Definitief verslag OZA 28 09 2022

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Raadscommissieverslag, 28 september 2022

Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding Vergaderdatum Woensdag 28 september 2022 van 09.00 tot 12.14 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: Woensdag 12 oktober 2022 Voorzitter: het lid Nanninga Portefeuillehouders: wethouder Moorman, wethouder Rijxman Commissiegriffier: K. van Klooster, N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de leden Ahmadi (BIJ1), Alberts (SP), Bons (BIJ1), Bouhassani (PvdA), Didderen (PvdD), Von Gerhardt (VVD), Hakiki (DENK), Hoogtanders (VVD), Kabamba (BIJ1), Laake (Volt), Van Pijpen (GroenLinks), Rooderkerk (D66), Runderkamp (PvdA), Wehkamp (D66), Wijmenga (CDA), Yemane (GroenLinks) Afwezige commissieleden: het lid Van Schijndel (Forum voor Democratie) Overige aanwezigen: P. Wilcke, E. Delsink

ALGEMEEN GEDEELTE

1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.02 uur en heet iedereen welkom. Zij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER heeft een afmelding ontvangen van het lid Van Schijndel. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER merkt op dat er een actualiteit aangemeld is van de leden Alberts en Hoogtanders inzake het nieuws dat de dagbesteding van Landzijde bij Kwekerij Osdorp mogelijk verdwijnt. Zij constateert dat de commissie akkoord gaat met bespreking. Verder hebben de leden Von Gerhardt en Rooderkerk een actualiteit aangemeld inzake de explosieve stijging van aanmeldingen voor speciaal onderwijs. Zij constateert dat de commissie geen bezwaar maakt tegen bespreking van deze actualiteit. In verband met de volle agenda hebben de volgende leden wijzigingsvoorstellen gedaan. Het lid Runderkamp stelt voor om punt 9 door te schuiven naar de vergadering van 2 november. Het lid Van der Veen heeft voorgesteld om de bespreking van het door hem geagendeerde punt 10 ook door te schuiven naar de vergadering van 2 november. Het lid Hoogtanders stelt voor om agendapunt 8 te laten vervallen. Zij constateert dat de commissie akkoord gaat met deze wijzigingsvoorstellen. Het lid VAN PIJPEN kondigt aan dat zij het integraal zorgakkoord voor de volgende vergadering wil agenderen. Tegelijkertijd wil zij de verwachte bestuurlijke reactie behandelen.

De VOORZITTER constateert dat de wethouder hiermee akkoord gaat.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda zonder wijzigingen vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie OZA d.d. 7 september 2022. De VOORZITTER heeft van het lid Van Pijpen een wijzigingsvoorstel ontvangen voor de tekst bovenaan pagina 25. Zij constateert dat de commissie hiermee akkoord gaat. Met inachtneming van het voornoemde wordt het verslag conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Er zijn geen opmerkingen. f. TKN-lijst De VOORZITTER merkt op dat alle vier TKN-punten geagendeerd zijn voor deze vergadering. Deze worden met uitzondering van agendapunt 8 besproken. Er worden verder geen opmerkingen gemaakt over de TKN-lijst. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken binnengekomen. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b. Inspreekmoment publiek Bij agendapunt 5 P. WILCKE spreekt in namens Kinder Service Hotels BV. Op 1 november moet afscheid worden genomen van zeventig kinderen die in de buitenschoolse opvang opgevangen worden. Dit niet omdat men dat wil; het is een van de moeilijkste beslissingen die Kinder Service Hotels BV in twintig jaar heeft moeten nemen. Door deze beslissing zullen ouders in de problemen komen bij het zoeken van vervangende buitenschoolse opvang.

Dat zal zeer moeilijk of zelfs onmogelijk zijn. Al jaren heeft de kinderopvangbranche te maken met een personeelstekort, twee keer zoveel als in het onderwijs. De organisatie probeert op alle denkbare manieren personeel te vinden, van groepshulpen, BBL-klassen, tot zij-instromers. Maar de grens is bereikt. De keuze is ofwel het contact met ouders op te zeggen, of schijnzelfstandige zzp’ers in te zetten. Als gekozen wordt voor de inzet van zzp’ers, kan niet de pedagogische kwaliteit en veiligheid geboden worden die zo belangrijk is bij de kinderopvang en het onderwijs. De kwaliteit van de kinderopvang komt hiermee in gevaar, bijvoorbeeld door het ontbreken van vaste gezichten, of doordat alle werkdruk komt te liggen bij een kleine groep medewerkers. Bij de inzet van zzp’ers als pedagogisch

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

medewerker of leraar maakt de organisatie zich schuldig aan overtreding van de Wet DBZ. Deze functies kunnen namelijk niet uitgevoerd worden door zzp’ers omdat er gezagsverhoudingen aanwezig zijn. De inzet van zzp’ers heeft ook een kostenverhoging tot gevolg. Vaak zijn de kosten twee of drie keer zo hoog als die voor een medewerker in loondienst. Buiten dat heeft een zzp’er gekozen voor vrijheid, niet voor gebondenheid. In de kinderopvang en het onderwijs is dat niet wenselijk. Er worden door zzp’ers uurtarieven gevraagd van €50 tot soms boven de €100. Kinder Service Hotels behoort nog tot de kleine minderheid van organisaties in Nederland die een uurtarief hanteert dat gelijk is aan de kinderopvangtoeslag. Ook in 2023 wil de organisatie deze tarieven blijven hanteren, zodat ouders beperkte kosten hebben. Het mag niet alleen betaalbaar zijn voor ouders met een meer dan modaal inkomen. Er is nu bij de locaties in Amsterdam gekozen voor de eigen medewerkers, die vertrouwd zijn voor de kinderen die opgevangen worden, en die opgeleid kunnen worden. Samen met die vaste medewerkers kan door de organisatie een goede en kwalitatieve kinderopvang aangeboden worden aan de kinderen. Omwille van die gewenste kwaliteit vraagt Kinder Service Hotels dringend aandacht voor dit probleem.

Voorkomen moet worden dat kinderopvangorganisaties en schoolbesturen zich gedwongen voelen om de Wet DBA te overtreden, om het personeelstekort niet onnodig te vergroten en de arbeidsmarkt verder verstoord te laten raken door schijnzelfstandige zzp’ers. Het lid ALBERTS vraagt welke oplossing de inspreker zelf heeft voor het probleem. P. WILCKE antwoordt dat de Wet DBA aangepast moet worden. Nu wordt zijn organisatie gedwongen mensen in te zetten die eigenlijk helemaal niet gewenst zijn. Ze kunnen niet opgeleid worden en zijn tijdelijk. Verder zie je een verschuiving van mensen uit loondienst naar zzp. De vijver is hetzelfde, maar de verschuiving heeft alleen betrekking op het dienstverband. Dat is onwenselijk. Een deel van het probleem kan opgelost worden door iets minder strenge regels. Er is nu een keurslijf van Wet IKK, naast opleidingsregels, taaleisen, en regels van de GGD. Dat beperkt de mogelijkheden, want je bent al gauw in overtreding. Het lid ALBERTS vraagt of de zzp’ers wel emplooi vinden bij andere opvang. Alle instellingen zullen toch te maken hebben met dit probleem? Op een gegeven moment hebben ze geen geld meer voor die zzp’ers. Dan kunnen ze toch weer terugkomen in loondienst? Is dat een route? P. WILCKE heeft de indruk dat zzp’ers voor het geld gaan. De inzet van zzp’ers is een keuze. Kinder Service Hotels heeft besloten dat niet te doen.

Andere organisatie maken misschien een andere keuze. Vaak wordt voor het geld gekozen. Het lid VON GERHARDT vraagt welke oplossing de inspreker ziet voor de Amsterdamse situatie, om het werven van personeel gemakkelijker te maken. P. WILCKE antwoordt dat Kinder Opvang Hotels al het mogelijke doet. Alles wat staat in de laatste brief van minister Van Gennip doet men al. Er zal druk in Den Haag uitgeoefend moeten worden om echt iets te doen aan het probleem. Het is een landelijk probleem. De oplossing zal uiteindelijk uit Den Haag moeten komen. Het lid VON GERHARDT wijst erop dat in verband met het lerarentekort in Amsterdam allemaal regelingen in het leven geroepen zijn om het voor leraren aantrekkelijker te maken in Amsterdam te werken. Zou iets dergelijks ook kunnen werken voor medewerkers van de kinderopvang?

