Definitief verslag MLW 10 06 2020

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Raadscommissieverslag, 10 juni 2021

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering Vergaderdatum Verslag vastgesteld op:

Openbare hybride/digitale vergadering van de Raadscommissie Mobiliteit, Luchtkwaliteit en Water Donderdag 10 juni 2021 van 9.00 tot 12.10 uur in de raadzaal van het stadhuis Donderdag 1 juli 2021

Voorzitter: mevrouw De Graaff Portefeuillehouder: wethouder De Vries Commissiegriffier: mevrouw Ter Braak Verslaglegging: de heer Bollinger Digitaal aanwezige commissieleden: de heer N.T. Bakker (SP), mevrouw Berckenkamp (D66), de heer Ernsting (GL), de heer Kreuger (JA21), de heer Van Lammeren (PvdD), de heer Mangal (DENK), mevrouw Marttin (VVD), de heer Miedema (PvdA), de heer Vroege (D66), mevrouw Wijmenga (CDA), mevrouw IJmker (GL) Afwezige commissieleden: Overige aanwezigen:

Inhoudelijk deel 1.a. Opening De VOORZITTER opent de digitale/hybride vergadering internetproblemen met enige vertraging, en heet alle aanwezigen welkom.

vanwege

1.b. Mededelingen De VOORZITTER geeft aan dat de aanwezigen in de raadzaal nog niet in beeld zijn. Dat wordt hopelijk snel verholpen. Vandaag zijn de jaarrekening en voorjaarsnota aan de orde. De tweede termijn van de voorjaarsnota vindt op 1 juli 2021 plaats, waarna de nota wordt vastgesteld in de raad van 7 en 8 juli 2021. De jaarrekening wordt in de raad vastgesteld op 16 en 17 juni 2021. Wethouder DE VRIES deelt mee dat de reactie op het initiatiefvoorstel snellaadstations nog niet klaar is, wel is men er hard mee bezig. In het najaar komt de reactie. Over de deelfietsen en deelbakfietsen komt nog een informatiebrief met de stand van zaken, ook in het najaar 2021. Vanaf 15 juni 2021 starten een paar experimenten met deelfietsen rond stations. Dat zijn geen free-floating experimenten. In het kader van de cybersecurity van Waternet is bij de nationale commissie melding gedaan, omdat men bij een update was vergeten de firewalls weer dicht te zetten. Na snel ingrijpen zijn de firewalls weer dichtgezet. Bij de ILT is een verbeterplan ingediend en hun vragen daarover zijn beantwoord. Er is nu overeenstemming over het verbeterplan. Bij Waternet ging het onlangs fout met de facturatie van klanten: bij 16.652 mensen is de factuur dubbel afgeschreven. Die mensen zijn op de hoogte gesteld en de fout is inmiddels hersteld.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

De VOORZITTER wijst op het verzoek uit de commissie om de informatie over Waternet in een brief vast te leggen. Wethouder DE VRIES zal deze informatie meenemen in de eerder beloofde brief over de bestuursopdracht voor de governance van Waternet, na de zomer. De VOORZITTER constateert dat het videobeeld van de raadzaal weer is hersteld. Daarmee kunnen de fysiek aanwezige commissieleden weer terugkeren naar de raadzaal. 1.c. Vaststellen agenda De VOORZITTER geeft aan dat twee actualiteiten zijn aangemeld. De heer Vroege wil doorpraten over het nationaal groeifonds en de verlenging van de Noord/Zuidlijn. De heren Ernsting en Bakker willen vandaag ingaan op het onderhoud van de kademuren. De heer ERNSTING licht toe dat deze zomer een pijnlijke ingreep aan de kade van de Waalseilandgracht plaatsvindt, voor een periode van tien jaar. Daarom grijpt hij de kans nu aan om er vragen over te stellen. De VOORZITTER constateert dat de commissie geen bezwaar tegen beide actualiteiten heeft. Het jaarverslag 2020 wordt vandaag gevoegd behandeld met het verslag van de ACAM. 1.d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de Raadscommissie MLW van 20 mei 2021 Akkoord. 1.e. Termijnagenda De commissie heeft kennisgenomen van de termijnagenda. 1.f. TKN lijst De VOORZITTER binnengekomen.

geeft aan dat geen

verzoeken tot agendering

zijn

1.g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken. De VOORZITTER schorst de vergadering kort. Algemeen deel 2.a. Opening inhoudelijke gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijke deel van de vergadering. De spreektijden gaan vanaf dit punt lopen. 2.b. Inspreekmoment publiek

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

De VOORZITTER geeft aan dat vier insprekers zich hebben aangemeld. De heer HEIJN spreekt in namens E-Boats over de uitslag van de loting van historische vaartuigen en salonboten. Vanochtend is er ingebroken in een salonboot in de jachthaven. Het is moeilijk een veilige en betaalbare ligplek te vinden in de stad. De nota varen deel 2 is nog niet vastgesteld, zodat ook de ligplaatsen nog niet zijn geregeld, evenals de laadmogelijkheden. Ook het doorvaartvignet is nog niet ingevoerd. Er waren 31 historische boten ingetrokken in 2024, waarvan er 15 of 16 zijn terug geloot. De helft is dus niet terug. Er zijn 13 nieuwe boten wel ingeloot, waarvan slechts de helft salonboot is. Spreker vraagt het aantal salonboten nader te uitzoeken. Gelukkig is het vaarseizoen geopend, afgelopen zaterdag. Dat was een mooi begin, al varen er nog steeds meer illegale boten rond. De heer VROEGE vraagt waar de nieuwe ingelote historische boten vandaan komen. De heer HEIJN heeft de lijst niet ontvangen. Er zijn in Nederland ongeveer 3000 historische boten, zoals parlevinkers, roeiboten, bakdekkers, sloepen en sleepboten. Het is jammer als daarvoor een mooie historische salonboot moet verdwijnen. In de volgende tranche verdwijnen er nog meer historische boten. Na vier of vijf keer loten zijn de bestaande salonboten allemaal weg.

