Eindrapport burgerberaad.pdf

Wat zien we? Waarom vinden we dat belangrijk? Handhaving is een belangrijk onderdeel bij monitoren van afval in de stad. Wij zien echter dat deze onderbemand, onderbetaald en maar beperkte middelen heeft om overtreders te kunnen beboeten. Om toch te kunnen optreden pleitten wij voor BOA’s in burgerkleding. Hier is precedent voor: het gebeurt al kleinschalig en wij willen het uitbreiden. BOA’s mogen op heterdaad bekeuren. Wat willen we? Waarom? Meer BOA’s in burger op straat. Wij geloven dat het corrigerende werk van BOA’s bewoners, ondernemers en bezoekers zal helpen hun afval op de juiste manier aan te leveren en tevens goed gedrag zal aanmoedigen in het op de juiste wijze weggooien van (verpakkings)afval op straat. Dit helpt om de stad schoner te houden en zo de volksgezondheid te verbeteren. Hoe kunnen we dat bereiken? Wat is daarvoor nodig? • De BOA’s in burger werken op onvoorspelbare en variabele tijden, om zo effectief mogelijk te werk te gaan, zodat mensen er geen rekening mee kunnen houden. • Bovendien is het belangrijk dat het algemeen bekend is dat er BOA’s in burger rondlopen. De gemeente moet daar grootschalig over communiceren, zodat bewoners, bezoekers en ondernemers, weten van deze maatregel en erop kunnen anticiperen. • BOA’s legitimeren zich desgevraagd aan overtreders.

Hoe zorgt dit ervoor dat we de stad samen beter schoon houden? Door scherper en onverwachter te handhaven zorgen we op termijn voor een cultuurverandering, waarbij bezoekers, bewoners en ondernemers zorgvuldiger met hun afval zullen omgaan.

32

Advies 6.3 (afgewezen: 43% voor, 57% tegen) Een tweede team van toezichthouders

Thema 7: Overig Advies 7.1 (afgewezen: 66% voor, 34% tegen) Bewustwording (her)gebruik grijs water* Wat zien we? Waarom vinden we dat belangrijk? Grijs water is een verzamelnaam voor licht verontreinigd afvalwater dat afkomstig is van huishoudelijke handelingen (bijv. douches, wasbakken, …) en middels een filtratiesysteem kan worden hergebruikt. Veel Amsterdammers weten niet wat grijs water is, waar het vandaan komt, waar het heen gaat en dat het hergebruikt kan worden. Het gevolg hiervan is dat er op dit moment weinig grijs water hergebruikt wordt, wat o.a. leidt tot waterverspilling en stijgende waterschapsbelasting. Wat willen we? Waarom? Waterhergebruik stimuleren om waterverspilling tegenaan te gaan en waterschapsbelasting te verminderen Hoe kunnen we dat bereiken? Wat is daarvoor nodig? • Meer voorlichting in de buurten in verschillende talen en gebruik van sociale media. • Samenwerking tussen Waternet en de gemeente, zodat inwoners weten welke maatregelen zij kunnen nemen. Gemeente en Waternet moeten (financieel) bijdragen aan maatregelen en Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

33

systemen om inwoners water te laten hergebruiken. Dit bespaart vervolgens waterschapsbelasting. • Bij nieuwbouwwijken alleen vergunning bij gebruik grijswater, waarbij regenwater wordt gebruikt voor toilet/wasmachine én (verticaal) groen. Hiermee kan gebruik worden gemaakt van toetsingstool zoals GPR-gebouw of GPR-gebied (gemeentelijke prestatie richtlijn) voor verlening vergunning voor nieuwbouw. Hoe zorgt dit ervoor dat we de stad samen beter schoonhouden? Doordat er minder vuil water naar het oppervlaktewater gaat, dragen we bij aan een schoner milieu.

Advies 7.4 (afgewezen: 60% voor, 40% tegen) Ruimte voor wild groen (green guerrillas) Wat zien we? Waarom vinden we dat belangrijk? De gemeentelijke regelgeving leidt alleen maar tot strakke straten met wild groen. Wat willen we? Waarom? Meer diversiteit ren rafelrandjes in de stad. Dat kan leiden tot minder afval. Er kan wel afval (in de wildgroei) blijven zitten, daarom is onderhoud des te belangrijker. Hoe kunnen we dat bereiken? Wat is daarvoor nodig? • Ervoor zorgen dat daar waar nu afval op straat wordt gegooid, er een (wild) groengebied voor in plaats komt. Betrek bewoners daarbij. • Door respect voor wildgroei, ook wel bekend als “wabi sabi”* Hoe zorgt dit ervoor dat we de stad samen beter schoon houden? Door het groen dat her en der opkomt meer te respecteren, ontstaat een meer diverse en leefbare omgeving. *Het Japanse begrip wabi-sabi ( vergankelijkheid en imperfectie.

