Definitief verslag SED 29-03-2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering Vergaderdatum Verslag vastgesteld op:

Openbare vergadering van de Raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering Woensdag 29 maart van 13:30 tot 17:00 uur in de Willem Kraanzaal Woensdag 19 april 2023 Voorzitter: de heer Van der Veen Portefeuillehouders: wethouder Groot Wassink, wethouder Mbarki Commissiegriffier: mevrouw Vos Verslaglegging: mevrouw Van de Belt (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Belkasmi (PvdA), Bentoumya (GroenLinks), Boomsma (CDA), Van Haarlem (FvD), Hoogtanders (VVD), Krom (Partij voor de Dieren), Namane (PvdA), Peters (JA21), Schmit (D66), Williams (D66), Wijnants (VVD), Yacoubi (DENK), Yemane (GroenLinks) en IJmker (GroenLinks) Afwezige commissieleden: de leden Abdi (PvdA), Ahmadi (BIJ1), Alberts (SP), Aslami (D66), Bilgin (FvD), Bons (BIJ1), Broersen (VOLT), Kabamba (Lijst Kabamba), Keesman (PvdA), Khan (DENK), Koyuncu (DENK), Mangal (DENK), Molema (JA21), Nanninga (JA21), Segaar (BIJ1) en Van der Veen (GroenLinks) Overige aanwezigen: mevrouw Grant (MCTC en SKIN), mevrouw Hoff (commissieondersteuner)

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER heet iedereen van harte welkom op deze openbare raadscommissievergadering SED. Er is een quorum. b. Mededelingen Er is bericht van verhindering van de leden Broersen en Alberts. Omdat het lid Burgers in de vorige raadsvergadering is benoemd als plaatsvervangend voorzitter van de raad en als voorzitter van het presidium, zal hij zijn taak in deze commissie neerleggen. In de raad van 5 en 6 april wordt het lid Von Gerhardt voorgedragen als nieuwe voorzitter van deze commissie. Het lid SCHMIT vraagt aandacht voor de rondetafelgesprekken met de marktondernemers gisteren. Het is mooi om van de marktondernemers dan alle informatie uit de praktijk te krijgen. Dank aan de griffie voor de organisatie en de voorzitter, het lid Namane. Het lid WIJNANTS neemt in het vervolg deel aan deze commissie in plaats van het lid Martens. Wethouder MBARKI komt terug op de afhandeling van de motie over het behoud

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

van de toegankelijkheid van sporters met een chronische beperking, Reade en Revasport. Er is nu een procesbegeleider aangewezen. Men is in gesprek en dat verloopt goed. De gemeente ziet geen directe rol meer voor zichzelf. Samen met Revasport is overeenstemming bereikt over financiële ondersteuning voor 2023. Zij zullen zo spoedig mogelijk een subsidieaanvraag indienen. c. Vaststellen agenda Punt 8 wordt betrokken bij de bespreking van het rapport Marktwaarde van de Ombudsman in de commissievergadering van 19 april. Punt 9 trekt het college in; de brief wordt voor de volgende commissievergadering opnieuw ingediend. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 8 maart 2023 Het verslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 8 maart wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid YACOUBI is benieuwd wanneer hij de beantwoording op de schriftelijke vragen over stages kan verwachten. Wethouder MBARKI verzekert dat die heel snel komt, waarschijnlijk deze week nog. Over de eerdere vraag van het lid Namane over leegstaande bedrijfsruimten waarmee mogelijk invulling kan worden gegeven aan de maatschappelijke opgave, deelt de wethouder mee nu over de meest recente cijfers te beschikken. In 2022 was het leegstandspercentage 2,7%. Dat is heel laag, zeker in vergelijking met elders in het land.

Bedrijfsruimte is ook gelijk een probleem in Amsterdam, zeker in Noord. Hij zal dit in de gaten blijven houden f. Tkn-lijst Op verzoek van het lid Belkasmi wordt tkn-stuk 1 geagendeerd; op verzoek van het Hoogtanders worden tkn-stukken 3 en 4 geagendeerd; op verzoek van het lid Broersen worden tkn-stukken 5 en 8 geagendeerd. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies 2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek Mevrouw GRANT spreekt in namens SKIN en MCTC in over de petitie ‘Help MCTC aan onderdak’. Vanaf januari wordt er al actie ondernomen om nieuw onderdak te

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

vinden voor MCTC die nu een hal huurt in de H-buurt in Amsterdam-Zuidoost. Doel is dat de maatschappelijke inzet voor de H-buurt niet verloren gaat als gevolg van de geplande herontwikkeling. Zojuist heeft ze de 1235 handtekeningen overhandigd aan wethouder Groot Wassink. Ze hoopt dat er uiteindelijk een oplossing komt zodat MCTC in de H-buurt kan blijven. Ze spreekt haar waardering uit aan deze commissie voor haar inbreng in de stad. Er zijn veel raakvlakken met de thema’s waarmee ook MCTC bezig is zoals het bestrijden van armoede of het bieden van een gezonde opvoeding van de jeugd. Toch moet het niet alleen gaan over het bouwen van woningen, maar ook over het bouwen van gemeenschappen. Sociale cohesie, vertrouwen en veiligheid, en gezonde relaties spelen daarin allemaal een rol om mensen welzijn te geven. Ze staat open voor samenwerking. Ze stelt voor in de toekomst vaker ontmoetingen te organiseren tussen de gemeente en de levensbeschouwelijke organisaties in de stad bijvoorbeeld om te spreken over de sociale problematiek die wordt gesignaleerd of de doorwerking van overheidsbeleid in de praktijk. SKIN kan als intermediair behulpzaam zijn om de gemeente te laten weten wat er leeft bij de geloofsgemeenschappen. Dat zal bijdragen aan verbetering van het vertrouwen in de overheid.

Misschien kan er een ambtenaar worden aangewezen die verantwoordelijk is voor het contact met de levensbeschouwelijke organisaties. Hopelijk neemt de commissie het voorstel in overweging. Desgevraagd legt ze uit dat er in sommige steden een wethouder is die dit contact erbij doet, net als de minister. Dan is het ergens belegd. Dan voelt zo iemand zich verantwoordelijk en worden alle thema’s doorverwezen via één kanaal binnen de gemeente. Dat werkt heel fijn. De nood in de samenleving wordt groter en de druk op organisaties zoals MCTC stijgt. Dat is mede een reden om meer met elkaar in gesprek te gaan. De VOORZITTER bedankt de inspreker voor haar inbreng. c. Actualiteiten d. Rondvraag Het lid YACOUBI krijgt signalen dat mogelijk de Amsterdamse plusschool in Amsterdam-Oost gaat sluiten. Daarover hoort hij graag meer. Wethouder MBARKI weet daarvan maar het lijkt te berusten om miscommunicatie. Samenwerking tussen het ROC Top en het ROC Amsterdam is aanstaande. De insteek daarbij was dat er ook wel eens locaties zijn waar het niet meer lukt om de kwaliteit van het onderwijs op een acceptabel niveau te houden. Het lerarentekort op deze locatie is groot. Gekeken wordt of de locatie open kan blijven voor de examenkandidaten. Binnen ROC Top kijkt men naar andere locaties. Het onderwijs is de verantwoordelijkheid van de ROC’s maar de gemeente kijkt wel mee.

