Definitief verslag OZA 21 06 2023

Voorbeelden van laagdrempelige maatregelen hiervoor zijn de mogelijkheid om te chatten met een professional als je ergens tegenaan loopt, het trainen van professionals bij sportverenigingen en jongerenwerk om met jongeren te praten over mentale klachten, maar ook door puur met elkaar het gesprek te voeren Het lid DE JONG vraagt welke componenten van het plan gericht zijn op primaire preventie, naast STORM? Op het moment dat je je nog goed voelt, zou het normaal moeten zijn om erover te praten als je je even niet oké voelt. Wethouder SCHOLTES licht toe dat mentale gezondheid een erg breed palet aan oorzaken en acties kent waarnaar gekeken moet worden. Daarom gaat de aanpak ook in op zaken als bestaanszekerheid, armoederegelingen, gezonde leefomgeving en leefwijze. Daarnaast bekijken de partners binnen Thrive Amsterdam samen hoe de grote wachtlijst van de GGZ verzacht kan worden, bijvoorbeeld met een vergelijkbaar initiatief als de wachtverzachter in Zwolle. Ook campagnes op het gebied van mentale gezondheid dragen bij aan primaire preventie. Het laagdrempelige aanbod van Thrive Amsterdam richt zich dus op het erkennen en herkennen van mentale klachten, het daar met elkaar en met professionals over praten. Het programma wordt nog verder uitgewerkt op het gebied van financiële onderbouwing. De commissie ontvangt jaarlijks een voortgangsrapportage ter beoordeling.

Het programma wordt gefinancierd met de coalitiemiddelen preventie en gezondheid, waar jaarlijks negen ton voor beschikbaar is. Daarnaast is er drie ton doorgeschoven van 2022 naar 2023. De financiële afrekening en verantwoording van het plan gebeurt via de reguliere P&C-cyclus. Social media is tevens een aandachtspunt, ondanks het feit dat het geen losstaand actiepunt is in het plan. Zo heeft de wethouder een nieuw convenant online leefomgeving getekend met vertegenwoordigers van scholen, jongeren- en welzijnswerk. Daarnaast benoemt het plan de samenwerking met MIND Us, die zich ook specifiek richt op de online leefomgeving van jongeren. Hoe het kan dat de cijfers van mentale gezondheid in Amsterdam extra verontrustend zijn vergeleken met andere steden? Ook hierover is al wat onderzoek beschikbaar, maar een discussienota is een goed idee. Hoe dan ook is dit laagdrempelige preventieve aanbod nodig. Het lid DIDDEREN is ervan overtuigd dat we met Thrive Amsterdam door moeten gaan. Gerichte preventie kan nog beter gerealiseerd worden op het moment dat de oorzaken goed in kaart gebracht zijn. Het is een groot verschil of een jongere stress ervaart door bijvoorbeeld studiedruk, door een gebrek aan sociale cohesie of nog door corona. Voor ieder onderliggend probleem is een andere aanpak nodig.

Meer inzicht in de verschillen tussen demografische groepen is gewenst, zodat we kunnen zien welk deel van een groep klachten ervaart en waar het door komt.

33

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

Wethouder SCHOLTES is het ermee eens dat dat interessante inzichten brengt. Tegelijkertijd is het laagdrempelige aanbod van Thrive Amsterdam hoe dan ook nodig en wil men juist aan professionals de ruimte bieden om er een juiste invulling aan te geven. Het lid DE JONG verduidelijkt dat er later in 2023 nog kwalitatief onderzoek volgt door het Alexander Instituut, zoals vermeld op de factsheet. Wethouder SCHOLTES vervolgt met de beantwoording van de vraag van de Partij van de Dieren over inzet in het onderwijs. Het primair onderwijs is wettelijk verplicht om te werken aan de emotionele ontwikkeling van kinderen. Bijna iedere basisschool heeft al een educatief programma rondom sociaal-emotioneel leren en het leerlingvolgsysteem Hart en Ziel. Binnen de Gezonde Schoolaanpak denkt de gemeente reeds mee met scholen over de aanpak op het gebied van mentale gezondheid. Het begrip ‘veerkracht’ krijgt inderdaad veel aandacht binnen het plan en houdt in dat je door aandacht te hebben voor je mentale gezondheid ook makkelijker zelf je klachten kunt verhelpen. Alle genoemde andere vaardigheden komen tevens aan bod in de gesprekken en aanpak van Thrive Amsterdam. Het STORM-traject is erg belangrijk. Op dit moment zitten we in het verkenningsjaar. Naar verwachting kan het traject eind dit jaar op een aantal vo- en mboscholen geïmplementeerd worden.

De wethouder houdt de commissie op de hoogte van hoe dit gaat. Het lid DE JONG vraagt wat het verschil is tussen het STORM-traject en het initiatiefvoorstel van de VVD. Wethouder SCHOLTES geeft aan dat de voorstellen elkaar goed aanvullen om het beleid ten aanzien van mentale gezondheid in het primair onderwijs aan te scherpen. Hij ligt vervolgens toe, als reactie op het lid Hoogtanders, dat mentale problemen gezien kunnen worden als klachten zo lang het stoplicht nog op groen of oranje staat. Als het stoplicht op rood staat, wordt het een ziekte. Het lid HOOGTANDERS is het niet eens met de wethouder omdat dat impliceert dat er altijd een graduele ontwikkeling is. Depressie is echt een ziekte, ook volgens het DSM-handboek. Depressie kent niet noodzakelijk schaduwverloop, maar kan ook veroorzaakt worden door genetische aanleg en allerlei andere facturen. Klachten en ziekten zijn echt twee losstaande dingen. Wethouder SCHOLTES is het hiermee eens en bedoelde hetzelfde te zeggen. Niet iedereen met klachten heeft een ziekte en dat onderscheid dient helder te zijn. Binnen Thrive Amsterdam is tevens drugsbeleid besproken, terugkomend op de vraag van de fractie CDA. Daar is losstaand beleid op. De toolkit voor studentenverenigingen is nog in ontwikkeling met onderwijsinstellingen en studenten, dus daar is nog niets concreets over te delen.

