Eindverslag Amsterdam 750.pdf

’s Morgens werden in ARTIS officieel de eerste zonnepanelen aan de stad geschonken. Het cadeau van ING en Kroonenberg Groep werd door burgemeester Halsema ceremonieel in ontvangst genomen. ’s Middags werd Amsterdam in Motion, de grootste multimediale stadsmaquette ter wereld, officieel geopend in Cultuurdorp Westergas. Ook werden, in aanwezigheid van burgemeester Halsema en wethouder Van der Horst, ceremonieel de eerste van 750 jubileumbomen geplant, waarbij de eer ten deel viel aan het Martin Luther Kingpark in Zuid.

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

De Nationale Viering Amsterdam 750 De 750ste verjaardag van Amsterdam was niet alleen een bijzonder moment voor haar inwoners, maar ook voor al die mensen die buiten de stad wonen maar er wel werken, die de stad bezoeken voor cultuur, sport, een restaurantbezoek of om te winkelen. We zijn immers ook trotse hoofdstad van 18 miljoen inwoners van Nederland. Daaruit ontstond het plan voor de Nationale Viering Amsterdam 750; een groots slotakkoord van een bijzonder jaar en een handreiking aan Nederland, die het verhaal vertelt van de band die velen voelen met hun hoofdstad. Net als het Openingsconcert en het festival ‘Op de Ring!’ moest ook de Nationale Viering Europees worden aanbesteed. Drie gerenommeerde partijen dienden zich aan, waarbij producent Out Of The Rat Race het project gegund kreeg. Maar waar…? De zoektocht naar een geschikte locatie bleek weerbarstig. Door het min of meer samenvallen van de verjaardag met ADE waren alle geschikte locaties reeds bezet. Door een mogelijke samenwerking met Amsterdam Music Festival (AMF), een prominent onderdeel op de ADEagenda, kon de Nationale Viering eventueel in de Johan Cruijff Arena plaatsvinden. Maar omdat pas na de zomer bekend werd of Ajax eind oktober thuis zou moeten spelen, kon er niet vanuit worden gegaan dat er voldoende tijd was voor de opbouw van de Nationale Viering.

Kortom; er moest worden gezocht naar een creatieve oplossing, waarbij technische eisen aan de TVproductie, een capaciteit van ±2.000 aanwezigen en een binnenlocatie (vanwege risico op slecht weer) als randvoorwaarden werden gesteld. Ook de uitstraling van de plek en de bereikbaarheid voor bezoekers waren belangrijke factoren.

Uiteindelijk bleek alleen het Museumplein geschikt, vanwege de omvang van het terrein, de beschikbaarheid, goede bereikbaarheid en de iconische uitstraling. Voor dit evenement was een uitzonderingsbesluit op het locatieprofiel van het Museumplein nodig. In afstemming met de stadsdeelvoorzitter Zuid nam de burgemeester het besluit met daarin strikte voorwaarden omtrent een zo kort mogelijke opbouw en geluidsnormen. De vereiste vergunningen werden tijdig verleend. Opbouwfase In aanloop naar de verjaardag was van 14 t/m 27 oktober de buitenexpositie ‘Amsterdam. Voor Altijd...’ te zien rondom terrein van de Nationale Viering op het Museumplein. Ruim 500 leerlingen van scholen uit alle stadsdelen toonden hun wensen, ideeën en dromen voor de jarige stad. Samen vormden zij een kleurrijke slinger. Om de buurt goed te betrekken bij de Nationale Viering ontvingen bewoners in de omgeving van het Museumplein een bewonersbrief met een uitnodiging voor een informatiebijeenkomst. Door middel van loting maakten buurtbewoners kans op tickets voor de show. Voor de tickets was veel animo, net als voor de aangeboden rondleiding. Die laatste ging uiteindelijk niet door vanwege storm, waarna extra tickets beschikbaar werden gesteld voor buurtbewoners.

…en toen was het eindelijk zover Op het middenveld van het Museumplein werd in krap twee weken tijd een grote transparante koepeltent gebouwd, waar uiteindelijk het voorprogramma en de show plaatsvonden (samen ±2 uur). Omdat een voorontvangst voor alle 2.200 gasten in de tent niet mogelijk was, werden gelijktijdig in het Stedelijk Museum,

Producent Out Of The Rat Race kwam met het voorstel om

het Van Gogh Museum en de tent zelf gasten ontvangen. Het ging daarbij om gasten van het college, partners van Amsterdam 750, culturele instellingen en tal van

een tijdelijke locatie te bouwen, waarbij hun oog was gevallen op een bijzondere transparante koepeltent. Plaatsing in het Olympisch Stadion werd actief verkend. Voor de productie van de marathon bleek dit niet haalbaar, waardoor moest worden gezocht naar een nieuwe locatie.

Amsterdammers die zich als initiatiefnemers van programmering of als vrijwilligers hadden ingezet voor het jubileumjaar, bijvoorbeeld als lid van de Stem van 750 of tijdens het festival ‘Op de Ring!’. Ook directe omwonenden waren uitgenodigd. En uiteraard waren wij zeer vereerd met de aanwezigheid van Z.M. de Koning, H.M. Koningin Máxima en H.K.H. de Prinses van Oranje, de minister-president, voorzitters en leden van de Eerste- en Tweede Kamer, de Commissaris van de Koning van Noord49

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Holland en burgemeesters en wethouders van andere gemeenten. Voorafgaand aan de show was er voor pers volop gelegenheid om deelnemende artiesten en prominente aanwezigen te bevragen over de avond en de bijzondere gelegenheid. Ook werd met een speciale film het Nieuw Amsterdams Verbond aangeboden aan de stad. Een muzikale ode aan de jarige hoofdstad De show was opgebouwd uit twaalf acts, waarbij elke act telkens plaatsvond op het Museumplein (live) en een andere, bijzondere locatie in de stad (opgenomen). Hiervoor zijn in de weken voorafgaand aan het evenement op alle locaties vooropnames geweest, waarbij mag worden opgemerkt dat alle locaties buitengewoon constructief en enthousiast hebben meegewerkt aan de totstandkoming. Dankzij de magie van televisie ontstond voor de kijker en de aanwezigen op het Museumplein de illusie van live. Een breed scala aan artiesten trad op; van Maggie MacNeal met Kris Kross Amsterdam en Tabitha tot top-DJ Don Diablo met het Za-El Gospel Choir, van Willeke Alberti met Yves Berendse tot Stef Bos en Karsu. Elke act werd voorafgegaan door een reis door de tijd, gemaakt door een AI-kunstenaar, en een felicitatieboodschap van een bekende Nederlander namens één van de twaalf provincies. Daarmee werd actief de verbintenis tussen Amsterdam en de rest van Nederland gelegd. Holly Mae Brood en Daan Schuurmans presenteerden de avond.

De show eindigde met een ceremoniële druk op de kop van een ‘Amsterdammertje’ door Z.M. de Koning, in aanwezigheid van H.M. Koningin Máxima, H.K.H. de Prinses van Oranje en burgemeester Halsema. Daarmee lichtten de drie Andreaskruizen nog één keer op om het jubileum te

50

markeren en ontstak het vuurwerk, onder begeleiding van een jeugdkoor en de beroemde Shaffy Cantate, om te eindigen met de woorden: “Tot over 50 jaar!” Bijna 1,2 miljoen mensen keken via NPO1 naar de uitzending, verzorgd door de NOS, of uitgesteld via NPO Start. Vanuit het mediapartnership was bedongen dat AT5 ook de uitzending van de NOS mocht uitzenden. Daarmee werden zo’n 220.000 mensen bereikt die de show geheel of gedeeltelijk via de stadszender bekeken. Uit onderzoek nadien bleek dat ongeveer een derde van de inwoners van Amsterdam de hele show of delen daarvan had gezien en dat deze werd gewaardeerd met een 8. Na de afbouw van het evenement bleek er schade te zijn aan het gras op het Museumplein. De hevige regenval in aanloop naar het evenement heeft daarin tevens parten gespeeld. Er zijn afspraken gemaakt over het herstel hiervan. Samenwerking Het evenement kwam succesvol tot stand dankzij nauwe samenwerking tussen producent en programmabureau Amsterdam 750, de afdeling Externe Betrekkingen, Stadsdeel Zuid, de 12 locaties die in de show voorbijkwamen, OOV, politie, de NOS, het Stedelijk Museum, het Van Gogh Museum, tal van leveranciers, crew en de partners van Amsterdam 750. De gemeente heeft over het evenement geen klachten ontvangen, noch inhoudelijke klachten over de TVuitzending. Er is één WOO-verzoek ontvangen ten aanzien van het genodigdenbeleid.