De gesprekken met de ROC’s gaan ook over de vraag hoe men ervoor kan zorgen dat er vitale opleidingen in de stad blijven. Dat is bij een van de scholen wel een uitdaging geweest het afgelopen jaar. Sociale Zaken 3 Jongeren niet in beeld (VN2023-008387) Het lid BENTOUMYA vindt het belangrijk dat jongeren gehoord worden. Dergelijke onderzoeken helpen daarbij. Tijdens en na de coronacrisis bleek het moeilijk om jongeren in beeld te krijgen. Ze wil meer aansluiten op de leefwereld van jongeren,

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

bijvoorbeeld op de online leefwereld. De app Ping Ping is een persoonlijke routeplanner om financiële zaken te regelen en waarbij jongeren kunnen worden geïnformeerd over werk. Er is ook een landelijke app Quick start over de overgang 18-/18+. Misschien ziet de wethouder mogelijkheden om de app Ping Ping uit te breiden, aan te sluiten bij de app Quickstart en het vergroten van de bekendheid van deze apps. Veel jongeren hebben te maken met multiproblematiek of hebben een zorgvraag. Ze vraagt de wethouder een brief naar de raad te sturen over deze jongeren met een zorgvraag of beperking en hoe ze worden ondersteund bij de overgang 18-/18+. Sommige jongeren die buiten beeld zijn, kampen niet met financiële kwetsbaarheid maar wel met een sociale kwetsbaarheid. Ze hoort graag hoe het college inzet op het bereiken van deze groep jongeren om de weg naar hulp te vinden. Ze is benieuwd naar het vervolg van het onderzoek. Ze ontvangt graag een tussentijdse informatiebrief over de voortgang en de lessen die tot nu toe zijn geleerd. Het lid HOOGTANDERS bedankt het college voor de rapportage. Het is van groot belang deze groep jongeren te blijven volgen. Een startkwalificatie voor de arbeidsmarkt is belangrijk. Daar is hard op gestuurd en dat is goed geslaagd.

Uit de praktijk van het voortijdig schoolverlaten en uit de praktijk van de plusscholen blijkt dat de grens van het binnenboord houden in het schoolsysteem bereikt is. Alles heeft een grens. Er moet dus ook een goed alternatief zijn voor jongeren die niet binnen het schoolsysteem worden gehouden: een combinatie van werken en leren. Ze is benieuwd of de wethouder herkent dat er behoefte is voor deze groep aan een combinatie van werken en leren, of daarvoor voldoende mogelijkheden zijn en of die voldoende zijn aangesloten op de vsv-aanpak en het onderwijs. Het lid YACOUBI is nog benieuwd hoe de gemeente informele jongerenorganisaties die in de wijken opereren, kan laten aansluiten bij dit project rond jongeren die uit beeld zijn. De gemeente stuurt brieven om de jongeren te bereiken, maar hij zou graag zien dat de gemeente zich actiever opstelt in de richting van die jongerenorganisaties. Het lid NAMANE vindt het heel belangrijk dat deze jongeren zo goed mogelijk in beeld zijn. De jongeren moeten wel weten dat er hulp is en die moet ook laagdrempelig zijn. Mooi dat er een project is waarbij contact wordt gezocht met deze groep. De resultaten zijn nog niet duidelijk. Ze is benieuwd wat de gemeente doet wanneer het met de huidige methoden niet lukt om de jongeren te bereiken. Brieven sturen is waarschijnlijk niet erg effectief.

Ze stelt voor jongeren te betrekken bij het zoeken naar succesvolle manieren om contact te leggen. Jongeren kunnen vaak wel hulp gebruiken, maar ervaren een drempel. Soms zijn ze bang dat het accepteren van hulp tot meer problemen leidt. Wellicht kan de wethouder ingaan op die drempels die deze jongeren ervaren en hoe de gemeente die probeert tegen te gaan. Waarschijnlijk werkt een aantal van deze jongeren onder de radar. Juist zij moeten overtuigd worden dat er een goed ander perspectief voor hen is. De kostendelersnorm heeft geleid tot meer jongeren uit beeld. Ze is benieuwd of de wethouder verwacht dat de aanpassing van de regels daaromtrent een daling betekent voor wat betreft die jongeren uit beeld. Het lid WILLIAMS leest dat Nieuw-West een van de stadsdelen is waar een groot aantal jongeren buiten beeld is. Gezien de complexiteit van de sociale problematiek binnen het stadsdeel vindt D66 het belangrijk dat er extra aandacht komt voor jongeren buiten beeld binnen dit en andere stadsdelen. Extra investeringen zijn nodig. Hij is benieuwd hoe de wethouder denkt daaraan aandacht te geven, bijvoorbeeld door het te linken aan de mbo-agenda of de masterplannen. Financiële afhankelijkheid van een partner kan er op langere termijn voor zorgen dat jongeren toch in een kwetsbare positie belanden, met name jonge vrouwen en meisjes.

Wellicht kan de wethouder daaraan extra aandacht besteden en hoe hij denkt dat dit in de aanpak past.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

Wethouder GROOT WASSINK geeft aan dat dit een momentopname is van een behoorlijke tijd geleden. Er is zeker het nodige gebeurd in de afgelopen tijd. Het is ook een aanpak die veel domeinen betreft. Uit beeld zijn is per definitie ingewikkeld, want de jongeren moeten wel eerst in beeld zijn als het gaat om werk, zorg of onderwijs. De ministeries van Sociale Zaken en van Cultuur en Onderwijs werken aan een wetsvoorstel om meer jongeren te laten leren en duurzaam aan werk te helpen. Dat voorstel zal naar verwachting nog dit jaar in consultatie gaan. Daarmee komen jongeren van 23 tot 27 jaar zonder diploma op het niveau van een startkwalificatie automatisch in beeld bij de gemeente. De gemeente is begin 2022 gestart met het project Jongeren in beeld om kwetsbare jongeren tussen de 23 en 27 jaar zonder startkwalificatie te bereiken en hen een aanbod te doen. Nu de verbinding tussen onderwijs en WPI er is, is er een sluitende aanpak mbo gekomen. Aan iedere mbo-locatie is een jobcoach gekoppeld. Dus er gebeurt het nodige. De vraag is wat er nog meer kan gebeuren. Er zijn op dit moment ruim 1100 gebruikers van de app Ping Ping. Elke maand ontvangen jongeren in Amsterdam die 18 jaar worden, een verjaardagskaart waarmee ze worden geïnformeerd over Ping Ping met behulp van een QR-code om de app te downloaden.

Dat sluit aan bij de leefwereld van jongeren en zal de bekendheid van de app vergroten. De wethouder wil best kijken of er nog andere vormen voor zijn. Door deze app te verbinden aan andere mogelijkheden kunnen er wellicht nog andere vragen aan worden gekoppeld. In de raad heeft wethouder Moorman de gemeenteraadsleden meegenomen in de jeugdzorg van -18/18+. Daar zit een harde breuk. In Amsterdam wordt gezocht naar een geleidelijker pad. Daar heeft de raad een brief over gekregen. Hij zou willen onderzoeken of een geformuleerde zorgvraag een manier is om ook andere onderwerpen te bespreken. Jongeren die uit beeld zijn, hebben wellicht moeite met het formuleren van een zorgvraag of met het vinden van een geschikte instantie. Sommigen zijn misschien wel gemeenteschuw. Dat blijft ingewikkeld. Kinderen binnen boord houden en de combinatie van werken en leren is absoluut belangrijk. In de overgang van onderwijs naar werk doet de gemeente al veel. Dat is immers een natuurlijk moment om te kijken of je mensen binnen boord kunt houden. Daarvoor is echt aandacht. De gemeente zoekt heel erg het contact, onder andere met de meerjarenaanpak voortijdig schoolverlaten en jongeren in een kwetsbare positie. Die plannen lopen. De gemeente wil jongeren daar actief bij betrekken om de gemeente te adviseren hoe ze het best jongeren kan bereiken.