De fractie D66 vroeg wat we geleerd hebben van het vorige plan Thrive Amsterdam. Dit is niet heel duidelijk vermeld in het programma, maar de inzichten zijn wel meegenomen. Een belangrijk inzicht is dat het essentieel is om een zo breed mogelijke groep professionals, lokale organisaties en Amsterdammers te bereiken en samen te brengen om de stad een laagdrempelig preventief aanbod te kunnen bieden. Het nieuwe programma bouwt hierop voort. Daarnaast hebben we geleerd dat woordkeuze en taal heel belangrijk is om Amsterdammers op de juiste manier te triggeren en laagdrempeligheid te waarborgen. Tot slot focust men in het nieuwe programma op actielijnen in plaats van doelgroepen, om zo juist via verschillende routes de verschillende doelgroepen te bereiken. Het programma Thrive Amsterdam is uniek in Nederland, maar er wordt wel kennis en ervaring uitgewisseld met andere grote steden. Er is tevens aandacht voor het verschil in sekse in de onderzoeken. Een genderspecifieke aanpak zou in sommige gevallen de voorkeur hebben, maar het aanbod hierin is nog beperkt.

34

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

Wat betreft het betrekken van jongeren antwoordt de wethouder dat er binnen Thrive Amsterdam een klankbordgroep wordt opgericht, waar verschillende ervaringsdeskundigen en ook jongeren bij betrokken worden. Tevens is er contact met verschillende jongerenorganisaties om te onderzoeken hoe zij een rol kunnen vervullen bij het uitwerken van de verschillende plannen. Het lid BOOMSMA vraagt om extra verduidelijking over de besteding van het budget. Betreft het een subsidie aan de organisatie Thrive of wordt het vanuit de gemeente opgepakt? Welk deel gaat dan naar de ambtelijke capaciteit van de overheid en welk deel gaat naar de programma’s? Daarnaast klinkt de aanpak nog wat vaag en voornamelijk gericht op het samenwerken en met elkaar praten. De belangrijkste vraag is wat ervoor nodig is om mentaal gezond te blijven. Wat daar ook voor nodig is, is rust, reinheid en regelmaat, oftewel goed bewegen, goed slapen en geen drugs. Wethouder SCHOLTES antwoordt dat er op allerlei terreinen beleid en budget is wat betreft bewegen en gezond leven. Thrive Amsterdam is echt een aanjager van de aandacht voor mentale gezondheid en het laagdrempelige preventieve aanbod. Er is daarom capaciteit nodig om organisaties in buurten te bereiken, professionals te trainen en campagnes te realiseren. De wethouder zegt toe een overzicht te sturen van de verdeling van het budget.

De VOORZITTER stelt vast dat er geen behoefte is aan een tweede termijn en dat de raadsvoordracht klaar is voor een middellange behandeling in de raad. 7. Raadsinformatiebrief over Rijksvaccinatieprogramma (RVP) (VN2023-014364)

de

stand

van

zaken

van

het

De VOORZITTER zegt dat dit punt ter kennisname op de agenda van de vorige vergadering stond. Het punt is geagendeerd door het lid Hoogtanders. Eerste termijn Het lid RUNDERKAMP legt uit dat het rijksvaccinatieprogramma voor hem persoonlijk een zwaar onderwerp is, omdat een dergelijk programma voor zijn vader de ziekte polio en gevolgen daarvan had kunnen voorkomen. De brief met de lage opkomstcijfers van najaar 2022 stemt niet vrolijk. De beschreven aanpak om het bereik te vergroten betreft vooral intensivering van al bestaande acties. De vraag is of dit genoeg is, ook met het oog op het verband tussen het dalende vertrouwen in de overheid en de dalende vaccinatiegraad. Het lid HOOGTANDERS vindt het rijksvaccinatieprogramma een erg belangrijk onderwerp en heeft haar zorgen hierover al regelmatig uitgesproken. Het is goed dat de brief aangeeft dat we onder de norm van de WHO aan het zakken zijn wat betreft de vaccinaties voor jonge kinderen en zuigelingen. Het lid Hoogtanders stelt een aantal vragen.

Is er nu een onderzoek van het RIVM, waar de commissie eerder over heeft gesproken? Wat verklaart de verschillen in opkomst en dalend vertrouwen tussen groepen met en zonder migratieachtergrond? Wat gaat extra inzet helpen op het voorgaande? Verwacht de wethouder dat we de daling gaan afremmen of echt het tij gaan keren? Waarom gaan we door met communicatie in verschillende talen nadat is gebleken dat dit geen effect heeft op de opkomst? Het lid WILLIAMS spreekt namens het lid Wehkamp. De daling in de opkomst van zuigelingenvaccinaties is zorgelijk en het is goed om te zien dat de wethouder hier bovenop zit. De brief laat zien dat de opkomst stijgt na het organiseren van inloopspreekuren in de wijken. Is het mogelijk dit ook te organiseren voor de HPV-