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

P. WILCKES antwoordt dat dit deels mogelijk is. Het is moeilijk mensen te krijgen, de parkeerkosten en de huisvestingskosten zijn hoog. Het is dan lastig medewerkers aan te trekken als je midden in de stad zit. Het lid YEMANE merkt op dat de minister de kinderopvang tegemoet wil komen door de eisen te verlagen. Maar welke eisen zouden verlaagd kunnen worden? Je wilt ook de kwaliteit behouden. P. WILCKE antwoordt dat de BKR-eis voor BSO’s op locatie in aanmerking komt. Verder wordt door de GGD soms wel heel stringent gecontroleerd wordt op bepaalde punten, waarvan je je kunt afvragen of handhaving noodzakelijk is. Soms lijkt de GGD zich niet te beseffen hoe erg de problemen zijn. Het zou dus fijn zijn als men een beetje meebeweegt met het personeelstekort. Bij agendapunt 6 E. DELSINK spreekt als voorzitter Leerlingenbelang-VSO. Hij is een geboren en getogen Amsterdammer met klassiek autisme. Hij is vwo-scholier aan het VSO op Altra College Bleichrodt. Al zeven jaar maakt hij gebruik van het leerlingenvervoer. Vlak voor de start van het schooljaar kwamen de eerste signalen dat in heel Nederland een stille ramp te wachten stond met het leerlingenvervoer. Daardoor werd razendsnel geschakeld. Er werden grootvervoerders gebeld om informatie los te peuteren. Gelukkig maar, want daarna werden de hekken gesloten.

Gisteren was Leerlingenbelang hier om met wethouder Moorman te spreken over de leerlingenvervoercrisis. Hij is dankbaar voor alle tijd die de wethouder hier met haar team in steekt, met elke week een overleg met bestuurders en het bijhouden van een trackrecord met de stand van zaken. Maar dat is niet genoeg. In dit hele stuk mist hij de stem van de leerlingen en die van de ouders. Een plek aan die tafels voor leerlingen om tegenwicht te geven en input te leveren van ervaringsdeskundigen. Niet over ons zonder ons! Niet denken voor ons, maar met ons. Hij is teleurgesteld in zijn Amsterdam. Amsterdam is vooruitstrevend in het onderwijs. De gemeente durft het woord te pakken op kansenongelijkheid en armoede. De ventilatie is al jaren dik op orde. Maar helaas, hier liep het gigantisch in de soep. Sinds dit schooljaar heeft hij, met 328 Amsterdamse scholieren, nog niet één normale dag gehad dankzij het leerlingenvervoer. De onrust bij het leerlingenvervoer zorgt voor directe negatieve gevolgen voor zijn hele dag. De dag begint en eindigt met stress. Zo neemt hij geen lesstof meer op, want hij moet ook nog terug naar huis. Hoe gaat dat eruit zien? Hij en veel andere leerlingen hebben veel lesuren gemist en maken zich elke dag zorgen. Hij heeft iedere dag veel stress en angst en kan daardoor niet goed functioneren. Veel Amsterdamse kinderen overkomt hetzelfde of erger.

Kinderen worden er bij het verkeerde adres uitgezet en het busje rijdt weg, of bij het afzetten is de school nog dicht, kinderen die de hele rit huilen, wachttijden van vijftien minuten tot vier uur. Stress, psychoses en extreme angsten die opdoemen. Kinderen worden thuisgehouden uit voorzorg. Ze lopen leerachterstanden op, naast psychische en fysieke schade. Docenten brengen de kinderen naar huis uit ellende. Al dit soort meldingen komen uit Amsterdam, niet uit andere gemeenten. De oplossing volgens het college is dat een deel start en eindigt op de normale tijd, en de andere helft een uur later. Hijzelf start nu om 10 uur en eindigt om 16.00 uur. Dan moet hij nog met de bus, en als hij geluk heeft is hij tussen 17.00 en 17.30 thuis, maar dan wel compleet overprikkeld. Weg is dan zijn sociale leven, want hij heeft geen tijd voor vriendschappen in zijn eigen buurt. Weg zijn ook zijn noodzakelijke therapieën, die hij vroeger drie keer in de week had, om precies 16.00 uur. Een leerling zei het treffend: Wij zijn gewoon weer in de lockdownsituatie gedrukt! Heeft hij de afgelopen weken dezelfde rechten genoten? Waren hij en de 328 meest kwetsbare leerlingen vanaf augustus, nu genoeg beschermd? Of waren hun rechten op onderwijs en ontwikkeling in het geding gekomen? Het antwoord ligt voor de hand, want daarom staat hij hier. Hij vraagt dit stille drama vandaag nog te stoppen.

Er moet gestopt worden met schuivende schooltijden. De juiste noodoplossingen moeten nu

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

ingezet worden: Wmo-vervoer en particuliere taxi’s in schoolspitsuren. Wie de rekening moet betalen is van latere zorg. Iedere dag is er een teveel want de schade loopt enorm op. Voor de lange termijn verzoekt hij ook hieraan te blijven werken. Hij wil de raad daarbij graag bijstaan. Hij dankt iedereen voor zijn tijd en aandacht. Het lid YEMANE merkt op dat de gemeente in gesprek is over kortetermijnoplossingen. Zij is het eens met ‘niets over ons zonder ons’. Is er iets dat ingezet kan worden? E. DELSINK ziet Wmo-vervoer en particuliere taxi’s tijdens schoolspitsuren als mogelijke oplossingen. Het Wmo-vervoer kan geblokkeerd worden voor mensen tijdens schoolspitsuren, tenzij het om een heel belangrijk iets gaat zoals begrafenissen, ziekenhuisbezoek, etc. Ook moeten de verschuivende schooluren, waarbij zijn school nu om 16.00 uur eindigt, onmiddellijk stopgezet worden. Dit brengt nog meer schade toe aan de kinderen, want zo komen ze door de avondspits heel erg laat thuis waardoor hun hele leven na school verdwijnt. Het lid HAKIKI heeft veel van dit soort signalen binnengekregen. Het probleem ligt in het tekort aan chauffeurs doordat het loon niet aantrekkelijk is. Wat doet de belangenvereniging daaraan? E. DELSINK pleit voor een geldinjectie voor de taxibedrijven om chauffeurs beter te kunnen betalen. Een probleem voor de chauffeurs zijn de uren die ze werken.

Ze vervoeren een kind rond 09.00 uur, dan rond 15.00 uur weer een kind, en dat vijf keer per week. De baan moet wezenlijk aantrekkelijker gemaakt worden. Het lid BONS hoorde een aantal mogelijke oplossingen van de inspreker, zoals structureler samenwerken of meer praten. Heeft hij daarover al gesprekken gehad met de gemeente, of de wethouder? E. DELSINK antwoordt dat hij gisteren al met wethouder Moorman over dit onderwerp gesproken heeft. Hij heeft ook al veel gesproken met de politiek in Den Haag, met Tweede Kamerleden enz. Hij zoekt elke dag naar oplossingen. Dit is een soort stille chaos, een tornado waarvan iedereen ontkent dat hij bestaat. Hij wil een oplossing vinden voor het een extreem probleem wordt. c. Actualiteiten en mededelingen Het nieuws dat de dagbesteding van Landzijde bij Kwekerij Osdorp mogelijk verdwijnt Het lid ALBERTS noemt haar bijdrage ‘Dagbesteding en aanbesteding en hoe iets verschrikkelijk mis kan gaan’. De SP vraagt zich af hoe het kan dat een parel als De Kwekerij Osdorp het loodje moet leggen en 225 mensen op zoek moeten naar een andere, beschermde werkplek. Dat is onacceptabel. Hoe dan ook moet ervoor gezorgd worden dat De Kwekerij kan blijven. Het is van de zotte dat er moet worden aanbesteed. Aanbesteden, en dan vooral in de zorg, is een crime. Het maakt meer kapot dan je lief is.