Bij het jongerenevent was bijvoorbeeld een jongerenpanel van zeven jongeren opgericht waarvan er drie uit de case load kwamen. Zo wordt geprobeerd de aanpak samen met de jongeren te ontwikkelen. Er was ook een jongerenevent met aansluitend de Young Amsterdam Award gala-avond. Dat geeft aan dat de gemeente wel met netwerken werkt, maar misschien kan dat nog worden versterkt. Vanuit WPI wordt wel regelmatig met jongerennetwerken samengewerkt, ook in NieuwWest. Misschien kan dat nog nadrukkelijker. Deze groep is divers en daarom zoekt de gemeente naar allemaal verschillende methoden om hen te bereiken, waaronder ook zo’n brief. De gemeente werkt samen met jeugdzorginstanties, buurtcentra, scholen en jobcenters maar wellicht is er nog een groep die niets verwacht van deze instanties. Vertrouwen is ingewikkeld. Het is wellicht mogelijk dat het afschaffen van de kostendelersnorm gaat helpen. De wethouder vindt de kostendelersnorm overigens een verderfelijk instrument. Zeker in Nieuw-West, Zuidoost en Noord speelt deze problematiek. In NieuwWest zet de gemeente in op outreachend werk en wordt er samengewerkt met ketenpartners. Dat vormt onderdeel het programma Samen Nieuw-West. Er is vorige week een convenant opgesteld dat door veel partners is ondertekend. Het convenant mondt uit in een uitvoeringsprogramma dat nog voor de zomer naar de raad komt.

De wethouder herkent het belang van extra aandacht voor jonge vrouwen en meisjes zeker. Deze groep heeft nog weer wat andere vraagstukken dan jongens. Via de jongerenpunten zet de gemeente binnenkort specifiek op deze doelgroep in. De burgemeester heeft hiervoor al behoorlijk wat activiteiten ontwikkeld. Desgevraagd geeft de wethouder aan dat er onderzoek is geweest en dat daar de brief uit voortgekomen is.

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

Op verschillende domeinen wordt inzet gepleegd, maar de wethouder wil daar niet nog een brief over te sturen. Misschien ligt een onderzoek meer voor de hand. Hij zegt toe met zijn collega in gesprek te gaan over een onderzoek naar alle interventies en komt hierop terug op het moment van het onderzoek. In de brief over jongeren buiten beeld neemt de wethouder de tussentijdse lessen op die de gemeente heeft geleerd. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende aan de orde is geweest. 4 Kennisnemen van de bijgevoegde brief over een pilot met gedigitaliseerde fraudepreventie (VN2023-008384) Het lid BENTOUMYA begrijpt dat de gemeente met dit beleid beoogt dat mensen niet onterecht en onnodig in schulden belanden. Amsterdam zet zich in voor een zo sociaal mogelijk bijstandsbeleid waarbij vertrouwen in de Amsterdammers centraal staat. Toch heeft ze enkele kritische vragen over het algoritme in de bijstand. GroenLinks wil dat de doelstellingen en de baten van het algoritme helder zijn. Effectiviteit laat zich hier niet alleen uitdrukken in cijfers, maar ook in het gevoel van vertrouwen dat bijstandsgerechtigden ervaren, bijvoorbeeld door menselijk contact. Dit moet in de beleidsinstrumenten tot uitdrukking komen. Ze wil horen welk probleem zo’n algoritme nu oplost en wat het effect is van de toepassing op de gemeentelijke capaciteit bij WPI.

Persoonlijk contact en een passende caseload van klantmanagers en inkomensconsulenten is van groot belang. Misschien is het wel beter om de capaciteit daarop in te zetten. Ze is benieuwd hoe het gebruik van het algoritme naar bijstandsgerechtigden en anderen wordt gecommuniceerd en wie de uiteindelijke verantwoordelijkheid draagt voor dit proces. Dan de pilot zelf. Ze hoort graag waarom de pilot drie maanden duurt en wanneer die als succesvol verlopen wordt beoordeeld. Er dienen duidelijke doelstellingen en indicatoren te worden opgesteld waarlangs de resultaten van de pilot worden gemeten. Na drie maanden kan de pilot dan worden geëvalueerd door de CPA, waarna de raad zich hierover kan uitspreken alvorens het algoritme permanent in te zetten. Zowel het effect van het algoritme op de capaciteit van WPI als de kosten moeten inzichtelijk zijn en ook of er sprake is van een buyersrisico. De fractie van GroenLinks vindt het streven om bijstandsschulden te voorkomen heel goed, maar ze vraagt zich af of dit misschien op andere manieren kan met meer nadruk op persoonlijke begeleiding waarmee er minder maatschappelijke risico’s zijn gemoeid. Ze hoort nog graag of er ook aan andere algoritmes wordt gewerkt. Het lid NAMANE schrok van de term gedigitaliseerde fraudepreventie. De PvdA vindt het belangrijk uitkeringsschulden zo veel mogelijk te voorkomen.

Als mensen onbedoeld een fout maken in de toch ingewikkelde aanvraag, moet het onterecht ontvangen geld terugbetaald worden. Dat blijft zo. Het kan mensen echter in grote problemen brengen. Dit systeem wil zo’n fout voor zijn en dat is goed. Het systeem neemt bepaalde vooroordelen weg. Het systeem maakt echter gebruik van data die in het verleden zijn opgehaald en nieuwe data wordt opgehaald naar aanleiding van signalen van mensen. Daar kunnen vooroordelen in zitten. Het CPA heeft geadviseerd steekproefsgewijs controles uit te voeren om te zorgen dat het systeem niet te nauw wordt. Dat lijkt de PvdA prima en ze is dus benieuwd waarom het college die aanbeveling niet overneemt. Het is goed dat er is getest op buyers, maar dat moet wel blijvend gebeuren, ook wanneer het model in de toekomst wordt aangepast. Niet alle kenmerken van mensen in het systeem zijn daar nu op getest, bijvoorbeeld het hebben van een medebewoner. De benadering van mensen die extra onderzocht worden, moet uitdragen dat de gemeente uitgaat van vertrouwen. Nu gaat de handhaving eropaf, maar misschien vergt dit wel dat er hulp heen gaat. Ze hoopt bovendien dat mensen die wel recht hebben op een uitkering maar niet willen of durven meewerken aan controle, niet afvallen. Ze hoort graag hoe de gemeente daarmee omgaat.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

De Participatieraad heeft negatief geadviseerd over het systeem. Het lijkt haar belangrijk contact te houden omwille van het draagvlak. Daarop krijgt ze graag een reactie. Het lid HOOGTANDERS ziet bijstand als een laatste vangnet voor mensen die het niet lukt zelf in een inkomen te voorzien. Iedereen die dat nodig heeft, moet daar een beroep op kunnen doen. Mensen die daar geen recht op hebben, moeten dat ook niet krijgen. Dat vergt controle en daarmee bestaat het risico dat je iemand controleert die niet fraudeert of iemand niet controleert die wel gefraudeerd heeft. Het gaat erom mensen die bewust frauderen zo snel mogelijk lik op stuk te geven en mensen die onbewust frauderen doordat het systeem zo ingewikkeld is, zo snel mogelijk in beeld te krijgen en ze te helpen dat te corrigeren. Dit bleek tijdens een werkbezoek aan de Handhaving exact de insteek van de gemeente te zijn. Het vraagt maatwerk, dus tijd en aandacht. Als de technologie meer maatwerk kan bieden aan mensen die dat nodig hebben, moet de gemeente dat doen. Iedereen is terecht op z’n hoede vanwege de toeslagaffaire. Ze vindt het geruststellend dat dit voorstel voortkomt uit de uitvoering: het gaat om een wens vanuit de uitvoering om meer ruimte te hebben om maatwerk te kunnen bieden aan mensen die dat nodig hebben. De VVD steunt deze pilot, maar wil die wel goed kunnen volgen.

