de Ontwikkelstrategie 2035. Wel worden er op dit moment
28
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
6. Denk aan duurzaamheid en groen.
Dit kan in combinatie met functiemenging, zoals in het 1ste punt benoemd. Denk daarbij aan groene daken of aan gebouwen met groene aankleding.
binnen het project Amsterdam maakt ruimte gesprekken gevoerd over de zoektocht naar een nieuwe balans tussen ruimte voor mobiliteit en ruimte voor groen en ontmoeting. Meer informatie hierover is online te vinden op https://www.amsterdam.nl/wone n-leefomgeving/amsterdammaakt-ruimte/. De Ontwikkelstrategie 2035 zet overigens wel in op intensiever gebruik van openbaar vervoer, wat het draagvlak zal vergoten en zo kan dragen aan het in stand houden of verbreden van het aanbod, zoals te lezen onder het kopje "Beter benutten van bereikbaarheid" op pagina's 8 en 9. Naast de insteek van de Hoofdgroenstructuur, welke terug te vinden is op https://www.amsterdam.nl/wone nleefomgeving/hoofdgroenstructu ur/, zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op de ontwikkeling van een netwerk van groene schakels, zoals te lezen onder het kopje "Verdichting en vergroening gaan hand in hand" op pagina 11. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan het verduurzamen van bestaande buurten en worden toekomstige ontwikkellocaties geselecteerd op toekomstbestendigheid, zoals te lezen onder het kopje "Duurzame toekomst" op pagina 7.
29
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
7. Maak ruimte voor experimenten.
De Ontwikkelstrategie 2035 zet in op Samen Stadmaken. Hiervoor wordt in bestaande buurten met bewoners, ondernemers, maatschappelijke partners en investeerders de kansen en opgaven binnen een buurt geïdentificeerd. Dit vraagt om een andere manier van werken van de ambtelijke organisatie en de Amsterdammer, zoals te lezen onder het kopje “Samenwerkingsvormen” op pagina 24.
30
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
6 Sociale media
Op 03-05-2023 is er zowel op de website van de Gemeente Amsterdam als op de Facebook pagina van de Gemeente Amsterdam een bericht online geplaatst met een oproep om mee te denken en praten over de Amsterdamse buurten van de toekomst. In totaal zijn hier 236 reacties op binnen gekomen. In het schema hieronder staan de thema’s die in dit onderdeel van het participatietraject zijn opgehaald. Daarnaast staan er eventuele toelichtingen op deze thema’s, zoals een precisering per gebied of een kanttekening die bij dit thema geplaatst werd. Ten slotte staat er een toelichting op hoe deze thema’s terugkomen in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035. Thema’s
Toelichting
Hoe komt het terug in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035?
1. Werk aan vertrouwen in participatieproces. Burgers zijn al vaak teleurgesteld en raken zo hun vertrouwen in de gemeente en in participatieprocessen kwijt.
Dit is verreweg het meest gehoorde geluid wat via de sociale media is opgehaald.
Zoals onder het kopje "Samenwerkingsvormen" op pagina 22 staat beschreven, zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op de vijfde strategische keuze uit de Omgevingsvisie Amsterdam 2050: Samen stadmaken. Daarbij wordt, naast de samenwerking met professionele partijen, ook ingezet op een nauwe samenwerking met lokale gemeenschappen, om zo op een meer collectieve manier op zoek te gaan naar antwoorden op de opgaven van de stad.
2. Zorg voor genoeg betaalbare woningen.
De Ontwikkelstrategie 2035 zet in op het vergroten van de woningvoorraad, zoals te lezen onder het kopje "20.000 woningen erbij” op pagina 4. Daarnaast wordt er aandacht besteed aan de leefbaarheid, betaalbaarheid, en toegankelijkheid van de stad, zoals te lezen onder het kopje "Thuis in Amsterdam" op pagina's
31
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
3. Behoud de identiteit van de stad.
3 en 4. In het Woningbouwplan 2022-2028 en in de Amsterdamse Aanpak Volkshuisvesting wordt deze inzet uitvoeriger behandeld. Beide zijn online terug te vinden op https://www.amsterdam.nl/bestu ur-organisatie/volgbeleid/stedelijkeontwikkeling/bouwen/ en op https://aanpakvolkshuisvesting.a msterdam.nl/. De Ontwikkelstrategie 2035 zet in op het onderstrepen van de identiteit en kwaliteiten van verschillende buurten, om zo op bestaande successen voort te bouwen, zoals te lezen onder het kopje "Complete stad, vitale buurten" op pagina's 7 en 8. Ook stelt de Ontwikkelstrategie 2035 dat er een nieuwe ontwikkelfase in beeld komt, waar bij het tijd is om de wijken buiten de ringzone van Amsterdam verder te versterken en ontwikkelen als volwaardige kernen met een compleet voorzieningenaanbod en vanuit een eigen identiteit, zoals te lezen onder het kopje “Meerkernige ontwikkeling” op pagina’s 9 en 10. Daarnaast zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op Samen Stadmaken, waarin meer ruimte wordt gegeven aan diversiteit en eigenheid in de manier waarop er aan de stad gebouwd wordt, en waarin Amsterdammers een meer actieve en gelijkwaardige rol krijgen in gebiedsontwikkeling, zoals te lezen onder het kopje "Samenwerkingsvormen" op pagina 22. Op deze manier geeft de
