Definitief verslag SED 19-04-2023

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Raadscommissieverslag, 19 april 2023

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Sociaal, Economische Zaken en Democratisering Vergaderdatum Woensdag 19 april van 13.30 tot 18.30 uur in de commissiezaal Verslag vastgesteld op: Woensdag 21 juni 2023 Voorzitter: de heer Von Gerhardt Portefeuillehouders: wethouder Groot Wassink, wethouder Mbarki Commissiegriffier: mevrouw Vos Verslaglegging: mevrouw Van de Belt Aanwezige commissieleden: Abdi (PvdA), Alberts (SP), Aslami (D66), Belkasmi (PvdA), Bentoumya (GroenLinks), Broersen (Volt), Bons (BIJ1), Boomsma (CDA), Van Haarlem (FvD), Hoogtanders (VVD), Keesman (PvdA), Krom (Partij voor de Dieren), Mangal (DENK), Namane (PvdA), Peters (JA21), Schmit (D66), Verkerke (BIJ1), Wijnants (VVD), Williams (D66) IJmker (GroenLinks) en Yemane (GroenLinks) Afwezige commissieleden: de leden Ahmadi (BIJ1), Bilgin (FvD), Kabamba (Lijst Kabamba), Khan (DENK), Koyuncu (DENK), Molema (JA21), Nanninga (JA21), Segaar (BIJ1), Van der Veen (GroenLinks), en Yacoubi (DENK) Overige aanwezigen: mevrouw Bakkali (commissieondersteuner), de heer Droogh, de heer Hoekstra, de heer Hoornstra, de heer Kelch, de heer Ramlal (ombudsman), mevrouw Renting, mevrouw Rutgers, mevrouw Stein, de heer Van Teeseling, mevrouw Verheggen (hoofdonderzoeker bij de ombudsman) en mevrouw Wesselius

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER heet iedereen van harte welkom op deze openbare raadscommissievergadering SED. Er is een quorum. b. Mededelingen Het lid KEESMAN heeft Weespermoppen meegebracht voor de commissieleden. Het lid MANGAL vervangt collega Yacoubi; het lid BONS vervangt collega Perdok. Wethouder GROOT WASSINK wijst de commissie op de slotconferentie van het Amsterdamse experiment met de bijstand op 27 juni. De uitnodiging volgt nog in de dagmail. c. Vaststellen agenda De punten 3 en 4 worden gevoegd behandeld. Punt 5 wordt gehamerd. Punt 7 en 8 worden verplaatst naar de volgende commissievergadering. De punten 10 en 11 worden doorgeschoven. Punt 12 wordt behandeld na punt 6 in verband met de

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

aanwezigheid van de wethouder. Punt 13 wordt gehamerd. Wat betreft agendapunt 9 meldt Wethouder GROOT WASSINK dat hij in het verleden de portefeuille Inkoop had. Het gaat nu om specifieke vragen over inkoop. Wellicht ligt behandeling in gezamenlijkheid met de huidige wethouder Inkoop voor de hand. Het lid HOOGTANDERS denkt dat behandeling in gezamenlijkheid verstandig is, misschien ook nog met de wethouder Zorg erbij. Ze wil wel tempo maken. Het moet in ieder geval voor de zomer in de raad worden behandeld. Wethouder GROOT WASSINK neemt dit op met zijn collega. Behandeling dient in ieder geval in de volgende cyclus plaats te vinden, of dat nu in de commissie SED of FKD is. Afgesproken wordt dat punt 9 wordt doorgeschoven naar bij voorkeur de volgende commissie SED waarbij de wethouder Inkoop wordt uitgenodigd. Dit punt wordt voor de zomer in de raad behandeld. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 29 maart 2023 Het verslag van de openbare raadscommissievergadering SED van 29 maart wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid NAMANE memoreert haar motie bij de begroting over een integrale aanpak van personeelstekorten. In maart zou daarop een brief komen. Wethouder GROOT WASSINK stelt dat de problemen niet zijn afgenomen. De brief volgt na het mei-reces.

Het lid KEESMAN krijgt graag een update over motie nr. 113 over de mogelijkheid van fractievertegenwoordigers bij stadsdeelcommissies en de bestuurscommissie. Wethouder GROOT WASSINK weet dat de conceptbeantwoording bij de agendacommissies van de stadsdelen ligt. Zodra die binnen is, komt de beantwoording snel richting de raad. Het lid KEESMAN brengt de toezegging in herinnering voor een uitvraag naar het verloop van de laatste ronde buurtbudgetten. Over de aanpak daarvan hoort hij graag meer. Wethouder GROOT WASSINK wijst erop dat er een budget voor buurtbudgetten is vastgesteld. Eerder werd al een kader voorgesteld en een evaluatie volgt nog. Het is wel iets dat stadsdelen zelf moeten bepalen. Het lid KEESMAN beschouwt de evaluatie als gelijkwaardig aan een uitvraag. Wethouder GROOT WASSINK heeft eerder bij de voortgangsrapportage van het programmaplan Amsterdamse inbreng AZC Willinklaan de toezegging gedaan over de verhouding statushouder – niet-statushouder in het AZC. Die info kan hij via de dagmail delen. f. Tkn-lijst

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Op verzoek van de leden Wijnants en Peters wordt tkn-stuk 2 geagendeerd. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies 2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek Algemeen: Mevrouw RUTGERS spreekt in namens de Wereldhuiskamer. Het gaat om de jongvolwassen statushouders op IJburg in wooncomplex Z die nu met de ruggensteunregeling moeten verhuizen. Samen met 50 vrijwilligers ondersteunt ze de statushouders bij hun integratie. Ze is natuurlijk blij met de regeling, zodat statushouders na afloop van hun tijdelijke wooncontract niet op straat komen te staan. Maar er zijn grote zorgen. De communicatie over zowel de ruggensteunregeling als het nieuwe woonruimte verdeelsysteem dat per 16 januari is ingegaan, verloopt niet goed. Ondersteuning door de wooncorporatie en het buurtteam bleef uit. Dat heeft tot veel stress geleid. Vier grote wooncorporaties voeren de ruggensteunregeling anders uit. Het moeten verhuizen van deze kwetsbare groep raakt deze mensen keihard en heeft grote gevolgen voor hun sociale en financiële zelfredzaamheid.

Ze vraagt de raad de wethouder erop te attenderen dat er op korte termijn een goed uitgewerkte warme overdrachtsprocedure komt; de huidige processen, het uitvoeringsbeleid van de corporaties te evalueren rondom de ruggensteunregeling en het woonruimteverdelingssysteem en een helder uitgewerkte uitzonderingsclausule op basis waarvan er maatwerk kan komen voor de meest kwetsbare bewoners. Ze nodigt de commissie graag uit het gesprek aan te gaan met de bewoners in de Wereldhuiskamer, hun eigen veilige omgeving. Desgevraagd geeft mevrouw Rutgers aan dat alle statushouders een tijdelijk contract hebben en na vijf jaar een andere woning toegewezen krijgen. Wettelijk is het mogelijk dat mensen onder de 28 jaar binnen hetzelfde pand kunnen blijven wonen. Dat willen de jongeren ook heel graag. De groep tussen de 26 en 28 jaar zou twee jaar verlenging kunnen krijgen van de wooncorporatie en deze jongeren zouden graag binnen hetzelfde pand een andere woning kunnen krijgen. Dat brengt geen verandering op de woonvoorraad met zich mee. Ze ziet hiervoor dus geen problemen. Mensen die een andere woning toegekend krijgen, moeten binnen 48 uur reageren naar de woningbouwvereniging en daar verschillende documenten aanleveren. Dat is voor sommigen best ingewikkeld. Het buurtteam heeft twee keer in de week spreekuur. Dat past veelal niet.