) staat voor het accepteren van

Advies 7.6 (afgewezen: 50% voor, 50% tegen) Afval ambassade Wat zien we? Waarom vinden we dat belangrijk? Zin en moed bij de burger voor een schone stad. Traagheid, te weinig mankracht, te weinig praktijkvisie bij de gemeente. Schone stad, de wanhoop nabij. Hoe kunnen we de gemeente helpen en de burger enthousiasmeren? Wat willen we? Waarom? Een ambassade als bruggenbouwer, luisterend oor en activist tussen gemeente en burger + alle 150 steuners van het burgerberaad. Hoe kunnen we dat bereiken? Wat is daarvoor nodig? • Europese subsidie voor betaald bedrijf wat zich richt op nu + actie + toekomst van het grootste probleem. • Burgers werken en denken uit passie en praktijk. Dit moet worden gehoord. Hoe zorgt dit ervoor dat we de stad samen beter schoon houden? ‘’Gemeentelijke toezegging voor vrijheidsbeweging’’

34

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

35

2

SAMENSTELLING EN HET PROCES VAN HET BURGERBERAAD

36

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

37

2.1 Samenstelling burgerberaad 2.1.1 De loting

Resultaat: samenstelling van de steekproeven en deelnemers 623 Amsterdammers hadden zich aangemeld voor de loting voor deelname aan het burgerberaad. De respons was hiermee 5%. Het is gelukt om een burgerberaad samen te stellen dat, op basis van vooraf opgestelde kenmerken, een afspiegeling vormt van de Amsterdamse bevolking (zie tabel 1). Tabel 1: Samenstelling bevolking Amsterdam, de steekproef, de aanmeldingen en de deelnemers aan het burgerberaad Amsterdam

steekproef BRP

aanmeldingen

%

%

%

%

aantal

16-25

17

17

11

17

26

Stap 1: Amsterdammers uitnodigen om zich aan te melden voor het burgerberaad

26-45

42

41

44

41

62

Voor het burgerberaad schone stad was het streven om 150 Amsterdammers te werven voor deelname aan het burgerberaad. Het was de verwachting dat circa 300 aanmeldingen voldoende ruimte was om een representatieve groep deelnemers samen te stellen en een reservelijst aan te houden. Daarom werden, uitgaande van een respons van 3%, 10.000 willekeurige Amsterdammers uitgenodigd om zich aan te melden voor het burgerberaad. Zij ontvingen begin dit jaar de uitnodiging in de brievenbus. Om de kans te vergroten dat ook bewoners met een onderneming die te maken hebben met bedrijfsafval een uitnodiging ontvangen, waren ook 2.500 ondernemingen aangeschreven. De afdeling Onderzoek en Statistiek was gevraagd hiervoor twee steekproeven te trekken:

46-65

27

27

29

27

41

66+

15

15

16

14

21

vrouw

50

50

50

49

73

man

50

50

48

48

72

anders / niet bekend

n.b.

-

2

3

5

Centrum

10

10

14

10

15

West

16

16

17

16

24

Nieuw-West

17

18

14

17

26

Zuid

16

16

15

17

25

Oost

16

16

20

16

24

Noord

11

11

11

11

17

Deelnemers aan het burgerberaad zijn geselecteerd door loting. Het is gelukt om zo een burgerberaad samen te stellen dat een afspiegeling vormt van de Amsterdamse bevolking. leeftijd

• Voor de bewoners werd een gestratificeerde steekproef getrokken op basis van selectiecriteria die beschikbaar waren in het Basisregister Personen (BRP). Er werd rekening gehouden met leeftijd (vanaf 16 jaar), geslacht, stadsdeel en type woning (huur/koop). De steekproef sloot steeds aan bij de samenstelling van Amsterdam. Een voorbeeld: wanneer 20% van een stadsdeel in een koopwoning woonde, had ook in de steekproef 20% een koopwoning. Binnen deze groepen werd vervolgens een willekeurige selectie gemaakt. • Voor de ondernemers werd een gestratificeerde steekproef getrokken op basis van selectiecriteria die beschikbaar waren in het Landelijk Informatiesysteem Arbeidsplaatsen (LISA). Het ging om een selectie van sectoren die naar inschatting vaker te maken hadden met bedrijfsafval. Het was niet bekend hoeveel van de geselecteerde ondernemers in Amsterdam woonden. Alleen ondernemers uit Amsterdam konden deelnemen aan het burgerberaad schone stad.

stadsdeel

Weesp

3

3

2

3

4

Zuidoost

10

10

6

10

15

sociale huur (huur tot €753)

46

-

24

40

60

vrije sector huur

24

-

24

23

34

koop

30

-

41

29

44

anders / niet bekend

-

-

11

8

12

max vmbo

22

n.b.

7

22

33

Stap 2: Uit de aanmeldingen de deelnemers van het burgerberaad schone stad selecteren

havo, vwo, mbo 2+

30

n.b.

20

29

44

De bewoners en vestigingen in de steekproef ontvingen per post een uitnodiging om zich aan te melden bij het burgerberaad schone stad. In de brief was een persoonlijk wachtwoord opgenomen dat toegang gaf tot een online aanmeldformulier. In het aanmeldformulier werden de genodigden gevraagd enkele achtergrondkenmerken in te vullen. O&S gebruikte deze gegevens uitsluitend om een zo representatief mogelijke groep van 150 deelnemers samen te stellen voor de bijeenkomsten van het burgerberaad schone stad. Daarbij gold:

hbo, wo

48

n.b.

71

49

73

-

n.b.

2

onderneming met bedrijfsafval

n.b.

n.b.

3

12

18

geen bedrijfsafval

n.b.

n.b.

13

9

13

De achtergrondkenmerken uit de BRP en het LISA werden uitsluitend gebruikt voor het maken van de steekproef en het versturen van de uitnodigingen.

