Definitief verslag FED 09-09-2021

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 9 september 2021

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Financiën, Economische Zaken en Duurzaamheid Vergaderdatum Donderdag 9 september van 13.30 tot 15.40 uur in de raadszaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 30 september 2021

Voorzitter: de heer Ernsting Portefeuillehouders: wethouder de heer Everhardt, wethouder Van Doorninck Commissiegriffier: de heer Van Ommen Verslaglegging: mevrouw Van de Belt (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de heer Biemond (PvdA), de heer Boomsma (CDA), de heer Groen (GroenLinks), de heer Kreuger (JA21), mevrouw Kuiper-de Haan (ChristenUnie), de heer Van Lammeren (PvdD), mevrouw Nadif (GroenLinks), de heer Nijssen (VVD), mevrouw Van Soest (PvdO) en duoraadslid Verkerke (BIJ1) Afwezige commissieleden: mevrouw A.L. Bakker (PvdD), de heer N.T. Bakker (SP), mevrouw Bloemberg-Issa (PvdD), de heer Boutkan (PvdA), de heer Van Dantzig (D66), de heer Flentge (SP), de heer De Graaf (BIJ1), mevrouw Heinhuis ( PvdA), de heer Van den Heuvel (ChristenUnie), de heer Khan (DENK), de heer Koyuncu (DENK), mevrouw Martens (VVD),mevrouw Marttin (VVD), mevrouw Nanninga (JA21), de heer Olsen (ChristenUnie), mevrouw Poot (VVD), mevrouw Roosma (GroenLinks), de heer Van Schijndel (Forum voor Democratie), mevrouw Timman (D66), de heer Torn (VVD), de heer Veldhuyzen (BIJ1), de heer Wijmenga (CDA) en de heer Yilmaz (DENK) Overige aanwezigen: de heer Hoogzaad

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering, heet iedereen welkom en in het bijzonder de nieuwe griffier, de heer Bram van Ommeren. De voorzitter vervangt vandaag mevrouw Kiliç als voorzitter van deze vergadering. De vergaderregels inzake vergaderen in coronatijd veronderstelt hij als bekend. b. Mededelingen Wethouder EVERHARDT meldt dat sinds 26 juni bijna alle beperkingen zijn vervallen voor de horeca volgens stap 4 van het rijksopeningsprogramma. Er geldt dus geen maximum meer van 30 personen in de horeca. Wethouder VAN DOORNINCK heeft vandaag in de dagmail het huishoudelijk reglement voor de duurzaamheidsraad verzonden. Daarbij zijn alle namen van de deelnemers opgenomen. Ze biedt de commissie graag een bijeenkomst op 21 september aan voor een

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 9 september 2021

technische sessie rond de reflectiefase. De commissie is hierin zeker geïnteresseerd. c. Vaststellen agenda Agendapunt 6 wordt gehamerd. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare commissievergadering FED van 1 juli 2021 Het verslag van de openbare raadscommissie FED d.d. 1 juli 2021 wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille f. Tkn-lijst De heer VAN LAMMEREN betrekt graag tkn-stuk 11, Elektriciteitsnetwerk Amsterdam bij agendapunt 7 en tkn-stuk 13, Raadsinformatiebrief pilot Burgerberaad duurzaamheid wordt als agendapunt 8 behandeld. De heer NIJSSEN agendeert graag tkn-stuk 10, Verstrekken lening Wind ontwikkeling Amsterdam-Noord BV voor de volgende vergadering op 30 september a.s. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies 2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment Publiek De heer HOOGZAAD spreekt in over het tarief van de afvalstoffenheffing. In maart 2021 heeft hij een klacht ingediend over de hoogte van de afvalstoffenheffing maar omdat de tarieven voor 2021 al zijn vastgesteld, kon Klachtenafhandeling daar niets aan doen. Zijns inziens betaalt hij als alleenstaande een te hoog bedrag en zeker in vergelijking met een vierpersoonshuishouden. Op een adres waar meerdere personen wonen, wordt uiteraard meer afval geproduceerd. Überhaupt zijn er in Amsterdam veel mensen die een woning delen.

