Eindrapportage 2023 OD NZKG.pdf

25

26

Bezwaar en beroep De steeds intensievere menging van functies, de steeds mondigere inwoners, de toenemende aandacht van de pers en de toenemende juridisering bij procedures zorgt al jaren voor een toename van het aantal complexe bezwaar- en beroepzaken dat de OD NZKG behandelt. Het toepassen van de zogenoemde ‘informele aanpak’ met als doel om in gesprek te gaan met de bezwaarmaker en een langdurige en onnodige juridische procedure te voorkomen, zorgt er juist voor dat er minder bezwaar- en beroepszaken hoeven te worden gevoerd. Voor 2023 is een forse stijging van het aantal bezwaar- en beroepszaken begroot voor de provincie NoordHolland. Deze hebben voornamelijk te maken met zaken rond Tata. WOO en actieve openbaarmaking In 2023 is de OD gestart met het project om informatie actiever te gaan openbaren. Vanaf maart 2023 is een projectleider gestart en deze inventariseert alle lopende projecten en zal in samenhang daarmee gaan toewerken naar actieve openbaarmaking van documenten. Het proces rondom het realiseren van een cultuurverandering van de medewerkers wordt in dit plan meegenomen. We werken hard aan de ontwikkeling van de Woo-straat, die begin 2024 wordt afgerond, waarbij meer handelingen automatisch kunnen worden afgehandeld en waarbij een geautomatiseerd overzicht van de documenten die onder het verzoek vallen, wordt opgeleverd.

Dit zal de medewerkers veel tijdswinst opleveren. In 2023 zijn er 62 Woo-verzoeken binnengekomen bij de OD. Meer dan voorgaande jaren. De Woo-verzoeken worden ook steeds omvangrijker, vooral op het Tatadossier. Opvallend is dat men vaker na afhandeling van een Woo-verzoek, een nieuw verzoek indient. Tevens wordt er nog gewerkt aan omvangrijke verzoeken van voorgaande jaren. Gezien deze toenemende druk is het team uitgebreid en dusdanig verstevigd. Uitvoering van taken in het kader van de wet Bibob Door de OD wordt de wet Bevordering Integriteitsbeoordelingen Openbaar Bestuur (Bibob) toegepast op aanvragen voor omgevingsvergunningen voor de activiteiten Bouw en Milieu. De Bibob helpt voorkomen dat de overheid voor het verlenen van vergunningen criminele organisaties faciliteert. Er wordt ingegrepen wanneer blijkt dat een vergunning structureel wordt misbruikt voor het plegen van strafbare feiten. In het laatste kwartaal van 2023 heeft de Bibob-afdeling een volledige bezetting weten te bereiken. Er zijn meer Bibob-adviezen verstrekt dan in de voorgaande jaren, met name bij gemeente Amsterdam en ook wel Haarlemmermeer is dit zichtbaar. Informatie en Meldingen De behandeling van overlastmeldingen heeft voortdurend onze aandacht.

De aanbevelingen in het rapport van de Randstedelijke Rekenkamer, de opdracht van het bestuurlijk overleg industrie en gezondheid en onze ambitie om meer samenlevingsgericht te werken zijn hiervoor belangrijke prikkels. We willen graag de behandeling van overlastmeldingen verbeteren zodat dit proces beter aansluit bij de verwachtingen van de omgeving. Dit betekent een doorontwikkeling op één van de belangrijkste onderwerpen uit de Strategische Agenda: het samenlevingsgericht werken. Op basis van het advies van Deloitte is er besloten tot het oprichten van een nieuw team in 2023. Het team Informatie en Meldingen, dat naar buiten toe is gericht, zorgt voor een efficiëntieslag door het combineren van frontoffice en backoffice. Door de krapte op de arbeidsmarkt heeft het langer geduurd om het team op volle sterkte te krijgen. Het team is verantwoordelijk voor de intake en afhandeling van overlastmeldingen en 17.2 meldingen. Ten opzichte van 2022 waar ruim 5.100 overlast meldingen binnen­ kwamen, is er een klein toename van 75 meldingen in het afgelopen jaar 2023. Voor de Ongewone voorvallen werden in 2022 ruim 2.500 meldingen gedaan en in 2023 waren dit er 2.425.

Jaarstukken 2023

27

Consignatiedienst De consignatiedienst staat het gehele jaar 24/7 klaar om onze expertise in te brengen bij incidenten, calamiteiten en crises voor de opdrachtgevers in ons werkgebied. Daarnaast brengen wij onze kennis in bij beleidstukken ten dienste van de veiligheidsregio’s in onze regio. De geconsigneerden zijn allen opgeleid en volgen jaarlijks de trainingen om goed voorbereid te zijn op de samenwerking met andere hulporganisaties binnen een crisis. In 2023 zijn taken van de gemeente Amsterdam naar de veiligheidsregio Amsterdam Amstelland (VrAA) overgedragen. Daarmee opereert de VrAA op dezelfde wijze als andere veiligheidsregio’s. Voor de ODNZKG heeft dit tot gevolg dat wij als verantwoordelijke voor Omgevingszorg net als bij andere veiligheidsregio’s onderdeel zijn van Bevolkingszorg waar wij bij de gemeente Amsterdam een eigen kolom waren. Deze structuurwijziging heeft geen invloed op de taken die wij uitvoeren evenals voor de inbreng in de beleidstukken. Overlastmeldingen De consignatiedienst behandelt (overlast)meldingen buiten kantoortijden en burgers weten ons hiervoor steeds beter en vaker te vinden. Ons meldingssysteem is ingericht om hier adequaat te kunnen reageren. Het aantal incidenten en ongewone voorvallen nemen jaar op jaar toe en dit zorgt ervoor de we meer uren maken dan begroot.

De cijfers over 2023; incidenten 71 (2022:66); ongewone voorvallen BRZO/IPPC 1217 (2022: 992). Daarnaast 361 meldingen varend ontgassen; 23 drugs-gerelateerde dumps en 96 branden. Omgevingswet (Ow) en Wet kwaliteitsborging (Wkb) 2023 bleek het laatste jaar voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Toen daarover in de herfst zekerheid kwam, verdubbelden de toch al aanzienlijke inspanningen bij de OD en onze ketenpartners. Zo hebben alle medewerkers van OD NZKG één- of meerdaagse trainingen gevolgd. De werkprocessen en sjablonen zijn aangepast aan de nieuwe regelingen en tot aan het einde van het jaar zijn er nog aanpassingen gedaan omdat het landelijke DSO. In 2023 is er een begin gemaakt met het identificeren en opnemen van milieubelastende activiteiten in ons bedrijvenbestand. De ingewikkelde overdracht van bodemtaken van de provincie naar de gemeenten heeft veel inzet van de medewerkers gevraagd. We hebben gestimuleerd dat alle ketenpartners in het NZKG een gezamenlijke set samenwerkingsafpraken hebben gemaakt; het Algemeen Bestuur heeft hier in december mee ingestemd. Landelijk hebben we invloed uitgeoefend op de nieuwe regels, het nieuwe Digitaal stelsel Omgevingswet en op de financiële gevolgen voor de decentrale overheden van deze ingrijpende wijziging van het omgevingsrecht.

Op het product Omgevingswet advies uren zijn in 2023 in totaal 5.954 uren geschreven, de meeste in het laatste kwartaal toen de invoering van de Omgevings­ wet per 1 januari 2024 eindelijk zeker was. Dit is iets meer dan de begrote 5.200 uren. Bij alle opdrachtgevers hebben we adviezen gegeven op producten als de omgevingsvisie, omgevingsplan en/of omgevingsverordening. Voor de Provincie Noord-Holland was substantieel meer inzet nodig als gevolg van de ingewikkelde overdracht van de bodemtaken van de provincie naar de gemeenten en door de inzet voor de regionale samenwerkingsafspraken. De voorbereidingen legden, net als vorige jaren, een onevenredig beslag op vele reguliere uren en budgetten, zoals die voor training en onderwijs en op het team Processen & Informatisering.