• De naam van de aanmelder moet overeenkomen met de naam uit de steekproef. • Wanneer van een bepaalde groep meer aanmeldingen zijn dan nodig, wordt er geloot. Het team van het burgerberaad ontving uitsluitend de contactgegevens van de personen en ondernemers die zich aanmeldden.

38

gender

geselecteerde deelnemers

woning

opleiding

niet bekend

totaal aantal reserve

100

100 100 10.000

623

150 426

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

39

%

aantal

%

aantal

%

aantal

%

aantal

%

aantal

%

De afname van het aantal deelnemers zou gevolgen kunnen hebben gehad voor de representativiteit van het burgerberaad. Daarom heeft de afdeling Onderzoek en Statistiek de groepssamenstelling per bijeenkomst en de representativiteit van de overgebleven groep in kaart gebracht (zie tabel 2 en 3). De tabellen laten zien dat in de loop van de tijd het aantal deelnemers per sessie een dalende trend vertoonde. In de laatste sessie is deze trend gekeerd, mogelijk doordat voorafgaande aan die bijeenkomst alle deelnemers nogmaals zijn opgeroepen om te komen.

selectie

aantal

Op diverse manieren hebben we geprobeerd om zoveel mogelijk deelnemers aan boord te houden. Deelnemers zijn gebeld en gevraagd naar de reden van hun afwezigheid, met de uitnodiging om er de volgende keer wel weer te zijn. En aan het eind van het traject is aan alle 150 geselecteerde deelnemers een appbericht gestuurd met de oproep om bij de laatste bijeenkomst aanwezig te zijn.

Sessie

%

Aan de 150 deelnemers is gevraagd mee te doen aan zes bijeenkomsten van het burgerberaad. Het aantal deelnemers nam tijdens de looptijd af, zoals vooraf verwacht was. We startten met 125 en eindigden met 99 deelnemers, waarbij het deelnemersaantal per bijeenkomst fluctueerde.

Tabel 2: Samenstelling deelnemers burgerberaad, selectie vooraf en sessie 1 t/m 6

aantal

2.1.2 Verloop deelname en representativiteit

leeftijd 16-25

25

17

21

17

16

15

11

12

11

13

11

14

16

17

26-45

63

42

52

42

41

39

37

40

36

42

28

35

39

40

46-65

40

27

35

28

30

28

26

28

22

26

24

30

24

25

66+

22

15

17

14

19

18

19

20

17

20

17

21

18

19

73

49

56

45

50

47

44

47

40

47

38

47

47

49

74

49

65

52

53

50

47

51

44

51

39

49

47

49

anders / 3 niet bekend

2

4

3

3

3

2

2

2

2

3

4

3

3

Centrum

14

9

13

10

11

10

10

11

9

11

10

12

8

8

West

24

16

20

16

17

16

17

18

13

15

12

15

16

16

Nieuw-West 26

17

24

19

20

19

15

16

13

15

14

18

19

20

Zuid

25

17

20

16

15

14

13

14

16

19

14

18

14

14

Oost

25

17

21

17

16

15

16

17

16

19

13

16

17

17

Noord

16

11

11

9

11

10

9

10

9

11

9

11

9

9

Weesp

5

3

5

4

4

4

4

4

0

0

3

4

3

3

Zuidoost

15

10

11

9

12

11

9

10

7

8

5

6

11

11

woning sociale huur 58 (huur tot €753)

39

51

41

42

40

35

38

35

41

35

44

39

40

gender vrouw man

stads­ deel

Ondanks het afgenomen aantal deelnemers is de samenstelling van de groep niet sterk veranderd ten opzichte van de eerste selectie. De afwijkingen zijn in de loop van de tijd niet erg groot (afwijkingen van 4 procentpunt of meer zijn in de tabel met rood en groen aangegeven) en er valt geen duidelijk patroon in te ontdekken. In de laatste sessie zijn vrijwel alle percentages weer gelijk aan die in de oorspronkelijke selectie. Er zijn een aantal verschillen tussen groepen: • Het aandeel deelnemers met maximaal een vmbo-diploma blijft gedurende de looptijd van het burgerberaad goed. Bij de eindsessie waren relatief veel middelbaar opgeleiden aanwezig en minder hbo’ers en wo’ers. • De deelnemers blijven komen uit alle delen van de stad. Alleen waren in sessie 4 geen deelnemers aanwezig uit Weesp. • Bij de sessies 3 tot en met 5 kwamen (relatief) jonge deelnemers wat vaker niet naar de bijeenkomst dan 66-plussers. Bij de afsluitende sessie was de verdeling naar leeftijd weer in balans. • Vrouwen komen relatief vaak niet naar de eerste sessie. Deze rapportage van O&S stellen we ook ter beschikking aan het onderzoeksteam van de HvA, dat in het najaar met een eerste evaluatie komt van het verloop van het burgerberaad. Ook verwachten we dan een beeld te kunnen geven van de redenen van deelnemers om niet meer mee te doen, zodat we hiervan kunnen leren.