Er wordt gesproken over een warme overdracht, maar veel statushouders komen met vragen op het spreekuur van het buurtteam, waarbij ze niet als klant binnen het buurtteam worden geregistreerd. Dat bemoeilijkt de overdracht waardoor soms alle ondersteuning wegvalt. Mevrouw Rutgers heeft deze problemen al anderhalf jaar geleden aan de orde gesteld bij de woningbouwvereniging als bij stadsdeel Oost. Er kon nooit wat. Het stadsdeel is nu ruim een half jaar in gesprek met ruggensteun om toch wat te regelen voor de meest kwetsbaren maar dat is beleidsmatig vastgelopen. Bewoners hebben een brief over de startpunten ontvangen. Als bewoners voldoende hebben aangevraagd, duurt het alsnog 6 weken voordat iemand die startpunten krijgt. De tijd dringt, want deze mensen worden 1 juni al ontruimd. Iedereen die startpunten had, heeft onmiddellijk verlenging aangevraagd. Aanvankelijk had niemand genoeg startpunten voor contractverlenging. Heel weinig statushouders hadden alles goed begrepen. Het was onduidelijk of iemand ruggensteun en startpunten tegelijk

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

kon gebruiken. Uiteindelijk werd gisteren duidelijk dat voor een bepaalde jongen verlenging kan aanvragen waarbij de ruggensteun behouden blijft. Bij agendapunt 3: De heer KELCH, marktcommissielid en voorzitter van de BIZZ winkeliers Ten Katemarkt, bedankt de heer Schmit voor alle informatie en de rondetafelgesprekken. Die zijn heel behulpzaam geweest. Hij heeft de commissie voorzien van een stuk uit 2005 van een vorige wethouder over De Bos en Lommermarkt en de Ten Katemarkt, over een pilotmarkt. Helaas is daar niets mee gebeurd en de Bos en Lommermarkt is verdwenen. Voor de Ten Katemarkt wordt ook al tien jaar lang om een pilot gevraagd maar ook die komt er niet van. Opnieuw is nu een Bos en Lommermarkt geopend, opnieuw heeft de heer Kelch geïnvesteerd en opnieuw wordt nu één jaar later deze markt weer opgeheven – weer ten koste van de marktkooplieden. De markt gaat niet te gronde door echte oorzaken, maar doordat er niet wordt geluisterd naar de marktkooplieden. Er is wel tien keer aangegeven dat het anders moet, maar de gemeente is de baas en weet het beter. Het risico ligt wel volledig bij de marktlieden. Naar een andere markt kan/mag hij ook niet. Al die markten die nu al honderd jaar bestaan, worden op afstand gezet. De markten gaan er kapot aan. Desgevraagd adviseert de heer Kelch voor de gemeentemarkten dat de gemeente echt luistert naar de marktkooplieden.

Er is een groot communicatieprobleem. Het Marktbureau is een uitvoerend orgaan; het Marktbureau maakt het beleid niet. Het beleid is verkeerd. Met de wethouder is gesproken over de mogelijkheid om van de Bos en Lommermarkt een private markt te maken. Dat zou allemaal onderzoek vereisen en wel drie jaar duren. Zolang kan hij zijn dertien man personeel niet aan het lijntje houden. Gisteren vond er nog een overleg plaats met de wethouder, het Marktbureau en de afdeling Economische Zaken. Er is een compleet nieuw plan voor de Ten Katemarkt neergelegd waarmee ook jongeren een kans krijgen. Maar het kan niet, mag niet, gebeurt niet. De gemeente houdt vast aan haar visie. Het is onbegrijpelijk dat er geen enkele verandering mogelijk is. Kramen om voorlichting te geven, bijvoorbeeld rond de verkiezingen? Mag niet. Brandpreventie? Mag niet. Ouderenvoorzieningen? Mag niet. Hij wil graag het ondernemersrisico nemen, maar dan moet hij wel kunnen ondernemen. Het mooie van een markt is dat er allerlei soorten prijzen zijn waarmee mensen uit alle lagen van de bevolking worden getrokken, uit alle culturen. De heer VAN TEESELING komt nu voor ongeveer de twintigste keer inspreken. Tot nu toe wordt er eigenlijk niets met zijn inspraak gedaan, en evenmin met de bijdragen van zijn collega’s. Hij voelt de steun van het onafhankelijke ombudsmanrapport.

Het gaat fout bij het advies dat de bestuurders krijgen. Daar zien de marktkooplieden hun bijdragen helemaal niet in terug. Een bureau doet een paar weken onderzoek, levert een marktvisie en de gemeente gaat de markten ‘beter’ maken. Het gaat echter gewoon goed met de markten, maar het gaat niet goed bij de gemeente Amsterdam. Mensen uit de praktijk vinden daar geen gehoor. De marktvisie moet van tafel. Het marktreglement is onlangs aangepast. Dat was nodig, want dat regelement stamt uit de zeventiger jaren. Er zijn alleen maar meer regels bij gekomen. Hij hoopt dat hij met steun van alle aanwezige marktmensen hier duidelijk heeft kunnen maken dat dat dit de goede weg is. Desgevraagd licht de heer Van Teeseling toe dat de marktadviescommissie in het leven is geroepen door het Marktbureau. Dat leek een goed initiatief, maar het bleef bij slechts twee bijeenkomsten. Die marktadviescommissie is het orgaan bij uitstek om de adviezen serieus te nemen. Die vertegenwoordigt immers de stem van de markt. Een van de regels van het marktreglement is de 58+-regeling voor de weekmarkten – maar dus niet voor de dagmarkten. De regeling geldt voor het geval iemand geen vervanger heeft. Marktondernemers voelen zich gediscrimineerd ten opzichte van winkelondernemers, bijvoorbeeld als het gaat om het souvenirbeleid.

Wat er anders moet in bijvoorbeeld de marktvisie voor de Waterloopleinmarkt, is het predicaat themamarkt. Vrijheid lijkt hem bijvoorbeeld wel een mooi thema, maar dat mag dan weer niet. De gemeente komt met eigen thema’s. De Waterlooplein is een geheel; daar moeten helemaal geen thema’s worden opgelegd. De marktvisie vernietigt de markt.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Fijn dat BIJ1 zijn steun uitspreekt aan de markt. De Waterloopleinmarkt is een markt waar iedereen zich thuis voelt. De aanbevelingen in het rapport van de ombudsman zijn prima, maar zelfs die dekken niet alles. De marktvisie waarop het beleid wordt gemaakt, klopt niet. De informatie is foutief. De heer HOORNSTRA spreekt in namens de vereniging van de biologische Noordermarkt. De relatie tussen het Marktbureau en de ondernemers op de markt is ernstig verstoord. Ondernemers weten beter dan ambtenaren hoe je op een markt moet ondernemen. Hij pleit voor een scheiding van functies binnen het Marktbureau. Marktondernemers voelen zich absoluut niet gehoord. Rigoureuze maatregelen zijn nodig. Ondernemers kennen hun klanten en weten hoe ze met hen moeten omgaan. Daar zit de expertise, niet bij het Marktbureau, niet bij een ambtenaar en niet bij een adviesbureau. Hij roept de raad op die ondernemers de ruimte te geven. Het vertrouwen tussen ondernemers op de markt en het Marktbureau moet worden hersteld. Er is een faciliteerder nodig die ervoor moet zorgen dat de wensen van de ondernemers zo veel mogelijk ruimte krijgen. Er zijn ongelofelijk veel mensen betrokken bij de markten en het lijkt nu alsof niet helder is wat wiens taak is. Marktmeesters treden op als politieagenten. Ze bemoeien zich met uitvoering en beleid.

Desgevraagd geeft de heer Hoornstra aan dat hij voor het laatst betrokken is geweest bij de rondetafel. Dat heeft hij enorm gewaardeerd. Gaat het om de scheiding van een rol, dan is het niet verstandig dezelfde persoon die moet handhaven, ook de regels te laten maken. Dat zorgt voor belangenverstrengeling. Een ondernemer wordt dan sterk afhankelijk van wat zo’n persoon wil. Dat werkt niet. Een handhaver maakt de regels niet maar voert ze uit. De Waterloopleinmarkt is eigenlijk een hybride markt: niet echt een markt op afstand, geen echte gemeentelijke markt. De markt heeft haar eigen regels om ervoor te zorgen dat de markt vol is. Afwachten is geen optie en het Marktbureau komt er niet uit. Overigens heeft hij nog nooit met iemand van het college een gesprek gevoerd. Bij agendapunt 4: De heer DROOGH spreekt in namens adviesbureau DTNP. Na het vaststellen van de marktvisie in 2019 heeft zijn bureau alle 34 markten onderzocht. Het onderzoek vormt een bouwsteen voor de gebiedsgerichte uitwerking door de gemeente. De ombudsman bekritiseert het beleid van de gemeente. Die zou een onervaren en ondeskundig bureau hebben ingehuurd. Zo brengt hij DTNP op denigrerende wijze en op valse gronden in diskrediet. Het adviesbureau heeft de ombudsman op zijn fouten gewezen en gevraagd die te herstellen.