Voor de aanbesteding moet je punten scoren, onder andere moet je daarvoor in de wijk zitten. Maar inherent aan een kwekerij is nu juist dat die niet in de wijk zit. Een kwekerij zit aan de rand van de stad, in dit geval aan de Osdorperweg. Het zou heel verkeerd zijn om op die gronden de aanbesteding aan een ander te gunnen. Daarmee gooi je heel veel weg. De Kwekerij verzorgt dagbesteding. Zonder overdrijven kan je zeggen dat de mensen er het werk op handen dragen. Het zorgt ervoor dat zij hun leven op de rails gekregen hebben. De structuur die ze op deze manier krijgen, is een zegen. Als dit wegvalt, lopen ze het risico weer terug te vallen in hun oude manier van leven. In de stad is voor deze medewerkers van De Kwekerij juist een probleem. Teveel prikkels. Maar De Kwekerij doet meer. De Voedselbank worden voorzien van hun producten. Men doet aan

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

natuurbeheer en zorgt voor de biodiversiteit. Zij roept op om De Kwekerij met dat fantastische werk voort te laten bestaan. Het gaat hier om menselijke waardigheid en solidariteit. De mensen van De Kwekerij wilden graag een product uitdelen aan ieder lid van de raad, maar dat mocht niet. In de hal mocht geen politiek bedreven worden. Daarom doet zij het hier. Zij heeft voor de wethouder een mooie verpakking met tomaatjes. Het lid HOOGTANDERS sluit zich aan bij de woorden van het lid Alberts, toen die het had over het belang van De Kwekerij voor de mensen die er gebruik van maken. Dagbesteding in de wijk kan voor best veel mensen zinvol zijn, maar is niet voor iedereen een oplossing. Voor sommige mensen is het juist goed om werk buiten de wijk te hebben. Het gaat hierbij om een bedrijf met klanten, leveranciers en contracten. De wethouder zal begrijpen dat je zo’n bedrijf niet zomaar opzet. Het kost tijd en je moet investeren om het draaiende te houden. Dit bedrijf is op verzoek van stadsdeel West in 2009 opgezet. Zij is er zelf op bezoek geweest en raakte onder de indruk. Er is niet zomaar een alternatief voor dit bedrijf. Als je ermee stopt, kun je de mensen wel verplaatsen naar een andere dagbesteding, maar je krijgt geen kwekerij zoals er nu is, met leveranciers en klanten. Een bedrijf waar mensen echt een bijdrage leveren aan de maatschappij.

Het kan niet zo zijn dat dit de consequentie is van een technocratisch uitgevoerde aanbesteding, waarbij niet gedacht is over de praktische consequenties. Zij sluit zich aan bij de oproep van mevrouw Alberts om op korte termijn met een oplossing te komen. Dat moet op korte termijn, want dit bedrijf moet nu beslissen wat het gaat doen. De plantjes moeten worden besteld en de contracten moeten doorgezet worden of gestopt. Er is geen tijd te verliezen. Verder vraagt zij beter na te denken over de praktische consequenties, en niet alleen over de beleidsmatige wenselijkheid van een uitkomst van een aanbesteding. Het lid DIDDEREN sluit zich aan bij de vorige sprekers. De Kwekerij is een fantastische organisatie en heel belangrijk voor de maatschappij. Het is onbegrijpelijk dat men het aantal plekken moet halveren. De problemen in Amsterdam stapelen zich op. Juist een bedrijf als De Kwekerij helpt mee tot oplossingen te komen. Het maakt voor veel mensen het verschil. Moet daarin gesneden worden? Het tegenovergestelde lijkt logischer. Ook de Partij voor de Dieren vindt het zeer belangrijk om de sociale werkplek te behouden. Zij vraagt aan de wethouder naar de mogelijkheden om deze plek te redden. Het lid VAN PIJPEN kreeg een brief onder ogen gedateerd op 30 augustus over de uitkomst van de aanbesteding. Die was redelijk positief, maar nu ligt er toch dit probleem.

Waarom heeft De Kwekerij geen plaats gegund gekregen? En is er wel vergelijkbare dagbesteding gegund? Het gaat ook om dagbesteding in het groen. En als die niet bij Kwekerij Osdorp is, hoe ziet die er dan uit? Verder vraagt zij naar de afspraken over de communicatie naar de cliënten over de afronding van de gunning. Zij schrok ervan dat mensen niet meer te horen kregen dan dat het ophield. Dat is niet zoals afgesproken over de continuïteit van zorg. Wie is er verantwoordelijk voor de communicatie? Welke afspraken zijn er over de continuïteit van de dagbesteding? In de brief van 30 augustus staat dat met de uitkomst van de inkoopprocedure de gewenste keuzevrijheid voor Amsterdammers en een divers aanbod aan dagbestedingsmogelijkheden worden gerealiseerd. Maar welke keuze hebben de mensen die nu bij Kwekerij Osdorp zitten als het gaat om hun dagbesteding? Het lid BONS verzoekt de wethouder na te denken over het feit dat het hierbij om de meest kwetsbare mensen in de stad gaat. Mensen met psychiatrische en meerzijdige problematiek. Daarin zit ook heel fijnmazig de zorg verwerkt. Zomaar weghalen van deze belangrijke dagbesteding is niet goed. Zij hoopt dat er echt iets kan veranderen. Het lid RUNDERKAMP sluit zich aan bij de vorige sprekers. Ook hij heeft het fragment op AT5 gezien en de brieven van deelnemers van de cliëntenraad Kwekerij Osdorp gelezen.

Uit alles blijkt dat dit een heel geliefde plek is voor de dagbesteding. Het

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

voelt ongemakkelijk hierover te spreken terwijl de aanbestedingsprocedure nog loopt. Bij het vaststellen van de inkoopstrategie aanvullende ondersteuning Wmo 2021-2027 zijn voor dagbesteding de volgende doelen geformuleerd. Met betrokken organisatie moet gewaarborgd worden dat de kennis en inzet van de huidige maatwerkaanbieders behouden blijft. Daarnaast moet een divers en stadsbreed aanbod van dagbesteding gerealiseerd worden met maximaal dertig gecontracteerde kwalitatief goede aanbieders. Op basis van deze doelen zou je verwachten dat Landzijde, waaronder De Kwekerij Osdorp valt, een goede gegadigde is in deze aanbesteding. Daarmee zou namelijk de kennis en inzet van de huidige maatwerkaanbieders behouden blijven. Als Landzijde met de helft moet inkrimpen, heb je meer aanbieders nodig. Terwijl de focus juist ligt op vermindering van het aantal aanbieders en meer kwaliteit. Hij vraagt een reactie van de wethouder. Het lid WEHKAMP sluit zich aan bij de eerder gestelde vragen. Waarom is gestopt met deze aanbieder? Wethouder RIJXMAN merkt op dat het lastig is hierover te spreken, omdat de aanbesteding nog loopt. Zij mag formeel inhoudelijk niet reageren op een aantal van de vragen die zijn gesteld. Het lid VAN PIJPEN vraagt of de aanbesteding niet afgerond is, zoals staat in de brief. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat de aanbesteding nog niet formeel afgerond is.

Het lid VAN PIJPEN vraagt hoe zij de brief van 30 augustus dan moet interpreteren. Daarin staat wel dat de aanbesteding is afgerond. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat zij de brief niet paraat heeft. Haar informatie is dat de aanbesteding niet afgerond is. Er kunnen nog veel bezwaren komen, waardoor zij niet vrijuit kan praten. Het lid VAN PIJPEN leest in de brief van 30 augustus dat op 21 september 2022 einde dag de termijn afloopt waarbinnen de inschrijvers die het niet eens zijn met de uitkomst van de aanbesteding dit kenbaar kunnen maken. Mag zij uit het antwoord van de wethouder afleiden dat er inderdaad juridische procedures zijn gestart? Wethouder RIJXMAN herhaalt dat de aanbesteding nog niet afgerond is. Partijen kunnen nog bezwaar maken. De bezwaarprocedure loopt nog. Tegelijkertijd heeft het college de informatie rondom De Kwekerij van Landzijde gehoord. Landzijde is overigens zelf degene die de aanbesteding heeft gedaan. De Kwekerij is daar een onderdeel van. Zij antwoordt mevrouw Alberts, die zei dat misschien voor een andere weg dan een aanbesteding gekozen had kunnen worden, dat aan het begin van dit aanbestedingstraject het college met de raad besloten hebben om op een drietal kwalitatieve criteria te selecteren. Daarbij was het grootste doel om terug te gaan in het aantal aanbieders en diversiteit van het aanbod aan te houden.