De heer VAN LAMMEREN vraagt of de inspreker bereid is zijn bevindingen te leggen naast die van de ambtenaren. De heer HEIJN beaamt dat. Zijn collega’s kregen na een WOB-verzoek veel lege pagina’s toegezonden. De onafhankelijke commissie heeft de aantallen getoetst. Mevrouw WEMPE spreekt in namens de bewonersvereniging De Goede Wal die een plan voor maatwerk heeft opgesteld voor het veiligstellen van de kademuren. Nu ontstaat er vaak een oorlogsgebied. Er komen damwanden in de hele lengte van de Waalseilandgracht aan beide zijden. Het plan van de gemeente betekent een aantasting van de woonomgeving en brengt schade toe aan het historische beeld. Het damwandenplan is onwaardig voor de grachtengordel, het Unesco werelderfgoed. De bewonersgroep heeft deskundigen ingeschakeld, ook op het gebied van de bouwregelgeving. Het alternatieve plan vraagt weinig ruimte en de stalen buispalen kunnen dienen als meerpalen voor de woonboten. De gemeente moet de raamcontracten mogelijk gaan afkopen. Er is geen geld meer en de damwandenoplossing is te duur en te lelijk. Er zijn andere methoden mogelijk die mooier en goedkoper zijn. De ambtenaren zitten vol goede bedoelingen. Spreekster vraagt om een doorrekening van het plan van de vereniging. De heer KREUGER vraagt of de betrokken ingenieur weet hoe duur het alternatieve plan is.

Mevrouw WEMPE geeft aan dat met twee ingenieurs het bewonersplan is ontwikkeld, maar dat moet nog worden doorgerekend. De wethouder reageerde positief op die vraag, maar vooralsnog gaat de gemeente door met de damwandenaanpak. Kennelijk hoeft dat niet te worden doorgerekend, want daarbij werkt men met raamcontracten vooraf. De heer KLINKHAMER spreekt in als bewoner en ontwerper van het plan van de Vereniging De Goede Wal. Hij heeft alle gegevens van het damwandenplan ontvangen en daaruit blijkt dat er kapotte paalkoppen zijn aangetroffen, in een lengte van 25 meter. Dat is echter geen reden om in 400 meter damwanden te plaatsen. Slechts 25 meter is waargenomen slecht, na metingen van de verplaatsing van de kaderand. Na het weren van het zware verkeer bleek dat de verplaatsingen zijn gestopt. Waarom haast? Welke norm is gehanteerd? Er zijn geen objectieve maatstaven gehanteerd, behalve de bewering dat de

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

gemeente de veiligheid niet kan garanderen. Een grondige doorrekening moet plaatsvinden aan de hand van de bestaande normen. De heer N.T. BAKKER vraagt om uitleg over het zogeheten pandabeer-effect bij de damwanden. De heer KLINKHAMER wijst erop dat de overheid wel vaker de veiligheid niet kan garanderen. Het gaat er echter om of de situatie voldoet aan de landelijke normen voor de veiligheid. Dan gaat het om meetbare zaken, en niet om gevoel. Het pandabeer-effect verwijst naar zogenaamd ernstige zaken waar iedereen van schrikt, terwijl er veel ernstiger zaken zijn die veel minder aandacht krijgen. De aanpak met damwanden getuigt daarvan. De heer SCHOLTE spreekt in als adviseur van het expertisecentrum Regelgeving Bouw over de aanpak aan de Waalseilandgracht en andere kades. Hoe bepaalt men de veiligheid van de kades? Vaak is het antwoord dan: daar hebben wij de expertise niet voor. Het is niet zo slecht gesteld met de veiligheid als wel wordt beweerd. Men hanteert voor de berekening van de belasting een factor 4 hoger dan in de rest van Nederland. Waarom stelt Amsterdam bovenwettelijke eisen? Men moet geen rigoureuze maatregelen nemen zonder kennis die aanwezig is bij de ingenieurs. Het gaat daarbij niet om innovatieve technieken, omdat die wereldwijd alom bekend zijn. De aanpak kan vele malen efficiënter en goedkoper dan nu.

De heer ERNSTING vraagt of de maatregelen nu disproportioneel zijn, omdat onduidelijk is welke normering wordt gehanteerd. De heer SCHOLTE bevestigt dat. Men doet het op gevoel en dat is fors overdreven. Mevrouw BERCKENKAMP vraagt naar de factor tijd in verband met de urgentie. De heer SCHOLTE benadrukt dat de menselijke veiligheid niet in het geding is bij de kades. De twee instortingen in de stad zijn ontstaan vanwege de onderspoeling. Zolang de menselijke veiligheid niet in het geding is, is er nog tijd. Net zoals bij omlaag vallende dakpannen doen de ingenieurs aan kansberekening voor het instorten van kademuren. De kans dat men in het verkeer iets overkomt, is groter dan een ongeluk op de kades. De VOORZITTER sluit het inspreekmoment af. 2.c. Actualiteiten Actualiteit 1 - Nationaal Groeifonds en de verlenging van de Noord/Zuidlijn: De heer VROEGE ontving felicitaties toen het groeifonds 1,5 miljard euro voor de bereikbaarheid van Amsterdam had uitgetrokken. Hij was verbaasd dat partijen in de stad, zoals GroenLinks, minder enthousiast waren. Ook de wethouder reageerde nogal zuur in de pers. Waarom? De heer KREUGER is verbaasd door de bijdrage van D66. Die wilde het vliegen terugdringen, terwijl de Noord/Zuidlijn wordt doorgetrokken naar Schiphol zodat het aantal vluchten kan worden verdubbeld.