De ombudsman ontkent de fouten in zijn rapport niet, maar wijst wel elke verantwoordelijkheid daarvoor van de hand. Twee voorbeelden van fouten. Er zou slechts één ander soortgelijk onderzoek door DTNP zijn uitgevoerd. DTNP heeft een lijst van 20 andere onderzoeken over zo’n 50 markten in Nederland aangeleverd, waaronder in Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Almere en Amstelveen. In 24 uur een onderzoek uitvoeren naar 9 non-foodmarkten in Amsterdam zou onmogelijk zijn, maar hier worden dagen voor uren verwisseld. Het onderzoek vergde 24 dagen. De raad bespreekt vandaag een ombudsmanrapport waarvan in ieder geval de pagina’s 42 tot en met 45 over DTNP geheel uit onzin bestaan, gebaseerd op insinuaties en aangetoond onjuiste informatie. Het onderzoek dat de gemeente Amsterdam heeft laten uitvoeren naar haar 34 markten is zowel in omvang als diepgang uniek in Nederland. Andere gemeenten gebruiken juist dit onderzoek als basis voor hun beleidsvisies. De heer Droogh is geschokt dat met het handelen van de ombudsman van Amsterdam de betrouwbaarheid en de geloofwaardigheid van het instituut ombudsman in Nederland wordt geschaad. DTNP is weliswaar een bureau in Nijmegen, maar van huis uit is de heer Droogh Amsterdammer. Net als hij zijn z’n kinderen hier geboren en getogen. De problemen die hij vandaag over de markten hoort, heeft hij ook in zijn onderzoek gerapporteerd.

Hij hecht eraan dat het vandaag om de inhoud gaat. Desgevraagd licht hij toe dat de gemeente niet heeft gevraagd of zaken uit het rapport wel klopten. Pas na het verschijnen van het rapport is DTNP op de hoogte gesteld

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

van de inhoud. Mevrouw WESSELIUS spreekt in namens de Koninklijke Centrale vereniging voor ambulante handel, in feite de vakbond van de marktondernemers. Ze werkt praktisch haar hele leven op de markt, aanvankelijk als stagiaire en later als marktmeester in Amsterdam. Samen met de afdeling Markten, marktmakelaars, marktbeheerders, de marktmeesters en met EZ worden de markten gemaakt, ook samen met de ondernemers op de markt en de kramenzetters, en uiteraard ook samen met de mensen uit de buurt en de bezoekers. Mensen komen naar de markt voor versproducten, kleding, sociale contacten en een praatje. De marktmeester leidt dat in goede banen. Die hoort dus gezag te hebben om de regels te kunnen handhaven. Het rapport van de ombudsman wijst hier ook op. Er zijn de afgelopen jaren nauwelijks meer herindelingen geweest. Voor elf markten is er zelfs geen indelingsbesluit meer, de ‘plattegrond’ van de markt. Dat leidt tot conflicten, tot sollicitanten die niet aan de beurt komen, tot oude claims die maar door gaan en tot verwijten. Eerst moet de basis op orde worden gebracht, anders kunnen de plannen voor herindelen en brancheren helemaal geen realiteit worden. De afdeling Markten zou slechts capaciteit hebben om per jaar drie markten opnieuw in te delen. Het moet sneller; het kan sneller: niet alles erbij halen maar gewoon een platte herindeling maken.

De centrale vereniging wil daar graag bij helpen. Minstens de helft van alle markten zou eind 2024 de platte herindeling moeten hebben gehad. Desgevraagd legt ze uit dat een herindeling in feite de basis is waarmee de markt wordt gevuld. Nu lopen de markten leeg en is er weinig variatie meer. Een simpele herindeling biedt soelaas. De marktmeester kan een inventarisatie op de markt maken. Mevrouw STEIN spreekt in namens Samenwerking Amsterdamse markten en als voorzitter van de Marktvereniging Waterlooplein. De Amsterdam markten hebben de handen ineen geslagen. De motivatie daarvoor is het onlangs aan de raad gezonden rapport ‘Marktwaarde’ van de ombudsman. Ze wijst op de raadsinformatiebrief die alles weer afzwakt. Ze constateert dat de papieren wetenschap van de ambtenaren de afgelopen jaren tot een desastreuze uitvoering hebben geleid wat altijd ten koste van de individuele marktondernemers is gegaan. Uitgerekend de marktkoopman heeft een neus voor zijn of haar omgeving en weet wat er speelt in de verschillende buurten en binnen de diverse gemeenschappen. De gemeente heeft heel veel signalen gekregen, maar doet daar niets mee. Alles werd als tegenspraak gezien en dat heeft negatief uitgewerkt in de relationele sfeer. Een negatief advies werd al gauw gezien als een zeurgesprek. Dat heeft geleid tot een onveilige, ziekmakende situatie voor ondernemers.

De marktondernemers zijn echt op een verkeerde manier behandeld. Ze moeten de erkenning krijgen die ze verdienen. Er is sprake van jarenlang badinerend gedrag. Dat vergt echte en serieuze aandacht. Ze nodigt de commissie graag uit voor de vervolggesprekken met de ambtenaren, maar eerst is er versnelde actie nodig op de door de gemeente veroorzaakte knelpunten net als een gezonde reflectie op het geheel. Desgevraagd benadrukt ze het belangrijkste knelpunt: het is absoluut nodig elkaar op waarde te schatten en de angst bij de marktkoopmannen wegnemen. Er moet een einde komen aan de verdeel-en-heerssituatie. Bij agendapunt 9: De heer HOEKSTRA spreekt in namens stichting Kringloopbedrijf De Lokatie, de oudste sociale firma van Amsterdam, 25 jaar geleden opgericht vanuit een aantal GGZinstellingen. Doel is te voorzien in arbeidsmatige werkzaamheden voor Amsterdammers die een steuntje in de rug nodig hebben. De instroommogelijkheden zijn heel laagdrempelig. Mensen kunnen instromen op dagbesteding en doorstromen naar het kringloopbedrijf voor een betaalde baan en een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd. Er zijn drie winkels in de stad met 140 mensen die dagelijks aan de slag zijn. Per jaar gaat er anderhalf miljoen kg aan goederen doorheen met ruim 90% hergebruik. De stichting is financieel gezond. Zo’n 80% van de inkomsten komt uit de verkoop vanuit de winkels.

Winstmaximalisatie is niet het doel; personeelsmaximalisatie is het streven: zo veel mogelijk Amsterdammers voorzien van betekenisvolle arbeidstijd. Dat is goed voor

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

de medewerkers en goed voor Amsterdam. De stad waardeert het kringloopbedrijf, maar toch roept hij de raad op een sterk partnership te bieden om de positieve inzet op mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt plus een circulair Amsterdam te verdubbelen. Daarbij gaat het om publiekprivate samenwerking om als preferred supplier – net als Rataplan – te kunnen worden aangemerkt. Daarbij gaat het ook om invulling aan een circulair ambachtscentrum op bijvoorbeeld Zeeburg. Tot slot gaat het ook om de flagshipstore in Noord die dreigt te verdwijnen door alle woningbouwplannen. Desgevraagd geeft hij aan dat er nu nog geen circulair ambachtscentrum is. Daarvoor is veel meer samenwerking nodig met de afvalpunten in Amsterdam. Erkende sociale firma’s in Amsterdam staan nu op een lijst. Veel ambtenaren kennen die lijst niet eens. Pantar is bijvoorbeeld een first impact supplier in Amsterdam. De Lokatie zou die rol ook kunnen krijgen. Als het om de dagbesteding gaat, is die bij De Lokatie niet heel anders dan bij bijvoorbeeld Freud. In feite gaat het om onderaannemerschap. Mensen kunnen vanuit twee keer vier uur aanwezig zijn rustig verder bouwen om te kijken of ze in staat zijn productie te leveren. Uiteindelijk kunnen ze doorstromen naar een betaalde baan. Een verdubbeling van winkelruimte in Amsterdam maakt een verdubbeling van de impact mogelijk.