Hetzelfde aantal plekken voor cliënten zal behouden blijven. Zij antwoordt mevrouw Van Pijpen dat zij nog niets kan zeggen over de mogelijkheid een aparte financiering te geven aan De Kwekerij. De Kwekerij heeft zelf meerdere activiteiten. Zij kan niet buiten de raad om alsnog in de procedure te treden en er iets van zeggen. In de criteria is de wijk overigens niet meegenomen. Wel is in de aanbesteding naar diverse andere criteria gekeken, met name naar de buitenomgeving. Er is gekeken of andere partijen daarop in kunnen schrijven. Uit de gunning zal blijken dat er genoeg andere partijen zijn met activiteiten in de buitenomgeving. Dit betekent dat de mensen die op dit moment bij De Kwekerij werken, als het goed is zelf naar de komende aanbieders kunnen gaan. Zij kunnen zelf kiezen en matchen met andere aanbieders.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

Zij antwoordt het lid Van Pijpen verder dat de communicatie naar de cliënten aan de aanbieders is. Er is een protocol voor een warme overdracht gemaakt. Mocht dat niet genoeg zijn, dan zal ze zeker rekening houden met de opmerkingen van mevrouw Van Pijpen. Vanaf 1 januari worden cliënten overgedragen. Daarvoor is een periode van vier maanden genomen, waarvan twee maanden financieel voorzien zijn. De gemeente zal goed toezien op een warme overdracht. Als de aanbesteding is afgerond zal zij de commissie direct informeren. Zij antwoordt het lid Hoogtanders dat zijzelf ondernemer is geweest en goed op de hoogte is van wat nodig is voor een bedrijf. Het klopt wat het lid Hoogtanders zegt. Deze aanbesteding liep al geruime tijd. Zij snapt het ondernemerschap en hoopt dat dit bij de eventueel gegunde partijen terug kan komen. Het lid HOOGTANDERS is blij dat de wethouder het belang van ondernemerschap erkent. Maar De Kwekerij van Landzijde heeft op alle punten kwalitatief altijd goed gescoord. Ook bij de eerste, zij het mislukte, aanbesteding kreeg het bedrijf glansrijk een gunning. Dan mag je er toch van uitgaan dat die onderneming gecontinueerd kan worden? Als er dan een brief komt waarin staat dat dit niet zo is, is dat een enorme verrassing. Daarmee kan evenmin de zorg gecontinueerd worden voor de mensen.

Hoe is aan de voorkant nagedacht over deze consequenties? En wat is het antwoord? De aanbestedingsprocedure loopt misschien nog een week, maar de uitkomst is makkelijk te voorspellen. Zelfs als je in bezwaar gaat tegen deze technische aanbesteding. Hoe belangrijk vindt de wethouder het dat een dergelijk bedrijf overeind kan blijven? Wethouder RIJXMAN vindt dat heel belangrijk. Als het goed is komen er alternatieven met genoeg buitenactiviteiten. Zij vindt het belangrijk en gaat graag een keer op bezoek bij De Kwekerij. Zelf is ze er nog niet geweest. Toch heeft zij te maken met deze aanbesteding. Er is gekeken naar genoeg alternatieven en buitenactiviteiten. Het lid HOOGTANDERS begrijpt dat de wethouder het bedrijf interessant vindt en er wil gaan kijken. Maar zij heeft het ook over alternatieven die er zijn, waardoor dit bedrijf kan verdwijnen. Vindt de wethouder het belangrijk dat dit bedrijf een kans heeft om te overleven? Is zij bereid om buiten of na de aanbesteding alternatieven te gaan onderzoeken om dat mogelijk te maken? Wethouder RIJXMAN wil graag zelf een keer gaan kijken, maar zij zegt niet toe dat zij iets anders gaat doen dan wat de uitkomst is van de aanbesteding. Als de raad vraagt het te onderzoeken, zal zij natuurlijk gaan kijken. Het lid AHMADI vraagt of eventuele alternatieven ook naar de negentig mensen in kwestie gecommuniceerd worden.

Het lijkt in de nieuwsberichten alsof zij gehoord hebben gekregen dat het ophoudt, en dat ze zelf op zoek zouden meten gaat naar een andere dagbesteding. Wethouder RIJXMAN antwoordt dat het moet worden gecommuniceerd door de aanbieders, in dit geval Landzijde. Zij gaat ervan uit dat dit gebeurt volgens de opgestelde protocol en de gemaakte afspraken. Het lid AHMADI vraagt of de wethouder her ermee eens is dat het in het artikel klinkt alsof dat mensen zelf op zoek moeten gaan. En dat zij zich daar zorgen over maken. Misschien moet even gekeken worden of dat goed is doorgekomen. Wethouder RIJXMAN zegt toe dat ze dit zal doen. Zij antwoordt het lid Runderkamp dat het uitgangspunt is dat alles behouden blijft en dat er maximaal dertig aanbieders zijn. Deze uitgangspunten komen voort uit een brief van 2020. In 2022 is er een nieuwe brief met uitgangspunten naar de raad gegaan. Daarover is een besluit genomen. De uitgangspunten zijn toen verder aangevuld en aangepast.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

Tweede termijn Het lid ALBERTS wil niet zeggen dat de wethouder de regels overtreedt, maar toch is het teleurstellend dat zij zegt dat de raad het zelf beslist heeft. De raad geeft nu het signaal af dat gekeken moet worden naar het behoud van De Kwekerij, en niet speciaal naar de regels. Zij wil dit punt behandelen in de raad van volgende week. Zij wil de wethouder vragen of zij dinsdag met een brief kan komen. Daarin moet staan dat zij al haar creativiteit heeft aangewend om De Kwekerij te kunnen behouden. Het kan niet hierbij gelaten worden. De VOORZITTER merkt op dat een bespreking in de raad niet mogelijk is. Wel is het mogelijk om in de raad een motie in te dienen. Het lid VAN PIJPEN vindt dit een lastig debat. Het gaat nu over De Kwekerij Osdorp. De gunning is afgerond, maar er kunnen nog juridische procedures zijn. Het gaat haar fractie om de belangen van de mensen in de dagbesteding. Die moeten goed benaderd worden, iets wat niet is gebeurd. De onzekerheid waarin deze mensen terechtgekomen zijn, is onverteerbaar. Dat was ook absoluut niet de bedoeling van het beleid dat met de raad afgesproken is. Zij wil zo snel mogelijk de uitkomsten van de gunning zien. Ook wil zij een structurele oplossing, eventueel via onderaannemerschap, om problemen die ontstaan op te lossen. Zij wil verder een heel goede evaluatie van dit proces.

Haar voorstel is binnenkort af te spreken hoe dat gedaan moet worden. Het lid ALBERTS wijst erop dat het hierbij om een heel specifieke groep gaat. Zij wil graag op een ander moment bespreken hoe het verder moet met die aanbestedingen voor dagbestedingen. Het lid VAN PIJPEN antwoordt dat er ook andere groepen zijn die plotseling van dagbesteding moeten veranderen. Groepen die niet zo problematisch zijn. Dat weet zij niet, want zij heeft de uitkomsten nog niet. Zij wil recht doen aan alle mensen van Kwekerij Osdorp. Die hebben recht op een goede plek. Zij wil dus bespreken hoe deze problemen op de korte termijn opgelost worden. Voor de lange termijn wil zij een evaluatie. Het lid HOOGTANDERS zou graag een impactanalyse willen zien van dit soort aanbestedingen, ook aan de voorkant. Het gaat nu steeds over de doelgroepen, maar er moet ook naar de activiteiten gekeken worden die de plekken mogelijk maken. Dit is een sociaal bedrijf dat je niet zomaar opbouwt. Je kunt mensen naar andere organisaties en locaties verplaatsen, maar daarmee heb je nog geen draaiende business waarin die mensen hun bijdrage kunnen leveren. Dat stuk mist zij hier. Zij denkt niet dat er heel veel van dit soort voorbeelden zullen zijn. Zij vraagt de wethouder met een oplossing te komen, maar ook inzage te geven in dit soort consequenties van aanbestedingen.