De gemeente dient rekening te houden met alleenstaanden en eenpersoonshuishoudens. Hij stelt voor een vast bedrag per persoon per jaar te innen, want ook kinderen produceren afval. Bepaal dat bedrag per persoon aan de hand van het totaal van de daadwerkelijke kosten. Desgevraagd geeft hij aan dat kinderen natuurlijk niet kunnen meebetalen, maar ook zij produceren wel degelijk afval – wat moet worden verdisconteerd. De VOORZITTER bedankt de inspreker voor zijn bijdrage. c. Actualiteiten -

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 9 september 2021

d. Rondvraag De heer NIJSSEN heeft de brief over de stedelijke klankbordgroepen en andere groepen gelezen en hoort graag wie daar in zitten of dat dat wordt meegenomen in de technische sessie. Wethouder VAN DOORNINCK beaamt dat dit zeker deel uitmaakt van de technische sessie. Deelnemers voor de klankbordgroepen zijn nog helemaal niet vastgesteld. Er wordt hard aan gewerkt om zo veel mogelijk mensen een stem te geven. De criteria voor de samenstelling van zo’n klankbordgroep zijn de 21ste september bekend; de namen misschien nog niet. Mevrouw NADIF krijgt graag een reactie op het rapport IPCC van het college. Wethouder VAN DOORNINCK kent de rapporten uiteraard en vindt die ronduit chockerend. De noodzaak om te komen tot CO2-reductie wordt alleen maar duidelijker. Er volgen nog meer rapporten. Amsterdam is wel degelijk doordrongen van de noodzaak en heeft inmiddels dat miniburgerberaad ingesteld om 55% reductie te gaan behalen. De noodzaak om CO2-uitstoot te verlagen moet ook helder worden in de verkiezingsprogramma’s van alle partijen. Mevrouw NADIF informeert naar scenario’s voor klimaatrampen in verband met de veiligheid. Het is immers van belang dat Amsterdammers weten wat ze het best kunnen doen bij een ramp. Wethouder VAN DOORNINCK weet niet of er scenario’s zijn. Wel zijn er ideeën over wat er moet gebeuren als bijvoorbeeld het grondwater stijgt of het rivierwater.

Bekend is ook wat er bij hittestress gebeurt. Zijn er scenario’s, dan stuurt ze die naar de raad. Er zijn wel studies over de effecten van klimaatverandering. Ze neemt dit op met de wethouder Klimaatadaptatie en gaat na wat er aanwezig is. De heer VAN LAMMEREN is benieuwd naar de voortgang bij het verbod op de verkoop van levende krabben en kreeften. Dat beleid is nog altijd niet geïmplementeerd. Wethouder EVERHARDT verzekert dat dit echt zeer binnenkort naar de raad komt ter besluitvorming. Mevrouw VAN SOEST ontvangt graag meer informatie over het bezit van de gemeente Amsterdam en de hoeveelheid grond die ze bezit. Wethouder EVERHARDT neemt dit op met wethouder Meliani. Deelnemingen 3. Vaststellen van de Nota beleidskader verbonden partijen 2021 (ZD2021-007730) Mevrouw NADIF is blij met het document. Bij het AEB heeft ze gezien dat de onderlinge relaties een groot probleem vormden. Dat ziet ze niet helder terug in het stuk. Als een deelneming een besluit neemt dat weliswaar bedrijfskundig terecht is maar niet strookt met het idee over wat goed is voor de stad, hoe ver kan de gemeente dan gaan met bezwaar maken of zelfs juridische stappen ondernemen? Ze zou dit stuk graag opnieuw agenderen wanneer de conclusies van de enquêtecommissie op tafel liggen. De heer BIEMOND is blij dat de uitgangspunten van de commissie Winter in dit beleidskader zijn opgenomen.