oplei­ ding

1

2

3

4

5

6

vrije sector huur

36

24

30

24

28

26

23

25

22

26

20

25

21

22

koop

45

30

35

28

29

27

29

31

22

26

19

24

28

29

anders / 11 niet bekend

7

9

7

7

7

6

7

7

8

6

7

9

9

max vmbo

26

17

22

18

23

22

19

20

15

17

14

18

16

17

havo, vwo, mbo 2+

48

32

38

30

29

27

26

28

26

30

25

31

36

37

hbo, wo

75

50

64

51

53

50

47

51

44

51

40

50

44

45

-

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

onder­ met 7 neming bedrijfsafval

niet bekend -

10

10

8

6

6

7

8

7

8

3

4

5

5

geen 11 bedrijfsafval

16

13

10

9

9

8

9

6

7

6

8

6

6

totaal

150 100 125 100 106 100 93

100 86

100 80

100 97

100

groen: 4% of meer hoger dan in de selectie rood: 4% of meer lager dan in selectie

40

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

41

Sessie

selectie aantal

%

aantal

%

aantal

%

aantal

%

aantal

%

aantal

%

aantal

%

Tabel 3: Deelnemers burgerberaad naar vooraf opgegeven wensen, selectie vooraf en sessie 1 t/m 6 1

2

3

vervoer

11

7

10

8

8

8

6

7

7

8

5

6

6

6

kinderopvang

3

2

2

2

1

1

2

2

2

2

2

3

1

1

plek voor rolstoel/ rollator

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

1

tolk of andere gespreks­­ ondersteuning

6

4

5

4

5

5

3

3

3

4

2

3

4

4

dieetwensen

20

13

17

14

15

14

10

11

12

14

11

14

13

13

anders

10

7

8

6

7

7

6

7

5

6

7

9

7

7

geen wensen

111 74

91

73

78

74

71

76

62

72

58

73

71

73

100 97

100

150 100 125 100 106 100 93

42

4

100 86

5

100 80

6

2.2 Organisatie en begeleiding De bijeenkomsten van het burgerberaad werden begeleid door een onafhankelijk voorzitter. De deelnemers werden tijdens de bijeenkomsten onderverdeeld in kleine groepjes, die begeleid werden door ervaren gespreksbegeleiders. Zij waren deels afkomstig van externe organisaties en deels werkzaam bij de gemeente Amsterdam. Daarnaast was er vanuit de gemeente Amsterdam een vertrouwenspersoon aangewezen waar deelnemers terecht konden met gevoelens van onveiligheid of ervaringen met grensoverschrijdend gedrag. Ongeveer 15 deelnemers werden ondersteund door een tolk in de talen Engels, Syrisch, Marokkaans Arabisch en Tigrignja. Tijdens de bijeenkomsten waren er verder onderzoekers aanwezig van de Haagse Hogeschool en de Hogeschool Amsterdam. De hogescholen hebben een RAAK subsidie ontvangen voor landelijk onderzoek naar burgerberaden. Dit richt zich op het bieden van inzichten aan participatieprofessionals, veelal ambtenaren, die hen kunnen helpen bij het maken van onderbouwde keuzes in het ontwerp en de organisatie van een burgerberaad. Binnen dit onderzoek worden representativiteit, de rol van experts, de doorwerking in beleid en het betrekken van het maxipubliek meegenomen.

Aanvullend heeft de gemeente de hogescholen opdracht gegeven om bij burgerberaad schone stad ook ervaring van de deelnemers, het proces en de mate van opvolging van de adviezen te evalueren. De eerste resultaten van het onderzoek worden in het najaar 2024 verwacht. In de zomer van 2025 volgt een tweede rapport.

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

43

2.3 Van kennismaking tot adviezen in 6 bijeenkomsten Het burgerberaad bestond uit een gelote groep van 150 deelnemers. Begin januari 2024 kregen 10.000 Amsterdammers en 2.500 ondernemers een brief op de mat met de uitnodiging om zich aan te melden voor het burgerberaad. Een maand later ontvingen 150 ingelote deelnemers de bevestiging dat zij mee konden doen als deelnemer aan het burgerberaad schone stad. In zes bijeenkomsten van maart t/m juli 2024 hebben de deelnemers: • kennis gemaakt met elkaar en het onderwerp; • geleerd van experts over onderwerpen die het burgerberaad zelf heeft geselecteerd; • werkbezoeken afgelegd om praktijkkennis op te doen; • gebrainstormd en zijn met elkaar in dialoog gegaan over wat zij belangrijk vinden; • adviezen opgesteld; • en uiteindelijk over deze adviezen gestemd. Er waren 3 avondbijeenkomsten en 3 zaterdagbijeenkomsten. De meeste bijeenkomsten vonden plaats in Pakhuis de Zwijger. De eerste bijeenkomst stond in het teken van het kennismaken met elkaar en het onderwerp. Tijdens de tweede bijeenkomst gingen deelnemers van het burgerberaad in gesprek met experts. De derde bijeenkomst stond in het teken van excursies en gingen de deelnemers met elkaar in gesprek over wat zij belangrijk vinden over de vraag: hoe houden we de stad beter schoon? Tijdens de vierde en de vijfde bijeenkomst stelden de deelnemers de adviezen op.

Op de afsluitende, zesde bijeenkomst heeft het burgerberaad gestemd over de adviezen en is het proces feestelijk afgesloten in aanwezigheid van de wethouder en vier gemeenteraadsleden.