28

Milieubelastende activiteiten (MBA’s) Met de Omgevingswet wijzigt de grondslag van de milieuregulering van het begrip ‘inrichting’ naar het begrip ‘milieubelastende activiteit (mba)’. De omzetting van de inrichtingen naar de mba’s wordt projectmatig opgepakt in de periode 2023 t/m 2025. Op basis van de ODNL-handreiking werd in 2023 een werkwijze ontworpen, in pilots getest en waar nodig bijgesteld. Vanaf de zomer 2023 werd de aanpak breed uitgezet in de organisatie. In 2023 zijn: • Voor 9.778 inrichtingen de mba’s semiautomatisch toegevoegd aan het bedrijven­ bestand (branches, meldingsplicht); • 128 vergunningen gescreend en de mba’s zijn handmatig toegevoegd aan het bedrijvenbestand (branches vergunningplicht); • 67 vergunningen gescreend en de mba’s zijn handmatig toegevoegd aan het bedrijvenbestand (industrie vergunningplicht) Onder de Omgevingswet blijven eerder verleende vergunningen van kracht (overgangsrecht). Door capaciteitstekort verliep het project langzamer dan verwacht. In 2023 is in totaal 3.746 uur besteed aan het project. Deze kosten hiervoor bedroegen € 236K en zijn conform afspraak op basis van de werkelijke kosten onttrokken aan de bestemmingsreserve Omgevingswet. Financiële verantwoording Het programma Randvoorwaardelijk heeft een voordeel van 797K ten opzichte van de begroting.

De lagere lasten zijn met name het gevolg van het niet (tijdig) kunnen invullen van vacatures door krapte op de arbeidsmarkt en het niet kunnen inhuren van specifieke kennis voor de inrichting van processen en systemen in het kader van de invoering van de Omgevingswet. Dit is uiteindelijk, zo goed als mogelijk, door eigen medewerkers opgepakt. Aan de batenkant is een klein voordeel ontstaan, o.a. als gevolg van het houden van kennissessies aan onze opdrachtgevers in het kader van de invoering van de omgevingswet. Lasten zijn exclusief lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

9.411

lasten

8.641 9.065

baten

9.093

–346 saldo –1

451 0

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

x 1.000 gewijzigde begroting

realisatie

Programma Randvoorwaardelijk: gewijzigde begroting vs. realisatie (x € 1.000) Lasten zijn exclusief lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

Jaarstukken 2023

29

Programma Randvoorwaardelijk (bedragen x € 1.000)

aangepaste begroting

realisatie vs. aangepaste begroting

realisatie

lasten

9.411

8.641

–770

baten

–9.065

–9.093

–27

saldo

346

–451

–797

(-/- = voordeel, + = nadeel)

2.5

Programma Bedrijfsvoering

Bedrijfsvoering ondersteunt en adviseert de organisatie op het gebied van personeelszaken, informatievoorziening, financiële administratie, communicatie, huisvesting, facility management, sturing, coaching en planning en control. Naast deze personele en materiële bedrijfsvoeringkosten worden de personele overheadkosten van het management van de gehele organisatie op dit programma verantwoord. Terugblik en ontwikkelingen Publieksjaarverslag In de maand mei van 2023 is het publieksjaarverslag over 2022 gepubliceerd. Hierin laten we op een laagdrempelige manier zien wie we zijn, wat we doen en welke speerpunten we belangrijk vinden. Naast enkele kerncijfers van onze organisatie die interessant zijn voor bewoners, profileren we ons werk en het positieve effect daarvan op de leefomgeving door middel van enkele korte artikelen waarin collega’s en soms inwoners aan het woord komen. Het publieksjaarverslag is breed uitgezet. Ook voor 2023 wordt er weer een publieksjaarverslag opgesteld. Communicatiestrategie Als omgevingsdienst zijn we er voor de bewoners en bedrijven in ons werkgebied. Hierbij positioneren we de OD als een slagkrachtige organisatie: een deskundige en onafhankelijke omgevingsdienst. In 2023 ontwikkelden we een communicatie­ strategie voor de komende jaren.

In de strategie brengen we ons werk dichter bij de inwoners en bedrijven door (tijdig) te informeren, luisteren, de interactie en de dialoog aan te gaan. Hierbij hanteren we een aantal uitgangspunten. Zo staat in onze communicatie de beleving van inwoners centraal. Dus niet regels of waarden, maar hoe inwoners het ervaren. Daarnaast is al onze communicatie verbonden met de uitdagingen van deze tijd, zoals klimaat, gezondheid en de transformatie van gebieden. Als omgevingsdienst vergroten we de zichtbaarheid daar waar het nodig is. We gaan hierbij voor de grootste impact. Op basis van de belangrijkste dossiers brengen we ons gebied in kaart waar we in de nabije toekomst overlast ervaren of kunnen ervaren. Daarbij communiceren we actief en transparant. Meer samenlevingsgerichte communicatiestijl In navolging van de communicatiestrategie hebben we onze visuele presentatie aangepast. Zodat hoe wij ons visueel presenteren beter past bij onze identiteit en beter aansluit bij deze tijd. Wij hebben spreekwoordelijk onze oude jas uitgetrokken en kleding aangetrokken die past bij onze persoonlijkheid als omgevingsdienst. Diverse middelen zijn aangepast, anderen volgen begin 2024. In contact met bewoners We organiseren diverse bewonersbijeenkomsten rondom (mogelijk) overlast gevende bedrijven. Tijdens deze avonden informeren we bewoners over nieuwe

30

vergunningen en beantwoorden we vragen van bewoners Daarnaast heeft de omgevingsmanager een tweewekelijks spreekuur op onze locatie in Wijk aan Zee. Ook zijn we in contact met bewoners en bedrijven via social media. Naast het beantwoorden van vragen voeren we ook campagnes op social media uit. Met enerzijds als doel uit te leggen wat een omgevingsdienst doet en betekent en anderzijds een duidelijk handelingsperspectief te bieden, zoals het melden van overlast of de aanmelding voor een nieuwsbrief. Voor de bewoners in Wijk aan Zee hebben we een apart gedeelte op onze website gebouwd. Op deze plek publiceren we al het nieuws over meldingen, vergunningen en toezicht op Tata Steel. Daarbij versturen we maandelijks een nieuwsbrief met hierin het laatste VTH-nieuws. We merken dat deze nieuwsbrief meer bekendheid krijgt en goed gelezen wordt. Voor de tweede maal hebben we een publieksjaarverslag gepubliceerd. Naast enkele kerncijfers, leggen we op een laagdrempelige manier uit wat we doen en wat onze speerpunten zijn. Het publieksjaarverslag hebben we breed uitgezet. Om de zichtbaarheid, bekendheid en onze rol als expert nog beter in de regio en landelijk te vestigen, is een goede omgang met de media cruciaal. We zien een toename in het aantal persvragen, ook vanuit de onderzoeksjournalistiek. 10-jarig bestaan Afgelopen jaar hebben we uitvoerig bericht over ons 10-jarig bestaan.

Samen met onze opdrachtgevers, de bedrijven en inwoners uit ons werkgebied omgeving en onze eigen medewerkers hebben we in 10 delen teruggeblikt op het verleden. Met spraakmakende interviews, verrassende weetjes en mooie beelden laten we zien wat we hebben gedaan, bereikt en betekend voor de omgeving. En natuurlijk hoe we met elkaar ook in de toekomst blijven staan voor die duurzame, veilige en gezonde leefomgeving voor ons allemaal. Alle interviews zijn uiteindelijk gebundeld in een boekwerk, uitgegeven aan het einde van het jaar. Innovatie Het afgelopen jaar stond in het teken van Datagedreven Werken en het verder automatiseren van repetitieve processen. Ook hebben we geïnvesteerd in het proces rondom de Wet Open Overheid (Woo). Daar hebben we een nieuw product ontwikkeld, namelijk de Woo-straat, waarin we beschikbare oplossingen met elkaar gecombineerd hebben om het verzamelen en verwerken van opgevraagde documenten verdergaand te ondersteunen. In plaats van handmatig documenten te verzamelen, kan dit nu geautomatiseerd. Waarbij parallel gecontroleerd wordt op openbaarheid, en ook geanonimiseerd en ontdubbeld wordt. De dienst verkent daarnaast de mogelijkheden van AI, dit is vooral gebeurd door inspiratiesessies over het gebruik van Chat GPT en Bing Chat.

