Discussienota nieuwe Kaderafspraken.pdf

Discussienota prioriteiten nieuwe Kaderafspraken Het tekort aan woningen in Amsterdam en omstreken is inmiddels opgelopen tot 75.000 en de gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning is meer dan 13 jaar. De gemeente bouwt aankomende jaren duizenden nieuwe woningen per jaar. Dat wordt echter steeds uitdagender: terwijl het aantal inwoners rap toeneemt, blijft het stukje grond waarop de stad is gebouwd ongeveer even groot omdat we in de Omgevingsvisie hebben vastgelegd dat we de Amsterdammers die erbij komen binnen de grenzen van de stad willen huisvesten. Dat betekent logischerwijs dat er ‘’verdicht’’ moet worden: er moeten meer woningen en voorzieningen gebouwd worden op hetzelfde stukje Amsterdam – vaak door middel van sloop en nieuwbouw (waarbij er, om er qua woningaantal op vooruit te gaan, meer woningen moeten worden teruggebouwd dan er worden gesloopt), wat ook wel ‘’stadsvernieuwing’’ wordt genoemd. Stadsvernieuwing door sloop-nieuwbouw is niet zonder controverse. Bewoners zijn in de regel erg gehecht aan hun buurt en vrezen terecht dat het niet gemakkelijk is om dezelfde sfeer in de buurt te behouden bij nieuwbouw. Bewoners voelen zich bovendien vaak onvoldoende meegenomen in de plannen en hebben regelmatig het gevoel dat zij aan het kortste eind trekken bij de herontwikkeling van hun buurt.

Dat is niet gek: waar bewoners zo’n ingrijpend proces vaak maar één keer in hun leven meemaken, is het voor corporaties dagelijkse kost. Bewoners hebben een niet in te halen achterstand als het aankomt op kennis en ervaring bij dit soort projecten, wat onderhandelen over de voorwaarden voor sloop/nieuwbouw moeilijker maakt. Uitgangspunt moet zijn dat als bestaande huizen goed gerenoveerd kunnen worden, dit de voorkeursoptie is. Toch is sloop/nieuwbouw vaak wel noodzakelijk: veel oude woningen zijn onvoldoende geïsoleerd en vertonen schimmel en andere gebreken. Door slechte woningen te slopen en opnieuw te bouwen kunnen we niet alleen een bijdrage leveren aan het oplossen van de woningnood door méér woningen te bouwen, maar ook een bijdrage leveren aan de klimaatcrisis door béter en duurzamer terug te bouwen. Dat is niet alleen goed voor Amsterdam maar ook voor de bewoners, die bij terugkomst een beter en gezonder huis aantreffen. Steun en draagvlak voor stadsvernieuwing is daarbij niet alleen fijn, maar noodzakelijk. Zonder steun voor alle plannen riskeren we een groep Amsterdammers die vaak al weinig vertrouwen heeft in de overheid en instanties verder te vervreemden, terwijl stadsvernieuwing júist een kans is om dat vertrouwen te herstellen.

Daarom maken gemeente, huurders en woningbouwcorporaties om de zoveel jaar afspraken waarin staat hoe stadsvernieuwing wordt vormgegeven: de zogeheten ‘’Kaderafspraken’’. De huidige Kaderafspraken worden binnenkort opnieuw opgesteld. Dat is hard nodig want de huidige afspraken hebben niet altijd tot succes geleid: van Amsteldorp in Oost tot de Johan Greivesstraat in Nieuw-West, bewoners hebben niet altijd voldoende steun ervaren. Dat kan én moet anders, want zonder de steun van bewoners gaan we de woningnood niet oplossen. Daarom is hier een aantal voorstellen om het in de toekomst beter te doen en zoveel mogelijk naast bewoners te gaan staan bij stadsvernieuwing, zonder daarbij de urgentie om zo veel en zo goed mogelijk te bouwen uit het oog te verliezen.