35

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

vaccinatie? Waarom is ervoor gekozen om de HPV-vaccinatie voor zowel de jongerengroep als de verlate prik mee te nemen in het kwalitatief onderzoek? Aangezien is gebleken dat jongeren elkaar beïnvloeden op het gebied van vaccinaties, is het mogelijk dat de HPV-vaccinatiebus ook een scholentour maakt? Tot slot, welke mogelijkheden ziet de wethouder om een laatste extra push te geven aan de campagne? Wethouder SCHOLTES zegt toe dat hij na de zomer terugkomt met nadere informatie, omdat er dan meer cijfers beschikbaar zijn. Ter verduidelijking: enerzijds stelt het RIVM de vaccinatiegraad per doelgroep vast, anderzijds meet de GGD het opkomstpercentage. De raadsbrief gaat over het opkomstpercentage. De RIVM publiceert naar verwachting op 28 juni 2023 de cijfers over de vaccinatiegraad. De wethouder informeert de commissie hier zo spoedig mogelijk over via een raadsinformatiebrief, naar verwachting kort na de zomer. Het RVO doet tevens onderzoek naar de dalende vaccinatiegraad, waarvan de resultaten worden gedeeld met de commissie zodra deze beschikbaar zijn. De huidige acties zijn blijkbaar niet voldoende, omdat de cijfers niet de goede kant opgaan. De wethouder heeft tevens aan de GGD gevraagd hoe zij hun aanpak voor het verhogen van vaccinatiegraden kunnen intensiveren. In de genoemde raadsinformatiebrief zal de wethouder ook de nieuwe plannen van de GGD delen.

Daarna komt hij terug op de resterende vragen. De huidige raadsbrief bevat een stuk over de beweegredenen van Turkse en Marokkaanse Nederlanders om wel of niet te kiezen voor de BMR- en meningokokkenvaccinatie. De professionals van de GGD proberen op allerlei manieren de verschillende groepen te bereiken en onderzoeken wat het beste werkt. Het lid RUNDERKAMP vraagt of de uitvraag van de wethouder bij de GGD los staat van de in de brief aangekondigde intensiveringen. Wethouder SCHOLTES beaamt dit. Men denkt dat de dalende vaccinatiegraad ook te maken heeft met het wantrouwen in de overheid. Daarnaast zien we de rol die desinformatie hierin speelt. Het kost tijd om het tij te keren. Daarom proberen we met de GGD zo dichtbij mogelijk en op een wetenschappelijk onderbouwde manier de juiste informatie te delen. De GGD kan dit niet alleen en daarom vergt de gezamenlijke aanpak een verantwoordelijkheid van ons allemaal. De VOORZITTER noteert de toezegging van wethouder Scholtes om in de eerste commissie na het zomerreces in een raadsinformatiebrief terug te komen op de meest recente cijfers van het RIVM en informatie over hoe we de aanpak van de GGD verder gaan intensiveren. Er is geen behoefte aan een tweede termijn of aan bespreking in de raad. Zorg en Maatschappelijke Ontwikkeling 8.

Kennisnemen van de reactie op motie 554.22, motie 560.22, motie 566.22, motie 567.22 en motie 568.22 inzake gevolgen aanbesteding dagbesteding (VN2023-014361) De VOORZITTER zegt dat dit punt ter kennisname op de agenda van de vorige vergadering stond. Het punt is op verzoek van de leden Van Pijpen, Hoogtanders en Wehkamp geagendeerd. Eerste termijn Het lid VAN PIJPEN verzoekt dat de gevolgen van en sturing op de gevolgen van aanbesteding dagbesteding voortvarend ter hand worden genomen. Zoals beschreven in de brief en te zien in het werkveld, wordt er aan verschillende maatregelen gewerkt, maar is dit nog niet afgerond en gaat het soms niet goed.

36

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

De vanochtend genoemde vervreemdende zin in het jaarverslag is vervreemdend omdat er alleen wordt gesproken over cliënttransities als een laatste hobbel. Er is echter veel meer van belang. Hoe ziet het veld van de dagbesteding er straks uit? Wat is het aanbod en de organisatie als we niet alleen naar de huidige maar ook naar toekomstige cliënten kijken? De motie ‘Verzacht gevolgen van aanbesteding Dagbesteding’ van GroenLinks is nog niet afgedaan. Het verzoek is om deze motie concreter af te doen op het moment dat het totaaloverzicht er is. Daarbij wil de fractie GroenLinks graag inzicht in de ervaring en beoordeling van het veld, de organisatie zelf en de cliëntvertegenwoordigers. Tot slot vraagt het lid Van Pijpen de wethouder om reflectie op het proces en de resultaten tot nu toe. Het lid WILLIAMS doet een kort verzoek namens het lid Wehkamp. In de brief staat dat de motie over het nieuwe overdrachtsprotocol is afgedaan. Gelieve deze motie aan te houden tot het nieuwe protocol er is en de commissie hier op dat moment over te informeren. Het lid HAIJEN leest in de brief dat er een onderzoek komt naar aanleiding van de motie om in te zetten op samenwerking in plaats van aanbestedingen en marktwerking. Klopt het dat dit onderzoek op de planning staat? Het is mogelijk om in te zetten op samenwerking, zoals blijkt uit de ervaringen op gebied van jeugdzorg.