Bij agendapunt 12: Mevrouw RENTING, student bij ROC Top, spreekt in over de uitvalvoorziening voor jongeren die het niet redden op het reguliere onderwijs. Ze worden doorverwezen naar een individueel traject met extra structuur en veiligheid. Soms zijn het studenten die de taal niet goed begrijpen, soms zijn het studenten met minder goed ontwikkelde vaardigheden. Dat vormt natuurlijk een belemmering. Veel van deze jongeren lopen stage bij de gemeente Amsterdam, maar helaas werd de stagelocatie vanwege bezuinigingen opgeheven. Tot op heden is er geen vaste plek, terwijl juist voor deze doelgroep een goede structuur zo belangrijk is. De stagebegeleiders ondersteunen de studenten goed, maar ze hebben noch de middelen, noch de ruimte om de doelgroep verder te steunen. Toen steeds meer leraren ziek werden, kon niemand hun werk overnemen. Toetsen raakte zoek, stage-uren werden niet afgetekend, er kwam lesuitval. Ze heeft dit bij diverse mensen aangegeven, maar er wordt niets mee gedaan. In februari ging het helemaal mis. De boodschap was om maar een andere school te gaan zoeken. Leerlingen zouden worden verdeeld. De sfeer was gespannen. Docenten kwamen overspannen thuis te zitten. 20 maart kwam de mededeling dat de school dichtgaat. Alleen examenkandidaten mochten blijven; de anderen werden overgeplaatst.

In een gesprek bij de gemeente werd haar verteld dat de gemeente hier geen invloed op heeft. Inmiddels heeft ze met verschillende raadsleden om de tafel gezeten. Helaas wordt ze inmiddels ook persoonlijk bedreigd en geïntimideerd door betrokkenen van de school. Daarop heeft ze zich ziek gemeld. Het gaat om 4.000 leerlingen en 350 leerkrachten. Alle klachten over deze school komen bij één persoon terecht in een college van bestuur. De Raad van Toezicht staat boven dit bestuur, maar het lukt niet om met die RvT in contact te komen. Ze roept de raad op deze jongeren niet te laten uitvallen door slecht beleid. Hulde aan de docenten die de jongeren staande hielden en de verschillende instanties die hen hebben geholpen. Desgevraagd benadrukt ze het belang van een externe partij die niet betrokken is bij de school om dit uit te zoeken. Ook de bedreigingen moeten serieus worden genomen. Gelukkig kan ze op haar familie leunen, net als de stagebegeleider van Team Sport en de fractie DENK. Wethouder MBARKI complimenteert de inspreekster voor het feit dat ze het opneemt voor niveau 1 en 2. De VOORZITTER bedankt de insprekers voor hun inbreng. c.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Actualiteiten d. Rondvraag Het lid ABDI wijst op de demonstratie bij het oude hostel in Zuidoost waar een aantal asielzoekers zich zorgen maakte om hun registratie en de extreem lange wachttijden bij de IND. Er lijkt geen zicht te zijn op perspectief. Ze vraagt de wethouder in zijn gesprekken met de IND dat probleem van lange wachttijden aan de kaak te stellen. Wethouder GROOT WASSINK begrijpt de frustraties wel. De Rijksoverheid heeft de afgelopen jaren sterk bezuinigd op zowel het COA als op IND-capaciteit. Het is absoluut onderdeel van de gesprekken. Hij maakt zich grote zorgen, want opnieuw koerst Amsterdam af op een groot tekort aan opvangplekken. De spreidingswet is belangrijk, maar op dit moment gebeurt er weinig. Veel gemeenten wachten toch af en handelen nog niet in de geest van de wet. Amsterdam kan niet onbeperkt plek bieden. Volgens hem zou er een ijzeren voorraad moeten zijn met daarnaast een flexibele capaciteit en daarboven op een crisiscapaciteit – maar die laatste twee zijn te beperkt. Het lid BENTOUMYA weet dat jongeren in de bijstand aan strengere eisen moeten voldoend dan 27+’ers. Ze moeten vier weken zelfstandig op zoek naar werk of scholing alvorens een beroep te kunnen doen op een uitkering. Schulden liggen op de loer. In Utrecht zijn de regels daarom afgezwakt. Ze is benieuwd of de wethouder dit voorbeeld in Amsterdam zou willen volgen.

Wethouder GROOT WASSINK wijst op de ‘kan’-bepaling. In Amsterdam wordt die vier wekentermijn lang niet altijd toegepast. Voor sommige groepen is dat niet per se slecht, maar kan het juist helpen stimuleren. Amsterdam hanteert de regels heel genuanceerd. Hij zal wel contact opnemen met wethouder Voortman in Utrecht en informeert de raad daarover. Het lid ASLAMI wijst erop dat asielzoekers op dit moment niet meer dan 24 weken mogen werken. Dat is wettelijk vastgelegd. Dat werkt alleen maar negatief uit. De rechter heeft gisteren bepaald dat asielzoekers wel meer dan 24 weken mogen werken. Hij oppert een pilot te starten om de asielzoekers in Amsterdam versneld aan werk te helpen en hij is benieuwd hoe de wethouder naar deze gerechtelijke uitspraak kijkt. Wethouder GROOT WASSINK is het zeer eens met de uitspraak. Die helpt in het momentum. Hij heeft bij de staatssecretaris gepleit om de pilot binnen te halen om nadrukkelijk te kijken of naast asielzoekers ook vluchtelingen die mogelijkheid kunnen krijgen. Elke dag inactief is een dag te veel. Inburgering verloopt veel beter via werk. Het lid ALBERTS krijgt graag een reactie van de wethouder op de ruggensteunregeling en de missers die daar plaatsvinden. Het is helemaal vreemd dat er toch ook leegstand is op die plekken. Wethouder GROOT WASSINK weet dat dit ook in een andere commissie aan de orde is geweest.

Collega Pels gaat over die ruggensteunregeling, en deels ook collega Moorman. Hij zal met beide collega’s overleggen en zorgt ervoor dat er contact wordt opgenomen met de inspreekster. Hij neemt de dossieropbouw mee, de overdracht van Vluchtelingenwerk naar reguliere maatschappelijke dienstverlening. Het is een integrale opgave en hij zal de raad informeren. Economische Zaken 3 Kennisnemen van de voortgangsbrief markten en straathandel en de monitor

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

warenmarkten 2022 (VN2023-010466) Aan het dossier zijn een aantal bijlagen toegevoegd: de monitor warenmarkten 2022 met samenvatting en factsheets van 13 markten. O.v.v. het lid Schmit (D66) zijn de verslagen van de rondetafelgesprekken op 7 en 28 maart aan dit agendapunt toegevoegd. gevoegd met 4 Kennisnemen van het rapport Marktwaarde van de Ombudsman en de bestuurlijke reactie hierop, en kennisnemen van de correspondentie met bureau Droogh Trommelen en Partners (DTNP) (VN2023-009990) Ter vergadering is de ombudsman, de heer Ramlal, aanwezig en de hoofdonderzoeker, mevrouw Verheggen. De heer RAMLAL heeft een technische toelichting op zijn rapport Marktwaarde van enkele weken terug. Het onderzoek laat verschillende ernstige gemeentelijke gedragingen zien en denigrerende opmerkingen. Dat past een ambtenaar niet; dat past de publieke sector niet. Aanleiding voor het onderzoek was het toegenomen aantal klachten van marktondernemers. Zo werd een ondernemers met veel machtsvertoon van de markt verwijderd. De gemeente erkende na ruim een jaar dat die verwijdering onterecht was, maar vergoedde de schade aan deze ondernemer niet. Bemiddeling heeft een oplossing gebracht, maar het niet tijdig herindelen van de markt is een blijvende dreiging voor de markt. Veel klachten betroffen de herstructurering van het Waterlooplein waarbij de marktondernemers structureel werden genegeerd.