Ten slotte beschikt de organisatie ook over een innovatiestrategie met bijbehorende innovatieagenda voor de komende jaren. Implementatie Powerbrowser Het jaar 2023 stond in het teken van de aanbesteding van het VTH-systeem. De gunning is niet naar het huidige zaaksysteem Mozard gegaan, maar naar Powerbrowser van Genetics. Dit betekent in de praktijk dat er veel tijd en energie gaat zitten in het opzetten van het nieuwe systeem, de migratie van data van oud naar nieuw en de adoptie van het nieuwe systeem voor de gebruikersorganisatie. Het implementatieproject is gestart in 2023, maar zal vooral in 2024 een vlucht nemen. De conversie naar een nieuw pakket brengt implementatie en uitvoerings­ risico’s met zich mee, zeker in combinatie met een volle projectkalender voor de afdeling P&I en voor de rest van de organisatie. Het biedt daarentegen ook veel kansen om het systeem nog beter in te richten naar de behoefte van de gebruikers en de ambities op het gebied van data gedreven werken.

Jaarstukken 2023

31

Datagedreven werken Om de omslag naar data gedreven en informatiegericht werken te bevorderen is er een programma ‘Data Gedreven Werken’ gestart. Het programma heeft een looptijd van 2 jaar en richt zich op het op orde brengen van de datahuishouding, het bevorderen van een organisatiecultuur waarin data gedreven werken centraal staat, en het implementeren van effectief datamanagement en datagovernance. Door deze inspanningen streven we ernaar om relevante data te identificeren, de datakwaliteit te verbeteren, medewerkers bewust te maken van de waarde van data, en een solide basis te creëren voor het nemen van beslissingen op basis van beschikbare data en menselijk inzicht. Data gedreven werken brengt een andere manier van werken en denken met zich mee. Er zijn daarom een aantal gedragsprincipes rondom het werken met data werken vastgesteld. Deze principes zijn organisatie breed gecommuniceerd om de bewustwording op dit thema te bevorderen. Ook is er een datakwaliteitsproces ontworpen, de zogenaamde wasstraat. Deze wasstraat is als pilot toegepast op de data van de overlastmeldingen. Ten slotte is het huidige datalandschap in beeld gebracht. ICT-projecten Er is een aantal ICT-projecten in 2023 niet uitgevoerd door krapte op de arbeids­ markt en extra inzet van medewerkers voor de aanbesteding van het nieuwe VTH-systeem en de invoering van de Omgevingswet.

Ondanks de vertraging hebben er wel een aantal belangrijke ICT- en informatieveiligheidsmaatregelen plaats­gevonden, conform de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Zo beschikt de OD NZKG inmiddels over een volwaardig SIEM-SOC-oplossing. Een SIEM-SOC is een gecombineerde oplossing voor het monitoren van cybersecuritygebeurtenissen en het actief reageren op bedreigingen in IT-omgevingen. Ook is er gewerkt aan de implementatie van een Identity Acces Management-oplossing (IAM). Met de gekozen IAM-oplossing kunnen we de toegang van gebruikers en hun rechten binnen het (bedrijfs)netwerk beter beheren. Het stelt ons in staat om controle te houden over wie inlogt en bewerkingen uitvoert in systemen, applicaties en databases. Het voorkomt onnodig handmatig werk in foutgevoelige processen van instroom, doorstroom en uitstroom van medewerkers. Arbeidsmarkt & Werving en selectie De arbeidsmarkt was in 2023 onverminderd krap. Zeker voor de ervaren en specialistische medewerkers die de OD NZKG nodig heeft in de VTH-gebieden en ook binnen bedrijfsvoering. In 2023 waren er 106 verschillende vacatures, waarvan er 64 (60%) zijn ingevuld. In totaal zijn er 101 medewerkers ingestroomd (op 1 functie kunnen meerdere mensen instromen). Er zijn 18 medewerkers onder de 30 jaar ingestroomd.

Er zijn 43 medewerkers uitgestroomd, wat zich vertaalt in een percentage van ongeveer 8% en daarmee over een komt met het landelijke gemiddelde. De extra stimuleringsmaatregel voor zittende medewerkers die een nieuwe collega aanbrengen is in 2023 in totaal 15 keer uitgekeerd. De externe inhuur is teruggelopen doordat de OD NZKG actief de stap van inhuur naar ‘vast’ stimuleert. In 2023 hebben we met vernieuwde en laagdrempelige wervingsmethoden twee grote wervingscampagnes gevoerd. Deze campagnes maakten het mogelijk om twee interne (opleidings)pools te starten. Voor de eerste pool, de zogenaamde ‘milieupool’, heeft de OD NZKG 108 reacties ontvangen, 25 sollicitatiegesprekken gevoerd en uiteindelijk 15 medewerkers geworven om het vak van vergunningverlener of handhaver te leren. Deze pool bestaat grotendeels

32

uit zij-instromers met een andere werkervaring en achtergrond dan gewoon is voor de OD NZKG. De opleiding is door de ODSchool verder ingericht. Onder leiding van gepensioneerde oud-medewerkers vindt centrale casuïstiekbespreking plaats, naast de dagelijkse begeleiding door mentoren op de werkvloer. De tweede pool waarvoor in 2023 is geworven is het zevende Technisch TraineeShip (TTS), waar al jaren succes mee wordt geboekt. Voor het TTS is dezelfde wervings­ aanpak ingezet. Dit heeft geresulteerd in een pool bestaande uit 11 nieuwe mede­ werkers, voornamelijk HBO/universitair net afgestudeerden. Deze pool is gestart op 1 september 2023. De wervingscampagnes voor deze pools hebben naast de succesvolle plaatsingen in de twee pools als bijeffect gehad dat er ook voor andere functies bij de OD NZKG meer interesse is gegenereerd. Waar mogelijk richten ons bij de werving steeds meer op ontwikkelpotentieel en op gewenste competenties voor de functie dan op gevolgde opleidingen of ervaring. Kandidaten die op deze manier geworven worden, leidt de OD NZKG dan intern op. Het vernieuwde onboardingprogramma draagt bij aan werving en behoud van nieuwe medewerkers. In 2023 is gestart met een pilot, waarbij nieuwe medewerkers in hun eerste werkmaand bij de OD NZKG deel kunnen nemen aan inhoudelijke bijeenkomsten, aangeboden door collega’s.

In 2023 hebben 80 nieuwe collega’s deelgenomen aan de onboarding. De samenwerking tussen de vier Noord-Hollandse omgevingsdiensten op het gebied van werving en selectie bestaat nog steeds. Ongeveer één keer in de 3 maanden vindt er een digitale meeting plaats. Er worden vacatures en sollicitanten gedeeld en ontwikkelingen met elkaar besproken. Werving van geschikte medewerkers blijft komende jaren uitdagend. De OD NZKG zet de vernieuwing op het gebied van werving en selectie voort en onderzoekt wat instroom verder kan bevorderen. Daarbij richten we ons bijvoorbeeld op het opfrissen van de landingspagina’s op internet en social media, voordragen van ‘tweede keus’-kandidaten voor vacatures bij andere teams, campusrecruitment voor ‘groene’ medewerkers, zij-instroomtrajecten en passende dienstverbanden voor ‘grijs’ potentieel en vernieuwing van arbeidsvoorwaarden. Opleiden en ontwikkelen Ontwikkeling van medewerkers, vertaald in bijvoorbeeld kennisbehoud,–deling en–ontwikkeling, is belangrijk voor een kennisintensieve uitvoeringsorganisatie zoals de OD NZKG. Wij willen een ‘lerende organisatie’ zijn, waarin management en medewerkers een gedeelde verantwoordelijkheid hebben voor ontwikkeling en kennisoverdracht. In 2023 is 2,4% van de loonsom beschikbaar gesteld voor opleidingen (exclusief incidentele budgetten).

In 2024 wordt dit percentage verhoogd naar 3%, conform de criteria voor robuustheid voor omgevingsdiensten. De ODSchool heeft een aanbod voor wettelijk verplichte en vakinhoudelijke kennis, conform de geldende kwaliteitscriteria. De gedane actualisatie op de Kwaliteitscriteria 2.2 laat zien dat de OD NZKG er ten opzichte van de VTHkwaliteitscriteria goed voor staat. Naast dit aanbod, biedt ook de ODSchool trainingen aan die in het belang van persoonlijke ontwikkeling, teamontwikkeling en organisatieontwikkeling gewenst zijn. De OD NZKG is betrokken bij de ontwikkeling van een ODNL Academie, die zorg zal dragen voor een centraal, uniform aanbod van opleidingen aan alle omgevingsdiensten ter stimulering van de kwaliteit VTH in Nederland.