De brief benoemt een verkenner die moet helpen bij de overdracht van cliënten van de ene naar de andere dagbesteding. Hoe is dat verlopen? Het lid Haijen sluit zich aan bij de oproep van het lid Van Pijpen betreffende een overzicht vanuit het werkveld. Het lid RUNDERKAMP bedankt de wethouder voor de brief en benoemt twee aandachtspunten. Ten eerste heeft hij van cliëntenbelang begrepen dat er nog vier aanbieders zijn die niet of minder zijn gegund, waar de overdracht nog moet plaatsvinden voor de deadline van 1 juli 2023. Kan de wethouder hier een update over geven? Ten tweede sluit hij zich aan bij de leden Williams en Van Pijpen over het afdoen van de moties. Voor de motie ‘aanpassing aanbesteding’ geldt ook dat nog niet alle stappen zijn genomen. Het is daarom prematuur om te stellen dat de motie is afgehandeld. Wethouder SCHOLTES benoemt de afdoeningstermijn van 13 weken. Het komt regelmatig voor dat een motie nog niet helemaal is uitgevoerd binnen die termijn. Als een motie als afgedaan wordt benoemd in de brief, wil dat dus niet zeggen dat de motie volledig is uitgevoerd. Commissieleden zijn vrij om zaken langer op de termijnagenda te houden. Het lid VAN PIJPEN geeft de wethouder gelijk, maar geeft aan dat men tegelijkertijd vaak ziet dat afdoening van moties erg procesmatig gebeurt. Het gaat om het doel en niet om het proces.

Omdat we nu nog geen doelen terugzien, willen we de motie nog niet afdoen. Wethouder SCHOLTES herhaalt dat de doelen indien gewenst op de termijnagenda kunnen blijven staan. De wethouder reflecteert vervolgens op het aanbesteden in de dagbesteding. We hebben samen geconstateerd dat de huidige manier van aanbesteden niet de beste manier is. De vraag is welke vorm van contracteren de beste kwaliteit oplevert. Daarom gaan we met een externe partij andere instrumenten onderzoeken en de voor- en nadelen van verschillende instrumenten in kaart brengen. Vervolgens kan het inkoopkader worden opgesteld. De commissie gaat tevens in discussie over de resultaten van het onderzoek. Er is veel werk verzet door aanbieders en gemeente om ervoor te zorgen dat alle cliënten op een goede manier worden overgedragen. Zoals het lid van Pijpen al benoemde, is er inderdaad nog werk te doen en is de transitieperiode nog niet voorbij. De huidige cijfers, die wat achterlopen op de werkelijkheid, geven aan dat circa 70% van de cliënten die van plaats moesten wisselen een geschikte plek heeft gekregen. De gemeente werkt samen met de aanbieders hard aan een goede overdracht van de

37

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

overige cliënten. Een belangrijke kanttekening hierbij is dat er geen cliënten thuis zitten voor wie nog geen definitieve plek is gevonden. Zij hebben nog steeds een tijdelijke plek in de dagbesteding. Na de zomer wordt het totaalbeeld gedeeld met de commissie en kan men reflecteren op hoe we er dan voor staan. De vier aanbieders die de fractie PvdA benoemt, betreffen de aanbieders die de keuze hadden voor de transitieperiode voor de inloop-dagbesteding. Drie aanbieders hebben gebruikgemaakt van die transitieperiode. De gemeente is nog in gesprek met de vierde aanbieder om alles goed te laten verlopen. De VOORZITTER stelt vast dat er geen behoefte is aan een tweede termijn en geen behoefte aan bespreking in de raad. 9. Kennisnemen van het jaaroverzicht Buurtteam Amsterdam in beeld 2022 en bijbehorende raadsinformatiebrief met prioritering voor 2023 (VN2023-014357) De VOORZITTER zegt dat dit punt ter kennisname op de agenda van de vorige vergadering stond. Het punt is op verzoek van de leden Van Pijpen, Hoogtanders en Bons geagendeerd. Eerste termijn Het lid HOOGTANDERS is blij met het overzicht van prioriteiten die het college wil stellen voor inzet van de buurtteams, omdat de capaciteit schaars is. Er volgt een aantal vragen over de voorgelegde keuzes.

Hoeveel tijd wordt er besteed aan het ontwikkelen van de buurtteams zelf en hoeveel tijd zijn de teams daadwerkelijk met Amsterdammers bezig? Het lid Hoogtanders was laatst op werkbezoek en kreeg een ongemakkelijk gevoel bij de verdeling van tijd. Het lid VAN PIJPEN heeft drie vragen. De gemiddelde wachttijd van 11,6 dagen is al fors, maar wat zijn de uitschieters in wachttijd? Wat is het doel met betrekking tot de wachttijd? In de brief staat als oorzaak dat aanvullende voorzieningen niet op orde zijn. Hoe staat dat een vraagverhelderingsgesprek in de weg? Wat betekenen de besluiten die genomen worden ten aanzien van jongerenvoorziening? Het lid RUNDERKAMP merkt op dat 2022 het eerste volledige jaar is dat de buurtteams operationeel waren. Naast het jaarverslag heeft het lid Runderkamp met de buurtteams en betrokken partijen gesproken, waarbij heel positieve dingen naar voren kwamen. Men ervaart korte lijntjes met politie, praktijkondersteuners en huisartsen. Bewonersorganisaties geven aan dat de communicatie met buurtteams goed loopt. Ook de samenwerking tussen IAB, buurtteams en gemeente verloopt beter. Naast de positieve punten zijn er ook aandachtspunten, zoals de wachtlijsten. Het is voor buurtteams onduidelijk welke rol zij hebben bij mensen met psychische problematiek die op de wachtlijst staan voor de GGZ.

Wat kunnen buurtteams wel en niet doen in de te overbruggen tijd? Daarnaast de vraag hoe de buurtteams eenzelfde werkwijze kunnen implementeren als de buurtteams in Utrecht. Is de registratiecoach bij de buurtteams echt nodig? IAB vraagt naar meer expertise binnen de buurtteams, onder andere op het gebied van aanvragen van het PGB. Refererend aan het interview met Albert Jan Kruiter in de Volkskrant over domeinoverstijgend werken, vraagt het lid Runderkamp of de doorzetmacht van buurtteams op dit moment voldoende is. Het lid VAN LAAKE vindt het een duidelijk overzicht, maar mist meetbare resultaten. Wat nog ontbreekt, zijn de ervaringen van de buurtteammedewerkers zelf. Zij hebben het beste beeld van waar Amsterdammers tegenaan lopen en hebben wellicht concrete ideeën over hoe de gemeente de dienstverlening kan verbeteren. In hoeverre maakt de gemeente gebruik van de kennis en ervaring van de buurtteammedewerkers?