De Nationale Viering heeft gezorgd voor verbinding en trots op de stad. Het evenement kreeg lovende recensies, o.a. in Het Parool en de Telegraaf.

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Bijlage 2: Sleutelprojecten

51

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

52

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Het Verhaal van Nederland: Amsterdam Portefeuille college:

Wethouder Moorman, wethouder Meliani

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

De vierdelige serie Het Verhaal van Nederland – Amsterdam, die vanaf 5 tot en met 26 februari 2025 op NPO 1 en NPO Start te zien was, belichtte de pioniers, migranten, dromers en doeners die hebben bijgedragen aan de groei en ontwikkeling van Amsterdam. De uitgelichte perioden waren cruciaal voor zowel de successen maar ook de tegenslagen van de stad, en hebben bijgedragen aan het unieke imago van een hoofdstad die al eeuwenlang wereldwijd tot de verbeelding spreekt. Bij de serie, die een drieluik vormt met het Verhaal van Nederland en het Verhaal van de Oranjes, hoort een podwalkserie door Amsterdam. In 11 zelfstandig te lopen wandelingen leert de wandelaar meer over de stad, het ontstaan, recente en verder weg gelegen geschiedenis, bewoners door de eeuwen heen en meer. De podwalks zijn mede mogelijk gemaakt door de gemeente Amsterdam en vormen een onderdeel van een totaalpakket; de serie zoals hierboven beschreven en een gedramatiseerde film speciaal voor scholieren op basis van de serie, mogelijk gemaakt door amsterdam&partners en Pathé, die de film gratis beschikbaar stelde voor scholieren. Een speciale filmavond voor genodigden vond plaats op 28 januari 2025 in Tuschinski.

Resultaten •

12.000 middelbare scholieren bezochten de filmvertoning op één van de vijf Pathé-locaties in de stad. Het filmbezoek werd aangeboden door Pathé en gecoördineerd door Young Impact. Aanvullend is de film op aanvraag getoond op 76 scholen en mbo-colleges, ook buiten Amsterdam.

•

Een podwalkserie als blijvend product. 11 wandelroutes blijven gratis beschikbaar en hebben een langdurige meerwaarde. De podwalks werden vooral gevonden door 45+ kijkers van de serie. Jongeren (15-30) maakten er relatief weinig gebruik van, gerichtere campagnes voor jongeren hadden wellicht kunnen helpen.

•

Hoge kijkcijfers voor de serie en een hoge waardering, waarbij de eerste aflevering 1.691 miljoen kijkers trok, aflevering 2 trok 1.7 miljoen kijkers en aflevering 3 en 4 rond de 1.4 miljoen kijkers.

•

De serie behoort tot de best bekeken programma’s van het voorjaar 2025. Het aantal streams per aflevering lag 30% hoger en wist daardoor een meer divers publiek te bereiken. De waardering (een 8,3) was hoog.

53

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

54

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Stadsarchief Amsterdam Portefeuille college:

Wethouder Groot Wassink

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

Het Stadsarchief besteedde uitgebreid aandacht aan het jubileumjaar, o.a. met een verjaardagsontbijt, de expositie Geboorte van de stad, de onthulling van de gezichtsreconstructie van ‘de eerste Amsterdammer’ en de onthulling van een speciale 750-editie van de Donald Duck. Met o.a. de onthulling van een gezichtsreconstructie van de eerste bekende Amsterdammer, die stierf tussen 1150 en 1215, pakte het Stadsarchief uit ter ere van het stadsjubileum. Deze ontdekking was te zien van 7 maart tot 6 juli 2025 in de tentoonstelling 'De geboorte van de stad: Op zoek naar middeleeuws Amsterdam'. Bezoekers van de tentoonstelling kregen daarnaast de kans om mee te beslissen over de naam van deze oudste Amsterdammer. Alewijn kreeg de meeste stemmen. In de tentoonstelling kon de bezoeker ontdekken hoe Amsterdam zich ontwikkelde van een kwetsbare nederzetting langs de Amstel tot een bloeiende havenstad. Naast deze bijzondere expositie over de middeleeuwen deed het Stadsarchief veel meer gedurende het jubileumjaar, waaronder een stadsontbijt voor Amsterdammers uit alle stadsdelen op 27 oktober 2024, de expositie 'Al die Amsterdamse mensen. Foto's 19701990' en de expo 'Eén club, Eén stad, Ajax Amsterdam'

Ter ere van Amsterdam 750 zijn de 50 vensters van de Canon van Amsterdam in 2025 herzien en geactualiseerd door een nieuwe, divers samengestelde, commissie. Er is een gratis Canonmagazine beschikbaar bij de Stadsloketten, bibliotheken en in het Stadsarchief. Het Stadsarchief heeft het contact met het programmabureau in de aanloop en tijdens het jubileumjaar als plezierig ervaren. Het ‘korte lijntje’ met het team gaf een sterke betrokkenheid. ‘Knap hoe het marketingkanon de stad motiveerde massaal mee te doen met het jubileumjaar.’ Het stadsarchief is blij met de relatie met de blijvende relatie met de mediapartners. Naast de complimenten geeft het Stadsarchief aan het onduidelijk te vinden wie er in aanmerking kwam voor subsidie. Resultaten, feiten en cijfers

•

De geboorte van de stad: 14.000 bezoekers en heel veel persaandacht voor de oudste Amsterdammer (bijna alle landelijke kranten, NOS op diverse tijdstippen, RTL Nieuws en zelfs een meme door Havermelkelite).

•

Het Stadsarchief noteerde een stijging van meer dan 60% in het aantal educatieve bezoekers, naar bijna 9.000 deelnemers. Dat was mede te danken aan de grote belangstelling van scholen voor de tentoonstelling De geboorte van de stad

•

Expo Al die Amsterdamse Mensen: recordaantal

over 125 jaar Ajax. Ook verschenen er meerdere publicaties bij het Stadsarchief, waaronder het Gouden Boekje ‘De schat van Amsterdam’ en een publicatie over middeleeuws Amsterdam bij de tentoonstelling De geboorte van de stad. Donald Duck bracht een speciale editie uit (nummer 43-2025) waarin de Ducks een avontuur beleefden in Amsterdam en onder andere het Stadsarchief bezochten voor onderzoek naar het ‘wolprivilege’. De cover van dit nummer werd onthuld in de Schatkamer van het Stadsarchief.

bezoekers Stadsarchief voor een tentoonstelling met ruim 33.500 tickets.

•

Meer bezoeken in de hal dan voorgaande jaren tijdens de haltentoonstelling Eén stad, één club, Ajax Amsterdam. Veel media-aandacht voor geweest, ook dankzij de inzet van de supportersvereniging van Ajax.