2.3.1 Bijeenkomst 1: kennismaken met elkaar en het onderwerp De eerste bijeenkomst vond plaats op maandagavond 4 maart. Na de opening van de voorzitter, een uitleg over (de principes van) het burgerberaad en het proces dat de deelnemers de komende maanden met elkaar gaan doorlopen, maakten de deelnemers kennis met het onderwerp. Wendy de Wild, voorzitter van het Nederlandse Vereniging van Reinigingsdiensten (NVRD) gaf een minicollege over gemeentelijk afvalbeleid. Vervolgens sprak Stef Le Fèvre, afdelingshoofd bij de directie Afval en Grondstoffen van gemeente Amsterdam. Hij lichtte de Amsterdamse afvalbeleid toe, ging in op de cijfers over afval, zoals de omvang, de kilo’s per huishouden en persoon, de kosten, de afvalverwerking, etc. De deelnemers kregen de gelegenheid om vragen te stellen aan beide sprekers. Na de inhoudelijke introductie op het onderwerp gingen deelnemers aan de slag met een tekenles. Een tekenleraar liet aan de hand van een aantal makkelijke oefeningen zien hoe je verschillende aspecten van het vraagstuk uit kunt beelden. Dit stimuleerde creativiteit en zorgde ervoor dat iedereen goed mee kon doen, ook de minder talige of mondige deelnemers. Per groepje brachten zij in beeld wanneer Amsterdam voor hen schoon genoeg is. Na de tekenles kwam wethouder Rutger Groot-Wassink aan het woord.

Hij sprak zijn waardering uit naar alle deelnemers, wenste ze veel succes en benadrukte dat hij hoopte dat het burgerberaad tot mooie adviezen komt. “Adviezen die echt helpen om de stad schoner te houden”. De avond werd afgesloten met een stemming over onderwerpen waarover de deelnemers meer wilden leren. Op basis van de uitslag nodigde de organisatie experts uit voor de volgende bijeenkomst.

Bekijk de video van bijeenkomst 1

44

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

45

2.3.2 Bijeenkomst 2: meer leren over het onderwerp De tweede bijeenkomst vond plaats op zaterdag 23 maart. Tijdens deze bijeenkomst waren er 106 deelnemers aanwezig. De dagvoorzitter opende de bijeenkomst met een korte herhaling van het vraagstuk en uitleg over het proces. Vervolgens werd de kennis van deelnemers getest door een Afvalquiz, met vragen over afval, de schone stad en Amsterdam. De winnaar van de quiz werd beloond met een groot applaus en een prijs. Vervolgens nam het burgerberaad de volgende besluiten: 1. Het nemen van besluiten: Een besluit wordt genomen met tweederdemeerderheid. Dus: als 67% van de uitgebrachte stemmen voor is, wordt een voorstel aangenomen. 2. De omgang met elkaar: Het burgerberaad gaat als volgt met elkaar om: – We houden ons aan het vraagstuk; – We gaan niet met elkaar in discussie, maar in dialoog; – We laten elkaar aan het woord; – We zetten ons in om tot goede adviezen te komen. 3. Omgang met de buitenwereld: “We zijn open over het proces en de inhoud”. “Tussen 6 en 15 juli delen we niks over de conceptadviezen. Met respect voor iedereens privacy”. 4. Omgang met de pers: “Geen pers aanwezig tijdens de bijeenkomsten; bij persverzoeken praat een groepje leden en de voorzitter van het burgerberaad met de pers; word je zelf benaderd door de pers, spreek gerust vanuit je eigen ervaringen; radiostilte tussen 6 en 15 juli”.

Ik was blij met de uitnodiging. Het gaf me de kans om mee te praten over een belangrijk onderwerp en mensen te ontmoeten buiten mijn eigen bubbel. Fijn dat ik als niet-Nederlands sprekende mee kon doen. Ik heb veel geleerd en hoop dat we met onze adviezen ook anderen kunnen bereiken.” Aleksandr, 27, stadsdeel Oost

Het tweede deel van de bijeenkomst stond in het teken van expertsessies. Elke deelnemer volgde een kennisroute met drie stops: de expertsessies. Deze sessies varieerden van een presentatie door een expert waarnaar deelnemers vragen kunnen stellen, een gesprek, een ‘plandeling’ (wandelen + plastic rapen) tot een demonstratie met verschillende voertuigen, zoals een kraakpers en een veegwagen. De groep experts bestond uit wetenschappers, externe afvaldeskundigen en medewerkers van de gemeente zelf. Elke sessie werd afgesloten met een brainstorm over mogelijke ideeën voor adviezen voor een schone stad.

Bekijk de video van bijeenkomst 2

46

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

47

2.3.3 Bijeenkomst 3: excursies en beginnen aan adviezen De derde bijeenkomst vond als enige bijeenkomst op een andere locatie plaats, B. Amsterdam in Amsterdam West. Deze bijeenkomst was op zaterdag 21 april. Er waren 94 deelnemers aanwezig. De bijeenkomst begon met een opening en (weer) een herhaling van het vraagstuk door de dagvoorzitter. Vervolgens gingen de deelnemers op excursie. Er waren vier opties: het AEB, Vosse Groen Recycling, recyclepunt Henk Sneevlietweg en een CROW-meting in Overtoomse Veld en de Schinkelbuurt.