Jaarstukken 2023

33

Leiderschapsontwikkeling Vanuit de Visie op Leiderschap OD NZKG en de strategische agenda is eind 2022 het Leiderschapstraject ‘Bezielde Zakelijkheid’ van start gegaan. Doelstelling is de beweging te maken naar de meer coachende en leidersrol van de leidinggevende en de versterking van zakelijkheid. Het gaat hierbij om individueel en teamleiderschap, waarbij tools en vaardigheden worden aangereikt om de rollen van manager, coach en leider als professional in te kunnen nemen. De visie en de doelen van de organisatie worden naar continue ontwikkeling en duurzame inzetbaarheid van medewerkers vertaald. De leiding­ gevende heeft hierbij een actieve rol van verbinder; binnen het team, de organisatie, maar ook daarbuiten. Binnen de directies zijn ook eigen bijeenkomsten gehouden, met als centraal thema de strategische agenda en wat dit van de teams en het leiderschap bij de OD NZKG vraagt. Intervisie maakt onderdeel uit van het traject, evenals het werken met een buddy, zodat ervan en met elkaar wordt geleerd. Waar in 2023 veel focus lag op de rol van leider, zal in 2024 meer de focus komen te liggen op de rol van coach. Het Nieuwe Werken – hybride werken Bij de OD NZKG wordt inmiddels alweer geruime tijd deels vanuit huis en deels op kantoor of elders gewerkt.

Hiervoor is een richtlijn Tijd- en Plaats Bewust Werken (TPBW) opgesteld, die medewerkers en leidinggevenden handvatten geeft als het gaat om werken conform TPBW. TPBW staat hierbij voor het bewust kiezen van de locatie en de tijd waarop het werk plaatsvindt. Het type werk, het doel van de activiteit, de gewenste mate van interactie, de efficiëntie van communicatie en de persoonlijke voorkeuren van medewerkers, collega’s en opdrachtgevers zijn leidend voor de locatiekeuze. De OD NZKG dient er hierbij zorg voor te dragen dat werknemers niet enkel op kantoor maar ook vanuit huis en elders in staat zijn om veilig en gezond te werken. Dit vereist dan ook een vast aanbod aan faciliteiten (ICT-middelen en inrichting thuiswerkplek) om hier blijvend goede uitvoering aan te kunnen geven. Hiervoor is in 2023 een (tijdelijke) faciliteitenregeling met instemming van de OR vastgesteld. Aanbestedingen en Inkoop In 2023 zijn een aantal (grote) aanbestedingen afgerond, zoals de aanbesteding van ons zaaksysteem, milieucontroles, actualisaties vergunningen en juridische ondersteuning t.b.v. HR. In enkele gevallen zijn de aanbestedingen begeleid door een externe partij. In het kader van kennisdeling over inkoop en aanbestedingen en inkoop heeft team Inkoop ook dit jaar bij de verschillende directies presentaties gegeven over de juridische grondslagen en praktische uitvoering van beide processen.

Interne klachtenregeling Er zijn in 2023 twee klachten ingediend. Een klacht was afkomstig uit het werk­ gebied Haarlemmermeer. Het betrof geen onjuiste bejegeningsklacht over het gedrag van een van onze ambtenaren, daarom is met de indiener afgesproken hem niet volgens de klachten­ regeling procedure te behandelen. De andere klacht was afkomstig uit het werkgebied Amsterdam. Dit betrof een klacht over het gedrag van een van onze toezichthouders. Deze klacht is naar tevredenheid van de indiener afgehandeld.

34

Financiële verantwoording Het programma Bedrijfsvoering komt uit op een positief resultaat van 2.454K. Dit heeft verscheidene oorzaken. Zo zijn er door krapte op de arbeidsmarkt minder medewerkers ingestroomd dan verwacht wat heeft geleid tot lagere loonkosten. Een ander effect van de lagere instroom is dat er minder besteed is aan opleidingskosten van (nieuwe) medewerkers. Dit wordt versterkt doordat er in de laatste maanden extra tijd is ingezet op de implementatie van de omgevingswet, waardoor er minder tijd beschikbaar was voor het volgen van opleidingen. In 2022 is er een nieuwe aanbesteding geweest voor de ICT-support, echter kon de nieuwe contractpartner niet aan de verwachtingen voldoen. Hierdoor hebben we terug moeten vallen op de voorgaande leverancier voor ICT-support. Dit heeft ertoe geleid dat nieuwe projecten deels zijn uitgesteld en dat hierdoor minder kosten zijn gemaakt voor o.a. advisering en begeleiding. Ook heeft het nieuwe VTH-systeem een kleine vertraging opgelopen waardoor kosten doorschuiven van 2023 naar 2024. In de begroting was ook rekening gehouden met de advies- en ontwikkelingskosten voor de verbouwing van het kantoorpand. Dit proces is voor 2023 tijdelijk on hold gezet vanwege nieuwe inzichten rond het nieuwe werken.

Daarnaast zal de herinrichting van ons pand veel van ons vragen, dit willen we niet tegelijk doen met start omgevingswet en implementatie van het nieuwe VTH-systeem. Ten slotte zijn de projecten rond innovatie en datagedreven werken grotendeels intern ingevuld om medewerkers de kans te bieden deel te nemen aan nieuwe uitdagende projecten. Het bleek echter lastig om de vrijgekomen functies tegen acceptabele tarieven in te vullen met inhuur van gelijkwaardig kennisniveau. De mutatie op de reserves is 46K lager dan begroot. Dit heeft te maken met het verschil tussen de voorcalculatie en nacalculatie van de gemaakte uren voor de omzetting van inrichtingen naar milieubelastende activiteiten (mba) tegen de werkelijke salarislasten en de dotatie aan de reserve POB.

24.025

lasten

21.529 550

baten

508 23.475

saldo

21.021 0

5

10

15

20

25 x 1.000

gewijzigde begroting

realisatie

Programma Bedrijfsvoering: gewijzigde begroting vs. realisatie (x € 1.000) Lasten zijn exclusief lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

Programma Bedrijfsvoering (bedragen x € 1.000)

aangepaste begroting

realisatie vs. aangepaste begroting

realisatie

lasten

24.025

21.529

–2.496

baten

–550

–508

42

saldo

23.475

21.021

–2.454

(-/- = voordeel, + = nadeel)

Jaarstukken 2023

35

36

3 Paragrafen 3.1

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

Inleiding De paragraaf Weerstandsvermogen en Risicobeheersing is een door het Besluit Begroting en Verantwoording voor gemeenten en provincies (BBV) voorgeschreven paragraaf. De beleidskaders vanuit de OD NZKG zijn vastgelegd in de nota Weerstandsvermogen en Risicomanagement. De paragraaf bestaat uit de volgende onderdelen: • Ontwikkelingen in 2023 • Weerstandsvermogen, bestaande uit: – Inventarisatie risico’s – Inventarisatie weerstandscapaciteit – Berekening en beoordeling van het weerstandsvermogen • Financiële kengetallen Ontwikkelingen 2023 In 2023 is duidelijk geworden dat de Omgevingswet per 1 januari 2024 wordt ingevoerd. Er zijn afspraken gemaakt met bestuur en opdrachtgevers over het eerste implementatiejaar van de Omgevingswet. Dit is van invloed op het risico. Het risico is voor 2024 en 2025 opportuun en opnieuw berekend. Door de afreken afspraken is het PGF-risico als verwaarloosbaar beschouwd. We gaan ervan uit dat we in 2026 met nieuwe kengetallen kunnen werken en mogelijk zelfs op basis van een landelijke financieringssystematiek. De risico’s opgenomen voor Tata Steel zijn afgewogen naar de situatie begin 2024. Tata heeft de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) ingediend. Hiermee is het project Groen Staal echt van start. De financiering van de overheid voor het vergunning- en toezicht proces voor onze dienst is voor de komende jaren gegarandeerd.