32
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
4. Maak het bereikbaar voor iedereen, ook voor degenen die van een auto afhankelijk zijn.
Ontwikkelstrategie 2035 ruimte aan het behoud van de identiteit van de stad. Goede bereikbaarheid is een belangrijk onderwerp voor Amsterdam. Daarom heeft de stad deze collegeperiode afspraken gemaakt met het Rijk, onder andere over het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp en het sluiten van de ringlijn. Naast deze investeringen zal er echter naar verwachting beperkt ruimte zijn voor grote, aanvullende investeringen. Vandaar dat de Ontwikkelstrategie 2035 inzet op het beter benutten van de beschikbare bereikbaarheid, onder andere door nieuwe ontwikkellocaties aan te wijzen in nabijheid van openbaar vervoer. Door de concentratie van functies die veel mensen aantrekken, zoals kantoren en kennis- en onderwijsinstellingen, op plekken die goed met het openbaar vervoer bereikbaar zijn, raken mensen minder op de auto aangewezen. Niet alleen vergroot dit het draagvlak en kan deze inzet daardoor bijdragen aan het in stand houden of verbreden van het aanbod, ook maakt een dergelijke inzet het mogelijk dat mensen die op de auto aangewezen zijn deze nog wel kunnen behouden. Op deze manier zet de Ontwikkelstrategie 2035 in op een sociaal rechtvaardige mobiliteitstransitie, zoals te lezen onder het kopje "Beter benutten van bereikbaarheid" op pagina's 8 en 9. Deze inzet is ook opgenomen in de koers Amsterdam maakt
33
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
ruimte, online terug te vinden op https://www.amsterdam.nl/wonenleefomgeving/amsterdam-maaktruimte/ . Daarnaast zijn er ook een aantal ontwikkelingen waar we nu bewust nog niet voor hebben gekozen, zoals het verlagen van de Gooiseweg. Omdat we de stad bereikbaar moeten houden en de effecten van het autoluw maken in de omliggende buurten nog onzeker is, transformeren we deze belangrijke ader van het stedelijk autonetwerk nog niet tot stadslaan.
34
Gemeente Amsterdam
Versie 1 9 november 2023
Toelichting op de verwerking van de opbrengsten van het participatietraject Ontwikkelstrategie 2035
7 Keuzewijzer
Op 17-04-2023 is een keuzewijzer online gezet waarbij deelnemers door het beantwoorden van 10 vragen aan konden geven wat ze belangrijke elementen vonden van de Amsterdamse wijken van de toekomst. In totaal is deze keuzewijzer door 299 mensen ingevuld. In het schema hieronder staan de thema’s die in dit onderdeel van het participatietraject zijn opgehaald. Daarnaast staan er eventuele toelichtingen op deze thema’s, zoals een precisering per gebied of een kanttekening die bij dit thema geplaatst werd. Ten slotte staat er een toelichting op hoe deze thema’s terugkomen in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035. Thema’s
Toelichting
1. Investeer in bestaande woonbuurten.
De uitkomst van de keuzewijzer gaf aan dat, op basis van de antwoorden op de 10 vragen, de respondenten van de keuzewijzer de voorkeur geven aan het investeren in bestaande woonbuurten.
Hoe komt het terug in de conceptversie van de Ontwikkelstrategie 2035? De Ontwikkelstrategie 2035 zet in op het gebruik van verdichting als manier om (sociale) problematiek in bestaande buurten aan te pakken. Verdichting kan zo gebruikt worden als middel om bestaande buurten te verbeteren, zoals te lezen onder het kopje "Solidaire stad met kansen voor iedereen" op pagina 6. Ook onder het kopje "Complete stad, vitale buurten" op pagina's 7 en 8 wordt aandacht besteed aan het investeren in bestaande buurten, om zo de kwaliteiten en identiteiten van verschillende buurten te onderstrepen en voort te kunnen bouwen op bestaande successen. Verdichting is hierbij niet een doel op zich, maar een middel wat ingezet wordt om een buurt te verbeteren voor haar huidige en toekomstige bewoners, zoals te lezen onder het kopje "Ruimte voor buurtverbetering" op pagina's 14 en 15.