Op locatie B.Amsterdam werd tijdens de excursies een informatiemarkt ingericht met buurtinitiatieven. Bij terugkomst konden deelnemers in gesprek met vrijwilligers van verschillende buurtinitiatieven, verspreid over de hele stad. Het programma werd afgesloten in kleine groepjes, waarin deelnemers op verschillende thema’s aan de slag gingen met een eerste aanzet van adviezen. Dit deden zij aan de hand van de hand van een format met een aantal vragen. De uitkomsten van de brainstorm uit de tweede bijeenkomst dienden als input.

AEB Een aantal deelnemers ging naar het AEB, het Amsterdamse afvalenergiebedrijf. De excursie begon met een presentatie, waarna de deelnemers zich omkleedden in veiligheidskleding en zich opsplitsen in een deel dat naar de Meetwacht en de kraandrijvers gaat en een deel dat de scheidingsinstallatie bezoekt.

Vosse Groen Recycling

Bekijk de video van bijeenkomst 3

De excursie bij familiebedrijf voor groen recycling startte met een rondleiding over het terrein en waar groenafval binnenkomt en een uitleg over hoe dit verwerkt wordt in de shredder. Tijdens de rondleiding werd gedemonstreerd hoe de verschillende machines werken. Zo kregen de deelnemers een goed beeld van hoe dit groenverwerking in de praktijk gaat en hoe er compost van kan worden gemaakt.

Recyclepunt Henk Sneevlietweg: Afval & Grondstoffen en Toezicht & Handhaving Op de Henk Sneevlietweg bezochten deelnemers het recyclepunt van de Gemeente Amsterdam. Een multifunctioneel recyclepunt, waar verschillende diensten van de gemeente gehuisvest zijn. De deelnemers kregen een rondleiding over het terrein. Daarna vervolgde dit werkbezoek op de werf, waar de groep kennisnam van verschillende bedrijfswagens van de afdeling Afval en Grondstoffen. Aan een teamleider van de directie Toezicht en Handhaving Openbare Ruimte (THOR) konden deelnemers vragen stellen.

CROW-meting in Overtoomse Veld & Schinkelbuurt Samen met een schouwer van de gemeente Amsterdam gingen de deelnemers in 2 wijken meten hoe schoon de stad ervaren wordt, door middel van de zogenaamde CROW-methode. Dit is de methode die gebruikt wordt om te bepalen of een plek schoon genoeg is. Na een korte presentatie gingen de deelnemers aan de slag met metingen in deze twee wijken.

2.3.4 Bijeenkomst 4: delibereren en conceptadviezen Op donderdagavond 23 mei was bijeenkomst 4, terug in Pakhuis de Zwijger. Er waren 87 deelnemers aanwezig. Tijdens deze bijeenkomst gingen de deelnemers aan de slag met conceptadviezen. Deelnemers verdeelden zich over verschillende thema’s in kleine groepjes. Onder begeleiding van een gespreksbegeleider spraken zij over de uitkomsten van de vorige bijeenkomsten en stelden aan de hand van een format conceptadviezen op. Om de deelnemers op weg te helpen werd er een “infobar” ingericht, waar deelnemers aan experts van binnen en buiten de gemeente specifieke vragen konden stelen waar ze tijdens het opstellen van de conceptadviezen tegenaan liepen. Na de vierde bijeenkomst ging de toetsingscommissie (zie paragraaf 2.5) aan de slag met feedback op de conceptadviezen. Daarnaast kwam het verzoek van deelnemers om via een online vragenlijst tussentijdse feedback te geven op elkaars adviezen. Ongeveer de helft van alle deelnemers greep deze mogelijkheid aan.

Bekijk de video van bijeenkomst 4

48

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

49

2.3.5 Bijeenkomst 5: aanscherpen conceptadviezen De vijfde bijeenkomst vond plaats op zaterdag 6 juli. Op het hoofdmenu: het aanscherpen van de conceptadviezen aan de hand van feedback. Er waren 80 deelnemers aanwezig. De bijeenkomst startte met een toelichting op de feedback van Addie Stehouwer, de voorzitter van de toetsingscommissie. Vervolgens gingen de deelnemers weer in kleine groepjes, onder begeleiding van een gespreksbegeleider, aan de slag met het aanscherpen van de conceptadviezen. De feedback van de toetsingscommissie en de feedback die deelnemers op elkaars adviezen hadden gegeven. Tijdens deze bijeenkomst was er weer een infobar ingericht waar deelnemers terecht konden met vragen. Over de conceptadviezen werd peilend gestemd met rode en groene stembriefjes. Deelnemers konden over de adviezen nog laatste feedback meegeven op feedbackbriefjes. Tussen de vijfde en de zesde bijeenkomst ging een redactiegroepje, met deelnemers uit het burgerberaad, aan de slag met het samenvoegen van adviezen die op elkaar leken en met een taalkundige check.