De provincie gaat de komende jaren een decentralisatie uitkering van het Rijk ontvangen, en vult aan tot het benodigde projectbudget voor de OD NZKG. De risico’s zijn naar langere termijn verschoven vanaf 2026. In 2024 is de overgang van het zaaksysteem van Mozard naar Powerbrowser een feit. Het opgenomen risico is ingeschaald als zeer groot en opnieuw berekend. In 2022 is een onttrekking aan de algemene reserve gedaan van 794K ter dekking van het negatieve resultaat van 2022. In het jaar 2023 doen we een voorstel om de reserve weer aan te vullen naar een ratio van 1,5 keer de omvang van de risico’s. Het gaat om een toevoeging van 1.858K. Weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio van de noodzakelijke weerstandscapaciteit ten opzichte van de beschikbare weerstandscapaciteit. In onderstaande tabel volgt een overzicht van de risico’s. Van alle risico’s is het financieel effect (gevolg) ingeschat. Afhankelijk van de kans dat een risico zich voordoet, wordt een percentage van het financieel effect meegenomen in de berekening van de noodzakelijke weerstandscapaciteit.

Jaarstukken 2023

37

Overzicht risico’s totaal geschat financieel effect

risicobedrag 2023

risicobedrag 2024

risicobedrag 2025

risicobedrag 2026

risicobedrag 2027

risicobedrag 2028

wet- en regelgeving

5.075

112

757

839

566

566

566

omzetfluctuatie, conjunctuur en arbeidsmaarkt

5.088

473

326

326

758

464

464

bedrijfsvoering

810

60

570

315

60

60

60

prestatiegericht financieren

803

536

401

401

401

401

401

11.775

1.181

2.055

1.881

1.786

1.491

1.491

risico’s (bedragen x € 1.000) reeds bekende risico’s

In bijlage 4 is een tabel opgenomen met een toelichting op de kans dat deze risico’s zich voordoen en de meerjarige effecten hiervan.

Toelichting risico’s Wet- en regelgeving (totaal geschat financieel effect 5.075K) Omgevingswet De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) veranderen de juridische kaders van de taken en werkprocessen van de OD NZKG ingrijpend. De invoering en uitwerking ervan vormen aanzienlijke risico’s. • Het aangrijpingspunt van het milieurecht wijzigt van ‘inrichting’ naar ‘milieu­ belastende activiteit’, wat veel uitzoekwerk vraagt en onverwachte effecten heeft op de bevoegdheidsverdeling. • Vele taken en het basistakenpakket veranderen van inhoud en van bevoegd gezag/opdrachtgever. • Zelfs nu de wet al in werking is getreden, zijn veel effecten nog onduidelijk, zoals rond de overgang van bodembevoegdheden van de provincies naar gemeenten, het nieuwe geluidsstelsel en de Wkb. • Voor de werkprocessen is het Digitaal Stelsel Omgevingswet cruciaal. Dit systeem zou zowel de maatschappij als de overheid grote voordelen opleveren, door alle regels per locatie met een muisklik zichtbaar te maken en indieners via overzichtelijke vragenbomen soepel te leiden door de administratieve processen. Dit zou onjuiste en onvolledige (en dus tijdrovende) aanvragen en meldingen voorkomen. Het inmiddels uitgeklede DSO maakt deze verwachtingen lang niet waar. Het werkt nu wel maar kan minder dan het vroegere Omgevingsloket en heeft allerlei kinderziektes.

Deze laatste worden landelijk opgepakt maar verdere ontwikkeling is een kwestie van jaren. • Hoe goed we ons ook hebben voorbereid, de nieuwe regels, het op het laatste moment nog veranderde overgangsrecht en het vooralsnog ontbreken van juris­ prudentie maken ons werk ingewikkelder. Onze besluiten zullen vaker juridisch worden aangevochten. • We ontvingen een hausse aan aanvragen vlak voor de inwerkingtreding. Dit legt, in combinatie met een ingewikkeld overgangsrecht, veel druk op de VTHprocessen. CEBEON heeft landelijk de financiële effecten van de Omgevingswet onderzocht. De veel voorkomende eenvoudige VTH-taken kunnen goedkoper worden en de gemeenten en provincies kunnen milieuleges gaan heffen, maar bij de

38

complexere taken die de omgevingsdiensten veelal uitvoeren, zijn geen financiële voordelen te verwachten. Daarentegen zijn de invoeringskosten met ieder uitstel gestegen. De terugverdientijd ervan bij de gemeenten is in het geactualiseerde Integrale financiële beeld Omgevingswet 2023 geraamd op 35 jaar, waar 10 jaar het bestuurlijk afgesproken maximum was. Het Rijk geeft (al vanuit het vorige regeerakkoord) enige financiële compensatie aan de gemeenten, maar (nog) niet rechtstreeks aan de omgevingsdiensten. Door de nieuwe definiëring van de taken kan de OD NZKG meer of minder werk krijgen. Daarvoor zijn nog geen kengetallen in de financieringssystematiek (PGF). De vele wijzigingen in de werkprocessen en de regelgeving geven in elk geval tijdelijk risico’s voor het niveau van dienstverlening, nu het Digitaal Stelsel Omgevingswet niet meteen optimaal functioneert. Dit type problemen doet zich landelijk voor, wat de beschikbaarheid van de voor de oplossing benodigde expertise verder doet afnemen. De omvang van deze effecten is niet goed in te schatten. De gevolgen raken primair de kwaliteit van de dienstverlening en uitvoering en zijn niet specifiek voor de OD NZKG. Beheersmaatregelen: • Het programma Omgevingswet heeft de taken overgebracht naar de lijn­ organisatie.

• De medewerkers van de OD NZKG zijn opgeleid over de Omgevingswet door collega’s die zich daardoor hebben ontwikkeld tot een aanzienlijke groep specialisten. Dit verstevigt onze positie in onze taakuitoefening, in ons werk­ gebied en landelijk. • We hebben enige invloed op beleid, regelgeving en financiering via onze inbreng in diverse regionale en landelijke gremia, zoals over de bodemtaken, de milieu­ leges, het Digitaal Stelsel Omgevingswet en de financiële gevolgen van de Omgevingswet op de decentrale overheden en hun uitvoeringsdiensten. • In de meerjarenbegroting en de UVO’s zijn de kosten geraamd van de extra benodigde inzet vanaf de inwerkingtreding, zoals voor het handmatig oplossen van de kinderziektes van het DSO en voor de beantwoording van de vele interne en externe vragen over de gevolgen van de nieuwe regelgeving. De kans op dit risico is gestegen naar groot. Het risicobedrag is 0K voor 2023 en 635K voor 2024 en 2025. Vanaf 2026 daalt het risico naar 64K. Algemene Verordening Gegevensbescherming Op 25 mei 2018 is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) in werking getreden. Niet naleven van de AVG kan leiden tot boetes en persoonlijke aansprakelijkheid. De boete kan 4% van de jaaromzet bedragen. Beheersmaatregelen: Er zijn enkele functionarissen aangesteld waaronder een functionaris gegevensverwerking en privacyfunctionaris.

Zij zorgen voor de borging, het beleid en het ontwikkelen van bewustzijn binnen de organisatie. De kans op dit risico is zeer klein. Het risicobedrag is 41K vanaf 2024. Klimaatadaptatie en Circulair Programma Rondom de klimaat – en circulaire programma’s ontstaan strategisch gezien in toenemende mate wetten die impact hebben op ons werk en op de bedrijven en burgers in onze leefomgeving. Deze landelijke en Europese regelgeving zorgt voor veranderingen in het werk van de OD. Voor de bedrijven kunnen de wetgeving instrumenten zoals bijvoorbeeld een CO2-heffing grote gevolgen hebben voor hun bedrijfsvoering. Meer kosten, investeringen, nieuwe vergunning aanvragen. Voor de OD ontstaat een grotere inspanningsverplichting. De veranderende wetgeving heeft impact op het bedrijvenbestand. Er ontstaan zowel nieuwe bedrijven als faillissementen in kapitaalintensieve industrie die de veranderende omstandigheden

Jaarstukken 2023

39

niet kunnen bolwerken. Daarnaast kan het toetsingskader voor de VTH-processen niet toereikend of meer passend zijn. Het financiële risico is dat de toenemende inzet en expertise die gevraagd wordt, moeilijker leverbaar en financierbaar blijkt. Beheersmaatregelen: De OD NZKG biedt aan opdrachtgevers en bedrijven haar expertise aan om te voorkomen dat wet- en regelgeving een belemmering wordt voor de uitvoeringspraktijk. De kansen worden zo ook gesignaleerd. De OD blijft inzetten op passende contracten voor haar taken bij de huidige opdrachtgevers in de gemeenschappelijke regeling. Daarnaast is de verwachting dat de inzet in de komende jaren ook via het Rijk ontvangen kan worden. Anticiperen gaat zowel organisatorisch als door actieve deelname in de Rijksprogramma’s. De kans op dit risico is gemiddeld. Het risicobedrag neemt toe van 41K in 2024 tot 163K in 2026 en verder. Terugdringen Milieubelasting Het terugdringen van de milieubelasting om de milieu gerelateerde gezondheid te verbeteren zal de komende jaren steeds belangrijker worden. Er lopen vanuit het Rijk vele programma’s die uiteindelijk gaan leiden tot strengere wetgeving. Enkele voorbeelden zijn de stikstof situatie (PAS), het schoon lucht programma, het oppervlaktewater en de Zeer Zorgwekkende Stoffen.