Wat is de bedoeling? Gaat men het vliegen verder faciliteren of meer aan banden leggen? De heer VROEGE wijst erop dat de bereikbaarheid van het spoornet vastloopt, zeker tussen Amsterdam en Schiphol. Het doortrekken van de metro zorgt voor meer railcapaciteit in Nederland, ook voor internationale treinen zodat er minder zal worden gevlogen. Lokaal, regionaal, landelijk en internationaal railvervoer kan worden bevorderd met het doortrekken van de Noord/Zuidlijn. De financiering is echter nog niet zeker. Hoe

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

gaat het verder met de planvorming? Wat gaat de wethouder doen om de 1,5 miljard euro daadwerkelijk binnen te halen? De heer ERNSTING vindt ook dat men het nationale knelpunt op het spoor moet oplossen. Het geld is echter nog niet toegezegd. Gaat het bij de verlenging van de Noord/Zuidlijn om een nationaal of regionaal belang? De heer VROEGE is positief over de rijksbijdrage voor Amsterdam, terwijl andere regio’s achter het net visten. Er is zeker nog werk aan de winkel om de 1,5 miljard euro binnen te halen. De economische vitaliteit van de regio Amsterdam is van nationaal belang. De stad, regio, Nederland en Europa gaan in deze kwestie hand in hand. De heer VAN LAMMEREN wijst op het coalitiebesluit, terwijl D66 het nu openlijk oneens is met GroenLinks. Hoe zit dat? De heer VROEGE vindt het een kwestie van dualisme. D66 is altijd voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn geweest. Het staat in het coalitieakkoord en het gaat nu waarschijnlijk ook gebeuren. Dat is een goede zaak. De heer KREUGER vraagt meer uitleg over het economische belang van het doortrekken naar Schiphol en hoe de luchthaven in dat verhaal past. Is de heer Vroege het eens dat het goed is dat Schiphol moet doorgroeien? Het is een vreemde redenering de metroverbinding door te trekken en tegelijk het vliegverkeer te willen verminderen.

Het aantal passagiers in het vliegverkeer op Schiphol zal immers verdubbelen. De heer VROEGE merkt op dat Schiphol een economische vervoershub voor heel Nederland en Noordwest-Europa is, met veel bedrijven en werkgelegenheid. Schiphol beter ontsluiten is goed voor de bereikbaarheid van de stad, de regio, het land en heel Europa. Voor de economische vitaliteit is een bloeiend Schiphol noodzakelijk. De heer N.T. BAKKER vindt dat onzin. In de commissie Financiën is het rapport van luchtvaarteconoom de heer Manshanden behandeld. Die heeft aangetoond dat de economische groei van Schiphol een mythe is. Kent de heer Vroege dat rapport? De heer VROEGE is het niet eens met die conclusie. Wat gaat de wethouder met de acht partners doen om de 1,5 miljard euro zeker te stellen? Hoe moet het verder met de bereikbaarheid van Havenstad? Over het sluiten van de kleine ring is D66 altijd sceptisch geweest. Spreker ziet meer belang in het sluiten van de grote ring met een verbinding van de Isolatorweg naar Noord waar nog helemaal geen hoogwaardig ov ligt. Men moet ook geen rails naast andere rails bouwen. Wanneer kan de raad een serieus debat voeren over de bereikbaarheid van Havenstad en de toekomst van hoogwaardig openbaar vervoer, ook door middel van een goede tramlijn? Dat kan immers een verstandiger en goedkoper alternatief zijn voor de metro. De heer N.T.

BAKKER wijst op het CPB-advies dat de bewoners van Havenstad vooral de fiets moeten gaan gebruiken. Hij concludeert dat D66 liever bijdraagt aan vervoersarmoede dan aan goede werk-woonmobiliteit voor de Amsterdammer. De heer VROEGE is voorstander van een goede fietsinfrastructuur van en naar Havenstad, evenals voor goed openbaar vervoer onder en boven het IJ. Men moet streven naar minder auto’s en meer fiets en ov. De heer ERNSTING is verbijsterd over de bijdrage van D66. Havenstad wordt een dichtbebouwde woonwijk tot wel 70.000 mensen. Nu is het nodig na te denken over een goede ontsluiting met openbaar vervoer en met de fiets. Waarom neemt de heer Vroege afstand van het collegestandpunt?

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

De heer VROEGE vindt het belangrijk het gesprek met het college en in de raad over dit onderwerp aan te gaan. Havenstad moet een goede ontsluiting met openbaar vervoer en fietsverbindingen krijgen. De kleine ring sluiten is niet het enige of beste antwoord. Tot nu is die discussie te weinig gevoerd. Boos zijn op Den Haag heeft weinig zin, zolang er in Amsterdam zelf nog geen overeenstemming is bereikt. De heer ERNSTING vindt die laatste opmerking positiever dan eerdere schimpscheuten vanuit D66. Het gesprek is echter al vaker gevoerd. Waarom is de heer Vroege niet voor het sluiten van de kleine ring? Dat is funest voor de onderhandelingspositie van het college. De heer VROEGE heeft al vaker gezegd dat de grote ring belangrijker is voor de metro-infrastructuur van de stad. Het alternatief van een tramverbinding onder het IJ door moet zeker worden overwogen. Men moet niet alles op alles zetten om de kleine ring te sluiten, zoals GroenLinks wel doet. Spreker vindt dat de discussies in de raad moeten worden gevoerd, zonder het verwijt dat men daarmee de onderhandelingspositie van de stad zou ondermijnen. Met de heer Ernsting en het college wil D66 graag van gedachten wisselen over die spanning wat betreft een stevige positie van Amsterdam bij het Rijk en de open discussie in de raad.