2.3.6 Bijeenkomst 6: adviezen definitief maken en stemmen De slotbijeenkomst van het burgerberaad was op maandagavond 15 juli. Er waren 99 deelnemers aanwezig. De bijeenkomst begon met een korte terugblik op wat er het afgelopen half jaar allemaal gedaan was tijdens alle bijeenkomsten van het burgerberaad en een toelichting van het redactiegroepje op hun werk. Daarna was het tijd om de puntjes op de i te zetten. Dit werd gedaan in drie ‘roddelrondes’ waarbij deelnemers elkaars adviezen nog konden voorzien van de laatste feedback. De definitieve adviezen werden ingeleverd en ingevoerd in Menti, de tool waarmee gestemd werd. Het tweede deel van de bijeenkomst stond in het teken van de stemming. Alle adviezen werden voorgelezen en vervolgens werd er gestemd via Mentimeter. Als een advies 2/3 ‘voor’ stemmen kreeg, werd het advies aangenomen (67% of meer). 15 van de 23 adviezen nam het burgerberaad aan. Na het stemmen was er een feestelijke afsluiting. Wethouder Van Buren sprak het burgerberaad toe en ook raadsleden Juliet Broersen (Volt), Judith de Krom (PvDD), Carlo van Munster (GroenLinks) en Marja Lust (D66) spraken hun dank uit aan het burgerberaad. We proosten met elkaar als feestelijke afsluiting van dit burgerberaad.

Bekijk de video van bijeenkomst 6

50

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

51

2.4 Werkvormen

2.5 Toetsingscommissie

Een burgerberaad kenmerkt zich door diversiteit en inclusiviteit. Door de loting bestaat een burgerberaad uit een zo goed mogelijke afspiegeling van een gemeenschap (diversiteit). Door gedurende het burgerberaad verschillende werkvormen in te zetten krijgt elke deelnemer de kans om mee te denken en mee te doen. Dat geldt ook voor deelnemers die minder “talig” zijn. Het doel is dat alle deelnemers zich betrokken en zich eigenaar van het burgerberaad voelen.

Voor het burgerberaad schone stad is gekozen voor een toetsingscommissie. Deze commissie had de taak om tussen bijeenkomst 4 en 5 de conceptadviezen te toetsen op de drie uitgangspunten uit de startnotitie: juridische en financiële haalbaarheid en praktische uitvoerbaarheid.

Daarom is ervoor gekozen om aan de hand van tekenoefeningen denkbeelden weer te geven. Er zijn roddelrondes georganiseerd om feedback te geven. Om iedereen de kans te geven om een standpunt in te nemen, heeft de organisatie gewerkt met verschillende concepten, zoals “langs de lijn”, dilemma-denken en stellingen. De gespreksbegeleiders hadden een belangrijke rol in de uitvoering van de werkvormen. Zij zijn vooraf zorgvuldig gebriefd over de opzet en het doel van elke werkvorm. Over het resultaat hebben zij de organisatie achteraf feedback gegeven, waarmee de organisatie aan de slag is gegaan.

De toetsingscommissie was duaal samengesteld. Dat wil zeggen: op ieder van de drie onderdelen zijn twee deskundigen geworven: een deskundige van de gemeente Amsterdam en een extern deskundige, niet werkzaam bij de gemeente. De bedoeling daarvan was enerzijds om voldoende binding met de gemeentelijke organisatie te houden en om een “not invented here” reflex te voorkomen. Anderzijds, door de betrokkenheid van expertise van buitenaf werd voorkomen dat de commissie - terecht of ten onrechte - wordt gezien als een soort stiekeme noodrem tegen de gemeente onwelgevallige adviezen. De commissie stond onder voorzitterschap van een onafhankelijke voorzitter.

Samenstelling De toetsingscommissie was als volgt samengesteld: • Onafhankelijk voorzitter: Addie Stehouwer, voormalig ombudsman van de gemeente Den Haag en Voorburg • Voor het juridische aspect: Niek Knol, interimmanager projectleider, ondersteund door Dunja Jansen en Ellen Kooijman beiden jurist bij de gemeente Amsterdam (gemeente); Eef Spronck, juridisch en duurzaamheidsstrateeg bij Pantar (extern) • Voor het financiële aspect: Jack Hereijgers, concerncontroller, cluster stadsdelen, beheer en dienstverlening (gemeente), Jeroen van Spijk, consultant De Galangroep (extern) • Voor de praktische uitvoerbaarheid: Marco Bakker en Cees Wildschut, teamleiders bij respectievelijk de directies Afval en Grondstoffen en Stadswerken (gemeente), Angeline Kierkels, directeur afvalverwerker Meerlanden (extern). Bijeenkomsten De toetsingscommissie kwam drie keer plenair bij elkaar, op 22 mei, 4 en 21 juni. Op 4 juni zijn de eerste indrukken van de conceptadviezen gedeeld en is de verdere werkwijze van de commissie besproken. De bespreking van alle adviezen door de voltallige commissie vond plaats op 21 juni. In de bijeenkomst op 21 juni is alle feedback besproken. Daarna is de feedback van de toetsingscommissie overgedragen aan de projectorganisatie. Die heeft nog een tweede redactieslag toegepast zodat de feedback toegankelijker werd voor (alle) deelnemers van het burgerberaad.

52

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

53

2.6 Klankbordgroepen Bij de voorbereiding van het burgerberaad zijn er vijf klankbordgroepen gevormd. Leden van deze klankbordgroepen dachten mee over de vraagstelling aan het burgerberaad, waren beschikbaar voor het delen van hun kennis met het burgerberaad en werden bijgepraat over het proces. Er was een klankbordgroep met en voor: • actieve bewoners; • ondernemers; • raadsleden; • uitvoerende medewerkers; • beleidsmedewerkers.