55

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

56

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

750xAmsterdam Portefeuille college:

Burgemeester, wethouder Groot Wassink

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

Met de 750 verhalen is een tijdsbeeld nagelaten voor de toekomst. Hoe kijken Amsterdammers in het jubileumjaar naar het verleden, het heden en de toekomst van onze stad? Deze vragen stonden centraal tijdens het ontstaan van het Verhalenproject. Op deze manier ontstond een plek voor verschillende perspectieven en onderbelichte verhalen. Door thema’s en inhoud te laten bepalen door Amsterdammers zelf en niet door de gemeente, komen de verhalen bottom-up/rechtstreeks uit de stad. 750 Amsterdamse verhalen zijn verzameld op de website amsterdam750.nl/verhalen. 750 verhalen waarbij meer dan duizend mensen direct betrokken zijn als auteur, video- of podcastmaker en hoofdpersoon. Over verleden, heden en toekomst. De thema’s zijn bedacht door bewoners (redactieraad, Stem van 750, initiatiefnemers). De exacte inhoud was altijd aan de makers zelf. Het programmabureau Amsterdam 750 heeft alleen gestuurd waar absoluut nodig, bijvoorbeeld in de vorm van eindredactie. Amsterdams (jong) talent is gestimuleerd door verhalen van kinderen, jongeren en studenten een prominente plek te geven. Eén van de voorbeelden is een mooie serie verhalen in samenwerking met het MBO. Sommige series zijn gemaakt door jonge professionals die hiervoor zijn betaald. Aan de organisatiekant hebben drie studentstagiairs een belangrijke bijdrage geleverd.

Blijvende nalatenschap is gecreëerd door de duurzame archivering van de 750 verhalen bij het Stadsarchief. Ook blijft de website zelf nog een aantal jaren in de lucht en is er, naar een idee van Young Impact, een verhalenbankje gekomen in het Vondelpark. Daarnaast wordt een Amsterdammertje uniek Amsterdammertje geschonken

aan het Amsterdam Museum ter nagedachtenis aan het jubileumjaar en als uitvloeisel van de tentoonstelling ‘750 Amsterdammertjes’ in sociëteit de Kring. Naast de 750 verhalen zijn ook de 750 Amsterdammertjes een blijvende nalatenschap. Nieuwe netwerken zijn gecreëerd door honderden verschillende partijen bij te laten dragen. Ook is er een gevoel van collectief ontstaan doordat mensen onderdeel zijn geworden van de 750 verhalen. Verhalenmakers deelden in groten getale hun eigen verhaal nog eens op de verjaardag van de stad. Verschillende netwerken zijn ingezet om veel verder te kunnen komen dan de reikwijdte van het programmabureau. Een bijzonder voorbeeld van een nieuw netwerk is de samenwerking met kunstenaar Anne Stooker, waardoor 750 verhalen en 750 Amsterdammertjes aan elkaar verbonden werden. Verhalen blijven hun weg vinden naar andere media zoals wijk- en buurtkranten. Ook zijn er berichten ontvangen dat de verhalen gebruikt worden voor college- en lesmateriaal. Feiten en cijfers •

420.000 bezochte pagina’s op de website.

•

750 verhalen en 750 Amsterdammertjes (kunstwerken).

•

Verhalenfestival Amsterdam Vertelt.

•

Drie verschillende tentoonstellingen.

• •

Verhalenbankje in het Vondelpark. Een Amsterdammertje (paaltje), geschonken aan het Amsterdam Museum.

•

Meer dan duizend mensen direct betrokken bij de totstandkoming.

57

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

58

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Vrijdenkersfestival Portefeuille college:

Burgemeester

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

Het Vrijdenkersfestival waarvoor lokale, nationale en internationale sprekers worden uitgenodigd, is bedoeld om blijvend aandacht te vragen voor het belang van vrijheid en grondrechten en het vergroten van de bewustwording daarvan. Het streven is steeds geweest om de doelgroep van het Vrijdenkersfestival te verbreden en om het festival uit te spreiden naar meerdere podia in de stad middels een creatieve, met inhoudelijk aansluitend randprogrammering. Resultaat in aanloop naar en tijdens het jubileumjaar Het Vrijdenkersfestival trapte af in 2020 met Celebrating Dissent, een bijeenkomst van afvalligen en atheïsten vanuit de hele wereld, opgezet met de Iraanse secularistische mensenrechtenactiviste en politica Maryam Namazie. Het festival werd geopend door burgemeester Femke Halsema met een vlammende speech. Vanaf 2021 tot en met 2025 heeft debatcentrum De Balie een reeks programma’s gerealiseerd rond vrijheid en grondrechten, telkens gekoppeld aan actuele internationale en nationale ontwikkelingen. In deze periode stond de versterking van het vrije woord en de vrijheid van meningsuiting centraal, zowel in de keuze van thema’s als in de selectie van sprekers en partners. In 2021 vormde Stadslucht maakt vrij het startpunt, een programma over de historische en actuele betekenis van vrijheid voor Amsterdam.

Tegen de Macht (2022) richtte zich vervolgens op vrijheidsstrijders en Russische dissidenten die zich verzetten tegen een totalitair regime. Met Queer Capital of the World? (2023) onderzocht De Balie samen met internationale kunstenaars, schrijvers, ontwerpers, filmmakers en politici in hoeverre Amsterdam nog altijd te beschouwen is als queer hoofdstad van de wereld. In 2024 werd stilgestaan bij de moord op Theo van Gogh en de vraag of de samenleving in staat is om met elkaar in gesprek te blijven. In 2025 lag de nadruk op het verbinden van internationale vrijdenkers met

Amsterdamse denkers en makers—met speciale aandacht voor mensen die de publieke dialoog verrijken door het bevragen van hun eigen aannames. Deze programmering vormde een samenhangende verkenning van kernwaarden die centraal staan in de verdediging en verbeelding van het vrije woord in Amsterdam. Uitvoering van gemeentelijke moties De programmering van 2021 gaf invulling aan motie nr. 1290 (Boomsma c.s.), ingediend naar aanleiding van de moord op de Franse leraar Samuel Paty. In datzelfde jaar namen raadsleden het initiatief voor het ontwikkelen van een reader voor scholieren over het vrijheidsbegrip in de democratische rechtsstaat, waarbij De Balie nauw was betrokken. In 2022 stond het Vrijdenkersfestival, onder de titel Tegen de Macht, in het teken van de oorlog in Oekraïne. Russische en Oekraïense intellectuelen die in ballingschap leven in West-Europa gingen met elkaar in gesprek over de gevolgen van het conflict voor burgers, media en kunst. In 2023 werd uitvoering gegeven aan motie nr. 639 (Van Dantzig), waarin het college werd opgeroepen aandacht te besteden aan Amsterdam als LHBTIQ+-vriendelijke stad in het kader van het stadsjubileum. De Balie programmeerde een festival waarin de positie van LHBTIQ+-gemeenschappen binnen én buiten Europa centraal stond.

Een publieke modeshow op het Leidseplein vormde een zichtbaar voorbeeld van de verbinding tussen kunst, mode en activisme. Vrijdenkersfestival 2024 en 2025 Tijdens het Vrijdenkersfestival in 2024 stond de herdenking van Theo van Gogh centraal, 20 jaar na de moord op de cinéast. In 2025 werd onder meer aandacht besteed aan de Amsterdamse vrijdenker Wilhelmina 59

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Drucker, boegbeeld van de eerste feministische golf en pleitbezorger van het vrouwenkiesrecht. Het internationale programmaonderdeel Writing in Times of Genocide bracht een binnen- en buitenlandse auteur samen in een gesprek over de betekenis van schrijven en storytelling in tijden van oorlog en genocide. De Balie verbond daarnaast de Amerikaanse feminist Roxane Gay met Nederlandse schrijvers om inhoudelijke kruisbestuiving te stimuleren. Een paaldansestafette op het Leidseplein, georganiseerd door sekswerkers in samenwerking met kunstenaar Jan Hoek, vormde een publieksgerichte toevoeging die de thematiek van autonomie en vrije ruimte verder versterkte. Spreiding en publieksbereik In 2025 is door een creatieve randprogrammering in vier stadsdelen (Centrum/De Balie, Noord/DAT!School, NieuwWest/Podium Mozaïek en Zuidoost/OSCAM) een bredere spreiding over Amsterdamse podia gerealiseerd. Dit heeft bijgedragen aan een grotere zichtbaarheid van het Vrijdenkersfestival en een meer divers publieksbereik. Inclusiviteit en betrokkenheid Gebleken is dat het festival erin is geslaagd om gemarginaliseerde groepen en mensen met afstand tot het publieke debat actief te betrekken bij zowel de ontwikkeling als de uitvoering van de programmering.