De heer KREUGER begrijpt dat D66 tegen het sluiten van de kleine ring is vanwege de rails naast rails, maar die fractie is wel voor het doortrekken naar Schiphol. Ook die verbinding is rails naast rails leggen. Ontstaat er geen knelpunt vanwege een verdubbeling van het aantal passagiers op Schiphol? En als men de kleine ring niet sluit, ontstaat er een groot knelpunt bij de nieuwe woonwijk Havenstad. De heer VROEGE stelt voor rails te leggen waar die nog niet liggen, zoals naar Noord. Bij het doortrekken naar Schiphol gaat het om het oplossen van de knelpunten. Een vernieuwd NS-station daar kan ook worden ingezet voor binnenstedelijk ov-gebruik. Havenstad moet goed bereikbaar worden, al dan niet met een tramverbinding. Men moet zich niet focussen op slechts één optie. Er zijn meer mogelijkheden. Die discussie moet inhoudelijk door de raad met het college worden gevoerd. Mevrouw WIJMENGA is voor investeren in openbaar vervoer, maar het doortrekken naar Schiphol is voor het CDA niet de eerste keuze. Naast verduurzaming gaat het daarbij immers om een verdubbeling van het aantal passagiers naar Schiphol. Spreekster is niet overtuigd van die prioriteit. Belangrijker is het eerst bestaande knelpunten in het ov aan te pakken.

De gemiddelde snelheid ervan is slechts 15 km p/u en het ov is te druk, terwijl bijvoorbeeld de reizigersstroom naar Osdorp de komende twintig jaar zal verdubbelen. Als men de automobilist vraagt de auto te laten staan, moet het openbaar vervoer voldoende alternatief kunnen bieden. Investeren in een oost-westlijn is geen overbodige luxe. Heeft het college die optie ook overwogen? De heer KREUGER maakt een vergelijking met de discussies over biomassa. Het gaat immers om een verdubbeling van het aantal passagiers op Schiphol. De groene partijen vliegen elkaar nu in de haren. 600 miljoen euro vanuit de gemeente is veel geld als bijdrage aan verdere klimaatontwrichting. Bewoners van Havenstad of Nieuw-West hebben het nakijken omdat er geen geld meer zal zijn voor het sluiten van de kleine ring of de oostwestlijn. Is de wethouder het eens met zijn conclusie dat men met het doortrekken het aantal passagiers op Schiphol wil laten verdubbelen? Staat dat niet haaks op de klimaatdoelstellingen van de groene partijen? Kan men niet beter investeren in een oostwestlijn of het sluiten van de kleine ring? De heer ERNSTING vindt het typerend voor de heer Vroege dat die de discussie ingaat met een gestrekt been onder het mom van een open en inhoudelijk gesprek. Amsterdam heeft een mooi voorstel gedaan met twee elementen.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

De heer VROEGE vond de bijdrage van de heer Ernsting aan het publieke debat nogal zuur. De heer ERNSTING vond zijn bijdrage afgewogener dan die van de heer Vroege nu. Het gaat om een mooi bod van Amsterdam en een aantal partners, met twee aspecten die onderling afhankelijkheden vertonen. Die twee zijn ruw uit elkaar getrokken door het groeifonds door slechts één te honoreren, precies zoals ook in Rotterdam gebeurde. De heer KREUGER vraagt waarom GroenLinks een verdubbeling van het aantal passagiers op Schiphol wil faciliteren. Dat getuigt van cognitieve dissonantie. Er zal alleen maar meer worden gevlogen. Gaat Amsterdam 600 miljoen euro bijdragen aan verdere klimaatontwrichting? De heer ERNSTING ontkent dat. Hij wijst erop dat er meer ruimte voor internationale treinen op Schiphol zal ontstaan vanwege de verlenging van de Noord/Zuidlijn. Daarmee verlaagt men het aantal vluchten en passagiers. De twee aspecten van het Amsterdamse bod zijn helaas uit elkaar getrokken. Met het verlengen van de metro wordt ook volgens de minister een nationaal en regionaal probleem opgelost. Maar het onterecht dat het Rijk de verdichtingsopgave van de steden onvoldoende honoreert. Om Havenstad goed te ontsluiten zijn investeringen nodig in regionaal openbaar vervoer. Daar zijn nu te weinig middelen voor beschikbaar. Het blijft hangen tussen lokaal en nationaal belang. Dat moet veranderen.

Het groeifonds biedt die kans, vandaar zijn teleurstelling. Spreker kijkt uit naar de voortgang van die discussie en hoopt met de andere steden op een goede MIRT-bespreking in het najaar. Hij is benieuwd naar de strategie van de wethouder. Beantwoording Wethouder DE VRIES vindt het debat goed om de positie van Amsterdam te bepalen. De door de groeifondscommissie beoordeelde aanvraag is niet door de gemeente of regio gedaan maar door het ministerie van I&W, gezien het nationale project waar de regio belang bij heeft. Dat geldt voor het sluiten van de kleine ring en voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp. Het is een gezamenlijk en coherent project. De groeifondscommissie beoordeelde het doortrekken positief, maar de kleine ring niet. Daarover is spreker teleurgesteld, maar ook blij dat het onderdeel van het doortrekken van de metro naar Hoofddorp positief is beoordeeld. Andere reacties waren zeer verschillend, ook in Den Haag. Over de verstedelijkingsopgave en het financieren van de mobiliteitsvragen moet men de discussie blijven voeren, met alle ministeries in Den Haag. Voor het doortrekken van de metro is 1,5 miljard euro beschikbaar, maar het groeifonds wil nadere uitleg over het economische belang en effect ervan. Dan gaat het om de MKBAberekeningen, rekening houdend met de criteria van het groeifonds. Daar is men hard mee aan de slag.