Ze wil weten of drie maanden voldoet om een goed beeld te krijgen van dit systeem, hoe de wethouder de onafhankelijkheid in de evaluatie gaat borgen en of toch de Participatieraad kan worden betrokken bij deze evaluatie. Het lid KROM is ook bezorgd over de raadsbrief. Bij het werken met een algoritme kan immers van alles misgaan. Er bestaat een risico op vooringenomenheid in het model. Daarom krijgt ze graag een 100% garantie van de wethouder dat dit systeem geen problemen gaat geven rond vooringenomenheid. Dit zou dan onderdeel van de evaluatie moeten vormen. De Participatieraad stelt dat fundamentele grondrechten worden aangetast, ondanks dat leeftijd uit de kenmerken is gehaald. Ze vreest dat de gemeente de bezwaren van de Participatieraad te gemakkelijk terzijde schuift. De Autoriteit Persoonsgegevens maakt zich ook zorgen. Ze is benieuwd naar het contact met die instantie en naar haar oordeel over de pilot. De Participatieraad wil betrokken blijven, maar die is toch afgehaakt. Dat vergt een toelichting. In dit gevoelige traject zou de gemeente juist de mensen die het aangaat, vertegenwoordigd moeten willen zien. Dus wat doet de wethouder om hen erbij betrokken te houden? Het CPA constateert dat de voorbereiding zorgvuldig is geweest, maar een echt positief advies leest ze niet. Wel dringt men aan op het hanteren van de menselijke maat, bijvoorbeeld bij no-shows.

In 2022 betreft het ruim 37.000 bijstandsgerechtigden, waarvan uiteindelijk 2,5%, 900 mensen, onterecht een uitkering ontvingen. Met dit pakket zouden dat 125 onterecht verstrekte uitkeringen minder worden. Dit model filtert er dus slechts 0,3% van het totaal uit. Het lid Krom vraagt zich af of de gemeente nu niet onevenredig veel geld spendeert wat uiteindelijk zo’n kleine winst oplevert. Het lid BOOMSMA ziet zeker kansen, maar ook risico’s. Ambtenaren moeten altijd zelf de afweging kunnen maken. Het oordeelsvermogen is niet uit te sourcen aan een algoritme. Algoritmes dienen ter ondersteuning en niet als vervanging van het oordeelsvermogen. Hij hoort graag van de wethouder of mensen zelf kunnen besluiten om een onderzoek te gaan instellen, los van de scores van het algoritme. Hij is benieuwd welk gewicht de factoren van het algoritme krijgen. Worden gevoelige factoren niet meegenomen? Leeftijd wordt er nu uitgehaald, maar welk gewicht legde dat dan in de schaal? Hij wil ook weten in hoeverre dit algoritme zelflerend is en in hoeverre het wordt aangepast. Het moet transparant zijn als de weging wordt gewijzigd op grond van nieuwe data. Het CPA vindt het gebruik van het woord klanten principieel onjuist. Graag een reactie daarop van de wethouder.

Hij voorziet dat het aantal dat aan Handhaving wordt doorgegeven, flink zal stijgen en hij is benieuwd naar het verwachte percentage. Het lid WILLIAMS meent dat algoritmes efficiënt kunnen zijn, maar er kleven veel

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

risico’s aan. D66 ziet graag dat het college terughoudend is met het toepassen van digitaliseringsinstrumenten die de levens van mensen direct raken. Het toeslagenschandaal is al genoemd. Veel Amsterdammers moeten daar nog dagelijks mee dealen. De Participatieraad verwacht dat dit systeem nauwelijks effect zal hebben op ten onrechte verstrekte uitkeringen, hoogstens 3% van de toegekende uitkeringen. Het zou om een kleine groep gaan die bewust gebruikmaakt van bijstand. Dat vergt een verklaring waarom het college denkt dat deze aanpak noodzakelijk is. Wellicht zijn er andere strategieën mogelijk. Als het gaat om no-shows bij afspraken, is ervoor gekozen af te wijken van de CPA. Dat krijgt hij graag toegelicht. Gevraagd werd om een evaluatie na drie maanden, maar het lid Williams krijgt graag de toezegging dat de pilot per direct wordt stopgezet wanneer er binnen die drie maanden blijkt dat er toch sprake is van stigmatisering. Hij heeft zorgvuldig kennisgenomen van de afwegingen die de gemeente heeft gemaakt op technisch, juridisch en ethisch vlak. Zorgvuldigheid in het toepassen van algoritmes is een vereiste wanneer de gemeente wil uitgaan van vertrouwen in Amsterdammers. Wethouder GROOT WASSINK hoort veel dat ver afstaat van wat de gemeente doet. De gemeente is zeker zorgvuldig en terughoudend.

Een algoritme is een manier om op een afgewogen, verantwoorde wijze af te wijken van het vorige proces. Het gaat om een objectieve weging zonder vooringenomenheid of discriminatie, met proportionaliteit en effectiviteit. De andere strategie is er nu en daarbij worden heel veel onderzoeken gedaan die achteraf overbodig blijken. Dit is een verbetering van dat proces door veel objectiever te kijken. Dit algoritme geeft geen bindend advies over het recht op uitkering, maar het zegt iets over de noodzaak om nog eens goed te kijken. Die afweging is altijd mensenwerk. De suggestie van verbondenheid van de toeslagenaffaire werpt de wethouder verre van zich. Dit is geen repressief systeem. De gemeente probeert een element van haar proces te objectiveren, waarbij uiteindelijk een ambtenaar een afweging maakt om iets nader te onderzoeken. Het klopt dat er maar een hele kleine groep is die bewust fraudeert. Mensen die frauderen wil de wethouder graag aanpakken. De verschillende factoren en de weging daarvan zijn terug te vinden in de tabel die bij de stukken in de dagmail zat. Als de raad een technische sessie over dit onderwerp wil, kan de wethouder dat laten organiseren. Is er ook maar enige aanleiding om te denken dat dit systeem discriminerend werkt, dan stopt de pilot onmiddellijk. Dat is geen toezegging; dat is het uitgangspunt. De wethouder heeft veel respect voor de handhavers.