De verwachting is dat in de komende 5 jaar de inventariserende programma’s zullen leiden tot daadwerkelijke wetgeving in 2027. Er ontstaan dan in hoofdlijn twee grote effecten. De OD zal meer en andere werk ontvangen en kan zich voor een groter vergunning potentieel en meer toezicht zien staan. Aan de andere kant ontstaat er voor bedrijven economisch gezien een sterke verhoging van kosten voor een productieproces en hun beheersing van de milieueffecten. Faillissementen en bedrijfsverplaatsingen kunnen ontstaan. Het financiële risico is dat de veranderingen sneller gaan dan de financiering via contracten met de opdrachtgevers. Ofwel, dat de kosten voor de baten uitgaan. Beheersmaatregelen: diverse opdrachtgevers, zoals PNH, Zaanstad en Amsterdam, hebben de OD NZKG gevraagd mee te denken bij het duiden van de opgave en het meedenken bij een regionale en lokale aanpak op basis van de wetgeving. De kans op dit risico is gemiddeld. Het risicobedrag neemt toe van 41K in 2024 tot 163K in 2026 en verder. Wijziging beleid rijk of provincie voor Tata Steel Het risico dat, ten gevolge van gewijzigde politieke omstandigheden, het beleid ten aanzien van Tata Steel impactvol verandert. Met de toezegging van PNH voor 2024 en verder lijkt er een zekerheid van budgettering te zijn voor het VTH-werk dat de OD uitvoert bij Tata voor de aankomende jaren.

Ook het rijk heeft aangekondigd de PNH de komende jaren te ondersteunen met een decentralisatie uitkering via het Provinciefonds. Het risico wordt nu gezien over de langere termijn. De gevolgen zijn afnemende werkzaamheden door andere beleidsprioriteiten. Minder taken op het vlak van toezicht en handhaving. Beheersmaatregelen: Bij afnemende taken en werkzaamheden moeten medewerkers op andere plekken inde organisatie worden ingezet. De kans op dit risico is klein. Het risicobedrag is 136K vanaf 2026.

40

Conjuncturele ontwikkelingen, arbeidsmarkt, Groen Staal en Tata (totaal geschat financieel effect 5.088K) Omzetfluctuatie, Economische en conjuncturele ontwikkelingen Door ontwikkelingen in de wereld als de enorme prijsstijgingen met economische effecten bij burgers en bedrijven heeft onze organisatie ook te maken met omzet fluctuaties. Voor de komende jaren wordt verwacht dat een groter deel van ons werk onzeker kan zijn. Enerzijds krijgen we meer taken toebedeeld, anderzijds zijn deze taken ook aan onzekerheden onderhevig. Ook de politieke inzet op bijvoorbeeld het stikstofdossier draagt bij aan deze gevolgen. In verband met het verwachte ‘ravijnjaar’ in de rijksfinanciering (gemeentefonds) voor gemeenten, houden we in 2026 rekening met een 2 keer zo groot risico als de andere jaren. Het risico is dat de organisatie niet tijdig kan anticiperen op de omzetfluctuaties. Er kunnen tekorten ontstaan bij omzetdalingen als de lasten van lopende contracten niet tijdig kunnen worden bijgesteld. Andersom kan het zijn dat de dat de economie snel weer aantrekt en dat er een sterke stijging is van initiatieven. Dit betekent ­ on­ge­pland werk voor de gehele VTH keten. Met betrekking tot het bedrijvenbestand lopen dan de kosten voor de baat uit. Beheersmaatregelen: de gevolgen voor de uitvoering worden afgestemd met de opdrachtgevers en als het nodig is samen met hen geprioriteerd.

Het risico van omzetverlies wordt in eerste instantie zoveel als mogelijk opgevangen door de afbouw van de flexibele schil. De arbeidsmarkt is echter zo weerbarstig dat een volledige flexibiliteit in contracten ook niet altijd mogelijk is. De kans op dit risico is klein. Het risicobedrag is 204K vanaf 2024. In 2026 eenmalig 408K Arbeidsmarkt en inhuur De krapte op de arbeidsmarkt en voor sommige functies beperkte beschikbaarheid van inhuurkrachten, kunnen gevolgen hebben voor het realiseren van de productieen kwaliteitsafspraken. Dit wordt nog eens versterkt door de extra capaciteit en de specifieke expertise die nodig zijn voor werken onder de Omgevingswet en de uitvoering van het Klimaatakkoord. Het niet realiseren van productieafspraken leidt tot lagere inkomsten. Dat kan gevolgen hebben voor de dekkingsbijdrage van de overheadkosten. Beheersmaatregelen: de OD NZKG werkt met een flexibele schil van personeel die wordt afgebouwd als het nodig is. We zetten extra in op arbeidsmarktcommunicatie en werken samen met wervingsbureaus en de gemeente Amsterdam. Innovatie op het vlak van digitalisering en data-analyse wordt ingezet om zo efficiënt mogelijk te werken. Daarnaast wordt strategische personeelsplanning ingezet en worden medewerkers zelf opgeleid waaronder trainees, opleidingstrajecten voor zij instromers en training-on-the-job-constructies. De kans op dit risico is klein.

Het risicobedrag is 122K vanaf 2024. Afbreukrisico Groen Staal Tata Steel heeft in januari de concept NRD ingediend. Hiermee is een volgende stap gezet in de ambities voor de transitie voor naar Groen Staal. Het risico dat deze plannen geen doorgang vinden is nog aanwezig. Zeker wanneer de Nederlandse of Europese overheid geen subsidie verleent aan het bedrijf Tata zelf voor deze investering. Er bestaat voor de langere termijn toch een kans dat Tata Steel beslist om van Groen Staat af te zien. De VTH-A werkzaamheden komen dan te vervallen. De medewerkers die op Groen Staal zijn ingezet, komen daarmee zonder werk te zitten. De medewerkers die op Groen Staal werkzaam zijn, moeten op andere projecten/ procedures worden ingezet.

Jaarstukken 2023

41

Beheersmaatregelen: een groot deel van de medewerkers werken deeltijd op het project en houden binding met hun eigen team. Hiermee kan het wegvallen van het werk voor Groen Staal makkelijk worden opgevangen. De kans op dit risico is gemiddeld. Het risicobedrag is in 2026 91K. Tata Steel vertrekt uit Nederland – nieuw risico vanaf 2026 – Tata Steel zou kunnen besluiten uit Nederland te vertrekken. Dit zou kunnen vanwege tegenvallende resultaten en/of vanwege geen of onvoldoende subsidie vanuit Nederland of Europa voor de transitie en het investeringsprogramma Groen Staal. Voor de OD zal een vertrek betekenen dat er, wanneer het staalproces wordt stopgezet, er – afhankelijk van hoe snel het bedrijf vertrekt – een groot aantal medewerkers beschikbaar komen. Wanneer er door Tata Steel wordt ingezet op een snel vertrek, dan kan de situatie ontstaan dat er voor collega’s van milieu een daling van werkzaamheden zal zijn. Voor collega’s van bouw (sloop) en bodem (sanering) zal dan een enorme toename aan werkzaamheden ontstaan. De werkveld gebieden zijn voor de medewerkers op expertise niet uitwisselbaar. De kans op dit risico is klein. Het risicobedrag is vanaf 2026 137K. Bedrijfsvoering (totaal geschat financieel effect 810K) Nieuw zaaksysteem In 2024 vindt de implementatie van het nieuwe VTH-systeem PowerBrowser.