Te beginnen met het feit dat de huidige Kaderafspraken weinig concrete richtlijnen rondom het betrekken van bewoners bevat. De beschrijving van bewonersparticipatie is beperkt tot enkele zeer beknopte pagina’s, zonder verdere uitleg of concretisering. Hierdoor is er veel ruimte voor interpretatie, met als resultaat dat bepaalde onderwerpen die voor bewoners vaak erg belangrijk zijn niet expliciet worden behandeld in participatieprocessen. Zo is de betrokkenheid van bewoners bij het ontwerp van nieuwbouwplannen onvoldoende beschreven en geborgd in de huidige afspraken. Het betrekken van bewoners bij het woningprogramma en het ontwerp van de nieuwbouw zou vanzelfsprekend moeten zijn, maar dat is momenteel niet het geval. Het recht van bewoners om gedurende het hele proces hierover mee te praten moet dan ook veel duidelijker omschreven worden in de nieuwe Kaderafspraken. Door bewoners mee te laten denken over de nieuwbouw neemt het draagvlak toe en voelen bewoners zich écht betrokken bij het ontwerpen en bouwen van hun woning en hun buurt. Een ander belangrijk punt is de (tijdelijke) herhuisvesting bij stadsvernieuwing. Bij de sloop van een woningbouwcomplex moeten bewoners tenslotte tijdelijk ergens anders wonen terwijl hun nieuwe woning wordt gebouwd.

Steeds vaker blijkt dat bewoners moeite hebben met het vinden van een geschikte woning via Woningnet en afhankelijk zijn van directe toewijzing door hun eigen verhuurder. Hierdoor ontstaat een tweedeling tussen bewoners met een inkomen onder en boven de huurtoeslaggrens. Veel nieuwe, gerenoveerde en grotere woningen worden tegen maximale sociale huurprijzen verhuurd, waardoor ze niet beschikbaar zijn voor huurders die recht hebben op huurtoeslag. Dit leidt logischerwijs tot veel frustratie en doet het draagvlak geen goed. In de nieuwe Kaderafspraken moet dan ook worden vastgelegd dat alle woningzoekenden een gelijke kans moeten hebben op een passende woning ongeacht hun inkomen, en dat de huur wordt afgestemd op het inkomen van de huurder. Tot slot wordt het recht op terugkeer van bewoners uit stadsvernieuwingsprojecten naar nieuwbouw keer op keer onderstreept als belangrijk uitgangspunt door zowel de gemeenteraad en wethouders als door woningbouwcorporaties. In de praktijk zien we dit echter niet altijd terug. Om het recht op terugkeer van bewoners écht te waarborgen, moet het woningbouwprogramma van nieuwbouw beter worden afgestemd op de samenstelling van huishoudens binnen een te slopen woningbouwcomplex.

Momenteel moet dit punt vaak worden bevochten en hangt het er maar net vanaf of de onderhandelende bewonerscommissie sterk genoeg in de schoenen staat en voldoende ondersteuning ontvangt, en of de betreffende corporatie bereid is om te luisteren. Maak van de nood een deugd. Wanneer sloop-nieuwbouw de beste oplossing is om kwalitatief goede woningen te hebben en de klimaat en energiecrisis te beteugelen, moeten we die kans als stad aangrijpen om het vertrouwen van bewoners in de overheid en instanties te versterken in plaats van verzwakken. Daarvoor hebben we een sterke overheid nodig die goede afspraken maakt én handhaaft, in samenwerking met woningbouwcorporaties die het beste willen voor hun bewoners. Daar is in deze stad geen gebrek aan. Goede afspraken helpen iedereen vooruit, maar vooral de bewoners die uitkijken naar een nieuwe woning.

De fractie van de PvdA gaat graag in gesprek met de commissie WV over bovenstaande notitie, met als uiteindelijke doel het college een aantal prioriteiten mee te geven voor de onderhandelingen over de nieuwe kaderafspraken met de AFWC en FAH.