38

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

Het lid WILLIAMS refereert aan de genoemde prioriteit van de buurtteams om extra alert te zijn op het ondersteunen bij geldproblemen, ook voor gedupeerde ouders van het toeslagenschandaal. Hoe kijkt de wethouder aan tegen ouders die geen hulp van de buurtteams willen door bijvoorbeeld het verlaagd vertrouwen in de overheid? Hoe kunnen we deze groep ouders meenemen in de prioriteiten van de buurtteams? Hoe kunnen we vertrouwen in de overheid en in de hulp van de buurtteams opbouwen? Wethouder SCHOLTES bedankt de woordvoerders voor de vragen en de terechte complimenten aan de buurtteams. In 2022 is er extra hard gewerkt aan de sterke basis voor de buurtteams. Daar is veel tijd naartoe gegaan, wat ook nodig was. Dit betekent niet dat de buurtteams niet elke dag klaarstaan voor de Amsterdammer. Buurtbewoners weten de buurtteams te vinden en hun vragen worden meestal direct beantwoord. Dit betreft vragen over hulpverlening, zorg en wonen vanuit diverse doelgroepen. Het is daarom belangrijk dat de buurtteams blijven werken aan hun expertise. Het is lastig om concreet inzicht te geven in de balans tussen interne en externe werkzaamheden van buurtteams, omdat de teams hier geen tijden of cijfers van bijhouden. Tot 60% van de vragen van buurtbewoners kan direct worden beantwoord, afhankelijk van de grootte van de hulpvraag en eventuele wachttijden.

De genoemde wachttijd van 11,6 dagen is de tijd tussen het eerste contact en het vraagverhelderingsgesprek, waarbij altijd rekening gehouden wordt met urgentie. Een uitschieter van 18 dagen is bekend bij de wethouder. Er is geen concreet doel gesteld voor de wachttijden. Het belangrijkste is dat urgente gevallen zo snel mogelijk hulp krijgen. Waar er wachtlijsten zijn, bieden de buurtteams een soort overbruggingszorg als aanvullende voorziening, wat wel extra druk geeft op de buurtteams. Het lid Van Pijpen vroeg tevens naar jongerenvoorzieningen. Er is op dit moment een groot ondersteuningsaanbod, maar dit is wel erg versnipperd. Zo kunnen jongeren terecht bij een OKT, jongerenpunten, mbo-jeugdteams en het veldwerk. We zien dat sommige jongvolwassenen de juiste plek voor ondersteuning niet kunnen vinden. Dit is nog een aandachtspunt. Het lid VAN PIJPEN concludeert dat het aanbod nog niet goed genoeg is en vraagt waarom het niet over gaat naar de buurtteams. Wethouder SCHOLTES zegt dat er in samenwerking met partners en jongeren verkend wordt wat er nu echt nodig is in het aanbod voor jongeren. Op basis daarvan wordt bepaald welke rol de buurtteams kunnen innemen. Het is niet zo dat er mensen geweigerd worden bij de buurtteams. Beantwoording van de vraag van de fractie PvdA over de registratiecoach volgt.

Het is voor de medewerkers erg fijn als iemand helpt om op een goede manier te registreren. De wethouder gaat tevens in gesprek met de buurtteams om een goede balans te zoeken tussen het verlichten van administratieve lasten en de juiste informatie krijgen om te kunnen controleren en sturen. Het lid RUNDERKAMP vraagt of het voorbeeld dat de wethouder aanhaalde uit Utrecht zwaardere GGZ-problematiek betreft. Of is dat ook iets dat de buurtteams kunnen doen? Wethouder SCHOLTES zegt dat het in Utrecht een aparte organisatie betreft die overbruggingszorg biedt voor mensen op de wachtlijst van GGZ. De wethouder gaat onderzoeken wat in Amsterdam de mogelijkheden zijn en hierover in overleg met de zorgpartners. Zodra er meer bekend is, komt de wethouder hierop terug. Betreffende de kennis bij het buurtteam over het PGB wordt er gekeken hoe de werkafspraken tussen beide partijen versterkt kunnen worden. Wat betreft de doorbraakteams geeft de wethouder aan dat het doel van die teams is om zichzelf op te heffen. Op dit moment zijn ze echter vaak nodig en is het van belang dat ze goed gevonden worden waar nodig, omdat cliënten op die manier sneller worden geholpen.

39

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

Beantwoording van de vragen van de fractie Volt volgt. Sporadisch is er contact met de buurtteammedewerkers zelf. De wethouder heeft zelf gezien dat de medewerkers heel trots en gemotiveerd zijn in hun werk, maar ze wel een grote werkdruk ervaren. In de toekomst gaat men de medewerkerstevredenheid meten, wat ook nodig is om de kwaliteitscertificering te blijven behouden. Het lid VAN LAAKE vraagt of er een soort contactpunt is of komt voor medewerkers die signaleren dat Amsterdammers ergens tegenaan lopen, zodat de gemeente dat direct kan oppakken en verbeteren. Wethouder SCHOLTES zegt dat de buurtteams inderdaad gevraagd wordt om problemen vanuit de praktijk te signaleren en te delen. De wethouder gaat de komende tijd alle buurtteams of om met zowel directeur als medewerkers te spreken. Beantwoording van de vragen van de fractie D66 over de toeslagenaffaire, de hulp die buurtteams daarin bieden en over het vertrouwen volgt. Ervaringsdeskundigen in de buurtteams zijn goed in het vertrouwen winnen van mensen, ook richting de overheid. Iemand die hetzelfde heeft meegemaakt staat veel dichterbij en is veel toegankelijker. Het lid RUNDERKAMP ziet het belang van ervaringsdeskundigen in en vraagt wat het beoogde aantal ervaringsdeskundigen is.