Voorbeelden hiervan zijn de modeshow van LHBTIQ+modeontwerper Papa Oyeyemi in 2023 en de paaldansestafette met sekswerkers in 2025, beide op het Leidseplein. Deze activiteiten hebben aantoonbaar bijgedragen aan een inclusieve en breed toegankelijke publieke dialoog over vrijheid. De Balie zou de samenwerking met de gemeente op het thema Vrijdenken graag voortzetten. Indien relevant in de toekomst: de gemeentelijke subsidiebeschikking eerder verlenen, gelet op de voorbereiding en planning van het Vrijdenkersfestival. De Balie is voornemens fondsen aan te vragen om het festival ook na Amsterdam 750 te continueren.

60

Resultaat Met de afwisselende programmering en selectie van sprekers uit binnen- en buitenland is aangesloten bij de historische traditie van Amsterdam als veilige haven voor andersdenkenden en afvalligen. Ook ontstond er samenwerking met andere culturele instellingen: Podium Mozaiëk, Muziekgebouw aan 't IJ, OSCAM en de DAT!School. De gemeenteraad is in 2021 actief betrokken geweest bij de eerste en tweede editie van het Vrijdenkersfestival door de samenstelling van een reader voor scholieren over het vrijheidsbegrip en het belang van onze grondrechten. In 2022 is de gemeenteraad betrokken geweest voor de uitvoering van de motie Van Dantzig. De (loco)burgemeester heeft iedere editie geopend met een speech. Het Vrijdenkersfestival trok een divers publiek bij specifieke programmaonderdelen. Zie ‘Publieke intellectuelen en Annie M.G. Schmidt’ (2025) over haar invloed als vrijdenker in de kleinkunst en literatuur. Dankzij de gelaagde programmering ontstonden er interessante discussies, ook bij polariserende onderdelen. In het kader van het Vrijdenkersfestival werden er spraakmakende creatieve uitingen gerealiseerd op het Leidseplein, waaronder de modeshow van ontwerpers uit de LHBTIQ+ gemeenschap (2023) en de paaldansestafette van sekswerkers (2025). Jaarlijks maakte De Balie een video rondom het Vrijdenkersfestival, waarin ze de stad verbonden met de programmering.

Elk programma werd gestreamd en was later terug te kijken via het YouTube-kanaal van De Balie. . Via het restaurant van De Balie werden bezoekers met elkaar in contact gebracht, zodat het vrijdenken niet alleen in de zaal plaatsvond, maar ook in het onderlinge maatschappelijke gesprek. Het debat kreeg bovendien een plek in de landelijke media, onder meer via een interview met Roxane Gay in Volkskrant Magazine en een opiniestuk van Femke Halsema in Het Parool.

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

61

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

62

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

De Groene Stelling Portefeuille college:

Wethouder Pels, wethouder Van der Horst

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

De Groene Stelling is een maatschappelijk initiatief voor een groen, toegankelijk, klimaatbestendig en productief landschap in de Metropoolregio Amsterdam tussen en rond de steden Haarlem, Hoofddorp, Amstelveen, Zaanstad, Beverwijk, Purmerend en Amsterdam. De Groene Stelling versterkt en vernieuwt het buitengebied en het ondernemerschap gericht op de toekomst. De Gezonde Stelling zet in op drie sporen: 1. 2. 3.

Gezond voedsel van dichtbij; Meer natuur en water; Betere toegankelijkheid en meer ruimte voor beleving.

•

In opdracht van het Collectief Natuurinclusief wordt een financiële analyse van opgaven en investeringskansen met betrekking tot water, groen en recreatie uitgevoerd. Financiële experts van publieke en private instellingen bezochten het gebied.

•

De Groene Stelling heeft de ‘Knoop in je zakdoek’ prijs gewonnen. Dit is een prijs van de gezamenlijke natuur- en milieuorganisaties in Noord-Holland voor initiatieven die ondersteuning en aandacht verdienen.

•

De RegioDeal MRA west Beter in Balans, met De Groene Stelling als één van de partners, is gestart. Het 4-jarige programma van Rijk en regio is gericht op versterking van groen en gezondheid in het westelijk deel van de MRA-regio. In totaal wordt er €40 mln door partijen geïnvesteerd.

•

Het Groene Filmfestival. In samenwerking met Pakhuis de Zwijger is in de stad en het buitengebied op 9 locaties een groen filmfestival georganiseerd. Hierbij werd een bestaande, professionele documentaire vertoond waarna er een gesprek plaatsvond over het groene

De Groene Stelling is een onafhankelijke stichting met ANBI status. Het doel voor het jubileumjaar was om diverse activiteiten te organiseren voor een breed publiek, inclusief kinderen, met als aandachtspunten bijvoorbeeld het creëren van smaak- en wandelroutes, het stimuleren van biodiversiteit en het produceren en afzetten van producten uit De Groene Stelling. Er zijn veel mooie resultaten geboekt, hieronder volgt een selectie daaruit:

• •

•

Het partnerschap is uitgebreid en versterkt tot 27 partijen. De samenwerking met de MRA en de gemeente Amsterdam is vormgegeven in concrete acties en voorstellen.

landschap rond de stad Amsterdam.

•

over de toekomst van het groene landschap als onderdeel van de ToekomstTiendaagse, in samenwerking met Pakhuis de Zwijger.

De gemeente Purmerend is officieel partner geworden en samen werken we aan concrete acties ten aanzien van voedsel, natuur en recreatie. In juli 2024 is bijvoorbeeld de officiële ANWB-route ‘De Groene Stelling – Beemster’ geopend.

Dialoogavond Tussen Stad en Land. Dialoogavond

•

BioBlitz De Groene Stelling. Tellen van planten en dieren aan de rand van de stad door bewoners. Voor bewustwording, activatie en ontwikkeling van data over voorkomende planten en dieren, als onderdeel van de Toekomst Tiendaagse. Door een recordaantal mensen zijn bijna 1.000 verschillende soorten wilde planten, dieren en 63

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

andere organismen geteld. De actie richtte zich op drie Amsterdamse ‘scheggen’ – de Amstelscheg, Brettenscheg en Diemerscheg – en betrok daarnaast de A10 tijdens het festival ‘Op de Ring!’. Hiermee werd niet alleen waardevolle data verzameld, maar ook het bewustzijn vergroot dat biodiversiteit óók in en rond de stad volop aanwezig is. De resultaten zijn 11 september 2025 aan wethouder Van der Horst aangeboden.

•

Smaakroute. Ontwikkeling en lancering van de SmaakRoute vanuit de stad het buitengebied in, tussen Amsterdam west en Haarlem. Dit is een initiatief in samenwerking met De Gezonde Stad.

•

Investeringsplatform voor meer bomen. Investeringstool voor het werven van private financiering voor het planten van meer bomen in en rond de stad.

•

Verjaardagsbos Op de Ring. Ontwikkeling en realisatie van het Bos op de Ring van Amsterdam 750. In samenwerking met vele partijen, onder andere gemeente Amsterdam, De Gezonde Stad, Trees for All en vele private investeerders.

In de periode na het jubileumjaar wordt er nog gewerkt aan:

64

•

Het planten van bomen in de MRA.

•

Het doorontwikkelen van het concept van het tijdelijke Bos op de Ring tot een meerjarig programma ‘Permanent Mobiel Bos’ (pop-up bos op diverse locaties in de stad) voor Amsterdam om het draagvlak voor een groene stad verder te versterken en te activeren.

•

Opening nieuwe SmaakRoute de stad uit.