Het lid WEHKAMP begrijpt dat men midden in de aanbesteding zit en dat de wethouder alles wil doen voor de negentig mensen van De Kwekerij. Kan de wethouder na afronding van de aanbesteding met een brief komen over de manier waarop deze mensen geholpen zijn? Wethouder RIJXMAN zegt toe dat de raad zo snel mogelijk geïnformeerd zal worden over een eventuele gunning. Er zal bekeken worden op welke punten de communicatie naar de cliënten van Landzijde goed of slecht gaat. Er zal een brief gestuurd worden met alle mogelijkheden. Ook de evaluatie die mevrouw Van Pijpen vroeg zegt zij toe. De VOORZITTER concludeert dat de actualiteit voldoende besproken is in de commissie. Het onderwerp wordt nog geagendeerd voor de raad, want er komt een motie. Explosieve stijging aanmeldingen speciaal onderwijs

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

Het lid VON GERHARDT las met zorg over de flinke stijging voor het speciaal onderwijs, met 20%. Het is zorgwekkend dat zoveel kinderen behoefte hebben aan speciaal onderwijs. Hij vraagt waar deze enorme stijging vandaan komt. Men heeft het over het lerarentekort en de corona-achterstanden. Hij vraagt of er zicht is waar deze groep precies vandaan komt. Als dat er niet is, kan er dan onderzoek naar gedaan worden? Hij vraagt of er bepaalde scholen of gebieden zijn waar meer uitstroom naar het speciaal onderwijs plaatsvindt. Komt dat door onderwijskwaliteit en resultaten van die scholen? Als dat zo is, kan er misschien iets gedaan worden om ervoor te zorgen dat die kinderen toch op het reguliere onderwijs kunnen blijven. Het beste zou het zijn als het niet nodig is om naar het speciaal onderwijs te gaan. Ook zorgwekkend is dat het speciaal onderwijs al overloopt. Er zijn nu onvoldoende plekken om deze kinderen het onderwijs te kunnen geven dat zij nodig hebben. Hij vraagt wat gedaan kan worden om ervoor te zorgen dat al de kinderen die speciaal onderwijs nodig hebben, daar ook terecht kunnen komen. En wat zou tijdelijk gedaan kunnen worden om leraren te verleiden om op het speciaal onderwijs les te kunnen geven? Het lid ROODERKERK merkt op dat in Amsterdam 20% meer aanvragen zijn gedaan voor een plek op speciaal onderwijs.

Dat betekent dat er iets niet goed gaat bij het regulier onderwijs. Kennelijk is men er niet goed genoeg op toegerust om kinderen goed op te vangen en onderwijs te bieden. Is de wethouder op de hoogte van de toestroom van leerlingen naar het speciaal onderwijs? Welke signalen ontvangt de wethouder over de oorzaken hiervan? Het onderliggende probleem is het lerarentekort, want voor de opvang van kinderen die passend onderwijs nodig hebben in het regulier onderwijs moeten de leraren, onderwijsassistenten en het hele systeem daarop toegerust zijn. Zij vraagt wanneer een update van de Lerarenagenda verwacht mag worden, met een uitwerking van de Lerarenbeurs van het coalitieakkoord. Naast de gemeentelijke regelingen om het lerarentekort aan te pakken, moet er ook gezorgd worden dat leraren zich kunnen professionaliseren, zodat het een aantrekkelijker carrière wordt. Zij denkt aan een traineeship voor startende leraren op verschillende plekken in de stad, of een samenwerking met het Groeifondsproject dat over professionalisering gaat. Verder moet er iets gedaan worden aan het ecosysteem van de school. Dat betekent dat gemeente, scholen, cultuurinstellingen, sportorganisaties, jongerenwerk en GGD gaan samenwerken om te zorgen dat er meer geboden kan worden voor leerlingen.

Zij is benieuwd hoe het gaat met de deelname aan de Rijke Schooldag in het kader van het Voorloperstraject, met ondersteuning van het Rijk. Zij vraagt een brief om de raad daarover te informeren. Het lid RUNDERKAMP merkt op dat de Van Detschool, met een capaciteit van 150, nu op 180 leerlingen zit. Hij is het eens met het lid Von Gerhardt dat de ambitie moet zijn om zoveel mogelijk leerlingen vanuit het speciaal onderwijs onder te brengen in het regulier onderwijs. Dat dit niet lukt, komt voor een belangrijk deel door het lerarentekort. Voor het tegengaan van de stijging van het aantal leerlingen in het speciaal onderwijs zijn er ook andere knoppen om aan te draaien. Hij denkt aan de inzet van de NPO-gelden voor de ondersteuning van kwetsbare leerlingen waardoor minder leerlingen hoeven te worden doorverwezen naar het speciaal onderwijs. Ook kan gedacht worden aan het nauwer betrekken van de ambulante jeugdhulp in het regulier onderwijs. Hij vraagt een reactie van de wethouder. In hoeverre maken de scholen al gebruik van deze mogelijkheden? Het lid YEMANE deelt de zorgen die vorige sprekers naar voren brachten. Zij vraagt hoe het komt dat deze vertroebeling voorkomt. Is er wellicht iets gewijzigd aan de aanmeldingseisen of de toelaatbaarheidsverklaring, waardoor er nu meer kinderen naar het

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

speciaal onderwijs worden doorverwezen? Hoe kan geborgd worden dat kinderen die speciaal onderwijs nodig hebben, dat ook werkelijk krijgen? Heeft de wethouder zicht op de effecten van de coronapandemie en daardoor op de achterstanden van de leerlingen? Hoe kan gewerkt worden aan inclusief onderwijs, zodat ook op de reguliere onderwijsinstellingen plek gemaakt kan worden voor klassen of kinderen die speciaal onderwijs nodig hebben? Wethouder MOORMAN ziet de signaleerde trend al langer. Dat is alarmerend. Het gaat precies de andere kant op dan wat iedereen wil met het onderwijs. Het speciaal onderwijs heeft samen met het samenwerkingsverband al lange tijd aan de bel getrokken. Men wil eigenlijk een omkering van de huidige trend. De gedachte van het passend onderwijs is dat er ambulante ondersteuning gegeven wordt vanuit het speciaal onderwijs in het regulier onderwijs. Toch is de trend sinds de invoering van het passend onderwijs de andere kant op gegaan. In Amsterdam was altijd al een soort passend onderwijs. Het speciaal onderwijs was relatief klein ten opzichte van de rest van het land. Toch is er nu sprake van een grote toename, iets wat ook op andere plekken in het land zichtbaar is. Daar wordt onderzoek naar gedaan met de G4. De druk op het leerlingenvervoer heeft daarmee te maken; er zijn meer leerlingen die in het leerlingenvervoer zitten, waardoor het vast loopt.

Er loopt op dit moment een onderzoek van het Samenwerkingsverband PO, samen met I&O. Daarnaast loopt er onderzoek van het Kohnstamm Instituut. Het is de bedoeling de resultaten van die onderzoeken bij elkaar te brengen. Zij verwacht de commissie daarover in het najaar verder te kunnen informeren. Zij wil niet teveel gissen naar mogelijke oorzaken. Het lerarentekort kan zeker een van de oorzaken zijn. Daarbij speelt ook een kwalitatief tekort. Ook is er een grotere instroom bij vierjarigen. Dat kan een voordeel zijn, maar je ziet niet dat er tegelijkertijd een afname is bij het aantal kinderen dat een vrijstelling krijgt. Dat is verwonderlijk. Sommige mensen denken dat dit mogelijk komt door een toename van het aantal vroeggeboortes. Een andere reden is de problematiek in de jeugdzorg. Al deze mogelijke oorzaken zullen hun rol spelen. Zij kan momenteel niet met duidelijke antwoorden komen op de gestelde vragen. Er wordt op dit moment onderzoek gedaan. In het najaar, als de verschillende onderzoeken zijn afgerond, komt zij met nadere informatie. Zij antwoordt het lid Rooderkerk dat de huidige Lerarenagenda tot 2023 loopt. In het voorjaar wordt een nieuwe Lerarenagenda vastgesteld. Professionalisering is sowieso onderdeel van de Lerarenagenda. Op dat gebied lopen al trajecten.