Die kijken echt wat er aan de hand is en of ze kunnen helpen of hard moeten ingrijpen. De inzet van dit algoritme is te kijken of er noodzaak is om aanvullend onderzoek te doen. Mensen in een aanvraagproces worden niet automatisch aanvullend gecontroleerd, maar het systeem meldt: kijk hier nog even naar. Dat gebeurt op basis van objectieve criteria. In antwoord op de vraag van het lid Namane legt de wethouder uit dat de handhavers niet zijn gericht op afwijzen en straffen. De vraag naar rechtmatigheid is altijd een terechte vraag. Mensen worden niet op het matje geroepen. Handhaving gaat veelal bij mensen langs om te kijken of die kan helpen. De evaluatie is belangrijk. Lighthouse Reports, een onderzoekscollectief dat veel samenwerkt met de VPRO en Human, zal meekijken. Ze zijn kritisch en dat is ook goed. Drie maanden is niet lang, maar waarschijnlijk wel lang genoeg om een inschatting te maken. De wethouder wil heel zeker weten dat wat de gemeente doet, goed is. Hij denkt dat dit verantwoord is. Een steekproef vindt hij een prima idee en dat gaat gebeuren. De wethouder wil natuurlijk ook geen risico lopen. De Participatieraad stelt dat dit een mensenrechtenschending betreft – zonder dat duidelijk is waarom dat gaat. De wethouder begrijpt dat er een brief is geweest. Hij wil de Participatieraad er graag bij betrekken, maar die wil niet.

In een gesprek met de Participatieraad heeft hij hen gevraagd mee te kijken. Hij wil het niet alleen door de CPA maar ook door een externe gevalideerd hebben. Een 100% garantie afgeven is niet mogelijk. Dat kan nooit. De wethouder deelt niet dat de CPA positief of negatief is, maar de CPA oordeelt of dit past en kan. Het kan. Sommige opmerkingen hebben geleid tot aanpassing; andere niet. Gevraagd werd of er niet heel veel geld gaat zitten in een instrument dat zo weinig

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

oplevert. Het gaat in essentie om een eerste stap om verder te objectiveren en om onderzoeken te voorkomen waarvan achteraf wordt geconstateerd dat ze overbodig waren. Wel kunnen er mogelijk mensen worden geholpen. Het kost wel geld om een extern bureau te laten valideren, maar daar hecht de wethouder aan. Ook de wethouder was aanvankelijk heel sceptisch over een algoritme. Door de eerste fase te objectiveren is de onderzoekswaardigheid van een bijstandsaanvraag de meerwaarde. De gemeente wil overbodig onderzoek beperken en voorkomen dat mensen in de problemen raken. Uiteraard is de wethouder verantwoordelijk voor de pilot. Als de pilot niet voldoet, stopt die. Het procesvoorstel van GroenLinks neemt de wethouder graag over. Als dit op een extern gevalideerde manier kan en op geen enkele manier buyers- based oordeelt maar wel helpt in het werkproces, is het een goed proces. Dat is iets om met elkaar te bespreken. Overigens is het een misvatting dat onterecht verstrekt geld altijd moet worden teruggegeven. Eerder is immers afgesproken als het gaat om een niet-verwijtbare fout bij mensen of als de gemeente een fout maakt in de verrekening van een bijstandsuitkering naast werk, dat dit niet wordt teruggevorderd. De VOORZITTER constateert dat de commissie geen behoefte heeft aan een technische sessie.

Misschien kan dat na afloop van de evaluatie als er nog onduidelijkheden zijn of anders voorafgaand aan de bespreking van de evaluatie. Wethouder GROOT WASSINK begrijpt heel goed de gevoeligheid van dit onderwerp. Hij wil heel transparant zijn. Mochten er tussentijds toch nog vragen zijn, dan kan hij de raad ook gedurende de pilot informeren. De wethouder komt op de nog openstaande vragen. Ook als het model wordt aangepast, blijft de gemeente testen op buyers. Op meerdere medebewoners kunnen de buyers niet worden bepaald, omdat de gemeente die personen niet kan meenemen in de weging vanwege de privacy. Mensen die niet durven of willen meewerken aan controle is iets buiten dit model. Dit model geeft alleen een objectieve inschatting van de mate waarin extra controle noodzakelijk is. De ervaring is niet dat mensen zich terugtrekken als ze controles krijgen. De wethouder vindt het woord klantmanagers ook een vervelend woord. Mensen zijn geen klant in hun relatie met de overheid. In de beroepsgroep van klantmanagers hecht men aan dat woord. De laatste vraag van het lid Boomsma over gevoelige criteria die impact hebben op de score, bijvoorbeeld leeftijd, ziet hij graag schriftelijk tegemoet. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken.

MBO en Toeleiding Arbeidsmarkt 5 Raadsbrief over de O&S onderzoeken ‘Onderwijsloopbanenmonitor mbostudenten’ en ‘Monitor techniek: onderwijs en arbeidsmarkt’ (VN2023-008386) Het lid BENTOUMYA vraagt over het afnemende studiesucces dat in de brief wordt gemeld wanneer de gemeente het beleid gaat bijsturen en welke extra interventies in de doorontwikkelde mbo-agenda worden opgenomen om de studiesuccessen omhoog te krijgen. Ze hoort graag hoe de gemeente kan leren van de plusscholen in dit kader. Bij de aansluiting van het mbo op de technische sector is de vraag telkens wie er verantwoordelijk is voor het aanpakken van het tekort aan technisch personeel en hoe sturend de gemeente hierin kan zijn. Op het vmbo doen vier keer zo veel jongens een technische richting dan meiden. Op het havo/vwo is die verhouding fifty-fifty. Ze is benieuwd hoe het college dat genderverschil in technische richtingen duidt en op welke manier hiermee rekening worden gehouden. Het lid HOOGTANDERS constateert dat deze monitor laat zien dat de gemeente zich moet blijven inzetten om zo veel mogelijk jongeren richting het mbo te leiden en daar te houden. Ze pleit voor het verder organiseren van doorlopende leerlijnen voor vo, mbo

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

en hbo. Het belang daarvan staat mooi geïllustreerd in een artikel in Vrij Nederland. Dat betekent bijvoorbeeld dat een stukje van het mbo naar voren wordt gehaald en verwerkt in lessen op bijvoorbeeld het mbo-T. Daarmee doen leerlingen alvast ervaring op met iets dat op dat moment nog heel theoretisch is. Hopelijk wil de wethouder daaraan extra aandacht schenken in de volgende mbo-agenda. Het lid SCHMIT ziet een toenemende vraag naar mbo-arbeidsplekken in bijvoorbeeld energie en zorg, maar anderzijds is er een afname van het aantal mbostudenten zichtbaar. D66 wil dus meer aandacht voor het mbo om die scholen aantrekkelijk te maken om een vak te leren. In het eerste jaar vallen nog veel mbo’ers uit. Hij is onder de indruk van het oriëntatietraject dat het mbo aanbiedt. Heeft een leerling een verkeerde keuze gemaakt, dan kan zo’n leerling een coachingtraject doorlopen waarbij hij nog steeds de basisvakken volgt, maar ook zoekt naar de mbo-richting die wel bij hem past. Het ROC heeft echter onvoldoende ruimte om die coachingstrajecten aan te bieden. Hij hoort graag van de wethouder hoe het op dit moment staat met de ruimte om die oriëntatietrajecten aan te bieden. De vraag is ook hoe de gemeente ervoor kan zorgen dat de doorlopende leerlijnen van het vmbo naar het mbo soepeler verlopen.