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

65

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

66

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Amsterdam in Motion Portefeuille college:

Burgemeester, wethouder Scholtes

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

Amsterdam in Motion is een permanente innovatieve expositie die de toekomstige ontwikkeling van Amsterdam in relatie tot het heden en verleden vertelt, in

karakteristieken hebben de interesse doen ontstaan bij uiteenlopende partners om bij te dragen aan dit cadeau aan de stad. Curatie door het Amsterdam Museum geeft

een wervelende show van beeld en geluid. Centrale vragen hierbij zijn: hoe heeft Amsterdam zich ontwikkeld van een moerassig gebied tot de stad van nu en hoe wordt in de toekomst omgegaan met nieuwe uitdagingen zoals de energietransitie, de circulaire economie, digitalisering en klimaatadaptatie?

de expositie inhoudelijke legitimiteit.

Resultaat Op de 750ste verjaardag van de stad is Amsterdam in Motion, de grootste maquette expositie ter wereld, geopend. Het is een permanente expositie in een pand op het Westergasterrein die wordt geëxploiteerd door het Amsterdam Museum in opdracht van de Stichting Amsterdam Expo. Op de onderste verdieping van het pand wordt het publiek meegenomen in 800 jaar Amsterdam aan de hand van een multimediale show op de maquette van de stad. De show toont historie, verkeersstromen, woningaanbod, energievraagstukken, verbeeldingen van de diverse Amsterdamse bevolking, innovatie, etc. Op de bovenste verdieping loopt de bezoeker tussen gevels van Amsterdamse gebouwen langs negen Amsterdamse thema’s, zoals protest, mode, de haven, buurtplanning en Ajax.

Moderne bedrijfsvoering Amsterdam heeft nu op het Westergasterrein de grootste multimediale maquette ter wereld. Het Amsterdam Museum exploiteert de expositie permanent en biedt haar educatieprogramma aan op deze locatie. Eén van de partners financiert voor de eerste drie jaar gratis toegang voor jongeren tot 18 jaar. De expositie draagt bij aan de doelstelling van Westergas om cultuurpark te zijn. Time slots en expositieruimtes worden verhuurd aan bedrijven, instellingen en de gemeente. De expositie is mogelijk gemaakt door uiteenlopende partners, waaronder private schenkers. Feiten en cijfers •

Tientallen partners zijn bijeengebracht om dit cadeau aan de stad te financieren en te realiseren.

•

De totale kosten, inclusief verbouwing, liggen rond de €5 á 6 mln. Ook is een subsidie verworven binnen het programma Kansen voor West. Met deze subsidie wordt door Amsterdamse MKB bedrijven een regionale hub voor datadeling ontwikkeld. Deze maakt het voor MKB-bedrijven mogelijk om multimediaproducties te bouwen, waaronder drie objecten voor Amsterdam in Motion. Er is tweeënhalf jaar gewerkt aan de

Nieuwe verbindingen Een concreet, Amsterdams en ambitieus project dat cadeau werd gedaan aan de stad en zich mede richt op jonge Amsterdammers spreekt tot de verbeelding. Ook biedt de expositie de mogelijkheid voor partners om klanten, (personeels)leden of delegaties te ontvangen. Bovendien richt de expositie zich op de toekomst en maakt het gebruik van hedendaagse technologie. Deze

• •

totstandkoming van Amsterdam in Motion. De maquette is 200 m2 groot en heeft 30.000 gebouwen.

67

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

68

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

ToekomstTiendaagse Portefeuille college:

Burgemeester, college

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

Tijdens Amsterdam 750 keken we niet alleen terug, maar ook vooruit. Hoe ziet onze stad eruit in de toekomst? Wat eten we, hoe vervoeren we ons, hoe leven we samen en hoe is de stad ingericht? Tijdens de ToekomstTiendaagse van 12 tot en met 21 juni 2025 keken we vooruit, naar het Amsterdam van de toekomst. Meer dan 60 betrokken partijen hebben samen met programmabureau Amsterdam 750 de programmering voor de ToekomstTiendaagse vormgegeven. Deze partijen wilden niet alleen samen de ToekomstTiendaagse organiseren, maar ook nadrukkelijk Amsterdammers betrekken bij het nadenken over de toekomst. Deze tien dagen werden dan ook gezien als een springplank voor het samen verder werken aan een leefbaar Amsterdam in de toekomst. Inhoudelijke thema’s Samen met de betrokken partijen zijn in 2024 en 2025 verschillende werksessies georganiseerd. Het doel was om verbindingen te leggen, (nieuwe) samenwerkingen te stimuleren en tot inhoudelijke thema's te komen voor de ToekomstTiendaagse. Hieruit kwamen zes thema’s naar voren: de publieke ruimte van morgen, de sociale stad van morgen, bouwwerken van de toekomst, de economie van de toekomst, producten en diensten van morgen en de toekomst maken we samen.

Daarnaast werd het duidelijk op welke doelgroepen de partijen zich met name wilden richten: jongeren (personen die naar school gaan of een opleiding volgen), toekomstkenners (personen die beroepsmatig of uit persoonlijke interesse bovengemiddeld veel weten over de toekomst) en betrokken burgers (personen die zelf iets willen doen voor de toekomst, liefst op de korte termijn). Betrokken partijen Ruim 60 partijen/allianties droegen bij aan de ToekomstTiendaagse, onder anderen kennisinstituten,

maatschappelijke organisaties, culturele instellingen en verschillende gemeentelijke onderdelen. Zij hebben in verschillende (nieuwe) samenwerkingsverbanden gezorgd voor in totaal 90 programmaonderdelen, die zij uit eigen kracht, ambitie en middelen organiseerden. De activiteiten werden georganiseerd op ruim 75 verschillende locaties, verdeeld over alle stadsdelen en Weesp. Programmabureau Amsterdam 750 joeg aan en coördineerde de totstandkoming van de tiendaagse. Branding en communicatie Samen met amsterdam&partners werd er een grote campagne opgezet met abri's, peperbussen, advertenties en veel zichtbaarheid in de stad en online. Voor de branding van alle activiteiten was een digitale toolkit beschikbaar met een speciaal logo en gepersonaliseerde uitingen voor websites en social mediakanalen van de deelnemers. Daarnaast was er een leenkit met fysieke materialen voor de aankleding van events. Resultaat We blikken terug op een geslaagde ToekomstTiendaagse, vol inspiratie, ontmoetingen en toekomstgerichte energie! Dankzij de inzet, het enthousiasme en de samenwerking van de betrokken partijen, is de allereerste editie een succes geworden. Veel activiteiten trokken (veel) meer bezoekers dan verwacht en over meerdere activiteiten én nieuwe samenwerkingen is al besloten: dit krijgt een vervolg in 2026. De after-movie is te bekijken via deze link.

In een vervolgeditie zou meer aandacht kunnen worden besteed aan kleine initiatieven en scholen. Wat scholen betreft was het moment van de tiendaagse, half juni, niet optimaal vanwege de afronding van het schooljaar. Ook waren er partijen die vonden dat de ToekomstTiendaagse zich meer op beleid zou kunnen richten om meer diepgang te bereiken.

69

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Feiten en cijfers •

•

70

duurzaamheid. Daarnaast waren zij te spreken over de zichtbaarheid van de inspirerende en

85% van de betrokken partijen liet weten nieuwe samenwerkingen te zijn aangegaan rondom de ToekomstTiendaagse Meer dan de helft heeft tijdens de tiendaagse nieuwe doelgroepen weten te bereiken; 73% van de activiteiten was (goed) vol of uitverkocht

•

waardeerden de leenkit, ook in het kader van

90% van de deelnemende partijen maakte gebruik van de digitale toolkit. Partijen

•

goed voorbereide initiatieven. 60 partijen en allianties deden mee.

• •

90 programmaonderdelen. 75 locaties in alle stadsdelen en Weesp.