Het moet inderdaad op een goede manier gebeuren; in het verleden hebben Lerarenbeurzen er wel toe geleid dat mensen na hun opleiding uit het vak gingen. Dat moet voorkomen worden. In het kader van de Rijke Schooldag wordt het project ‘Andersom.Amsterdam’ ingezet. Met verschillende scholen wordt gekeken hoe dit zo goed mogelijk vormgegeven kan worden. Tweede termijn Het lid VON GERHARDT is blij dat er onderzoek wordt gedaan naar de achterliggende problematiek. Hij had ook gevraagd of er wordt onderzocht of er bepaalde scholen of plekken zijn van waaruit meer verwezen wordt naar het speciaal onderwijs. Het lid ROODERKERK sluit zich aan bij de vorige spreker. Haar vraag over de Rijke Schooldag ging over het Voorloperstraject. Dat loopt vanuit het Rijk, maar het zou mooi zijn als men in Amsterdam op de hoogte wordt gesteld van de stand van zaken. Wat zijn de resultaten van deelnemende scholen in Zuidoost, Nieuw-West en Noord? Kunnen andere scholen daarvan leren?

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

Het lid HAKIKI is blij dat er onderzoek komt. Ook zij is benieuwd naar scholen of wijken waar meer doorverwezen wordt naar speciaal onderwijs. Ontwikkelingsachterstand kan vroegtijdig gesignaleerd worden. Is het mogelijk om als oplossing vroegtijdig bijlessen aan te bieden? Wethouder MOORMAN antwoordt dat het hierbij gaat om een toename van het aantal toelaatbaarheidsverklaringen. Dat wil dus nog niet zeggen dat dit ook daadwerkelijk wordt gehonoreerd en tot een toestroom naar het speciaal onderwijs leidt. Het zou ook kunnen dat een kind met een TLV uiteindelijk wel in het regulier onderwijs blijft, maar ambulant wordt ondersteund. Een toename van het aantal aanvragen voor TLV’s betekent nog niet per definitie een toestroom naar het speciaal onderwijs. Zij weet niet wat de stand van zaken is bij de Voorloperstrajecten. Zij zal navraag doen. Mogelijk zijn de lessen uit het Voorloperstraject ook interessant voor het ONA. Zij antwoordt de heer Von Gerhardt dat er inderdaad naar de wijken wordt gekeken. Verschillen op wijkniveau zouden kunnen samenhangen met een lerarentekort. Het lid VON GERHARDT vraagt of het actuele probleem nu opgelost is.

Kunnen alle kinderen die daaraan behoefte hebben terecht in het speciaal onderwijs? Of zitten er nog kinderen vast in het reguliere onderwijs? Wethouder MOORMAN is bang dat er inderdaad wachtlijsten aan het ontstaan zijn voor het speciaal onderwijs. Het lid ROODERKERK is benieuwd of de wethouder in de brief dit najaar kan informeren over het aantal leerlingen dat al dan niet naar het speciaal onderwijs is gegaan, of op een wachtlijst is beland, of in passend onderwijs ambulante ondersteuning krijgt. Wethouder MOORMAN zegt dat toe. De VOORZITTER concludeert dat de wethouder naar aanleiding van de onderzoeken een brief heeft toegezegd die dit najaar verwacht mag worden. Daarbij zal ook andere gevraagde informatie gegeven worden. d. Rondvraag Het lid VAN LAAKE memoreert het initiatief dat de EU heeft gelanceerd, de Energy Poverty Advisory Hub, waarmee gemeenten assistentie, kennis en hulp wordt geboden in de strijd tegen energiearmoede. Zij vraagt of de wethouder van dit initiatief op de hoogte is. Zou Amsterdam zich erbij aan kunnen sluiten? Wethouder MOORMAN was nog niet op de hoogte. Zij zal ernaar kijken. Het lid AHMADI kreeg te maken met een aanzienlijke verhoging van haar energiekosten per 1 oktober. Eigenlijk moet zoiets dertig dagen tevoren aangekondigd worden.

Zij vraagt of minimagezinnen of bedrijven die hierdoor in de problemen komen, ingelicht kunnen worden over mogelijkheid bezwaar aan te tekenen, zodat de termijn nog verlengd kan worden. Men kan dan eventueel nog overstappen. Per 1 november gaan de maatregelen van het kabinet in. Met verlenging van de termijn kunnen mensen wellicht nog een heel moeilijke periode overbruggen. Wethouder MOORMAN bevestigt dat er minimaal dertig dagen moeten zitten tussen aankondiging en daadwerkelijke verhoging. De ACM heeft de

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

energiemaatschappijen hierop al gewezen. Zij neemt aan dat met zo’n strenge aanwijzing van de ACM energiemaatschappijen zelf met maatregelen komen. Als mensen toch in de problemen komen, doen ze er goed aan snel naar het buurtteam te gaan voor extra hulp. Het lid AHMADI kan zich voorstellen dat er ook mensen zijn die niet op de hoogte zijn van de aanwijzing van de ACM, of gewoon niet weten dat minder dan dertig dagen niet mag. Kan er voor minimagezinnen die in de knel zitten toch een notificatie gestuurd worden? Dan weten zij tenminste dat deze termijn bestaat. Wethouder MOORMAN zou graag een bestand hebben van minimagezinnen om die een notificatie te kunnen sturen, maar zij weet niet hoe dit zou moeten. Er zijn wel financiële spreekuren, die heel goed bezocht worden. Degenen die mensen ondersteunen zijn daarvan op de hoogte. De VOORZITTER schorst de vergadering van 10.19-10.25 uur. BESPREEKPUNTEN Onderwijs 3. Kennisnemen van het Jaarverslag Leerplicht schooljaar 2020-2021 (VN2022029273) Het lid KABAMBA constateert dat dit jaarverslag over de coronaperiode gaat, met een focus op 2020-2021. Het gebeurde dat jongeren die vóór de coronatijd veel verzuimden, tijdens de onlinelessen opeens vaker aanwezig waren. Zij vraagt zich af hoe dat kwam.

Kan pesten daarmee te maken hebben, of andere zaken die op school negatief waren waardoor online les krijgen positiever ontvangen werd? Daarnaast komt het negatieve sociaalemotionele effect van corona vaker naar voren in het verslag. Welke interventies kunnen verwacht worden en welke zijn al ingezet? Opvallend was dat bovenleerplichtigen veel vaker dan leerplichtigen verzuimen. Zij vraagt of er met betrekking tot de bovenleerplichtigen meer duidelijkheid is gekomen door de lockdown en de thuissituaties. Het verschil is 19,9% voor bovenleerplichtigen tegenover 3% bij normale leerplichtigen. Ook veel wordt gezegd over thuissituaties die onthuld werden door het online onderwijs. Webcams en camera’s maken een te kleine behuizing, verantwoordelijkheid voor jongere broertjes en zusjes of internetproblemen zichtbaar. Er kon dan naar oplossingen gezocht worden. Zij vraagt wat gedaan wordt met deze interventies. Opvallend was verder het dat het verzuim heel hoog was in het speciaal onderwijs, cluster 4, en bovenleerplichtigen in het mbo. Is daar een specifiek plan voor? Het verzuim bij deze groepen was vele malen hoger dan bij de andere groepen. En is het percentage recidive bij de bovenleerplichtige leerlingen in speciaal onderwijs en mbo’ers lager? Het is in ieder geval nog steeds heel hoog. Hoe zit het daarmee? Het fysieke onderwijs is al weer een tijdje aan de gang.

Daar moeten allerlei oplossingen toegepast zijn. Men geeft in het verslag leraren aan dat er veel geleerd is over wat anders moet dan voor de coronatijd. Zij vraagt hoe de raad duidelijk kan weten wat die dingen zijn, zodat men erop kan letten. Het langdurig relatieve verzuim is gedaald. Komt dit door het online onderwijs, of door andere zaken die offline zijn gebeurd? Het lid ROODERKERK merkt op dat het Jaarverslag van de Leerplicht tot zorgen stemt. Het gaat nog niet overal goed. Het is wel fijn dat de raad met dit Jaarverslag een goed beeld heeft van de oorzaken van verzuim, maar het is zaak verder te kijken dan de cijfers. In het voortgezet speciaal onderwijs is het verzuim bijna de helft. Het is naar 46,8% gestegen, wat enorm hoog is. Op basis van het onderzoek kunnen interventies worden ingezet. Is het ook mogelijk om de commissie te informeren over de uitkomsten van dit onderzoek? Het is goed te zien dat er een afname is van het verzuim op het mbo.