De conversie naar een nieuw pakket brengt implementatie en uitvoeringsrisico's met zich mee, zeker in combinatie met volle projectkalender voor de organisatie met het eerste jaar werken onder de omgevingswet. De adoptie van het nieuwe VTH-systeem heeft tijd nodig voor de gebruikersorganisatie. Het gevolg kan zijn problemen in de uitvoering waardoor er meer inzet nodig is om de productie­ afspraken te realiseren. Beheersmaatregelen: 1. De aanbesteding is zorgvuldig voorbereid en opgezet. Leerpunten van andere Omgevingsdiensten zijn hierin nadrukkelijk meegenomen. 2. Sterke betrokkenheid van de gebruikersorganisatie bij aanbesteding en implementatie, waarborgt de aansluiting op het werkveld. 3. P  rojectorganisatie voor implementatie is vastgesteld door stuurgroep en directieraad. 4. Financiering van implementatiefase is geborgd met een directie besluit. 5. Opleidingsprogramma voor het gebruik van het nieuwe VTH-systeem worden uitgewerkt binnen het project. 6. Uitgangspunten voor in gebruik name van het nieuwe VTH-systeem i.r.t. de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn vastgesteld door de directieraad. De kans op dit risico is zeer groot. Het risicobedrag is in 2024 510K en in 2025 255K. Informatiebeveiliging De OD NZKG heeft flinke stappen gezet om de informatiebeveiliging op een hoger niveau te krijgen.

Maar de dreiging tot informatiebeveiligingsincidenten blijft toe nemen. Het risico van een informatiebeveiligingsincident is dat de dienstverlening en bedrijfsvoering volledig kan stil komen te liggen. Daarnaast kunnen informatiebeveiligingsincidenten leiden tot fouten in de dienstverlening en kan vertrouwelijke informatie in verkeerde handen komen te vallen. De informatiebeveiligingsdienst (IBD) ziet op moment twee soorten dreiging meer ransomware en steeds meer en ernstige kwetsbaarheden en gevaren in software.

42

De kosten zijn terug te voeren op het herstel van de systemen, onderzoek naar de aanval, alsmede het betalen van losgeld bij een ransomeware-aanval. Het verschilt per aanval welke kosten gemoeid zijn. Beheersmaatregelen: Om de toename aan cybercriminaliteit het hoofd te bieden is een CISO aangesteld. Daarnaast is er een projectgroep opgestart om de beveiligingsmaatregeling van de BIO te implementeren. Voor het bewustzijn van de medewerkers worden er awareness trainingen gevolgd. Er is extra technische software aangeschaft als bescherming tegen hacken. De kans op dit risico is gemiddeld. Het risicobedrag is 60K vanaf 2024. Groen Staal niet volledig kunnen leveren Om het Groen Staal traject goed uit te lopen, is 5 miljoen subsidie per jaar bij het rijk gevraagd (2023 – 2030). Bij de OD een inspanningsverplichting wanneer alle aanvragen gaan binnenlopen. Er kan schade ontstaan op het vlak van imago (herstel) en schadeclaims van Tata bij onvoldoende tijdige vergunning levering. De OD kan aansprakelijk gesteld worden voor vertraging schade in de voortgang van het project. Het is in deze fase van het project moeilijk om het gevolg van het risico realistisch te kwantificeren. Beheersmaatregelen: Vooruitlopend op het vrijkomen van het geld, zijn de werving, inhuur en opleidingen van medewerkers in voorbereiding.

De aansprakelijkheid is beoordeeld in relatie met de bedrijfsaansprakelijkheid verzekering. Daarnaast is de communicatie met Tata over de project voortgang en afstemming is essentieel voor zowel OD als Tata. De kans op dit risico is gemiddeld. Het risico vanaf 2023 als PM opgenomen. Prestatiegericht financieren (totaal geschat financieel effect 803K) Afwijking ten opzichte van vastgesteld kengetal Per 2019 zijn de kengetallen en daaraan gekoppelde (vaste) volumes voor een periode van 4 jaar ingevoerd. Hierbij is bestuurlijk afgesproken om na deze periode te evalueren en noodzakelijke wijzigingen per 2023 in te voeren, ervan uit gaande dat de Omgevingswet zou zijn ingevoerd. Vanaf 2024 werken we onder de omgevingswet. Dit heeft grote impact op ons werk en heeft geresulteerd in een sterk gewijzigde product diensten catalogus (PDC) en daaraan gekoppelde kengetallen en financiering. Het evalueren van kengetallen kan pas plaatsvinden als ervaring is opgedaan met werken onder de omgevingswet. Tot die tijd werkt OD NZKG met de kengetallen uit 2019. Het risico is aanwezig dat de kengetallen die nu worden gehanteerd niet robuust genoeg blijken te zijn. Inzet op outputproducten is hoger dan het kengetal voorziet. Beheersmaatregelen: De afwijking op de kengetallen wordt jaarlijks gemonitord.

In de UVO’s 2024 is een bedrag van € 1,9 miljoen opgenomen om de extra inzet op de output producten op te vangen. Als de extra inzet meer is dan deze compensatie is bestuurlijk afgesproken dat afwijkingen boven de 5% worden verrekend met onze opdrachtgevers. Voor de jaren 2024 en 2025 is dit risico gedekt via het risico op de omgevingswet (zie hierboven). Voor het jaar 2026 en verder gaan we uit van gevalideerde kengetallen waardoor het risicobedrag verwaarloosbaar is. De kans op dit risico is klein. Het risicobedrag is € 0K vanaf 2024

Jaarstukken 2023

43

Risico onderhandwerk Bouw en Bodem Op basis van de PGF-systematiek wordt een deel van het toezicht en de hand­having voor Bouw en Bodem als outputproduct gefinancierd (op basis van vergunning­ aanvragen). Omdat toezicht en handhaving niet altijd in het lopende jaar plaatsvindt, is er een risico dat er geen dekking is voor onderhandenwerk als het aantal vergun­ ningen in een jaar drastisch afneemt. Beheersmaatregelen: We maken jaarlijks een inschatting van de verwachte aan­ vragen en maken op basis daarvan UVO/Vthup-afspraken met de opdrachtgevers. Als een drastische daling wordt verwacht en er een dekkingstekort is voor het onder­ handenwerk wordt dit bij de halfjaarrapportage en meerjarenbegroting gemeld. De kans op dit risico is groot. Het risicobedrag is € 401K vanaf 2024. Inventarisatie weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen en mogelijkheden van een organisatie om niet-begrote kosten die onverwacht en substantieel zijn te dekken. Het gaat dus om buffers in het eigen vermogen of middelen die in de exploitatie kunnen worden vrijgemaakt zonder dat dit gevolgen heeft voor het bestaande beleid en de uitvoering van taken. In 2023 wordt voor een deel van het rekening resultaat een voorstel gedaan tot toevoeging aan de algemene reserve van 1.858K. Na besluit wordt de hoogte van de weerstandscapaciteit is per 31 december 2024 3.082K.

Meerjarige ratio voor het weerstandsvermogen (bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

2028

reserve weerstandsvermogen voorstel tot dotatie bij jaarrekening 2023

2. 018

1.224

3.082

3.082

3.082

3.082

–794

1.858

beschikbare weerstandscapaciteit

1.224

3.082

3.082

3.082

3.082

3.082

Berekening en beoordeling van het weerstandsvermogen De beschikbare weerstandscapaciteit en de noodzakelijke weerstandscapaciteit worden tegen elkaar afgezet met de ratio weerstandsvermogen.2 Het algemeen bestuur heeft in 2017 een ratio van 1 tot 1,5 vastgesteld. Deze ratio is voor het jaar 2024 niet toereikend op basis van de beschikbare weerstandcapaciteit per 31 december 2023. Uit het overzicht op de volgende pagina blijkt dat meerjarig de verhouding tussen noodzakelijke en beschikbare weerstandscapaciteit niet voldoet aan de ratio weerstandsvermogen (1 tot 1,5). Bij een besluit tot eenmalige dotatie aan de reserve uit het positieve rekening resultaat van 2023 ontstaat een ander beeld. De dotatie is gebaseerd op het boekjaar 2024. In dit jaar is de ratio na dotatie 1,5. De jaren die daarop volgen laten een hogere ratio zien. Wij maken jaarlijks een nieuwe risico-inventarisatie. Vanaf 2025 wordt opnieuw beoordeeld of het weer­ standsvermogen passend is bij de risico’s. De ratio zal hierdoor vanaf 2025 nog wijzigen.