Het groeifonds financiert 50% van het project, en men dient zelf te zorgen voor andere helft. Het is echter een grote opgave om 700 miljoen euro vrij te maken, inclusief het sluiten van de kleine ring. Zonder de kleine ring kost het project geen 1,5 miljard euro. De gemeente, vervoerregio, metropoolregio en de andere betrokken partijen zoals NS en Schiphol zijn bij het project partners. Voor de strategie van het MIRT vindt jaarlijks overleg plaats over de landelijke grote projecten, in november 2021. Beide projecten zouden een plek in MIRT moeten krijgen en de verkenningsfase bereikt men alleen als er zicht is op het realiseren van 75% van de financiering van het project. Daar komen dus twee zaken bij elkaar: het oordeel van de groeifondscommissie en de systematiek van het MIRT. Daarna kan de stap naar de verkenningsfase worden gezet. De wethouder zal de commissie nader berichten over de voortgang. Hij gaat in op nut en noodzaak van deze projecten. Bij de mobiliteit is het voornaamste doel het ontvlechten van regionaal verkeer op treinspoor en met lightrail of metro. Op die manier is de onderbouwing van het doortrekken van de Noord/Zuidlijn en het sluiten van de kleine ring beargumenteerd. Ook het aanleggen van een IJmeerverbinding hangt met die gedachte samen. Met een regionaal metrosysteem maakt men ruimte vrij voor de langeafstand treinen.

Zonder doortrekken van de Noord/Zuidlijn is ook de Lelylijn niet mogelijk. Soms gaat het dan om rails naast rails: lightrail

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

naast heavy rail. Het sluiten van de kleine ring is belangrijk in het licht van de verstedelijking en Havenstad, maar is ook bedoeld om een regionaal netwerk te realiseren. Ook het noordelijke deel van Havenstad moet worden ontsloten, liefst naar Zaanstad-Oost. Het mobiliteitsplan Havenstad-zuidflank komt in oktober 2021 naar de raad, inclusief tramverbinding en wegontsluiting. De integrale nota over Havenstad van wethouder Van Doorninck komt ook in het najaar, na de inspraak met de omgeving. Men streeft naar een regionaal lightrailnet naast het hoofdnet trein. De heer KREUGER vindt dat de wethouder eromheen praat. De gemeente beweert telkens dat klimaatmaatregelen noodzakelijk zijn, maar in geval van geld vanuit het groeifonds propageert men een verdubbeling van het aantal passagiers naar Schiphol. Maar de coalitie praat daar niet graag over. Het is schandalig. Wethouder DE VRIES gaat in op de argumentatie voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn. Gezien de klimaatuitstoot van vliegtuigen is een ongebreidelde groei van het vliegverkeer ongewenst. Het is een gegeven dat veel mensen gebruikmaken van Schiphol en dat men meer mensen in het openbaar vervoer wil krijgen, met lightrail maar ook in de trein op de langere afstanden zodat er minder wordt gevlogen. De heer N.T.

BAKKER vraagt of de wethouder het rapport van de heer Manshanden over de economische mythe van Schiphol kan onderschrijven. De ongebreidelde groei van de luchthaven levert geen bijdrage aan de structurele groei van de economie, integendeel. Wethouder DE VRIES kent het rapport niet. Hij neemt aan dat wethouder Everhardt er al op heeft gereageerd. De VOORZITTER wijst op de pilot rond de afronding van actualiteiten, als agendapunt van de raad op 16 en 17 juni 2021. De heer Kreuger zal een motie indienen. Actualiteit 2 - Onderhoud van kademuren in de historische binnenstad en het onderhoud aan de Waalseilandsgracht, Binnenkant en Oude Waal: De heer N.T. BAKKER vindt het goed dat betrokken burgers met de nodige expertise een eigen plan voor dit grote project van de renovatie van de kades en bruggen hebben opgesteld. De technische exercitie is daarmee helder en politiek gemaakt. De wijze waarop de gemeente het project nu aanpakt hanteert geen norm of toetsingskader om de belastbaarheid van de kademuren te bepalen. Dat is wel nodig, anders is ook geen financiële inschatting van de problemen te maken. Men is met veel geld van start gegaan, maar nu zeggen betrokken burgers dat het goedkoper kan, met goede argumenten. De wijze waarop de wethouder nu acteert getuigt van voortschrijdend inzicht door niet vatbaar te zijn voor het zogeheten pandabeer-effect.

Spreker hoopt dat de wethouder de kritiek van de deskundige insprekers wil meenemen in de aanpak, zeker bij de Waalseilandsgracht. Met het temporiseren kan men geld besparen, zodat het grote en belangrijke project niet uit de klauwen gaat lopen. Voordat een aanvraag van de omgevingsvergunning wordt gedaan, moet men de aanpak in de historische binnenstad heroverwegen. De heer ERNSTING heeft vorige week een interessante bijeenkomst met de bewoners van de Waalseilandsgracht bijgewoond over een alternatief voor de heftige ingreep in hun buurt. Men slaat tijdelijke damwanden op 2 meter van de kade, voor de periode van tien jaar. Er liggen veel woonschepen. Men moet de alternatieven goed onderzoeken omdat een minder heftige ingreep van een totale reconstructie sneller en goedkoper kan zijn, waarmee men ook bomen kan sparen. De aanpak nu mag bijna oncontroversieel zijn, maar dat ontslaat de gemeente niet van de dure plicht volwaardige alternatieven te blijven onderzoeken. Ook de enorme stellages op de Kloveniersburgwal hebben enorme impact op het stadsgezicht en de omgeving. Een aangedragen alternatief zijn palen, alleen waar het nodig is. Spreker roept het college op het bewonersplan serieus te bekijken en te rapporteren over de veiligheidsnormen.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