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

Toch is dat verzuim nog een kwart van de leerplichtigen. Is er inzicht in de oorzaken van dit hoge verzuim? Hoe wordt er met de MBO-Agenda op ingespeeld? Een andere ontwikkeling is de toename van het aantal vrijstellingen door lichamelijke en psychische redenen. Ook dat wordt onderzocht. Wanneer mag dit verwacht worden? Het staat immers in relatie tot de coronacrisis en alle effecten daarvan? Men moet zich heel bewust zijn van de prestatiedruk die kinderen voelen en in het algemeen de mentale gezondheid. Binnen het onderwijs moeten kinderen daarmee geholpen worden. Het is belangrijk dat niet alleen gekeken wordt naar de oorzaken, maar ook naar mogelijkheden om dit te verbeteren. Daarbij denkt zij aan de samenwerking van Jeugdzorg, jongerenwerk, IKC etc. Zij is benieuwd of de wethouder nieuwe acties in gedachte heeft om dit te versterken. Het lid VAN LAAKE had dezelfde vraag als mevrouw Kabamba over het speciaal onderwijs cluster 4, waar het verzuimpercentage zo hoog is. Welke verklaring is daarvoor? Is er een plan van aanpak? Wethouder MOORMAN merkt op dat dit een uitzonderlijk rapport is over het Leerplichtjaar. Het was een coronajaar. Leerplicht heeft daarbij een ander soort rol op zich genomen. Er zijn huisbezoeken afgelegd. Geprobeerd werd de leerlingen echt bij de les te halen. De rol van Leerplicht werd dus nog socialer dan die al was. Op dat soort lessen wordt gedoeld.

Er is meer inzicht gekomen in het belang van Leerplicht in het gehele stelsel. Ook in de gang van het regulier naar het speciaal onderwijs heeft de Leerplichtambtenaar een belangrijke rol. Zij kan niet alle vragen van mevrouw Kabamba beantwoorden. Het gaat over jongvolwassenen. Ook zijzelf had in haar middelbareschooltijd in dit soort rapportages terecht kunnen komen. Wat betreft de aanwezigheid van leerlingen bij het online onderwijs is het beeld heel wisselend. Er zijn leerlingen die juist minder aanwezig waren, maar voor sommigen was het inderdaad prettig. Een belangrijke oorzaak kan de afwezigheid van reistijd geweest zijn. En wat is online aanwezigheid? Als de computer aanstaat en de camera is uit, dan ben je volgens het systeem aanwezig. Maar ben je ook echt bij de les? Iedereen moest van sommige leraren de camera aan hebben, maar heel vaak gebeurde dat niet. Daarbij speelden ook weer allerlei privacygevoelige issues. Mag je verplicht worden een camera aan te zetten? Er is een nieuw rapport van de Onderwijsraad uitgekomen, waarin men ingaat op wat geleerd kan worden van digitalisering in het onderwijs. Dat zou een interessante bijdrage kunnen zijn. Er is veel gesproken over de negatieve sociaalemotionele effecten tijdens de coronaperiode. Ook de wethouders van de G4 hebben daarbij een belangrijke rol gespeeld. Die hebben het er veel met de minister over gehad.

De 8,6 miljard NPOmiddelen zijn daarvan een gevolg. Scholen krijgen heel veel middelen -voor haar te veel in te korte tijd- om die negatieve sociaalemotionele effecten te tackelen. Amsterdam heeft een veel kleiner budget van het Rijk gekregen, dat onder andere wordt ingezet voor het jongerenwerk op scholen. Zij antwoordt mevrouw Kabamba verder dat het verzuim toeneemt in de bovenleerplichtige leeftijd omdat daar de plicht niet meer geldt. Ouderlijk toezicht of motivatieproblematiek speelt daarbij een rol. Het is wel iets om je zorgen over te maken, want je wilt dat jongeren met een goede startkwalificatie van school komen. Zij antwoordt het lid Rooderkerk dat dit inderdaad onderdeel uitmaakt van de MBO-Agenda. Zij zal deze vragen doorgeven aan de verantwoordelijk wethouder Mbarki. In de Uitvoeringsagenda Jongeren specifiek aandacht gegeven wordt aan een kwetsbare onderwijspositie. Voor wethouder Mbarki is dit een van zijn prioriteiten. Dat het verzuim zo hoog ligt bij cluster 4 komt doordat het een moeilijke doelgroep is. Daarbij gaat het om meer dan 16 uur ongeoorloofd verlof. Zij is blij dat het goed geregistreerd wordt. Zij antwoordt mevrouw Rooderkerk verder dat zij ervan uitgaat dat die met de uitkomsten van het onderzoek doelt op het aantal vrijstellingen.

Dat is een onderzoek van het Kohnstamm Instituut en wordt gedaan in samenhang met het onderzoek naar de toeloop naar het speciaal onderwijs. Het wordt in november afgerond. Zij komt dan met een update.

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

Tweede termijn Het lid KABAMBA merkt op dat relatief verzuim vaker processen-verbaal worden opgemerkt dan meldingen bij Bureau Halt. Bij luxeverzuim ligt dat omgekeerd. Hoe kan dat? Wethouder MOORMAN antwoordt dat er tot maximaal zestig uur een melding kan worden gemaakt bij Halt. Daarboven kan er nog wel een proces-verbaal gemaakt worden. Luxeverzuim is altijd minder dan die zestig uur. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. 4. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief over de kinderraad (VN2022-029271) Het lid ROODERKERK complimenteert de wethouder met de kinderraad van Amsterdam. Die is niet alleen belangrijk omdat het gemeentelijk beleid daarmee beter kan worden, maar ook is het volgens het Verdrag voor de Rechten van het Kind van belang dat kinderen hun mening mogen uiten en mee mogen spreken in de democratie. De kinderraad heeft op veel onderwerpen zijn mening laten horen. Er wordt volgens de rapportage ook in de stadsdelen en de stad heel veel gedaan met de adviezen. Er waren 240 aanmeldingen voor de kinderraad, waarvan er 15 kinderen zijn gekozen. Zij vraagt wat er gebeurd is met de andere kinderen. Mogen ze meedoen met de kinderraden van de stadsdelen? Op welke manier wordt met hen gecommuniceerd? Het zou zonde zijn als deze kinderen niet mee mogen doen aan het democratisch systeem.

Ook vraagt zij of het de ambitie is om meer kinderen erbij te betrekken. Misschien kan dat in samenwerking met de stadsdelen. Veel van de adviezen van de kinderraad waren heel nuttig. Energiearmoede is een van de zorgen van de kinderen. Zij vraagt de wethouder om de kinderraad een advies uit te laten brengen over energiearmoede. Wat speelt daarbij? Wat is nodig van de gemeenteraad? Zij is blij dat er weer veel meer kinderen aanwezig mogen zijn in de raadszaal, en dat ze regelmatig op bezoek komen. Zij hoopt dat er tussentijds steeds updates naar de raad komen van de adviezen die de kinderraad uitbrengt. Het lid VAN LAAKE is heel enthousiast over de kinderraad. Zij hoopt dat de jongerenraad volgend jaar al van start kan gaan en vraagt de wethouder de commissie op de hoogte te houden van de ontwikkelingen. Zij wijst de wethouder op het advies van de Kinderombudsman dat in de kinderrechtenscan aan de orde kwam, Die pleit ervoor dat Amsterdam actief de kinder- en jongerenraad onder de aandacht brengt bij kinderen en jongeren met een beperking. Ook haar fractie pleit daarvoor. Net als D66 vindt haar fractie het zonde dat zoveel kinderen die zich aanmeldden voor de kinderraad, afgewezen zijn. Het zou mooi zijn als die kinderen blijvend betrokken werden bij de kinderraad.