Betreft dat één ervaringsdeskundige per buurtteam? Wethouder SCHOLTES zegt dat er 35 buurtteams zijn en ieder team inderdaad minstens één ervaringsdeskundige zou moeten hebben. Daar is nog flink wat groei in te realiseren. Het klopt dat sommige gedeputeerde ouders in de toeslagenaffaire geen hulp van de gemeente willen. Dat hoeft niet altijd een probleem te zijn. De hulp vanuit de gemeente is aanvullend op de hulp vanuit het Rijk en richt zich met name op ouders die ook op andere terreinen in de problemen zijn gekomen. Daarnaast is er inderdaad de groep die wel degelijk hulp nodig heeft, maar geen vertrouwen meer heeft in de buurtteams. Met meer informele organisaties in de buurt wordt geprobeerd deze groep toch te bereiken. De VOORZITTER stelt vast dat er geen behoefte is aan een tweede termijn en geen behoefte aan bespreking in de raad. 10. Raadsinformatiebrief over het tegengaan van huiselijk geweld en kindermishandeling (VN2023-014358) De VOORZITTER meldt dat dit punt ter kennisname op de agenda van de vorige vergadering stond. Het punt is op verzoek van de leden Van Pijpen en Didderen geagendeerd. Eerste termijn Het lid VAN PIJPEN zegt dat de jaarverslagen van Veilig Thuis en Centrum voor Seksueel Geweld laten zien dat we een enorm probleem hebben in de stad op gebied van persoonlijk geweld, huishoudelijk geweld en kindermishandeling.

Het is goed dat seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag vaker gemeld worden. De gemeente is ook actief met een programma tegen seksuele intimidatie en seksueel geweld. Uit gesprekken die het lid Van Pijpen afgelopen week heeft gevoerd blijkt dat sommige activiteiten in de zorg en opvang aan de vraag voldoen, maar dat een structurele plek en financiering in de keten ontbreken. Het is de bedoeling dat alle onderdelen in het programma, van preventie tot multicomplexe zorg, een vaste plek krijgen in de uitvoering en we daar met alle partijen in het veld aan gaan werken. In de tussentijd is het belangrijk

40

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

dat organisaties die goed werk doen niet omvallen. Daarom werkt het lid Van Pijpen met andere partijen aan een motie en kijkt ze uit naar het schriftelijk pre-advies. Het lid VAN DIDDEREN sluit zich volledig aan bij de bijdrage van het lid Van Pijpen en deelt een aantal extra aandachtspunten. De Partij van de Dieren pleit al langer voor de link tussen dierenmishandeling en huiselijk geweld, aangezien het verband hiertussen ongekend groot is. De fractie is blij dat dit onderwerp nu onderdeel is van de training voor woningcorporaties, maar in de stukken ontbreekt een tijdelijk beleid op gebied van preventie. Het zou een goed idee zijn om dierenwelzijn te borgen binnen de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. De betreffende motie die de Partij van de Dieren hierover heeft ingediend is aangenomen, maar wacht nog op uitvoering. Graag een reflectie van de wethouder hierop. Daarnaast is er sprake van een stijging in meldingen en een daling in adviesvragen, wat vorig jaar precies andersom was. Hoe kijkt de wethouder hier tegenaan? Betekent dit dat de aanpak van vroegsignalering minder goed werkt en hoe kunnen we die trend weer omdraaien? Er is ook een toename in de complexiteit van de casussen.

Vraagt dit niet om een andere aanpak? Hoe gaat de wethouder dit integraal aanvliegen? In het document ligt de focus op de problematiek van slachtoffers, maar het gaat niet over de daders van huiselijk geweld. Hoe reflecteert de wethouder daarop en wordt ook hun rol meegenomen in het beleid? Tot slot, heeft de wethouder een update over de financiering van de Safe Space Club? Het lid WILLIAMS vindt het goed dat er extra geld is gekomen voor meer capaciteit bij het Centrum Seksueel Geweld. Daarom de vraag hoe het staat met de motie van D66 om twee ton te investeren in de naamsbekendheid van het centrum. Vanwege het belang van seksuele voorlichting gericht op jongens en mannen ter preventie van seksueel geweld, vraagt het lid Williams ook hoe het staat met de uitwerking van de motie van D66 om vier ton te investeren in seksuele voorlichting. De fractie D66 is blij dat er een inloophuis komt voor vrouwen die te maken hebben met seksueel geweld. Daarnaast is de Safe Space Club een mooi initiatief. De fracties D66, GroenLinks en PvdA gaan daarom samen een motie indienen die oproept tot betere preventie van en het zorgen voor slachtoffers van seksueel geweld. Het lid ABDI zegt dat huiselijk geweld, kindermishandeling en de gevolgen voor slachtoffers afschuwelijk zijn en helaas ook vaak onzichtbaar.