Mevrouw BERCKENKAMP vond de bijdrage van de insprekers tijdens de technische sessie interessant. Kan de gemeente het zich veroorloven om per onderdeel te bekijken wat de beste oplossing is? Is het plan werkbaar voor meerdere stukken kade in de stad? Hoe kijkt de wethouder er tegenaan? Beantwoording Wethouder DE VRIES vindt de analogie met het pandabeer-effect interessant, want bij de aanpak van kades en bruggen heeft hij dat niet ervaren. Het zou mooi zijn als het project net zo zou worden gekoesterd als kwetsbare zeehondjes. Dat zou helpen in de aanpak, gezien de veel voorkomende kritiek of het probleem echt zo urgent is. Het gaat hier om achterstallig onderhoud en los van de veiligheid dient men achterstallig onderhoud op te pakken. Men kan de boel niet laten verslonzen in de stad, zo benadrukte ook de directeur van de rekenkamer onlangs. De heer N.T. BAKKER geeft het voorbeeld van Godfried Bomans die een verhaal schreef dat een te ambitieuze brandweerman grachtenpanden rigoureus wegblies. Het gaat om het juiste middel voor het doel. Wat vindt de wethouder van het probleem van het ontbreken van de normstelling bij het toetsingskader zodat de kosten volledig uit de hand kunnen lopen, zoals ingebracht door de insprekers? Wethouder DE VRIES geeft aan dat bij de inspectie van de kademuren de normen van het bouwbesluit worden gehanteerd, naast die van het CROW.

Dat zijn getallen en berekeningen, maar de expert neemt ook de situatie ter plaatse in zich op en komt vervolgens tot een interpretatie. De medewerkers hebben voldoende expertise om te beoordelen of een situatie risicovol is of niet. Dat staat los van het feit dat men achterstallig onderhoud moet aanpakken. Soms is sprake van achterstallig onderhoud zonder gevaarzetting zodat de aanpak niet urgent is, soms is er wel gevaar en daar zijn tijdelijke maatregelen acuut nodig. Dat laatste is het geval bij de Waalseilandsgracht, een mooi stuk historische stad met veel bewoners. Het is goed dat betrokken bewoners meedenken over het veilig maken van de kademuren en de verdere aanpak. Met de ingreep met damwanden is geprobeerd een leefbare situatie te creëren gedurende de tien jaar. Daarin zijn de nodige stappen gezet in samenwerking met de bewoners. Er zijn technische vragen over het alternatieve plan gesteld, ook over de efficiëntie en kostenbesparing. De standaardcontracten en -aanpak zijn nu juist bedoeld om kostenefficiëntie te bevorderen. Dat is belangrijk voor het haalbaar en betaalbaar houden van het hele project, maar men blijft nadenken over nieuwe of innovatieve technieken die misschien efficiënter en minder invasief zijn, met dezelfde veiligheid. Het voorstel is met de bewonersgroep besproken.

Voor Waalseiland komt het alternatief wellicht aan de late kant of te laat, maar wellicht kan het wel goed uitwerken voor het minder aangetaste deel daar. Daarbij worden ook andere alternatieven bekeken. Nu is dus bewust voor een kleiner deel van Waalseiland gekozen het alternatief serieus mee te nemen in de verdere uitwerking, technisch, financieel en qua impact, en ook bij vervolgprojecten. Het programma is opgezet als een lerende organisatie en ook externe deskundigen worden bij het proces betrokken. De VOORZITTER geeft aan dat de actualiteiten zijn behandeld. Eventuele moties worden op 16 en 17 juni 2021 in de raad behandeld. 2.d. Rondvraag De heer MANGAL dankt de wethouder voor zijn mededeling over de cybersecurity en governance, maar spreker heeft weinig vertrouwen in de IT van Waternet. In verband met de komende discontinuering van het 3G-netwerk vraagt hij naar de voorbereiding bij Waternet, zo nodig schriftelijk.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

Wethouder DE VRIES weet dat Waternet ermee bezig is maar kan de exacte status nu niet aangeven. Na de zomer komt de stand van zaken bij de digitalisering, informatiebeveiliging en cybersecurity van Waternet. De heer VROEGE vraagt naar de gevolgen van het niet doorgaan van het doorvaartvignet en of de verordening dan nog wel klopt. Wethouder DE VRIES beaamt dat, maar men kan het bewuste artikel nu niet hanteren omdat de doorvaartvignetten niet beschikbaar zijn. Nu hoeven en kunnen de mensen dus niet aan die regel voldoen. De heer KREUGER merkt op dat in de verordening staat dat het wel moet. Wethouder DE VRIES herhaalt dat de burger nu niet kan voldoen aan de verordening omdat men geen vignet kan aanschaffen. De heer VAN LAMMEREN vraagt naar de zwemwaterkwaliteit van het Nieuwe Meer en de Sloterplas vanwege blauwalg. Wethouder DE VRIES geeft aan dat het zwemwater in de Sloterplas wordt verbeterd, samen met het waterschap. Ook over het Nieuwe Meer zal hij schriftelijk antwoorden. De heer VAN LAMMEREN heeft behoefte aan een feitenrelaas over de salonboten, ook naar aanleiding van de inspreker vandaag. Wethouder DE VRIES begrijpt die behoefte. Hij zal het onderwerp meenemen in de evaluatie van de loting, na bespreking met de betrokken reders. De VOORZITTER schorst de vergadering kort. D66, JA21 en SP hebben nog weinig spreektijd over. Bespreekpunten Financiën 3.