De adviezen zijn klaar. Ik hoop dat de gemeente er ook wat mee gaat doen. Ik ben al containeradoptant. Je ziet dat het netter wordt. Buren vragen de sleutel om troep weg te gooien. Het was leuk om ook aan dit burgerberaad mee te doen. De samenstelling is goed gedaan: van Suriname tot Roemenië, jong en oud. Mooi om met elkaar in gesprek te gaan. Eef, 72, Watergraafsmeer

De klankbordgroep voor bewoners bestond uit ongeveer 20 initiatieven op het gebied van omgaan met (zwerf-) afval, circulariteit, gedrag en handhaving. Zij kwamen tijdens het burgerberaad vooral in actie bij de expertsessies, de excursies en de initiatievenmarkt. De klankbordgroep ondernemers, bestaande uit ongeveer 10 ondernemers, pleitte vooraf om (in Amsterdam wonende) ondernemers op te nemen in de loting voor het burgerberaad. Dat advies is opgevolgd. In het burgerberaad zaten 20 Amsterdamse ondernemers. Daarnaast stelden enkele ondernemers hun bedrijven open tijdens de excursies of deelden kennis tijdens de expertsessies. Ook uitvoerende en beleidsmedewerkers van de gemeente, denk aan medewerkers van de inzameling, reiniging, handhaving en communicatie, deelden actief hun kennis tijdens de bijeenkomsten op uitnodiging van het burgerberaad. En tijdens het zomerreces startte de klankbordgroep beleidsmedewerkers met het opstellen van een ambtelijke reactie op de adviezen van het burgerberaad. Raadsleden bleven juist op gepaste afstand van het burgerberaad. Zij zijn tijdens het proces wel bijgepraat over de stand van zaken en woonden een deel van de slotbijeenkomst bij.

54

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

55

2.7 Communicatie De communicatie over het burgerberaad schone stad was gericht op het goed voorlichten en motiveren van de (toekomstige) deelnemers, het informeren en op de hoogte houden van het brede publiek, de inwoners van Amsterdam en Weesp, en het informeren en betrekken van de gemeentelijke organisatie.

Bekijk de promovideo

Een overzicht van communicatiemiddelen en –acties voor de diverse doelgroepen:

2.7.1 Extern

• Nieuwsberichten via de gemeentelijke kanalen (website, nieuwsbrief en gemeentekrant) en lokale media. • Webpagina www.amsterdam.nl/burgerberaadschonestad met nieuws en informatie. • Digitale nieuwsbrief met nieuws, verhalen en videoverslagen van de bijeenkomsten (5x verschenen van maart t/m juli 2024). • Documenten (zoals presentaties en verslagen) zijn openbaar gemaakt via het platform Open Amsterdam.

2.7.2 Intern

Voor de interne communicatie, binnen de gemeente, is het volgende gedaan: • Er zijn nieuwsberichten over het burgerberaad verschenen via intranet en interne nieuwsbrieven. • Er is een speciale intranetpagina (Tamtam) opgesteld met informatie, nieuws, verhalen en video’s voor medewerkers van de gemeente. • Voorafgaand en tijdens het burgerberaad zijn er voor geïnteresseerde collega’s en betrokken dienstonderdelen interne (online) sessies en klankbordgroepen georganiseerd.

2.7.3 Deelnemers

Voor de communicatie naar (kandidaat-)deelnemers is het volgende gedaan: • De communicatie startte met een uitnodigingsbrief naar 10.000 bewoners en 2.500 ondernemers. In de envelop zat een informatiefolder, een verwijzing naar een promovideo (scan de QR-code hiernaast) en naar webpagina voor genodigden. Met deze informatie werd geprobeerd om inwoners te enthousiasmeren om zich aan te melden voor de loting. • Voor deelnemers is een speciaal en afgeschermd online platform ingericht met alle verslagen, presentaties, achtergrondinformatie en nieuwsartikelen over het thema schone stad. • Daarnaast is er met de deelnemers contact onderhouden via e-mail, WhatsApp en de telefoon. Om de betrokkenheid onder de deelnemers vast te houden zijn de leden die afwezig waren bij een bijeenkomst achteraf nagebeld. Dat werd doorgaans op prijs gesteld. In veel gevallen deden de deelnemers de toezegging om er de volgende keer weer bij te zijn. Via Whatsapp is met een persoonlijk bericht aan alle deelnemers het belang van hun aanwezigheid tijdens de slotbijeenkomst onder de aandacht gebracht. De organisatie heeft met plezier het contact met de deelnemers onderhouden.

56

2.8 Monitorgroep vanuit deelnemers Vanuit het burgerberaad is een monitorgroep van ongeveer 25 deelnemers samengesteld. Dit zijn deelnemers die hebben aangegeven betrokken te willen blijven bij de opvolging van de adviezen door de gemeente. De monitorgroep komt voor minimaal een jaar, elke 2-3 maanden bij elkaar. De contactmomenten staan onder begeleiding van een daarvoor aangewezen contactpersoon binnen de gemeente. De deelnemers aan de monitorgroep hebben laten weten dat ze ook als klankbord willen fungeren voor de gemeente bij het geven van opvolging aan de adviezen van het burgerberaad. De gemeente juicht dit toe. In overleg met de monitorgroep wordt bepaald of de monitorgroep een rol kan spelen in de communicatie naar de deelnemers van het burgerberaad.

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

57

58

Eindrapport Burgerberaad schone stad 2024

59