De huidige cijfers zijn slechts het topje van de ijsberg, omdat slachtoffers vaak jarenlang in ontkenning en overlevingsmodus leven om zichzelf te beschermen, confrontatie uit de weg te gaan en daardoor geen hulp zoeken. De fractie PvdA wil alle mogelijke drempels om hulp te zoeken signaleren en wegnemen. Daarnaast moet de hulp zo toegankelijk en laagdrempelig mogelijk worden ingericht. Er volgt een aantal aandachtspunten en vragen. Veel slachtoffers, waaronder vaak migranten, zoeken geen hulp omdat ze bang zijn dat hun kinderen afgenomen worden. Wat kunnen we doen om proactief het gesprek aan te gaan en deze angst weg te nemen? Denk hierbij aan professionals die zich bewust moeten worden van deze angst. Daarnaast is de bereikbaarheid van chatfuncties van de verschillende anonieme meldpunten beperkt, bijvoorbeeld alleen tijdens kantooruren of alleen ‘s avonds, wat drempelverhogend werkt. Hoe kunnen we dit verbeteren? Hoe kunnen we hulp zoeken nog simpeler en overzichtelijker maken voor slachtoffers? Wat is de status van de uitbreidingen in opvangcapaciteit, bijvoorbeeld het tweede Oranjehuis? Tot slot heeft de fractie PvdA een aantal aandachtspunten rondom kindermishandeling, een hardnekkig onderschat probleem. Op basis van werkbezoeken weet het lid Abdi dat kindermishandeling soms lastig te herkennen is en dat als er signalen zijn, men niet weet wat te doen.

Vroegtijdige signalering is essentieel. We zien echter vaak dat er onvoldoende wordt doorgevraagd. Bovendien komen de meeste meldingen bij Veilig Thuis van de politie en maar weinig van zorgpartijen, scholen, huisartsen en ziekenhuizen. Wat kunnen we doen om meldingen vanuit die andere partijen, met name scholen, te verhogen? Scholen kunnen bijvoorbeeld doorvragen in

41

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

het geval van regelmatige ziekmelding of andere vermoedens van mishandeling. Daarnaast is het van belang dat slachtoffers die een melding doen niet vijf keer hun verhaal moeten doen op verschillende plekken, wat nu helaas het geval is. Waarom is het protocol van de kindvriendelijke verhoorstudio niet standaard bij de politie, ook voor kinderen ouder dan twaalf jaar? Veel andere Europese landen hebben een ‘kinderhuis’ op een centrale plek in de stad, waar slachtoffers op een kindvriendelijke manier verhoord en medisch onderzocht worden. Een fysieke locatie kan helpen om toch over te gaan tot hulp zoeken. Wat zijn de mogelijkheden om dit in Amsterdam te verkennen? Wethouder SCHOLTES beantwoordt allereerst de vragen van GroenLinks. De wethouder verkent samen met de burgemeester de mogelijkheden om organisaties als Together We Rise aan een structurele meerjarige financiering te helpen, omdat ze ontzettend belangrijk werk doen en we willen voorkomen dat ze onnodig omvallen. Er is meer tijd nodig om de mogelijkheden in kaart te brengen en budget vast te stellen binnen de inkoopregels van de gemeente Amsterdam. De wethouder durft niet te zeggen op welke termijn dit rond is, maar het doel is om per 2024 te starten met de meerjarige financiering. Morgen vindt er weer een gesprek plaats over dit onderwerp. Beantwoording van de vragen van de fractie Partij van de Dieren volgt.

Over de motie over dierenmishandeling heeft de wethouder volgende week een gesprek met wethouder Pels, waarna de afhandeling van de motie aan het college wordt aangeboden. In september wordt de commissie hierover geïnformeerd. De oorzaak van de daling in adviesvragen en stijging in meldingen is onbekend, maar het totale aantal van beide is nagenoeg gelijk gebleven. Wat betreft de daders gaat het vaak ook over een complexe achterliggende problematiek. Soms zijn ze zelf slachtoffer geweest. In de regioaanpak wordt onderzocht wat voor aanbod er nog ontbreekt op dit gebied. Na oktober komt de wethouder hierop terug. Beantwoording van de vragen van de fractie D66 volgt. Op dit moment wordt verkend hoe de twee ton voor het Centrum voor Seksueel Geweld kan worden ingezet. Wat betreft het budget voor seksuele voorlichting was onduidelijk dat dit vooral bedoeld was voor het voorkomen van seksueel geweld. De wethouder vraagt het lid Williams hier nog eens naar te kijken. Beantwoording van de vragen van de fractie PvdA volgt. De wethouder zit in het bestuur van de gemeenschappelijke regeling van de GGD, waarin ook specifiek aandacht is voor de genoemde dossiers. De cijfers op gebied van seksueel geweld zijn erg zorgwekkend. Op dit moment wordt onderzocht of het Centrum voor Seksueel Geweld echt één fysieke, laagdrempelige locatie zou kunnen worden.

Hierin neemt de wethouder de inbreng van het lid Abdi mee. Om de meldingsbereidheid te verhogen voor mensen die bang zijn dat hun kinderen worden afgenomen, probeert men zo vroeg mogelijk hulp te bieden en wordt ingezet op voorlichting aan professionals en mensen in het onderwijs. Op die manier creëert men meer alertheid en een laagdrempelige toegang, wat ook de meldingen vanuit scholen en andere plekken bevordert. Eerder is de chatfunctie op proef langer opengesteld, maar dit was geen succes. Er is wel 24 uur per dag telefonische bereikbaarheid. Daarnaast is binnen de gemeentelijke regeling afgesproken dat er een uitbreiding komt van opvangplekken in de vorm van een tweede locatie van het Oranjehuis, waar op dit moment nog naar wordt gezocht. Voor de tussentijd is er budget beschikbaar voor tijdelijke plekken, die men aan het uitbreiden is naar vier locaties. Het lid ABDI verheldert dat het punt over meldingsbereidheid specifiek gaat over de geconstateerde handelingsverlegenheid om signalen door te geven, met name op scholen. Hierbij het verzoek aan het college om hiernaar te kijken en het op een later moment gezamenlijk met de wethouder jeugdzorg te bespreken. Wat betreft de uitbreiding van opvanglocaties geeft het lid Abdi aan dat elke dag dat er geen geschikte opvang is een dag te veel is.