Vaststellen Jaarverslag 2020 4. Bestuurlijke reactie op het Accountantsverslag 2020 Gemeente Amsterdam van de ACAM Mevrouw IJMKER merkt op dat de indicator voor verkeersveiligheid niet is gemeten, net zoals vorig jaar. Er zouden afspraken worden gemaakt met de regionale ambulancedienst, maar die informatie wordt pas in 2022 verwacht. Wat is de stand van zaken? Zijn er andere indicatoren om een beter beeld te krijgen van de verkeersveiligheid in de stad? Is het mogelijk de subjectieve verkeersveiligheid te monitoren? Mevrouw WIJMENGA heeft begrepen dat de aanbesteding voor laadpalen in de garages is mislukt. Brengt dat de ambities voor 2022 in gevaar? Wat gaat het college eraan doen? Wethouder DE VRIES is voor de ambulancedata landelijk in gesprek om de data met de gemeentes te delen. Dat wordt nu onderzocht en hangt samen met het jaar 2022. Ondertussen is ook zelf het gesprek gestart met de regionale ambulancevoorziening om dat te versnellen, maar daarvan is nog geen concreet resultaat te melden. Het is een goed idee ook de subjectieve gevoelens rond verkeersveiligheid te meten, al gebeurt dat deels al in de veiligheidsmonitor. Het zal niet direct tot resultaten leiden. Voor de laadpalen in de garages is de aanbesteding inmiddels gelukt, zodat die nu worden geplaatst. In 31 garages zijn er dit jaar laadpalen, en in 2024 in alle garages.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

De VOORZITTER stelt vast dat het jaarverslag is besproken. Op 16 en 17 juni 2021 volgt bespreking in de raad. 5. Vaststellen van de Voorjaarsnota 2021 begrotingswijzigingen van de Begroting 2021.

en

de

daarin

voorgestelde

De VOORZITTER geeft aan dat de tweede termijn op 1 juli 2021 zal plaatsvinden. Commissie eerste termijn Mevrouw IJMKER mist de verkeersveiligheid in de voorjaarsnota, terwijl in 2022 een nieuw meerjarenplan van start gaat. Zijn er voldoende middelen voor gereserveerd? GroenLinks dient twee moties in over de gevolgen van de flitskoeriers voor de verkeersveiligheid en de openbare ruimte, naast een motie over het stimuleren van fietscoöperaties om de werkomstandigheden te verbeteren. De heer ERNSTING gaat in op het mobiliteitsfonds. De inkomsten staan onder druk zodat men keuzes moet gaan maken. Gaat men keuzes tussen projecten maken of ook in projecten? Dat betreft bijvoorbeeld de aanpak van kades en bruggen en de discussie over de mate van maatregelen. Gaat het college dat soort keuzes vormgeven? Daarnaast vraagt spreker naar het nieuwe investeringsstelsel en de gevolgen voor het mobiliteitsfonds. Er is daarbij sprake van planningsoptimisme, terwijl men in het mobiliteitsfonds nu juist is uitgegaan van overprogrammering. Hoe verhouden die twee zich tot elkaar? Wanneer komt het voetgangersbeleid? De heer VROEGE merkt op dat het mobiliteitsfonds vandaag niet bij de stukken zat. Daarom stelt hij voor het stuk de volgende keer bij de tweede termijn te agenderen. Hij sluit zich aan bij de vragen van de heer Ernsting.

Is uitbreiding van het betaald parkeren ook overwogen door het college? Eenderde van de parkeerplekken in de stad is nog steeds gratis, terwijl de inkomsten onder druk staan. Hoe staat het met de handhaving bij deelscooters en de behandeling van klachten? De VOORZITTER stelt voor dat de heer Vroege zijn agenderingsvoorstel via de mail rondstuurt. De heer MIEDEMA heeft in november 2020 aandacht gevraagd voor de zorgvuldige uitvoering van de grote ingezette programma’s. Het is goed dat voor het stadsbehoud 4 miljoen euro structureel wordt gereserveerd, maar na 2022 ontbreekt financiering vooralsnog. Dat blijft een kritiekpunt. Spreker wacht de toegezegde brief daarover af. Juist door het werken in de openbare ruimte ervaren de thuiswerkende Amsterdammers meer last zodat zorgvuldigheid in communicatie en verwachtingsmanagement hard nodig is. Welke lessen heeft het college afgelopen coronajaar geleerd? Met de versoepelingen wordt extra ruimte gecreëerd voor terrassen. In 2020 heeft de PvdA gevraagd de lessen uit de menukaart te evalueren. Hoe staat het met de uitvoering van die motie? Het openbaar vervoer is nog lang niet op het oude niveau. Wanneer verwacht de wethouder er meer duidelijkheid over te kunnen geven? Fijnmazig en inclusief ov in Amsterdam moet voorop staan, ook als het gaat om eventuele versoberingen. De parkeerinkomsten zijn gedaald.

Men komt 40 miljoen euro tekort, maar dat wordt door het Rijk gecompenseerd, zo verwacht het college. Kan de wethouder er meer over vertellen? De heer KREUGER vraagt of de wethouder ook vindt dat betaald parkeren samenhangt met het reguleren van de parkeerdruk, en niet is bedoeld om geld op te halen? Hoort de auto bij een inclusieve stad? Voor de kades en bruggen ziet spreker geen structureel geld uitgetrokken. Is het elektrisch vervoer in 2030 qua betaalbaarheid nog niet

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

concurrerend met fossiel vervoer? Vindt de wethouder ook dat een oost-westlijn en het sluiten van de kleine ring beter zijn dan het doortrekken van Noord/Zuidlijn? Mevrouw WIJMENGA ziet verschillende investeringen in het openbaar vervoer, maar niet voldoende om een alternatief te kunnen bieden voor de auto in de stad. Zo is men in Nieuw-West ontevreden over het mobiliteitsplan. Hoe denkt de wethouder over deze signalen? Worden er daardoor nog zaken aangepast? Waarom worden er geen structurele middelen uitgetrokken voor de kades en bruggen? Vanwege de PFAS-crisis zijn banen in de bouw verloren gegaan en de coronacrisis heeft die situatie alleen maar verslechterd. Is het mogelijk een aantal infrastructurele projecten naar voren te halen om zo de werkgelegenheid in Amsterdam te vergroten? De VOORZITTER schorst de vergadering kort. Beantwoording Wethouder DE VRIES bevestigt dat de middelen voor verkeersveiligheid niet in de voorjaarsnota staan. Dat komt door de financiële situatie van de stad, zodat aan alle portefeuilles is gevraagd geen extra aanvragen te doen, zelfs niet voor het belangrijke onderwerp van verkeersveiligheid. Wel zijn er vanuit SMF extra bijdragen voor ingepland in het bestedingsvoorstel. Dat wordt de volgende keer besproken, als ook het mobiliteitsfonds bij de stukken zal zitten, en na de technische sessie.