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

71

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

72

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Cruyff Street League Portefeuille college:

Wethouder Mbarki

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

De Cruyff Street League (CSL) had als doel jongeren van 10 tot en met 15 jaar uit heel Amsterdam meer te laten sporten en in beweging te brengen. De CSL richtte zich op het stimuleren van sportiviteit en respect, en het versterken van sociale verbindingen in de buurten. Daarnaast had het evenement als ambitie om Amsterdammers samen te brengen, lokale sportnetwerken te versterken en een blijvende sportieve traditie – een legacy – voor de stad te creëren. Samen met buursportpartijen, sponsoren en andere partners. De Cruyff Street League is een antwoord op een breed gedragen behoefte om het Amsterdams Straatvoetbaltoernooi nieuw leven in te blazen zowel onder Amsterdammers en bedrijven, als het college en de gemeenteraad met het initiatiefvoorstel van lid Khan van DENK. Resultaten

•

De eerste editie van de vernieuwde CSL was een groot succes.

•

Meer dan 3.000 jongeren deden mee aan het toernooi en circa 1.200 aan de FC Straattrainingen voorafgaand aan het toernooi. Twee derde van de deelnemers waren jongens, een derde meiden.

•

Ruim 3.000 toeschouwers bezochten de evenementen, waarvan 2.000 de finale op de Dam.

•

TIjdens de finale op De Dam was er een speciale wedstrijd voor het Ajax G-Team van Only Friends.

•

Vestigen van de naam Cruyff Street League, merkbekendheid en offline en online zichtbaarheid.

•

Het toernooi bracht jongeren, buurtsportorganisaties, maatschappelijke partners, sponsoren en ambassadeurs uit de hele stad samen, waaronder buursportpartijen uit alle stadsdelen, de sponsoren Rabobank, GASSAN

Diamonds, De Telegraaf en Voetbalshop.nl. En partners zoals de Abdelhak Nouri Foundation, Jeugdfonds Sport & Cultuur en Dock Jongerenwerk. Alle finalisten kregen een prachtige cadeau van Studio Wesseling: een eigen uniek stadsdeelshirt.

•

De CSL vergrootte de sportdeelname, versterkte lokale samenwerkingen en kreeg brede bekendheid binnen én buiten Amsterdam, waarmee een stevige basis is gelegd voor toekomstige edities.

•

Gemeente Amsterdam, Johan Cruyff Foundation en betrokken sponsoren hebben de ambitie om ook in 2026 de Cruyff Street League weer te laten plaatsvinden.

Voor de toekomst De eerste editie zorgde voor een groot bereik onder jongeren, de Dam als finalelocatie is een cadeau voor de deelnemende teams en de betrokkenheid en samenwerking van Johan Cruyff Foundation, sponsoren, partners en buurtsportpartijen is bijzonder. Daarom is het zaak om voor volgende edities te zorgen voor meer deelname van meiden en beginnende voetballers en een gelijkmatiger kwaliteit per stadsdeel. Er waren grote verschillen in organisatie en opzet van voorrondes en stadsdeelfinales. Meer afstemming en ondersteuning per stadsdeel is wenselijk, net als één aanspreekpunt per stadsdeel. Het blijvend verbinden van sponsoren aan het toernooi en mogelijk uitbreiding van sponsoren kan zorgen voor meer stabiliteit. Feiten en cijfers

• • • •

3.000 deelnemers aan het toernooi; 1.200 deelnemers aan de trainingen; 3.000 toeschouwers; 10 bekende voetballers als ambassadeurs betrokken bij het toernooi 73

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

74

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Iconen van de Stad Portefeuille college:

Wethouder Mbarki

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

‘Iconen van de Stad’ is een talentontwikkelingsprogramma voor Amsterdamse mbo-studenten, opgericht en georganiseerd in het kader van 750 jaar

Ook in 2026 zal het programma doorgaan. Voor daarna is het van belang om te kijken naar de structurele inbedding van het programma. Kan het programma draaien zonder

Amsterdam. Het doel is om studenten via bedrijfsbezoeken, trainingen en netwerkevents inzicht te geven in de Amsterdamse arbeidsmarkt en hun eigen talenten. Het programma richt zich op ervaringsgericht leren, persoonlijke groei en het versterken van netwerken tussen mbo-studenten, het onderwijs en het bedrijfsleven. Het is een initiatief van de gemeente Amsterdam en lokale bedrijven, verenigd in de Metropool Amsterdam Club en het Amsterdamse mbo. Het programma is uitgevoerd door het ROC van Amsterdam-Flevoland en amsterdam&partners.

financiële ondersteuning vanuit de MBO-Agenda is daarbij een relevante vraag. Ook is het belangrijk om nauw contact te houden met de studenten na de aanmelding, om de kans op no show of uitval zo klein mogelijk te houden. Impressies uit het jubileumjaar: 1.

Sterke betrokkenheid van 32 unieke bedrijven en groeiend enthousiasme in het bedrijfsleven.

2.

Studenten toonden zichtbare groei in zelfvertrouwen, netwerkvaardigheden en loopbaanoriëntatie.

Resultaat Amsterdams (jong) talent stimuleren: 95 studenten namen deel aan twee edities. Studenten kregen trainingen in personal branding en netwerken, vonden stages en bijbanen, en toonden zichtbare persoonlijke groei. Blijvende nalatenschap realiseren: Het programma heeft geleid tot structurele samenwerkingen met 28 bedrijven (waaronder Carré, het Van Gogh Museum, NEMO, JC Decaux, het Rijksmuseum, de Rabobank). Vanwege het succes, zal het programma door subsidie uit de MBOAgenda, in ieder geval tot en met juli 2027 georganiseerd worden. Het doel is dat het programma ingebed wordt in het Amsterdamse mbo. Nieuwe netwerken creëren: Studenten vergrootten hun professionele netwerk via events, LinkedIn en deelname aan bedrijfsbezoeken. Bedrijven hebben hun maatschappelijke betrokkenheid vergroot en zien het programma als waardevol platform voor verbinding tussen het bedrijfsleven en mbo-studenten die hun toekomstige werknemers kunnen zijn.

3.

Succesvolle inzet van studentrollen (reporter, peercoach, mediamaker) leidde tot eigenaarschap en trots.

4.

Studenten hebben waardevolle contacten opgedaan, waardoor ze een stage of bijbaan hebben verkregen. Het programma leidt dus niet alleen tot ontwikkeling van vaardigheden, maar biedt ook toekomstperspectief.

Feiten en cijfers

•

Twee edities met in totaal 100 deelnemende studenten van het ROC van AmsterdamFlevoland, het Mediacollege Amsterdam en het Hout- en Meubileringscollege.

•

32 unieke bedrijven deden mee aan het programma.

•

Diverse studentrollen tijdens het programma: 10 studenten waren reporters (±21 video’s per editie), 8 peercoaches, 5 impactmakers en 8 mediastudenten. 75

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

76

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Week van het Vakmanschap Portefeuille college:

Wethouder Mbarki

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

De ‘Week van het Vakmanschap’ vond plaats van 17 tot en met 21 maart 2025. Het was een initiatief van het ROC van Amsterdam – Flevoland dat ter ere van Amsterdam 750 voor het eerst is georganiseerd. De week eindigde met ‘Skills the Finals’, het grootste, jaarlijkse evenement voor loopbaanoriëntatie dat dit jaar in de jarige hoofdstad plaatsvond. De week stond volledig in het teken van zien, doen en ervaren van vakmanschap. Via bedrijfsbezoeken, workshops en activiteiten bij Amsterdamse organisaties, ontdekten de deelnemers waar hun talenten liggen en hoe waardevol vakmanschap is voor de stad. Hiermee was het ook een viering van Amsterdams talent en hun toekomst. Beoogd resultaat:

•

Jongeren inspireren om trots te zijn op vakmanschap en het mbo.

•

Een verbinding maken tussen het onderwijs, het bedrijfsleven en de stad in het kader van Amsterdam 750.