Het lid BELKASMI vindt die doorlopende leerlijnen heel interessant, want wellicht zijn er ook havisten of vwo’ers die de stap naar het mbo willen maken. Er is veel schaarste in de arbeidsmarkt. De tekorten zijn enorm. Tegelijkertijd zijn er allerlei maatschappelijke uitdagingen op het gebied van zorg, onderwijs en techniek, terwijl het aantal mbo-studenten afneemt. Die trend zal nog doorzetten. Schaarste vergt keuzes maken en wat de PvdA betreft betekent dat ongelijk investeren voor gelijke kansen. Hij is benieuwd welke sturingsmogelijkheden de wethouder heeft om ervoor te zorgen dat arbeidskrachten worden ingezet op plekken waar dat het hardst nodig is. De beantwoording op zijn schriftelijke vragen over de plusscholen ziet hij graag zo spoedig mogelijk tegemoet. Wethouder MBARKI beaamt dat dit onderzoek regelmatig plaatsvindt om de gemeente te voeden met informatie om het beleid te verfijnen of bij te sturen. De mboagenda is een instrument om bij te sturen, maar ook het eigen economisch arbeidsmarktbeleid. Enerzijds zijn er tekorten, anderzijds loopt de instroom terug. In mei komt de wethouder met de mbo-agenda en het beleid rond de arbeidsmarkt en het economisch perspectief. Het mbo is natuurlijk niet alleen bedoeld om tekorten op te vullen. Er moet ook oog zijn voor deze jonge mensen die zich aan het ontwikkelen zijn.

Het gaat dus om de balans tussen enerzijds de arbeidsmarktvraagstukken en anderzijds de jonge mensen van wie iedereen best wel hoge verwachtingen heeft. Succesfactoren voor een studie zijn loopbaanoriëntatie en het onderwijs zelf. In dat kader is de gemeente bezig met de doorontwikkeling van de mbo-agenda vanuit het perspectief kansrijk opleiden. Amsterdamse jongeren moeten kansrijk worden opgeleid: enerzijds proberen ze te bewegen richting de juiste opleiding, anderzijds te zorgen dat er kwaliteit wordt geboden bij de opleiding. De gemeente is van plan het dashboard jaarlijks bij te werken en te kijken naar de ontwikkelingen die plaatsvinden rond loopbaansucces en demografische ontwikkelingen. De doelgroep op de plusscholen is een hele andere doelgroep. De concentratie van kennis, kunde en ondersteuning leidt daar wel tot een verhoogd studiesucces. Dat kan echter niet overal en dat is ook niet overal nodig. De vraag rond gender en de keuze voor techniek is al jarenlang een vraag. Er is de afgelopen jaren al van alles geprobeerd, maar het is nog niet genoeg. De sector zelf heeft daar ook een rol in. Bij de PPS op techniek probeert de gemeente haar rol te pakken en te kijken hoe ze de doelgroep kan verbreden. Er valt nog veel te winnen. Uit ervaring weet de wethouder dat doorlopende leerlijnen werken.

Daarbij ging het om vmbo-basisleerlingen die op een vo-locatie dat mbo-onderwijs kregen. Datzelfde signaal komt nu uit de stad. Zowel het vo als mbo is men hiertoe bereid. Dit gaat een plek krijgen in de mbo-agenda. Met die oriëntatieprogramma’s wordt al op verschillende plekken in de stad

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

gewerkt. Het is niet alleen bedoeld als achtervang voor mogelijk drop-outs, maar ook gewoon als echte oriëntatie. Daar zit zeker meerwaarde en dat zien de scholen ook. Hij hoort nu dat er te weinig ruimte is om die trajecten aan te bieden. De gemeente wil altijd meedenken, maar ze heeft niet direct een rol in de huisvesting. Hij wil zeker kijken wat hij daarin kan betekenen. De juiste match maken is inderdaad belangrijk. Lokaal talent op niveau 1 en 2 moet nog meer worden versterkt om ervoor te zorgen dat het bedrijfsleven dichter bij deze doelgroep komt om de overstap makkelijker te kunnen maken. Hierover kan het gesprek in mei verder gaan. Er zitten overigens ook veel jongeren in banen waardoor ze uit het zicht zijn, de zogenaamde schijnzelfstandigheid via een platform. Ook dat zijn mbo’ers. De huidige conjunctuur trekt aan de studenten. Het lid BENTOUMYA piept dit onderwerp naar de raad. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Dit onderwerp gaat naar de raad in mei voor een korte behandeling. Sport en Bewegen 6 Voetbal Agenda 2023 – 2027 (VN2023-008383) Het lid BELKASMI is blij dat de wethouder deze agenda zo snel tot stand heeft gebracht. De agenda bevat veel goede zaken. Commerciële organisaties betalen altijd commerciële tarieven. Hij is benieuwd hoe snel deze maatregel daadwerkelijk wordt ingevoerd voor de commerciële voetbalscholen.

Meidenvoetbal wordt nog vaak ondergewaardeerd. Geconstateerd wordt dat het zaalvoetbal geen jeugdleden kent. Daaruit weerklinkt een ambitie en die hoort hij graag. De doorgeslagen vercommercialisering in de sport is zorgelijk. Dat speelt niet alleen bij voetbal maar bijvoorbeeld ook bij hardlooptrainers. Er komt een doorontwikkeling van de agenda Sport en Bewegen. Wellicht kan de wethouder die doorgeslagen vercommercialisering in de sport daarin meenemen. De methode Duisenberg liet zien dat het percentage kinderen dat in stadsdelen wordt bereikt met de sportvergoeding, nog heel laag is. Soms maakt zelfs 97% van de kinderen die daarvan gebruik kan maken, er geen gebruik van. Daar liggen nog kansen. Hij vraagt de wethouder dit te laten terugkomen in de agenda Sport en Bewegen. Het lid YEMANE bedankt en complimenteert de wethouder voor de uitgebreide brief. Sporten in de stad dient zo inclusief mogelijk te worden aangeboden. Voetbal is de grootste verenigingssport in Amsterdam. Het animo voor voetbal neemt nog toe, vooral met meiden- en vrouwenvoetbal. Helaas doen zich nog te vaak racistische incidenten voor op het voetbalveld. Samen met de KNVB zet de gemeente in op het programma Ons Voetbal Is Van Iedereen, OVIVI, een ondersteuningstraject om alle vormen van uitsluiting, discriminatie en racisme binnen het voetbal terug te dringen.