In april zaten marktondernemers en de gemeente samen aan tafel om zaken constructief op te lossen, maar de gemeente stelde zich heel regentesk op. De ombudsman bezocht de markten en hoorde steeds vaker klachten over het uitblijven van de noodzakelijke herindelingen. De sfeer werd steeds grimmiger en er kwamen steeds meer klachten over de houding van ambtenaren en over voorgenomen besluiten van de bestuurscommissie in Nieuw-West. Marktondernemers worden tijdens hun werkzaamheden overrompeld om in te stemmen met ingrijpende voorstellen. Ook het proces verloopt niet goed. De klachten werden geordend in twee typen: beleidsvorming en uitvoering. Die beleidsvorming kent inspraak bij de totstandkoming van de marktverordening in 2016, de marktvisie in 2018 en de beleidsarme herziening van de verordening in 2022. De cijfermatige onderbouwingen van het beleid behoefden aandacht. Interviewgesprekken werden gehouden met ambtenaren over het onderhands inhuren van consultants. Alle relevante bestuurlijke beleidsstukken werden bekeken met een focus op de omgang zienswijzen van ondernemers. Deskundigen werden geraadpleegd. Bij de uitvoering stuitte de ombudsman op waarschuwingsbrieven aan ondernemers over het niet-nakomen van de sta-verplichting, het registreren van aan- en afwezigheid en het nietwerken van bepaalde ICT-systemen.

Met de afdeling Markten werden gesprekken gevoerd, 13 keer, en werden bezoeken aan de markten afgelegd. De observaties werden met de wethouder gedeeld. Alle partijen hebben het conceptrapport ingezien en gecheckt op feitelijke onjuistheden. Er ligt nu een gedegen, goed gedocumenteerd rapport voorzien van hoor en wederhoor. Uit het onderzoek blijkt dat de gemeente Amsterdam zich onbetrouwbaar toont door toezeggingen niet na te komen. Over de driejaarlijkse herindeling en de driejaarlijkse beoordeling of herindeling nodig is, zegt de gemeente: het college zal er alles aan doen artikel 3.7 lid 2 uit te voeren. Er zijn echter geen criteria op basis waarvan beoordeling kan plaatsvinden. Er zijn slechts 9 herindelingen geweest in de afgelopen 7 jaar – ondanks de financiële impuls van 1,3 miljoen euro in 2017 om meer herindelingen te realiseren. Inrichtingsbesluiten ontbreken. Gedurende het onderzoek werd juist dat bredere belang van herindelingen duidelijk. Een herindeling maakt een einde aan ongewenste gedragingen. Het is dus een belangrijk, generiek instrument om de conditie van de markt gezond te houden. In plaats van dit instrument grijpen ambtenaren naar specifieke

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

instrumenten zoals het pushen van sollicitanten om een fictieve staplek te accepteren onder een strakke sta-verplichting. Ondernemers dienen nu een schadeclaim in en dat vindt de ombudsman heel begrijpelijk. De gemeente heeft immers de markten jarenlang verwaarloosd waardoor ze uiteindelijk kapot gaan. Er is een politieke beslissing nodig over de wijze waarop met die herindelingen wordt omgegaan. De bezettingsgraadgegevens in de marktvisie, de inhoudelijke basis en de kwaliteit van de gebiedsgerichte uitwerkingen zijn niet betrouwbaar genoeg om daar deugdelijk beleid op te maken. Er zijn oude gegevens gebruikt, gegevens die niet specifiek betrekking hebben op de markt, markten zijn toegevoegd en alleen Nederlandssprekende partijen zijn ge-enquêteerd. De marktvisie sluit bovendien helemaal niet aan op de detailhandelsvisie. Het college meent dat de marktvisie 2018-2026 voldoet als basis voor de uitwerking per windrichting, maar de praktijk wijst juist uit dat die gebiedsgerichte uitwerkingen onjuiste handvatten bieden om beleid op te bouwen. Dat is in Nieuw-West en Zuidoost heel duidelijk zichtbaar. De ombudsman begrijpt wel dat niet alles tegelijkertijd kan. De aanbevelingen kennen daarom een zekere volgordelijkheid. Het belangrijkste is de gedragskant. De gemeente moet met een visie komen over de rol van de gemeente als marktbeheerder.

Helder moet zijn wat de gemeente van stadsdelen verwacht. Betrouwbare meet- en waarderingsinstrumenten zijn cruciaal voor een goede beleidsontwikkeling. Daarop volgt kennis ontwikkelen en vervolgens eventueel bijsturen van beleid. Dat moet transparant in een geprofessionaliseerde administratieve organisatie. Als toezichthouder concludeert hij dat de gemeente in strijd handelt met alle kernwaarden van behoorlijkheid. Ze handelt niet open en duidelijk, niet respectvol, niet betrokken en ook niet oplossingsgericht. Op zo’n wijze ondermijnt de gemeente de waarde van de Amsterdamse markten. Het lid WIJNANTS hoort eigenlijk een volledige herijking en reset van het beleid van de gemeente Amsterdam ten aanzien van de markten. Is daarbij behoefte aan een ‘Johan Remkesachtige’ figuur? De heer RAMLAL denkt dat een goede manager kan helpen bij dat gebrek aan organisatiegraad. De cultuurproblematiek is van een andere orde. In de bestuurlijke reactie geeft de gemeente aan ervan uit te gaan dat dit niet patroonmatig is maar mogelijk incidenteel. Dat antwoord geeft al blijk van de problematiek. Hij verwacht niet dat de gemeente zelf in staat zal zijn om dit op te lossen. Een derde persoon is wellicht kansrijker. Het lid BOOMSMA ziet een snoeihard, maar belangrijk rapport. Er zijn nu stappen nodig.

Hij krijgt graag meer interpretatie van de collegereactie en of de gemeente nu wel de stappen gaat zetten die nodig zijn. Of is het nodig een nieuwe marktvisie op te stellen? Zijn die herindelingen elke drie jaar nodig of kan dat ook op een andere manier? De heer RAMLAL las dat het college weliswaar veel aanbevelingen zal opvolgen, maar het gaat wel mis juist op het punt waarmee de gemeente zou moeten beginnen. Als er niets fundamenteel verandert, staan de insprekers hier volgend jaar weer. In de marktvisie zit veel ruis en onduidelijkheid. Bijvoorbeeld: maatregelen kunnen worden voorgesteld om het aantal marktdagen en marktplaatsen te verminderen, maar dat soort veranderingen zijn pas mogelijk bij de gebiedsgerichte uitwerkingen. Dat zorgt voor irritatie bij de marktondernemers. Het is dus nodig om die marktvisie aan te passen. De betrouwbaarheid van de cijfers zorgt voor twijfel. Dat is ook een reden om terug te gaan naar de tekentafel. Dat geldt overigens ook voor de marktverordening. Over het Waterlooplein is in de raad bijvoorbeeld een discussie geweest over het aantal toeristische verkoopwaren. De wethouder heeft aangegeven dat bij overmaat de markten conform de winkels met dergelijk aanbod zouden worden behandeld. In de motie wordt het een generieke uitspraak en de ambtenaren nemen die heel letterlijk in de uitvoering. Dan raakt de proportionaliteit zoek.

Het gevolg zijn misstanden en uiteindelijk klachten.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Het lid SCHMIT begrijpt dat de basis eerst op orde moet zijn en dat die herindelingen moeten gaan plaatsvinden. Ook moet de administratie kloppen. De tweede component is de communicatie. Daarop komt de ombudsman met zijn aanbevelingen. Hij meent echter dat er niet aan een visie kan worden gewerkt zolang de basis niet op orde is. Welke drie stappen zou de ombudsman de raad aanbevelen om op te focussen? De heer RAMLAL zou graag nu al zien dat de uitvoering wordt verbeterd en dat de organisatiegraad wordt verhoogd. De gemeente zet nu wel de nodige stappen op dat punt. Dat neemt echter de fundamentele problematiek niet weg. Er wordt bijvoorbeeld nog gewerkt met foute scangegevens of mensen ontvangen facturen voor duizenden euro’s die ze niet kunnen betalen waarop alles wordt doorgestuurd naar een incassoafdeling. Dat lost niets op. Nogmaals, de houding en het gedrag vergen een omwenteling. De bestuurlijke reactie gaat met name in op veranderingen in de uitvoering. Het lid KROM is benieuwd hoe de ombudsman kijkt naar de reactie van de wethouder op de aanbevelingen als het gaat om de bejegening van marktondernemers. De onderbouwing zou namelijk onvoldoende zijn. De heer RAMLAL vindt het een matige beantwoording op de problematiek. Er is een jaar lang intensief naar gekeken.