•

Een stevig fundament leggen voor een jaarlijks terugkerend evenement rond Amsterdams vakmanschap.

•

De week heeft de waardering voor vakmanschap en het mbo zichtbaar gemaakt binnen het jubileumjaar Amsterdam 750.

•

Er is een herkenbare visuele identiteit ontwikkeld die onderdeel wordt van toekomstige edities.

•

De samenwerking tussen het onderwijs, bedrijfsleven en de gemeente vormt een structureel netwerk dat blijft bestaan ná 2025.

•

Een verdere, landelijke uitrol heeft potentie en wordt gesteund door de MBO Raad, SBB, WorldSkills NL, OCW, VNO-NCW en Techniek Nederland.

Nieuwe netwerken creëren

•

Verschillende Amsterdamse organisaties en bedrijven sloten zich aan bij de ‘Week van het Vakmanschap’, zoals het GVB, Waternet, GASSAN Diamonds, Damen Shiprepair en het AMC.

•

De landelijke media-aandacht over het tekort aan vakmensen, gaf de stad een podium om haar trots op vakmanschap en mbo-talent uit te dragen.

•

De samenwerking tussen Amsterdamse mbo-

Resultaat Amsterdams (jong) talent stimuleren:

•

•

35 bedrijven organiseerden tijdens de ‘Week van het Vakmanschap’ activiteiten voor leerlingen van 10 Amsterdamse VO-scholen. Ruim 4000 leerlingen van 35 Amsterdamse VOscholen bezochten ‘Skills the Finals’ in de RAI, het slotevent van de ‘Week van het Vakmanschap’. En voor het eerst deden 944 basisschoolleerlingen van 20 Amsterdamse scholen mee.

Blijvende nalatenschappen realiseren:

scholen werd verder versterkt met het ontwikkelen van een gezamenlijke programmering. Hoe verder De eerste editie van de ‘Week van het Vakmanschap’ in Amsterdam zorgde voor een sterke verbinding tussen het onderwijs, het bedrijfsleven en de gemeente. De professionele communicatiecampagne en het gebruik van het Amsterdam 750-netwerk zorgden voor een stevig en herkenbaar merk. Het verdient voor de toekomst

77

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

aanbeveling om gebruik te maken van bestaande stedelijke netwerken (MAC Amsterdam, JINC, TechniekPact, Zorgpact, House of Hospitality) om meer sectoren en bedrijven te betrekken. Ook is de verstandig lokale activiteiten beter te spreiden ten opzichte van ‘Skills the Finals’, zodat meer bedrijven en scholen actief kunnen deelnemen.

78

Feiten en cijfers •

35 activiteiten, door bedrijven georganiseerd en aangeboden.

•

10 middelbare scholen namen deel aan de activiteiten, naast de 35 middelbare scholen en 20 basisscholen die ‘Skills the Finals’ bezochten.

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

79

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

80

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

50 jaar Kwaku Portefeuille college:

Wethouder Meliani

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

In 2025 vierde het Kwaku Summer Festival zijn vijftigjarig jubileum. Een mijlpaal voor een evenement dat in 1975 begon als een bescheiden voetbaltoernooi in de Bijlmer en is uitgegroeid tot een van de grootste en meest invloedrijke multiculturele festivals van Nederland. Vier weekenden lang bood het Nelson Mandelapark ruimte aan muziek, sport, debat, dans en ontmoeting. Op de verschillende podia schitteren lokaal, nationaal en internationaal talent en werden diverse culturele communities gevierd door middel van speciale programma’s en themadagen. Het jubileumprogramma werd geopend met een speciaal concert op zaterdag 12 juli door het Nederlands Blazers Ensemble met Denise Jannah, Gregory Albertzoon (Shaggy) en Gerson Main. Een andere bijzondere muzikale jubileumact was de tribute aan Surinaamse ster Lieve Hugo, uitgevoerd door Trafassi Extended met Sisters of Southeast (Velorisa Yorks, Sherifa Yorks en Cheyenne Toney). In het Bijlmerparktheater werden onder leiding van Noraly Beyer verhalen opgehaald over 50 jaar Kwaku. Het speciale programma kreeg de naam Kwaku Swit’ Baka’ na Tori. Een van de oprichters, Roy Groenberg (Kaikusi), en bezoeker van het eerste uur Guilly Koster vertelden over het allereerste begin. Lilian Panka en Euridice Baumgart, oud-voetballers van het Kwaku-dameselftal, vertelden over de beginjaren en de belangrijke rol van het voetbal.

ondernemerschap, innovatie en culturele waarde. Sprekers waren onder meer Fatima Elatik (Patta Academy), Graciella Hunsel (ZoJazz Stage), Siomara de Getrouwe (Ondernemerswinkel) en Tony Roodenburg Boakye (Common Culture). Er was ook een samenwerking met Innofest, een organisatie die ondernemers de kans biedt om slimme oplossingen in de praktijk te testen en zo technologische en maatschappelijke innovatie te stimuleren. Dit soort partnerschappen benadrukken dat Kwaku niet alleen een festival is, maar ook een platform voor (sociaal) ondernemerschap en community leadership. Toekomst Om Kwaku te laten voortbestaan is het relevant om blijvend te investeren zodat het festival, dat in 2025 zijn 50-jarig jubileum vierde, ook de komende 50 jaar als uniek en verbindend evenement kan blijven voortbestaan. Mobiliteit& parkeren blijven belangrijke aandachtspunten door de ligging van het festival. Resultaten •

Op 1 augustus werd het festival door de gemeente geëerd met de Jubileumpenning, uitgereikt door burgemeester

•

Femke Halsema. De jubileumeditie werd feestelijk afgesloten met de populaire kaskawi- en kawina-bands La Rouge en Aptijt en een vuurwerkshow.

•

Naast de jubileumactiviteiten startte het Kwaku Summer Festival een nieuw traject met de Rabobank: Rabo Business Beats, een reeks bijeenkomsten waarin ondernemers uit Zuidoost spraken over maatschappelijk verantwoord

De economische spin-off van het festival geeft een impuls aan de lokale economie. Bovendien zorgen de inkomsten van de Friday Night Concerts ervoor dat lokaal talent geprogrammeerd kan worden met een gage volgens de richtlijnen. De Kwaku Roze Zondag, die ruimte biedt voor de LHBTQIA+ gemeenschap binnen de Surinaamse, Caribische en bredere diaspora – groepen die historisch gezien minder zichtbaar waren binnen deze context – werd dit jaar inhoudelijk sterker en beter geïntegreerd op het gebied van programmering. Dit werd gedaan in samenwerking met de Mikel Haman Foundation en Queer Amsterdam.

81

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

•

•

Door samenwerking met Stadspas en gratis toegang tot 12 jaar blijft het festival toegankelijk voor gezinnen en families. De samenwerking met een brede coalitie aan sportieve, sociaal-maatschappelijke en culturele partners, variërend van lokaal (bijvoorbeeld De Kazerne en Foundation), Stedelijk (Patta Academy en 3x3 Unites) tot aan landelijk (Innofest en Rabobank). Dit draagt bij aan een inclusief programma en maatschappelijke betrokkenheid.

•

82

Een festival waar cultuurverschillen worden getoond, gevierd en geëerd, wat belangrijk is in het huidige politieke klimaat.

Feiten en cijfers •

128 grote en kleinere standhouders aan hebben deelgenomen;

•

150 acts op Kwaku’s drie eigen podia geprogrammeerd;

•

177 acts in de programmatenten van grote standhouders;

•

Er zijn 48 voetbalwedstrijden gespeeld en ondersteund met tientallen sport clinics;

•

Kwaku heeft meer dan 15 structurele meerjarige samenwerkingspartners; Kwaku Summer Festival 2025 is bezocht door

•

142.332 bezoekers van alle leeftijden en achtergronden.