Ze wil weten waarom sommige clubs OVIVI nog niet hebben doorgelopen en of er zicht is op welke positieve bijdrage dit traject levert. Hoe is de samenwerking met scholen? Ouders en kinderen weten soms niet welke financiële mogelijkheden er zijn. Misschien is een sportloket op scholen een idee. Ze mist nog een aanbod voor Amsterdammers met een beperking en ze ziet graag dat dat nog ruimte krijgt in de agenda. Wethouder MBARKI verzekert dat dit een agenda wordt die de verenigingen zelf maken. Ze kwamen gisteren met de KNVB bijeen om de plannen uit te werken. Met deze aanzet heeft de gemeente geprobeerd de thema’s bijeen te brengen. Het verenigingsleven moet worden versterkt. Daar gaat het om. Daar begint de sociale cohesie in de stad. Daar komt iedereen bij elkaar en daar zijn de vrijwilligers werkzaam. De invloed van commerciële partijen brengt dat in gevaar. De gemeente spreekt over het reguleren van commerciële voetbalscholen. In gesprekken me de verenigingen komt niet altijd een eenduidig antwoord op de vraag wie er verdient aan de opbrengst van de

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

velden. Soms voelen verenigingen zich gedwongen iets met zo’n commerciële voetbalschool te doen. Daar wil de wethouder vanaf. Zolang de verenigingen de regie houden, is het gezond. Het is belangrijk goed inzichtelijk te maken welke afspraken worden gemaakt over het gebruik van de velden en hoe commerciële partijen hun bijdrage op een goede manier leveren. Meiden- en zaalvoetbal komt terug in de agenda. Dat gaat inderdaad over emancipatie. Er liggen nog kansen voor de stad. De gemeente probeert het WK Vrouwenvoetbal 2027 naar Amsterdam te halen. Commerciële voetbalscholen richten zich voornamelijk op meisjes. Kennelijk wordt daar het geld verdiend. De kern zit in de vraag hoe het verenigingsleven weer sterk kan worden waardoor iedereen bediend kan worden, ook mensen met een beperking. Zover is het nog niet. OVIVI is een KNVB-programma waarvan veel clubs gebruikmaken. De KNVB monitort de voortgang. De gemeente speelt er een rol in op het moment dat zich incidenten in de stad voordoen. Dit wordt verder versterkt. Verschillende onderzoeken laten zien dat vroeg beginnen met sport er veelal voor zorgt dan mensen langer blijven sporten. Via programma’s op scholen wordt geprobeerd jongeren naar verenigingen toe te leiden. Het is bedoeld als opmaat naar andere sporten.

De wethouder zal in de agenda Sport en Bewegen kijken hoe de gemeente haar eigen sportvergoedingen voor jeugd effectiever kan inzetten in met name de wijken waar het beweegcijfer achterblijft. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Economische Zaken 7 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de regeling tegemoetkoming energiekosten Amsterdamse micro-mkb en stand van zaken Amsterdamse steunmaatregelen energiekosten mkb (VN2023-008389) Het lid SCHMIT is blij dat de gemeente 10 miljoen euro heeft vrijgemaakt om het kleine mkb te helpen bij de verduurzaming. De Fixbrigade beschikt over 3 miljoen euro daarvan om kleine bedrijven te helpen bij het isoleren. De gemeente is proactief langs geweest, waarvoor de complimenten. Een zorg is er toch nog voor de mkb’ers die kampen met hoge kosten: hoge energiekosten, hoge huren, stijgende loonkosten, en het terugbetalen van een NOW-deel. Hij wil weten hoeveel van de 10 miljoen nu terecht is gekomen bij het mkb, hoeveel er nog resteert en hoe de gemeente mkb’ers nog verder denkt te gaan helpen. De rijksoverheid heeft de versnelde klimaatinvestering geïntensiveerd. Het beschikbare bedrag is verdriedubbeld. Ook kleine industriële bedrijven komen nu in aanmerking. Hij hoort graag hoe de gemeente ervoor gaat zorgen dat al die kleinere ondernemers weten dat ze van deze regeling gebruik kunnen maken.

Het lid BOOMSMA vindt die Fixteams helemaal prima. Zoiets zou moeten worden betaald uit het klimaatfonds. Dit lijkt nu te zijn beperkt voor een aantal stadsdelen. Dat zou toch verder uitgerold moeten worden. Hij is benieuwd om welke maatregelen het daarbij gaat. Specifieke sectoren gebruiken extreem veel energie, bijvoorbeeld bakkers. Een aantal van hen dreigt de business uit te gaan. Hij hoort graag of de gemeente daar nog aanvullende steun kan bieden. Hij krijgt graag een update over de verplichte energiescan, wat die precies behelst, of de aanvragen zijn toegenomen en of de prijs een barrière vormt. Het lid PETERS is uiteraard voorstander van het steunfonds. Toch zijn kritische vragen ook terecht, bijvoorbeeld of het aantal van slechts 109 micro-mkb’ers dat een aanvraag heeft gedaan, niet erg laag is en hoe dat mogelijk is. Aanspraak maken op de regeling zou zo makkelijk mogelijk zijn, maar mkb’ers moeten evengoed aan een waslijst van eisen voldoen. Als iemand niet kan verduurzamen, bijvoorbeeld omdat een bedrijf in een monumentaal pand is gevestigd, krijgt hij geen compensatie. Het lid Peters wil weten

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

waarom het college zo’n energiescan vereist. Voor het aanvragen van de compensatie moeten ondernemers gebruikmaken van e-herkenning. Dat brengt niet alleen kosten, maar ook een bepaalde wachttijd met zich mee. De landelijke compensatie staat garant voor grotere bedrijven en voor deze subsidie dient een mkb’er tien mensen in dienst te hebben. Door die eis vallen wellicht ondernemers buiten de regeling. De aanvraagperiode bedroeg één maand; dat is wel erg kort. Als de nu aangemelde mkb’ers allemaal de maximale vergoeding krijgen, bedraagt die in totaal 550.000 euro. Dan blijft er een groot bedrag over. Hij hoort graag van de wethouder hoe die middelen worden ingezet. Misschien de aanvraag nog eens openstellen? Het lid IJMKER vindt de periode om een aanvraag te kunnen indienen wel heel erg kort. E-herkenning levert bovendien vertraging op. Ze hoort dus graag welke plannen het college heeft voor een nieuwe ronde. Met de coachen en Fixteams wordt dubbele winst geboekt. In Noord en Zuidoost zijn die nog niet ingezet. Daar zouden mkb’ers zo maar eens ook behoefte aan ondersteuning hebben. Er is nu 1,6 miljoen euro aanvullend beschikbaar gekomen, maar daarvoor moet een Europees aanbestedingstraject worden doorlopen. Ze vreest dat zo’n proces niet alleen capaciteit vergt maar ook vertraging oplevert. Graag een reactie daarop.

Wethouder MBARKI licht toe dat het inmiddels om 328 aanvragen gaat. Dit geldbedrag schiet natuurlijk tekort om iedereen te helpen. Het is een aanvulling op de rijksmiddelen. Enerzijds wil de gemeente direct compenseren, anderzijds ook verduurzamen. Dat helpt ondernemers structureel en dat gebeurt onder andere door die Fixteams. Zodra de nieuwe regeling vanuit het rijk er is, communiceert de wethouder daarover via het ondernemersloket. Eerder is over de TEC gecommuniceerd bij de informatie over het micro-mkbfonds. Ondernemers weten de gemeente te vinden. Als ondernemers hun compensatie van het rijk niet kunnen terugbetalen, werkt het loket bijzondere bijstand voor ondernemers daarbij mee. De energiescan is gratis, maar die vormt wel een belangrijke voorwaarde. De Fixteams doen een scan. Ze hebben een budget van 800 euro om direct maatregelen te treffen waardoor de energierekening omlaag gaat. Daarbij gaat het om tochtstrips, folies, ledverlichting, bepaalde verwarming – en de voordeur gewoon dicht houden. Wijken zijn geselecteerd op basis van twee zaken: het type bedrijvigheid en het bedrijfspand. In de historische binnenstad en de ring daaromheen ligt een grotere opgave dan in Nieuw-West of Noord met hun nieuwere bebouwing. De gemeente wil graag helpen en doet dat zo laagdrempelig mogelijk.