Het college deelt de conclusie niet, mede op basis van de onderbouwing, maar zelfs als er sprake is van incidenteel handelen verdient dat de aandacht. De hoofdonderzoeker heeft alle nota’s van beantwoording doorgewerkt. Daarbij werden serieuze opmerkingen van marktondernemers compleet genegeerd en niet bijgehouden in een lijst om later op terug te komen. Eerdere waardevolle paragrafen uit nota’s zijn weggevallen. De gedragingen zijn echt stelselmatig en patroonmatig. In de nota van beantwoording bij de marktvisie 2017 wordt niet ingegaan op 7 zienswijzen die betrekking hebben op het uitblijven van de marktindeling. Het lid BONS is continu bezig om de kloof tussen burgers en overheid te verkleinen. Die ongelijke verhoudingen hebben al jaren het fundament gelegd voor het denken over marktkooplieden in dit dossier. Ze is benieuwd of de ombudsman mogelijkheden ziet om op de diverse domeinen veranderingen in te zetten. De heer RAMLAL wijst op zijn jaarbeschouwing over het afgelopen jaar. Dat gaat over luisteren, leren en doen. Luisteren vormt het begin voor verbinding maken. Op dit dossier geven veel ondernemers aan zich niet gehoord te voelen. Het gaat niet alleen om hoe vaak, maar vooral ook om hoe er wordt gesproken. Daar is op veel dossiers iets aan de hand. Doen is een andere belangrijke dimensie. Veelal zijn de analyses wel op orde, maar er gebeurt niets.

Binnenkort komt hij met zijn jaarbeschouwing over het afgelopen jaar en dan wil hij het gesprek om te werken aan vertrouwen, graag voortzetten. Het lid PETERS ziet als rode draad dat het om het vertrouwen en de bejegening gaat. Hij hoort graag van de ombudsman hoe en waar hij manieren ziet om dat vertrouwen terug te krijgen. Misschien moet daarvoor een mediator worden ingezet. Voorts wijst hij op het grote verschil sinds 2018. Hij is benieuwd waar dat verschil vandaan komt. Mevrouw VERHEGGEN licht toe dat het marktbeleid en het marktbeheer in 2016 is gecentraliseerd. Dat was nodig omdat er in de voorgaande jaren in de stadsdelen te weinig aandacht en te weinig kennis was voor de markten. Daarop kreeg Economische Zaken de centrale rol om de regie te voeren. Dat betekende een beleidswijziging, want vóór 2016 waren de markten een volstrekt beleidsarm terrein. Daar bemoeide de gemeente zich helemaal niet mee. Nationaal zette toen een verslechtering in onder alle markten – door internetaankopen, door meer goedkope winkels. EZ kreeg de regierol en voelde zich gedwongen om snel met een beleidskader te komen. 9 maanden na de detailhandelsnota lag de marktvisie ter tafel, gebaseerd op veelal bestaande cijfers die voor andere doeleinden verzameld waren. Veel is op basis van eigen ambtelijk inzicht tot

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

stand gekomen. Ondertussen was het verstevigen van het Marktbureau nog helemaal buiten beeld, terwijl er toch uitvoering nodig was. In 1994, toen de bevoegdheden en de administratie inzake de gemeentelijk markten overgingen naar de stadsdelen, beschikte de Dienst van het Marktwezen over een deugdelijke administratie. Na 1994 zijn blijkbaar 11 inrichtingsbesluiten zoekgeraakt. Het lid IJMKER is benieuwd of en welke rol de ombudsman voor zich zelf ziet als het om vertrouwen herstellen gaat. De heer RAMLAL heeft ervaren dat hij gedurende het onderzoek als een soort intermediair bleek te werken. Alleen al de aandacht doet floreren. De marktondernemers vonden een soort verbinding met elkaar. Het is nu aan de gemeente en aan de markten om daar een vervolg aan te geven. Het is aan de raad om de ombudsman te vragen daar nog een rol in te spelen. Hij blijft de kwestie wel volgen en zal volgend jaar zeker bekijken of de gemeente de zaken administratief en qua cultuur heeft verbeterd. Het is nog niet klaar. Het lid NAMANE hoort dat de ombudsman diepgang mist in de verschillende gebiedsuitwerkingen. Hopelijk kan hij dat toelichten. Mevrouw VERHEGGEN wijst op de uitwerking rond de themamarkten. Er waren te weinig kwalitatieve gegevens voorhanden waarop er een fotorapportage van werd gemaakt: een prentenboek van 30.000 euro.

Helaas kan niemand er iets mee, kunnen er geen maatregelen op worden gebaseerd en biedt het geen inzicht hoe hiermee verder te gaan. Op Plein 40-45 was ook een gebiedsgerichte uitwerking. Het zou hier om een wijkmarkt gaan. Daar konden marktondernemers zich niet in vinden. Daarop vond aanvullend onderzoek plaats dat resulteerde in een stadsdeelmarkt. Met dergelijke redeneringen kan een stadsdeel helemaal niets. Als kader liggen er nu een marktvisie en gebiedsgerichte uitwerkingen, maar er is geen inzicht op wat er wel of niet goed gaat om die markt. Stadsdelen kunnen er nog altijd niets mee. De VOORZITTER bedankt de ombudsman en de hoofdonderzoeker voor hun toelichting. Het lid SCHMIT stelt dat markten bij Amsterdam wonen. Ze hebben ook een sociale functie waar bezoekers, bewoners en ondernemers elkaar ontmoeten. Hij betreurt het de markten teloor te zien gaan en te horen dat ondernemers zich niet serieus genomen voelen. De raad dient een kritische rol op zich te nemen om de markten toekomst te geven. De ondernemers verdienen een steun in de rug. Het is dus van groot belang om het vertrouwen terug te winnen. Het gaat nu om de basis op orde brengen, de communicatie verbeteren en de toekomst bestendigen. Ondernemers moeten weten wanneer de herindelingen plaatsvinden. Markten moeten ’s ochtends goed worden ingedeeld. Facturen moeten kloppen.

Elektrapunten moeten ‘s morgens gewoon goed werken. Hij wil weten wanneer de ambitie om te zorgen dat die basis op orde is, realiteit wordt. Het lid WIJNANTS hoort een oproep tot zelfkritiek. Maar het is dus dit college dat ervoor kiest om bijvoorbeeld parkeertarieven te verhogen waar bezoekers van markten last van hebben, om staplaatsentarieven te verhogen, waar bezoekers en ondernemers van markten last hebben. Hij is benieuwd of D66 zich die zelfkritiek ter harte neemt. De VVD is namelijk niet verantwoordelijk voor de hoge parkeertarieven. Het lid SCHMIT stelt dat de raad verantwoordelijk is voor alle regels, dus iedereen hier kritisch in zijn. Daar hebben marktondernemers wat aan. De stad moet beter naar hen luisteren. Er zijn betere regels nodig en de uitvoering moet beter. Daarom moet eerst die basis goed op orde worden gebracht.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Het lid PETERS hoort van de marktondernemers dat ze tegenstander zijn van themamarkten en themaverkoop. Hij is benieuwd hoe de heer Schmit daartegenaan kijkt. D66 vormt immers onderdeel van het huidige college. Het lid SCHMIT wijst op de communicatie met marktondernemers. Ze voelen zich niet gehoord als het gaat om het ontwikkelen van regels of een visie. Juist daarom vraagt hij de wethouder hoe die ervoor gaat zorgen dat de gemeente beter luistert naar de marktondernemers. De marktadviescommissie komt kennelijk (te) weinig bijeen. Hij hoort graag hoe de wethouder de rol van de marktadviescommissie denkt te kunnen versterken. Misschien is een centrale marktadviescommissie een oplossing om samen met ondernemers van de gemeentelijke en private markten en het marktbureau te kijken naar regels die de gemeente wil ontwikkelen. Herindelen is goed. Er zijn voor de toekomst vooral veel nieuwe, jonge ondernemers nodig. De markt is een prachtige plek om een onderneming te beginnen. Hoe kan de gemeente een opgeheven markt als de Bos en Lommermarkt een kans geven als een private markt? Marktondernemers gaven vanmorgen aan daar best in te geloven. Er bestaat grote onrust over de schaarste vergunningen en hoe de Europese wetgeving impact gaat hebben op de markten hier. Dat wordt in Europa per land verschillend opgelost. Wellicht kan de wethouder kijken hoe andere landen dat aanpakken.