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

83

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

84

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

50 jaar TCS Amsterdam Marathon Portefeuille college:

Wethouder Mbarki

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

De TCS Amsterdam Marathon had als doel om zoveel mogelijk mensen — van jong tot oud, van recreatieve lopers tot (inter)nationale topsporters — in beweging te brengen en samen te laten genieten van een sportief en feestelijk evenement in de hoofdstad. De marathon fungeerde als verbindend platform voor sport, cultuur en gemeenschap, waarbij deelnemers, vrijwilligers, partners en toeschouwers samen de marathon én de stad vieren. TCS Amsterdam Marathon wilde een grootschalige sportbeleving creëren vanwege het 50-jarige jubileum van de marathon en de 750ste verjaardag van Amsterdam. Een evenement met internationale allure, waarbij de nadruk lag op inclusiviteit, vitaliteit en stadsverbinding. Resultaat De organisatie kijk terug op een geslaagde jubileumeditie. De marathon trok duizenden deelnemers en toeschouwers en wist een breed publiek te bereiken via zowel fysieke aanwezigheid, als online zichtbaarheid. Er was een uitgebreid weekendprogramma met onderdelen zoals de Kids Run, Heroes Run, TCS 7,5 km en een halve en hele marathon. Er zijn meer Amsterdammers dan ooit actief betrokken geweest. De doelgroep — variërend van jonge sporters tot ervaren hardlopers en supporters — voelde zich aangesproken en vertegenwoordigd. Voor de toekomst verdient het aanbeveling om bredere samenwerkingen met scholen in

De samenwerking met de huidige partners én nieuwe partners zoals het GVB, TrainMore en de lokale horeca langs het parcours droeg bij aan een positieve, inclusieve sfeer. De zichtbaarheid van het evenement is sterk gegroeid via sociale media met een duidelijke internationale uitstraling. De organisatie en inzet met en door vrijwilligers verliep soepel, wat bijdroeg aan een veilige en gastvrije beleving voor alle deelnemers. Er was samenwerking met goede doelen zoals Cancer Center Amsterdam (recordopbrengst van €1,6 mln) en Jeugdfonds Sport Amsterdam. Feiten en cijfers

•

Ruim 60.000 deelnemers verdeeld over alle onderdelen;

•

Aanzienlijk meer bezoekers in zowel het Olympisch Stadion, als langs het parcours;

•

1.700 vrijwilligers;

•

Instagram: 28.112 volgers (groei sinds opening inschrijving vorig jaar);

•

Best performing reel pre-event: CGI Rijksmuseum reel: 113.000 views;

•

Best performing reel event weekend: Male

Amsterdam aan te gaan. Dankzij het weekendprogramma zijn meer mensen dan ooit in beweging gebracht: van kinderen tot sporters met een beperking en van fanatieke lopers tot enthousiaste supporters.

winner: 264.000 views;

•

TikTok: +2.572 nieuwe volgers sinds de start van de wervingscampagne 2025.

85

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

86

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

50 jaar SAIL Amsterdam Portefeuille college:

Burgemeester, wethouder Mbarki

Programmalijn:

Programmalijn-overstijgend • Het verleden • De toekomst • Samen maken we de stad

Aansluiting uitgangspunten:

(Lokaal) jong talent stimuleren • Blijvende nalatenschappen • Nieuwe verbindingen

De stichting SAIL Amsterdam is op dit moment nog bezig met de evaluatie van de editie 2025. Onderdeel daarvan zal een Impact Report zijn waar door middel van de Global Sustainable Enterprise Standaard (GSES) de impact van SAIL Amsterdam in kaart zal worden gebracht. Deze uitgebreide evaluatie zal naar verwachting aan het einde van het eerste kwartaal 2026 afgerond zijn. Voor SAIL Amsterdam 2025 gold een driedubbel jubileum: 50 jaar SAIL, de 10e editie en SAIL als onderdeel van de viering van Amsterdam 750 jaar. SAIL wordt georganiseerd door de stichting SAIL Amsterdam. De stad en ook de haven van Amsterdam zijn hosting partners van SAIL. Uiteindelijk is het een breed netwerk van partners geweest die deze editie van SAIL met als thema “United by Waves” mogelijk heeft gemaakt. SAIL 2025 vond plaats van 20-24 augustus. Vanwege de coronapandemie kon de editie in 2020 niet doorgaan, dus het was 10 jaar geleden dat SAIL voor het laatst plaatsvond. In de tussenliggende jaren heeft de stichting SAIL langs drie programmalijnen de maatschappelijke impact van SAIL heel bewust willen vergroten: inclusie, talentontwikkeling en duurzaamheid. Het werken langs deze lijnen heeft bestaande relaties geactiveerd, nieuwe relaties doen ontstaan en is in de aanloop naar én tijdens SAIL 2025 tastbaar geworden in tal van nieuwe projecten en programmaonderdelen.

SAIL het grootste vrij toegankelijke evenement van Nederland. Met haar maritieme en open karakter heeft het evenement internationaal maar ook lokale een grote aantrekkingskracht. De eerste dag startte met de SAIL-In Parade, waarin de tall ships afkomstig uit alle delen van wereld de sluis bij IJmuiden uit voeren, het Noordzeekanaal op richting Amsterdam. Voor de programmering in Amsterdam is gewerkt met de indeling in de zogenoemde Oceanen. Het hart van SAIL was de Oranje oceaan waarin de tall ships lagen afgemeerd en vijf

andere oceanen zijn thematisch geprogrammeerd. Zo was de Rode Oceaan vanaf het Oosterdok met het Scheepvaartmuseum en het Marine terrein de ‘Huiskamer van SAIL’. De Witte Oceaan, rondom Eye, het gebied met een Young & Urban programmering en de Groene Oceaan op het NDSM-terrein de Oceaan met een toekomstgericht programma: Navigating the future. De indeling in Oceanen zorgden naast de breedte in de programmering ook voor de spreiding van publiek wat gelet op de grote aantrekkingskracht ook nodig was om de publieksstromen in goede banen te leiden. Op de vijfde dag sloot SAIL af met de SAIL-Out Parade waarin de tall ships begeleid door duizenden bootjes en vele mensen aan de wal werden uitgezwaaid voordat zij weer het ruime sop kozen. Resultaten SAIL 2025 is heel positief ontvangen door de naar schatting 2.5 miljoen bezoekers. De stad was vijf dagen lang daadwerkelijk “United by Waves”. De sfeer was voor veel bezoekers magisch, de waardering die uit het bezoekersonderzoek komt is een 8,7 en dat is ongekend hoog voor een evenement van deze omvang. SAIL 2025 was druk, maar die drukte bleek goed beheersbaar, door de spreiding in programmering en de maatregelen die zijn ingezet om de bezoekersstromen te begeleiden. Ook de maatregelen om de overlast te beperken voor bewoners, bedrijven en instellingen in de directe omgeving van het evenement hebben hun werk gedaan.

Tijdens SAIL biedt Amsterdam als stad aan IJ een prachtig decor voor de honderdduizenden dagelijkse bezoekers. De IJ-oevers bleken tijdens deze editie een stuk beter geschikt dan 10 jaar geleden om deze aantallen bezoekers te faciliteren. Met name de achterkant van Amsterdam CS bleek met uitsluitend wandelaars een enorme aanwinst als evenementenlocatie. SAIL 2025 is zonder noemenswaardige incidenten verlopen.

dagen lang vrij toegankelijk konden worden bezocht. De 87

EINDVERSLAG JUBILEUMJAAR AMSTERDAM 750

Feiten en cijfers

•

2,5 miljoen bezoekers over 5 dagen SAIL Amsterdam;

•

Circa 200 programmaonderdelen verdeeld over vijf oceanen;

•

Enorm mediabereik met meer dan 3 miljard “clicks” en 215.000 downloads van de SAIL-app;

•

88

Meer dan 15.000 deelnemers aan de SAIL Kids Club;

•

3.500 werkervaringsplaatsen bij SAIL in de tussenliggende jaren voor studenten van de hogeschool;