Hierbij het verzoek aan de wethouder om te kijken wanneer het tweede Oranjehuis daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Wethouder SCHOLTES zegt dat het dagelijks bestuur van de gemeenschappelijke regeling het ongeduld ook voelt en er hard wordt gewerkt om naast

42

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

de tijdelijke locaties ook de definitieve tweede locatie te realiseren. De wethouder komt terug op het verzoek betreffende de handelingsverlegenheid. Het lid VAN PIJPEN is erg gecharmeerd van het voorstel van het lid Abdi over een centrale plek voor slachtoffers van kindermishandeling. Wat is de logica om dit samen te voegen met het Centrum voor Seksueel Geweld? Wethouder SCHOLTES antwoordt dat er wordt gezocht naar een fysieke, laagdrempelige locatie voor het Centrum van Seksueel Geweld. In die zin lijkt het de wethouder zowel praktisch als gewenst dat het voorstel van het lid Abdi daarin wordt meegenomen. De VOORZITTER stelt vast dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De raadsinformatiebrief wordt als kort stuk behandeld in de raad van 19 en 20 juli. 11. Beantwoording schriftelijke vragen van de leden Rooderkerk en Wehkamp Inzake Tekorten kinderopvang gemeente Amsterdam (VN2023-014246) Dit punt wordt doorgeschoven naar een volgende vergadering. 12. Groot tekort aan verpleegkundigen op spoedeisende hulp Amsterdam UMC (VN2023-014237) De VOORZITTER zegt dat dit punt op verzoek van de leden De Jong en Haijen is geagendeerd. Eerste termijn Het lid DE JONG geeft aan dat de technische sessie over het verpleegkundigentekort geruststelling gaf. Voor het artikel is dit helaas niet het geval. De fracties JA21 en SP maken zich zorgen over de afname van acute zorg.

De acute zorg staat onder druk als de SEH alleen bemand kan worden door geleende collega’s van anesthesiologie en de IC. Er is dus wel degelijk een tekort aan SEH-personeel, wat in de zomer alleen maar erger wordt. Op dit moment vindt er geen verslaglegging plaats van technische sessies, waardoor lastig terug te grijpen is op de feiten die zijn voorgelegd. Klopt het dat de griffie bezig is met het regelen van verslaglegging bij technische sessies? Het lid RUNDERKAMP vindt het een goed idee om voor technische sessies verslaglegging te regelen. Er zijn in het artikel andere conclusies getrokken dan in de technische sessie. Het tekort aan verpleegkundigen wordt niet veroorzaakt door de centralisatie van de traumazorg, wat een klein onderdeel is van de spoedeisende hulp. Het lid DE JONG verheldert dat de centralisatie wel degelijk een rol speelt in de tekorten, omdat een deel van de SEH-verpleegkundigen verplicht wordt om op een andere locatie te gaan werken. Het lid RUNDERKAMP zegt dat dit niet het beeld is dat hij kreeg naar aanleiding van de technische sessie. De centralisatie van de traumazorg is iets anders dan wat het lid De Jong op dit moment aanhaalt. Het lid HAIJEN benadrukt in deze bijdrage geen discussie te willen voeren over de fusie tussen de twee locaties, want dat is een feit. De technische sessie was verhelderend.

Het nieuws dat AT5 bracht over de tekorten aan verpleegkundigen roept toch weer vragen op. Wat gebeurt er met de spoedeisende zorg van de VU in en na de zomer, als de roosters nog steeds niet volwaardig gemaakt kunnen worden?

43

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Onderwijs, Zorg en Armoedebestrijding

OZA

Definitief Raadscommissieverslag, 21 juni 2023

Er volgt een reactie op de opmerking van het lid Runderkamp. Het klopt dat wij als gemeenteraad en wethouder niet gaan over de zorgverzekeringswet, maar we zijn wel ambassadeur voor de zorg voor Amsterdammers. Het betekent wel degelijk wat voor Amsterdammers als ze niet meer bij de spoedeisende hulp op de VU terecht kunnen, bijvoorbeeld als je in de buitenvelden je schouder luxeert. Wethouder SCHOLTES zegt dat het fijn is dat er een technische sessie is geweest met Amsterdam UMC, waar hij eigenlijk zelf ook bij had moeten zijn. Het voorstel voor notulen van technische sessies wordt met de griffie besproken. De VOORZITTER vult aan dat de griffie in het kader van de nieuwe regeling van werkzaamheden inderdaad werkt aan verslaglegging van technische sessies. Wethouder SCHOLTES zegt niet precies te weten wat er in de technische sessie is gezegd. De wethouder heeft wel gesproken met Amsterdam UMC naar aanleiding van de berichtgeving op AT5. Om de continuïteit en kwaliteit van de acute zorg op beide locaties te waarborgen, heeft het Amsterdam UMC een maatregel genomen. Beide locaties zijn open. De locatie op de Boelelaan is open voor een specifieke doelgroep, namelijk patiënten die al onder behandeling zijn op de Boelelaan en voor zelfverwijzers. Ambulances met niet bekende patiënten worden doorgeleid naar de locatie AMC, waar een grotere bezetting is.

De wethouder concludeert op basis van de beschikbare informatie dat de acute zorg ook de komende periode op een goede manier is geborgd, waarbij de capaciteit naar verwachting niet in gevaar komt. De VOORZITTER stelt vast dat er geen behoefte is aan een tweede termijn en geen behoefte aan behandeling in de raad. SLUITING De VOORZITTER sluit de vergadering om 21.38 uur en bedankt iedereen voor hun aanwezigheid en inbreng.

44