2 De normeringsystematiek is ontwikkeld door het Nederlandse Adviesbureau voor Risicomanagement (NAR) in samenwerking met de universiteit Twente.

44

Ratio weerstandsvermogen (bedragen x € 1.000)

2023

beschikbare weerstandscapaciteit noodzakelijke weerstandscapaciteit ratio weerstandsvermogen

2024

2025

2026

2027

2028

1.224

1.224

1.224

1.224

1.224

1.224

1.181

2.055

1.881

1.786

1.491

1.491

1,0

0,6

0,7

0,7

0,8

0,8

bij een besluit tot een dotatie beschikbare weerstandscapaciteit ratio weerstandsvermogen na verrekening dotatie

1.858 1.224

3.082

3.082

3.082

3.082

3.082

1,0

1,5

1,6

1,7

2,1

2,1

Legenda ratio

waardering

> 2,0

uitstekend

1,5– 2,0

ruim voldoende

1,0– 1,5

voldoende

0,8– 1,0

matig

0,6– 0,8

onvoldoende

< 0,6

ruim onvoldoende

Financiële kengetallen In de volgende tabel staan de drie financiële kengetallen die van toepassing zijn op de OD NZKG. Voor de ratio’s zijn normen opgesteld op basis van input van de VNG en op eigen inzichten. De onderstaande beschrijving van de ratio’s bevat een verdere toelichting en beoordeling. Financiële kengetallen norm

rekening 2021

rekening 2022

begroting 2023

rekening 2023

netto schuldquote

≤0%

–7%

–6%

–5%

–11%

solvabiliteitsratio

≥20%

41%

23%

44%

36%

structurele exploitatieruimte

≥0%

2%

–1%

0%

7%

Netto schuldquote Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130% als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. De schuldpositie van de OD NZKG bestaat voornamelijk uit kortlopende verplichtingen. Daarom hanteren we een norm van 0% of lager. Om aan de norm te voldoen moeten de eigen middelen hoger zijn dan de schuldpositie. In afwijkende gevallen, bijvoorbeeld een grote investering waarvoor we geld wordt aangetrokken, zal het kengetal boven de 0% stijgen. Voor 2023 is het kengetal–/- 11%. Het voldoet daarmee ruim aan de gestelde norm.

Jaarstukken 2023

45

Solvabiliteit Dit cijfer geeft inzicht in de mate waarin de organisatie in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. Het betreft het aandeel van het eigen vermogen in het totale vermogen. De VNG geeft aan dat bij een ratio lager dan 20% de organisatie zich op glad ijs bevindt. De norm voor de OD NZKG is daarom minimaal 20%. Het kengetal valt vrij laag uit omdat we met voorschotten van de opdrachtgevers werken. De voorschotten hebben een negatief effect op de ratio maar zorgen niet voor een slechte financiële weerbaarheid. Het kengetal is gecorrigeerd met de voorschotten 1e kwartaal 2024, afrekeningen UVO 2023 en komt daarmee uit op 36%. De ratio is in 2023 gestegen door een positief rekeningresultaat van 3.652k. De ratio is in 2023 voldoende. Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt om te beoordelen welke structurele ruimte de OD NZKG heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Is dit cijfer negatief dan biedt het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte om de lasten te blijven dragen. De norm voor de OD NZKG is 0% of hoger. Als gevolg van het positieve jaarrekening resultaat is dit percentage in 2023 7%.

Algeheel oordeel Het Besluit Begroten en Verantwoorden (BBV) schrijft voor een beoordeling te geven van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Deze drie kengetallen geven een goed beeld en voldoen aan de norm. Er is sprake van een financieel gezonde positie. In bijlage 3 is de berekening van de kengetallen toegelicht.

3.2

Onderhoud kapitaalgoederen

De kapitaalgoederen die de OD NZKG in bezit heeft, bestaan uit apparatuur, automatisering, meubilair en de verbouwing van het gehuurde pand Ebbehout in Zaandam. Als afschrijvingstermijn wordt de economische levensduur als uitgangs­ punt genomen (conform de financiële verordening). In 2023 zijn door OD NZKG twee nieuwe investeringen gedaan in de materiële vaste activa. Halverwege 2022 is gestart met de vervanging van het wifi-netwerk op ons kantoor in Zaandam, in 2023 is de vervanging afgerond nu is de snelheid voor het draadloos werken weer optimaal en kan het zonder grote zorgen de komende jaren goed functioneren. Op de bureaus zijn beeldschermen vervangen door nieuwe beeldschermen met een docking station. Het werken op de schermen is nu sterk verbeterd. Deze nieuwe investeringen worden in 5 jaar afgeschreven.

3.3

Financiering

In deze paragraaf komen de onderwerpen aan de orde die behoren tot het geld­ stromenbeleid van de OD NZKG. Dit zijn onder andere het risicobeheer (vooral rente- en kredietrisico) en de financieringspositie. Voor uitvoering van de financieringsfunctie gelden de kaders uit de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido) en de bijhorende ministeriële regelingen. In deze wet staan transparantie en risicobeheersing centraal. Er zijn voorschriften voor een verplicht financieringsstatuut (treasury-statuut) en een financieringsparagraaf in begroting en jaarrekening.

46

De OD NZKG werkt volgens het treasury statuut dat is vastgesteld op 9 december 2015. Een van de doelstellingen van dit statuut is het beschermen van vermogensen renteresultaten tegen ongewenste financiële risico’s zoals genoemd binnen de Wet Fido: renterisico’s, koersrisico’s, liquiditeitsrisico’s en kredietrisico’s. Financierings- en schuldpositie De OD NZKG gaat uitsluitend leningen aan in de Europese geldeenheid (de euro). In 2013 is bij BNG Bank een lening afgesloten van 1.050K met een looptijd van vijf jaar en een rente van 1,45%. De lening is per 31 december 2018 volledig afgelost. Kasbeheer De OD NZKG beperkt interne liquiditeitsrisico’s door treasury-activiteiten te baseren op een adequate liquiditeitsplanning. Doordat we overtollige liquide middelen moeten aanhouden in de schatkist (op een rekeningcourant bij het agentschap van het ministerie van Financiën) zijn er geen kredietrisico’s. Om het renterisico te beperken, is vastgelegd dat de kasgeldlimiet en de rente­ risiconorm niet worden overschreden. We stemmen nieuwe leningen en uitzettingen af op de bestaande financiële positie en de liquiditeitenplanning. De rentetypische looptijd en het renteniveau van de lening of uitzetting wordt zo veel mogelijk afgestemd op de actuele rentestand en de rentevisie. Binnen deze kaders streven we naar spreiding in de rentetypische looptijden van uitzettingen.

3.4

Bedrijfsvoering

Verplichte beleidsindicatoren: Vanuit het BBV is het verplicht te verantwoorden op ongeveer veertig beleids­ indicatoren. De indicatoren zijn vooral voor gemeenten opgesteld en daarom grotendeels niet van toepassing op de OD NZKG. De indicatoren die wel van toepassing zijn, passen allemaal binnen het programma Bedrijfsvoering. Formatie en bezetting De formatie voor 2023 is vastgesteld op 513,41 fte op basis van een omzet van 77,4 miljoen. De bezetting op 31 december 2022 was in totaal 420,74 fte. Een tekort van 92,26 fte. In de maand mei waren er 437,59 fte in dienst, een tekort van 75,82 fte. Met de 6-maands is de begroting naar beneden bijgesteld naar 74,5 miljoen en werd de berekende formatie 494,83 fte. In de maand september zijn we gegroeid naar 470,61 fte. Hoewel er volop is geworven, was dit nog niet genoeg om de begrote formatie te halen. Omdat de groei gedurende het jaar heeft plaatsgevonden, bleven ook de gemaakte uren en omzet achter bij de begroting.