Daarnaast is er het rijksprogramma verkeersveiligheid, waar de vervoerregio extra budget toegekend heeft gekregen. In het najaar wordt daarover doorgepraat. Spreker wacht de motie over fietsveiligheid af. Men kan de fietskoerier-coöperaties faciliteren onder de nodige randvoorwaarden. Vanwege de financiële problemen moet men keuzes maken tussen en binnen de projecten. Daar is de wethouder volop mee bezig, zo wordt bij de kades en bruggen in serie gewerkt en met standaard contracten. Bij werkzaamheden tegelijk leert men lessen aan de hand van het BLVC-systeem. Als dat tot aanpassingen leidt, zal hij de raad erover informeren. Er komt een ander investeringsstelsel, zeker in de portefeuille mobiliteit. Men kan de schulden van de gemeente niet ongebreideld laten doorgroeien. Overprogrammering is echter iets anders dan planningsoptimisme. Bij stadsbehoud is bijna 100% uitgegeven en dat hangt samen met de overprogrammering. Daardoor was men ook in staat meer mensen aan het werk te houden in de sector. Het voetgangersbeleid komt na de zomer. De heer ERNSTING vraagt of het nieuwe investeringsstelsel gevolgen zal hebben voor het programma in het stedelijk mobiliteitsfonds. Wethouder DE VRIES licht toe dat veel projecten daarin relatief klein zijn en daarom niet geactiveerd worden, omdat zij onder het investeringsplafond vallen.

Voor de projecten groter dan 5 miljoen euro zijn er wel effecten, zoals de kades en bruggen. Die discussie komt later terug en spreker zal de raad meenemen in de te maken keuzes. Uitbreiding van betaald parkeren gebeurt alleen in verband met het reguleren van de parkeerdruk. Helaas zijn er veel plekken in de stad met hoge parkeerdruk maar zonder betaald parkeren. Die discussie wordt de komende jaren gevoerd. De auto hoort bij de stad, maar selectiever gebruik of bezit is nodig. Naar structureel geld voor bruggen en kades zal de wethouder opnieuw kijken. Elektrisch vervoer zal op termijn kunnen concurreren met fossiel, gelet op de technologische ontwikkelingen. Het jaar 2030 is nog ver weg. Het college stuurt aan op een uitstootloze stad. De oost-westlijn en de CDA-studie zijn al met de raad besproken. Het project is duur, ongeveer 8 miljard euro, en heeft te weinig vervoerswaarde zodat het geen alternatief is voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp. Het mobiliteitsplan Nieuw-West wordt in het najaar besproken en daarbij worden alle opmerkingen meegenomen. Het Rijk zal naar verwachting geld bijdragen vanwege minder parkeerinkomsten voor de stad. De genoemde 40 miljoen euro is echter nog niet zeker. Naar aanleiding van de motie Leren van de Menukaart is men bezig met de rapportage, kort na de zomer in de commissie. Het openbaar vervoer is voor 45% in gebruik.

Eerder werd duidelijk dat in 2021 de beschikbaarheidsvergoeding behouden blijft. Men is in bespreking met de staatssecretaris om die ook in 2022 te behouden. Het gesprek wordt op

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Verkeer, Vervoer, Luchtkwaliteit en Water

MLW

Definitief Raadscommissieverslag, donderdag 10 juni 2021

korte termijn afgerond. Voor de zomer is er dan hopelijk een goed besluit om weer met GVB en andere vervoerders in gesprek te gaan over de dienstregeling van 2022. Vervolgens is het afwachten hoe de reizigers zich de komende maanden en jaar gaan gedragen. Hopelijk is in 2023 weer een normale situatie in het openbaar vervoer mogelijk. Spreker zal de regioraad en daarna de raad op de hoogte houden. De heer MIEDEMA is blij met de beantwoording. Zijn er onder druk geen aanpassingen op korte termijn nodig in het openbaar vervoer? Is er daarmee ruimte gecreëerd zorgvuldig te kijken naar de (semi-)definitieve effecten van de coronacrisis? Wethouder DE VRIES bevestigt dat het gevaar nu is afgewenteld. Voor 2022 is er nog geen zekerheid, omdat men de afspraken met de staatssecretaris nog moet maken. Hij heeft er echter vertrouwen in. Over de handhaving van de deelscooters zijn de nodige afspraken in de pilots gemaakt. Spreker heeft binnenkort een gesprek met de aanbieders over de binnenkomende signalen. De heer VROEGE vraagt of de gemeente voorbereid is, nu deel-steps dreigen te worden goedgekeurd. Kan dat worden tegengehouden, of anders in goede banen worden geleid? Wethouder DE VRIES weet dat het kabinet met een standpunt komt. Hij zit er ook niet op te wachten, en de gemeente zal het in goede banen moeten leiden.

De VOORZITTER geeft aan dat de tweede termijn van de voorjaarsnota op 1 juli 2021 zal plaatsvinden. Dan neemt mevrouw El Ksaihi het voorzitterschap van haar over. Zij dankt de aanwezigen voor hun bijdrage en sluit de commissievergadering om 12.10 uur.

13