Het lid PETERS ziet dat het snoeiharde rapport van de ombudsman er niet om liegt: patroonmatig onjuist handelen en het stelselmatig negeren van marktondernemers. JA21 schaart zich volledig achter de conclusies van het rapport. De problematiek rond het Waterlooplein en recent de perikelen op de markt op Plein 40-45 zijn daar voorbeelden van. Er is sprake van consequent falen van bijna alle markten in Amsterdam. Hij ziet dat marktondernemers worden verplicht handel te verkopen met het predicaat duurzaam of recycling, dat er neerbuigend taalgebruik wordt gehanteerd, dat ideeën structureel worden genegeerd en dat er niet wordt gereageerd op mails of telefoontjes. Ondernemers hebben er geen zin meer in en bezoekersaantallen lopen terug. Gelukkig neemt het college toch enkele aanbevelingen over, maar hij betreurt het dat de gemeente niet in staat is tot volledige zelfreflectie en niet alle aanbevelingen overneemt. Ondanks het structureel falen geeft het college niet toe dat er sprake is van patroonmatig onjuist handelen. Helder is dat de marktondernemers een andere invulling zouden willen geven aan de marktvisie. Helaas houdt het college grotendeels vast aan die marktvisie. Het geeft ook niet aan hoe marktondernemers betrokken gaan worden- wat toch essentieel is om het vertrouwen terug te winnen.

In het kader van ‘over u, zonder u’ is het lid Peters van mening dat het college de kennis en ervaring van marktondernemers serieus moet nemen in de hopelijk nieuwe marktvisie. Door die herindelingen niet te realiseren heeft de gemeente bijgedragen aan de verslechterde conditie van de Amsterdamse markten. Helaas neemt de gemeente de aanbeveling om die driejaarlijkse herindeling vorm te geven, niet over. Misschien kan de wethouder toelichten waarom die herindelingen in een eerder stadium niet zijn gerealiseerd, waarom hij deze verplichting nu niet overneemt en hoe hij ervoor gaat zorgen dat die herindelingen op driejarige basis in de toekomst wel plaatsvinden. Het belang van de marktondernemers is bij de gemeente nu niet in goede handen. JA21 ziet dat de gemeente zich uit de markt heeft geprijsd en hij roept het college op alle aanbevelingen uit het rapport over te nemen. Het lid NAMANE stelt dat iedereen wil dat die markten in Amsterdam floreren. Het is goed dat markten een prioriteit vormen voor de wethouder. Markten vertegenwoordigen een belangrijk culturele, sociale en economische waarde voor de stad. Ze bedankt alle marktleden voor hun betrokkenheid bij dit proces. De communicatie met de ondernemers moet veel beter. Daarvoor is heldere regelgeving nodig, ook als het gaat om lokaal maatwerk.

Wanneer komt die herindeling, wanneer wordt er nieuw beleid gemaakt, kan de ondernemers daarover meepraten en wanneer is het zinvol om in te spreken? Ondernemers voelen zich niet gehoord. De organisatie werkt stroperig en is ondoorzichtig. Ze wil graag een stap zetten naar meer

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

duidelijkheid en openheid in de gemeentelijke organisatie. De gemeente moet zich houden aan de eigen regels. Herindelingen komen nu automatisch op de agenda in de stadsdelen. Hopelijk kan de wethouder bevestigen dat het college hierop toeziet. Er komen weinig nieuwe ondernemers bij. Ze is benieuwd hoe de wethouder daarnaar kijkt. Op de markt is een warenplicht. Er mogen geen diensten worden aangeboden. Toch kunnen er organisaties zijn die niets te verkopen hebben maar wel waardevol zijn op de markt: een voorlichtingskraam voor activiteiten in de buurt of inbraakpreventie. Ze hoort graag hoe de wethouder over zo’n uitzondering op de warenplicht denkt voor initiatieven zonder winstoogmerk. Juist die organisaties hebben moeite om een plek te vinden in de stad. Tot slot de markt in Bos en Lommer. Mensen gaan die ontmoetingsplek missen. Ze hoopt dat de gemeente hieruit lessen trekt. Ondernemers worden niet naar andere markten begeleid, maar dat zou wel gebeuren. Dat vergt een toelichting. In West is een motie aangenomen om het besluit uit te stellen. Ze hoort graag meer over de gevolgen daarvan. Het lid BROERSEN bedankt de insprekers voor hun komst en de ombudsman voor zijn rapport en toelichting. Het is pijnlijk, maar het is wel goed om dit onder ogen te zien. Ze betreurt het dat dit zo lang duurt. Vorig jaar werd dit namelijk al duidelijk.

Complimenten aan de collega van D66 voor zijn inzet op een rondetafelgesprek. Ze focus op één aanbeveling uit het rapport van de ombudsman. De gemeente wil graag in gesprek gaan met de marktondernemers, aanbeveling 1, om te bepreken wat er nodig is om verbeterstappen te zetten. Mooi. Dit is een manier om het vertrouwen wat terug te winnen. Ze wil weten waarom dat nu pas gebeurt, nadat er een vernietigend rapport van de ombudsman op tafel ligt. Wellicht kan de wethouder reflecteren op de inspreker dat er structureel iets moet veranderen in het vertrouwen tussen het Marktbureau en de ondernemers. Het lid MANGAL ziet dat het kennelijk lastig is om respectvolle communicatie met anderen te voeren. Hij bedankt de ombudsman voor het rapport en de brieven over de individuele markten. Het college onderkent dat er verbeteringen nodig zijn. Concrete verbeterstappen zouden voortvarend worden opgepakt, maar dat is niet gebeurd. De praktijk laat zien dat marktondernemers keer op keer verkeerd worden behandeld. Hij wil horen wat het college gaat doen om deze pesterijen en intimidaties te stoppen. Tot op heden hebben de marktondernemers echt hun best gedaan om tot oplossingen te komen, maar het college onderschat de kennis en ervaring die de ondernemers in huis hebben. Er is nu geen tijd meer voor gepraat of valse beloftes.

Er moeten concrete oplossingen komen – en dan als gelijkwaardige gesprekspartners. Het rapport laat de conclusie zien dat er sprake is van een structureel organisatieprobleem en een verkeerde houding van ambtenaren binnen de gemeentelijke organisatie. Hij wil horen wat het college gaat doen om deze structurele problemen binnen de gemeentelijke organisatie op te lossen. Waarom neemt het college zo’n hooghartige houding aan? Die brengt het bestaansrecht van marktondernemers in gevaar. Het is voor iedereen volstrekt duidelijk dat er een nieuwe marktvisie moet komen. Daarbij dient het college ervoor te zorgen dat marktondernemers worden betrokken als gelijkwaardige gesprekspartner om samen met hen deze marktvisie te ontwikkelen. Het lid KROM was bij de rondetafelgesprekken. De problemen die de ombudsman in zijn rapport naar voren bracht, kregen een gezicht en nog meer verdieping. Het is een vernietigend rapport: herindelingen blijven uit, de gemeente wordt beschuldigd van meerdere niet-behoorlijke gedragingen en onbetrouwbaar handelen, marktondernemers worden genegeerd. De financiële administratie is niet op orde waardoor ondernemers in financiële problemen kunnen komen. Dat is volstrekt onacceptabel. De wethouder trekt zich de kritiek aan. Ook hij vindt dat de ondernemers de erkenning moeten krijgen die ze verdienen.