Heeft de wethouder daar al ideeën over? Is het een idee om ze enquêtes in te laten vullen, zodat ze ook een stem hebben? De kinderraad kan de uitkomsten dan meenemen in zijn adviezen. Wethouder MOORMAN is heel enthousiast over de kinderraad. De kinderraad komt met heel zinvolle dingen. Het is belangrijk dat rekening gehouden wordt met de leefwereld van kinderen. Er is voor gekozen om de kinderen geen schriftelijke beantwoording te geven. Er wordt gereageerd via een mondelinge terugkoppeling. Vanaf februari zou dat gesprek met de kinderraad hier plaats moeten vinden. Overigens is de kinderraad geen ‘adviesmachine’. Er wordt geen opdracht gegeven om advies uit te brengen voor een bepaalde datum, want dat zou de energie eruit trekken. Zeker bij een onderwerp als de energiearmoede is zij benieuwd waarmee de kinderraad komt. Op dit moment is men bezig met het opzetten van een jongerenraad, de JARA. Naar verwachting zal daarover in december meer bekend worden. Het is inderdaad goed voor de inclusiviteit als meer kinderen met een beperking hierop gewezen worden. Zij is blij dat de Kinderombudsman daarbij een rol wil spelen.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

Het is een succes dat zoveel kinderen hebben aangegeven dat ze mee willen denken. Er zijn ook op stadsdeelniveau kinderraden. Daar kunnen de kinderen die niet meedoen met de gemeentelijke kinderraad aan meedoen, want daar is veel meer plek. Het lid ROODERKERK overweegt nog samen met het lid Wehkamp een motie in te dienen om eventueel kaders mee te geven voor de toekomstige jongerenraad. Verder vraagt zij of de wethouder aan de kinderraad kan verzoeken om een advies over energiearmoede. Dat zou heel waardevol kunnen zijn voor het werk van de raadsleden. Wethouder MOORMAN antwoordt dat dit in goede afstemming moet gebeuren. Zij heeft gemerkt dat de kinderen heel graag met een eigen onderwerp willen komen, en dat vindt zij heel erg goed. Wel kan in het gesprek dat hier gevoerd wordt, gevraagd worden of de kinderraad misschien over een bepaald onderwerp wil nadenken. Het lid ROODERKERK antwoordt dat zij dit zei omdat de kinderraad het zelf een belangrijk thema vond. Het lid VAN LAAKE kan zich voorstellen dat de stadsdeelcommissieraden misschien niet voldoende zijn om de 220 afgewezen kinderen te plaatsen. Is er een manier om deze kinderen op een andere manier blijvend te betrekken bij de kinderraad, bijvoorbeeld via enquêtes? Wethouder MOORMAN weet nu niet precies op welke manier dat het beste gedaan kan worden. Zij zal erover nadenken.

De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. 5. Jaarverslag kinderopvang 2021 Amsterdam en Weesp (VN2022-029272) Het lid YEMANE complimenteert de verantwoordelijken dat de vergunningaanvragen binnen de wettelijke termijn zijn afgehandeld, ondanks alle coronaperikelen. Het is in tijden van krapte belangrijk dat deze op tijd worden behandeld, zodat de druk op de kindercentra niet onnodig wordt verhoogd. Toch kampen de kinderopvangcentra en soortgelijke voorzieningen met enorme tekorten. Dat leidt tot bepaalde overtredingen, zoals het te weinig beroepskrachten inzetten op de groepen en onvoldoende bekwame krachten inzetten. Daardoor kunnen de centra niet altijd de veiligheid van kinderen garanderen. Dat vindt haar fractie erg zorgelijk, maar het houdt verband met de grote tekorten in deze sector. Afgelopen zondag was er een aflevering van het tv-programma Pointer gewijd aan de problemen in deze sector. Duidelijk werd dat vooral de taaleis maakt dat veel studenten vertraging oplopen en sommigen de opleiding zelfs moeten verlaten. En dit, terwijl opleiders aangeven dat deze studenten ontzettend goed zijn in hun werk, wat bleek uit de vele praktijkstages. Maar de opleidingseisen worden juist verhoogd. Er zijn momenteel 7000 tekorten binnen de sector.

De minister zegt dat zij de eisen wil verlagen en er mag een instellingsexamen worden ontwikkeld voor de taaltoets. Dat zou een goed begin kunnen zijn. Kwaliteitseisen zijn erg belangrijk om de kwaliteit en veiligheid te borgen voor alle kinderen. Maar zij hoort uit de praktijk van verschillende opleiders dat de taaleis niet beroepsgericht is. Daarom is het erg zonde om vast te blijven houden aan eisen die niet passen bij het beroep. Ook wordt steeds meer geëist van de medewerkers, terwijl de salarissen en voorwaarden vaak achterblijven. Sommige sectoren horen niet overgeleverd te worden aan de marktwerking. Haar fractie vindt dat dit ook voor deze sector geldt. Het veilig en kwalitatief goed opvangen van kinderen is een publieke of maatschappelijke taak. Zij vraagt na te denken over duurzame-, in plaats van kortetermijnoplossingen. Waar nodig moet samen met de sector een lobby begonnen worden bij het Rijk. Als de kinderopvang gratis wordt, zal de vraag alleen maar toenemen. De tekorten lopen daarmee verder op. Zij vraagt hoe ondanks de tekorten toch de veiligheid

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 28 september 2022

van alle kinderen gegarandeerd worden. Wat kan de gemeente doen om instellingen te faciliteren om toch een beroepsgericht examen te ontwikkelen? Lopen er gesprekken met het Rijk over de uitdagingen binnen de sector? Wat is de ruimte van de gemeente daarbij? Het lid WEHKAMP sluit zich aan bij de gestelde vragen over het personeelstekort en de gratis kinderopvang vanaf 2025. Heeft de wethouder een goed beeld van het personeelsverloop in de kinderopvang? Voldoet de huidige structuur van de kinderopvang aan de behoefte van de werkende Amsterdammers? Zij hoort signalen dat het zorgpersoneel, met het afwisselende rooster, moeite heeft om gebruik te maken van de kinderopvang. Daardoor zouden deze mensen eerder stoppen in de zorg. Het lid RUNDERKAMP merkt op dat de gemeente toezicht houdt op de kwaliteit van de kinderopvang. Uit het jaarverslag blijken er 109 kinderdagverblijven en centra voor BSO te zijn die nu geen risicoprofiel hebben. In het verslag wordt een risicoprofiel aangeduid als ‘een onderbouwde inschatting van de mate waarin een voorziening aan de kwaliteitseisen zal voldoen’. Dat begrijpt hij niet helemaal. Alle kinderopvanglocaties in Amsterdam zijn onderhevig aan een strenge selectie aan de poort door de GGD.

Kan op basis van die selectie niet een risicoprofiel opgesteld worden voor deze kinderopvanglocaties? Hij miste in het verslag de wachttijden voor kinderopvanglocaties. Op welke manier wordt dat door de gemeente en de stadsdelen gemonitord? Verder wil hij graag weten wat de gevolgen voor het personeelstekort zullen zijn als de coalitie de kinderopvang voor 95% wil gaan vergoeden. Het lid VAN LAAKE vraagt of er een overzicht bestaat van de huidige personeelstekorten in de kinderopvang. En een van de mate waarin dit tekort is verspreid over de verschillende kinderopvanglocaties in de stad? Het lid VON GERHARDT maakt zich zorgen over de tekorten in de kinderopvang, niet alleen vanwege de kwaliteit, maar ook vanwege de effecten op de arbeidsmarkt in zijn geheel. Hij vraagt zich af wat Amsterdam kan doen om het aantrekkelijker te maken om in de gemeente te komen werken. Zijn fractie ziet uitbreiding van de Lerarenagenda naar medewerkers van de kinderopvang als een van de mogelijke oplossingen. Hoe ziet de wethouder dat? Wethouder MOORMAN antwoordt het lid Von Gerhardt dat de tekorten inderdaad een probleem voor de arbeidsmarkt betekenen. Het lijkt haar verstandig eerst het probleem in de kinderopvang op te lossen in plaats van een fulltimebonus in te stellen. Maar het is niet alleen een probleem voor de arbeidsmarkt, maar ook voor de ontwikkeling van kinderen.