De focus ligt op ondernemers die het ’t zwaarst hebben, die micro-mkb’er, ook omdat de TEC voor de grotere ondernemingen was bedoeld. Op dit moment worden de bedragen uitgekeerd. Dan komt de volgende stap: het resterende geld besteden. Daarbij wordt gekeken wat de TEC gaat doen, waaraan behoefte is of dat er gewoon een nieuwe tranche komt. Opschalen betekent inderdaad een Europese aanbesteding. Er komt een voorstel naar de raad. Hij wil wel eerst het effect van de TEC-regeling goed meten en evalueren. Die regeling loopt tot oktober. Het wordt dus gauw eind van het jaar voordat het college met een voorstel komt. In de tussentijd wordt het mkb nauw gevolgd. Gedurende het jaar wil het college zich inzetten om iedere mkb’er die dreigt failliet te gaan, te helpen. Misschien is de Voorjaarsnota een goed moment om hierop terug te komen. Het lid PETERS benadrukt dat veel bedrijven de financiële middelen niet hebben om het tot de zomer vol te houden. Sommige bedrijven moeten enorme bedragen bijbetalen op hun energierekening. Het is echt jammer dat die aanvraagperiode zo kort was. Wethouder MBARKI wil echt kijken of er voor de zomer nog een tweede tranche mogelijk is. Uiteindelijk gaat het erom mkb’ers duurzaam te helpen. De raad kan ondernemers doorverbinden met het ondernemersloket of het energieloket.

Naast het fonds dat nu is opgezet, zijn en blijven er nog andere mogelijkheden voor hulp.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 8 Voortgangsbrief markten en straathandel (VN2023-008388) Dit agendapunt is doorgeschoven naar de commissievergadering van 19 april voor behandeling met het rapport Marktwaarde van de Ombudsman Democratisering (inclusief Bestuurlijk stelsel) 9 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over het concept Actieprogramma AmsterDOEN Nr. VN2023-007830 Dit punt is ingetrokken. Economische Zaken 10 Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over het afzien van het instellen van een algeheel marktverkoopverbod van bont, levende kreeften en krabben Nr. VN2023002087 Het lid KROM bedankt voor alle moeite die is gedaan om tot een verbod te komen van bont, levende krabben en kreeften. De inzet is prima, maar de noodzaak om op te komen voor onderwaterdieren is er nog steeds. De dieren voelen pijn, angst en stress. Dat hebben onderzoekers keer op keer aangetoond. Kreeften zijn nachtdieren en vermijden licht. Toch worden ze op klaarlichte dag vastgebonden neergelegd. De Partij voor de Dieren is erg teleurgesteld dat het verbod niet doorgaat en dat Amsterdam geen duidelijk signaal afgeeft dat ze geen dierenmishandeling in Amsterdam accepteert. Dat is echt een gang naar de rechter waard. De wethouder zal het dierenleed op andere bestuursniveaus aanhangig maken. Mooi, maar daarbij hoort ze dan graag een concreter plan.

Ze is benieuwd of het een verschil zou maken als het verbod op bont en levende kreeften en krabben uit elkaar wordt gehaald. Misschien is de wethouder bereid met de marktondernemers in gesprek te gaan om hen te vragen te stoppen met de verkoop. In de wet Dieren staat dat een dier gevrijwaard moet zijn van dorst en honger en dat het dier niet mag worden beperkt in zijn natuurlijke gedrag. Dat is voor levende kreeften en krabben wel het geval. Hopelijk kan de wethouder hierop handhaven op de markten zolang er nog geen verbod op de verkoop geldt. Het lid BOOMSMA vindt het juist goed om dit traject stop te zetten. Het is een vorm van geldverspilling. Er wordt jaren onderzoek gedaan en er worden tonnen uitgegeven om een paar marktondernemers het leven zuur te maken. Dat leidt tot niets. Bont in winkels is bijvoorbeeld helemaal niet te verbieden. Als het ook voor tweedehands bont zou gelden, leidt dat misschien zelfs tot meer verkoop van nieuw bont. Hij hoort graag van de wethouder hoeveel dit hele traject tot nu toe heeft gekost. Dat is belangrijk voor de bewustwording, zeker nu er stemmen klinken om dit traject weer door te zetten. Het lid IJMKER is zwaar teleurgesteld dat het niet gaat lukken. Ze wil zich er ook niet bij neerleggen.

Er liggen nog wel degelijk stappen open: lobbyen in Den Haag voor ruimere bevoegdheden in gemeenten om dierenleed te beperken; het aanpassen van de wet Dieren zodat dierenleed niet alleen in Amsterdam maar overal in Nederland wordt verboden; in gesprek blijven met de winkels en marktlieden die deze producten verkopen of inzetten op een bewustwordingscampagne. Ze mist daadkracht bij de wethouder. Wethouder MBARKI vindt dierenwelzijn belangrijk. Amsterdam heeft niet voor niets een wethouder Dierenwelzijn. Hij zou graag samen willen optrekken om landelijke

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 29 maart 2023

wetgeving te bewerkstelligen. Hij heeft nu antwoord gegeven op een casus die al vijf jaar duurt en die ook juridisch is. Doorprocederen vindt hij onverstandig nu aan de voorkant al helder is dat de kans heel klein is dat een verbod de bestuursrechtelijke toetsing overleeft. Het is zeker verstandig dit punt aanhangig te maken op andere podia. Volgens de juristen is het weinig zinvol om de verbodsgrondslagen bescherming van de openbare orde en veiligheid en consument de waren uit elkaar te trekken. Voor zowel bont als levende krabben en kreeften geldt dat deze grondslagen onvoldoende houvast bieden voor een juridisch houdbaar verbod. Bont en levende kreeften en krabben worden op zeer beperkte schaal verkocht. Het gaat om een handvol ondernemers en het is ook nog eens seizoensgebonden. Hij verwacht niet dat die er op vrijwillige basis mee gaan stoppen. Er vinden continu gesprekken plaats met ondernemers op de markten. Dit onderwerp zal ongetwijfeld terugkomen, maar hij wil de verwachtingen temperen. Het is niet de verantwoordelijkheid van de gemeentelijke handhavers maar van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit om te handhaven op de wet Dieren. Het lid KROM kan zich voorstellen dat de gemeente wel een signaal afgeeft dat die de verkoop onwenselijk acht, of het nu verboden is of niet. Dat kan helpen een ondernemer te stimuleren met die verkoop te stoppen.

Wethouder MBARKI legt uit dat marktondernemers er echt van op de hoogte zijn dat de gemeente die verkoop onwenselijk vindt, maar daar sorteren ze niet op voor. Dit proces heeft veel meer kans van slagen als het via de commissie Dierenwelzijn landelijk aanhangig wordt gemaakt. Het is ook breder dan alleen dit onderwerp. Het is lastig om de kosten van de afgelopen jaren te kwantificeren. Deels betreft het inzet van ambtenaren. In de periode 2018-2023 zijn er twee beleidsadviseurs mee bezig geweest. Ook is er inzet geweest van Juridische Zaken en van medewerkers van de afdeling Markten. Er is dus over een langere periode aanzienlijke ambtelijke capaciteit ingezet. Er is ook nog extern advies ingewonnen bij advocatenkantoren. Dat gaat om tienduizenden euro’s. Die externe kosten kan hij wel laten weten. Dat vergt namelijk weinig capaciteit. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng, ziet iedereen graag terug in de commissie op 19 april en sluit de vergadering.

15