Het rapport trekt een zware wissel op de ambtenaren die zich bezig houden met de markten. Logisch. Het zijn professionals die hard werken met de juiste intenties, maar

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

toch harde kritiek te verduren krijgen. Toch zijn deze klachten al in november in de commissie benoemd voor het Waterlooplein en dit wordt nu door alle markten gedeeld. Het is duidelijk dat er een andere bejegening van de marktkooplieden moet komen. Het lid Krom roept het college op tot meer zelfreflectie. Omgaan met kritiek betekent die ontvangen met een open blik zonder je in te graven in eigen argumenten. Het is teleurstellend dat de wethouder niet volmondig zegt er alles aan te gaan doen om het communicatieprobleem snel op te lossen teneinde het vertrouwen te herstellen en om gezonde en florerende markten te bewerkstelligen. Wat gaat de wethouder precies doen om het vertrouwen te herstellen en de communicatie structureel te verbeteren? De herindelingen vormen een tweede prioriteit. Het uitblijven daarvan werd eerder veelvuldig benoemd. Wanneer zijn de achterstanden nu eindelijk weggewerkt? Wat wordt de tijdlijn? Waarom neemt de wethouder het advies niet over om elke drie jaar een herindeling te bewerkstelligen? De marktadviescommissies dienen daarbij te worden meegenomen. Andere gemeenten werden genoemd waar het veel beter gaat. Ze wil weten of de wethouder inmiddels best practices heeft opgehaald en hoe de wethouder aankijkt tegen het scheiden der machten binnen het Marktbureau – facilitering en handhaving uit elkaar.

Staat de wethouder ervoor open om hulp van buitenaf in te winnen? Het is tijd voor een pas op de plaats. De basis moet nu echt zo snel mogelijk op orde komen. De gemeente moet met heldere kaders florerende markten in de verschillende wijken kunnen organiseren, samen, echt samen met de marktondernemers. Een heldere visie is nodig op de eigen rol, de rol van ondernemers en de rol van de stadsdelen met ruimte voor maatwerk. Het lid BOOMSMA vindt markten cruciaal voor de stad en de gemeente moet alles op alles zetten om die te koesteren. In de praktijk gaat het gruwelijk mis. Er ligt nu een vernietigend rapport: de gemeente zelf draagt bij aan de achteruitgang van de markten. Dat is buitengewoon schokkend en pijnlijk. Hij heeft zich verbaasd over de woorden dat het college het rapport leest ‘als steun in de rug voor de ingeslagen weg.’ Het is echter snoeiharde kritiek op de ingeslagen weg. De wethouder wil wel stappen zetten, maar de reactie is veel te defensief. De bestuurlijke reactie schiet daarmee echt te kort. Er wordt nog veel te veel omheen gepraat. Zaken zouden onvoldoende onderbouwd worden. Dat moet de wethouder dan wel concreet maken. De reactie op de boze brief van DTNP luidt dat men feitelijke onjuistheden in het conceptrapport had moeten corrigeren, maar dat is niet gedaan. Veel kritiek richt zich op de herindelingen. De gemeente houdt zich niet aan de eigen regels.

Onduidelijk is wat de wethouder nu gaat doen. Gaat de wethouder de stadsdelen tot de orde roepen? Marktondernemers willen meer maatwerk voor hun markt, maar de mogelijkheden in de marktverordening zijn beperkt. De ondernemers \ hebben echt meer vrijheid nodig om hun business te runnen. De gemeente moet niet alles top down willen micro managen, maar ze moet steunen en faciliteren. De kennis zit immers bij de marktondernemers en niet bij de gemeente. Hij wil horen op welke manier de wethouder de flexibiliteit gaat toevoegen die nu ontbreekt. De eerste aanbeveling gaat over het gesprek aangaan met marktondernemers over de bejegening. Ook daar hoort het lid Boomsma graag wat het college nu precies gaat doen. De raad moet ook naar zichzelf kijken. De verkoop van bontjassen is wel verboden op markten maar niet in winkels. Daar moet de gemeente van wegblijven. Het college geeft bij veel aanbevelingen aan dat er aan gewerkt wordt. Het lid Boomsma ziet dan graag duidelijke data en een helder verbeterplan. In de raad wil hij moties indienen. Het lid VERKERKE hoort de talloze gebreken. De gemeente slaagt er kennelijk niet in het proces zodanig uit te voeren waardoor de marktlieden zich serieus genomen voelen. Er spelen veel tegengestelde belangen op bestuursniveau en BIJ1 is benieuwd of het college zich daarvan bewust is.

Als de gemeente zaken niet verbetert, stelt BIJ1 voor de verhoogde markttarieven weer terug te draaien. Tot slot wil het lid Verkerke weten welke lering de gemeente trekt uit de zoveelste kritiek op het niet luisteren naar de mensen om wie het gaat. BIJ1 heeft vaker het gevoel dat er eerst een rapport moet liggen voordat er überhaupt wordt geluisterd en wil nu weten hoe de gemeente dit denkt te gaan verbeteren.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Sociaal, Economische Zaken en Democratisering

SED

Definitief Raadscommissieverslag, 19 april 2023

Het lid WIJNANTS constateert dat de marktondernemers behoefte hebben aan minder overheid, minder gemeente en zeker niet meer. Het is juist de gemeente die het voor de marktondernemers buitengewoon ingewikkeld heeft gemaakt. De oplossing voor dit dossier zit dan ook niet in een extra beleidsslag, maar wel in echte vrijheid voor de marktondernemers voor datgene waarin ze goed zijn, namelijk ondernemen. De rol van de gemeente daarbij is buitengewoon beperkt. Die moet kaders stellen. Hij hoort graag van de wethouder hoe hij dat gaat faciliteren. Het lid ALBERTS weet dat de gemeente iets wil met de markten. Dan ligt een uitgebreid participatietraject voor de hand. Uit de inspraak en uit het rapport van de ombudsman werd duidelijk dat dat uiterst moeizaam verloopt. Het gaat erom die impasse te doorbreken. In het nieuwe beleid, toen alles werd gecentraliseerd in 2016, zaten weeffouten. Ze zou opnieuw willen beginnen. Dat betekent participatie van de marktmensen. Niet blijven doormodderen, maar opnieuw beginnen. Het lid IJMKER wil net als iedereen in deze zaal gezonde en levendige markten. De rondetafelgesprekken waren heel zinvol. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen welke regels knellen en veranderd moeten worden – dat gaat gebeuren richting de herziening van de verordening - maar ook welke verbeteringen mogelijk zijn binnen de bestaande regels.

Ze is geschrokken van de eigen administratie, zeker als dat leidt tot betalingsachterstanden en schulden. De verschillende rollen zijn soms ook onduidelijk, bijvoorbeeld die van de raad en die van de stadsdelen. Die rollen gaan gepaard met verantwoordelijkheden dus die moeten helemaal duidelijk zijn. Als het gaat om de relatie met de marktondernemers, het vertrouwen en de bejegening, dan herkent het college geen patroon in de relatie die niet goed loopt. Ze hoort graag op basis waarvan de wethouder tot andere conclusies komt. Tot slot de herindeling, voor veel ondernemers een bron van ergernis. Het college zal voor de herindeling van de markten met een tijdlijn komen. Daar is ze benieuwd naar, net als naar de reactie op de suggestie van de Centrale Vereniging Ambulante Handel die aangaf bereid te zijn mee te helpen met het idee van een platte herindeling binnen de komende anderhalf jaar – en dan voor alle markten. Tot slot wil ze de markten niet alleen zien als een economische activiteit voor de ondernemer, maar ook als plek voor een ontmoeting, die sociale functie. Daar dient de raad ook bij stil te staan. Wethouder MBARKI bedankt de insprekers en de anderen voor hun aanwezigheid hier. Ook hij vindt Amsterdamse markten heel belangrijk en ook hij heeft de intentie het op een goede manier te regelen.