De PvdA denkt dat voor het maatschappelijk ondernemen

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 9 september 2021

een jaarlijkse monitor de raad kan helpen overzicht te houden op wat de verschillende vakwethouders doen. De PvdA staat transparantie en soberheid voor bij het beloningsbeleid. Daar horen geen uitzonderingen op te zijn. Lid VERKERKE pleit ervoor dat de gemeente in alle deelnemingen meer zicht krijgt om maximale democratie. Voorts ziet BIJ1 graag dat alle beslismacht in handen van het collectieve personeel ligt. De gemeente zou bedrijfsdemocratie moeten stimuleren. BIJ1 pleit eveneens voor het doorzetten van het gemeentelijk antidiscriminatiebeleid. Dat gaat veelal verder dan dat van de deelneming. En hoe de gemeente omgaat met antidemocratische tendensen in haar deelnemingen en wat ze doet wanneer actief vakbondswerk wordt tegengegaan in een deelneming – denk aan de Schiphol Airport Retailgroep. Amsterdam dient zich in te zetten voor een non-discriminatoire omgeving en voor maximale democratie. De heer BOOMSMA benadrukt dat de overheid het goede voorbeeld moet geven, maar hij zou willen afwachten waarmee de enquêtecommissie straks komt. Anders gebeuren dingen dubbel. De gemeente vraagt deelnemingen te rapporteren over diversiteit en hij is benieuwd naar de criteria daarvoor. Wethouder EVERHARDT legt uit dat dit onderwerp constante aandacht vraagt en hij zou niet willen wachten op de resultaten van de enquêtecommissie. Het is belangrijk het contact goed te laten zijn.

Juist door de coronabeperkingen is er intensief contact geweest tussen de gemeente en de deelnemingen waaronder bij het GVB. Dat vraagt nauwere samenwerking tussen een portefeuille Deelnemingen en de inhoudelijke portefeuille. Er zal verder gestuurd worden op nauwere samenwerking. Een deelneming impliceert dat zaken meer op afstand staan. Een Raad van Commissarissen en een bestuur behartigen en bewaken het publieke belang. Daartoe heeft de aandeelhouder zijn instrumenten. Dat publieke belang moet dan wel helder in kaart zijn gebracht. De raad stelt daarvoor de kaders. Maatschappelijk verantwoord ondernemen is niet per definitie iets wat een gemeente beter kan dan een marktpartij, maar het is wel van belang dat te waarborgen in het deelnemingenbeleid. Om die reden staat dat apart opgenomen in het beleidskader. De raad stelt vast wat maatschappelijk ondernemen is. Daarvoor heeft de gemeente haar eigen instrumenten. Vanuit deelnemingen heeft de gemeente een aantal wettelijke instrumenten bij het vaststellen van een strategie, bij grote investeringen en bij het benoemen of bij ontslag van bestuurders. Daarover wordt in openbaarheid gedebatteerd. Mevrouw NADIF geeft aan dat de raad altijd achteraf wordt geïnformeerd over besluitvorming bij deelnemingen. Dat kan echter botsen met de ideeën van een meerderheid van de raad. Ze denkt daarbij aan Schiphol.

Wethouder EVERHARDT legt uit dat de raad de kaders van te voren bepaalt. Per deelneming moet dat goed worden doorgedacht. De beleidsmatige context moet dan helder zijn om die beleidsmatige sturing te kunnen geven. Helder is de inzet van het college als het om het beloningsbeleid gaat. En natuurlijk maakt het een groot verschil of de gemeente een meerderheidsbelang heeft of niet. Daarover rapporteert het college de raad. Vanuit Deelnemingen en vanuit de vakwethouders worden de deelnemingen gemonitord. De raad ontvangt actief alle informatie vanuit de verbonden partijen. Via de p&c-cyclus krijgt de raad het volledige beeld. Ook de jaarverslagen krijgt de raad aangereikt. Rond het GVB en de toekomst daarvan is de afgelopen tijd veel discussie geweest. Dat loopt via de vakwethouder. Daar wordt de discussie op de inhoud gevoerd. Bedrijfsdemocratie is van groot belang en is wettelijk geborgd. Mochten er signalen zijn dat dat niet goed loopt, dan acteert het college daarop. Dat geldt ook voor het HR-beleid. De heer BOOMSMA begrijpt wel dat het college nu al een stuk heeft opgesteld naar aanleiding van dat vorige rapport, maar hij stelt opnieuw voor dat de raad de

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 9 september 2021

resultaten van de enquêtecommissie afwacht en dan pas een besluit te neemt over hoe ze kan omgaan met deelnemingen. Mevrouw NADIF vreest dat het dan gauw doorschuift naar volgend jaar en dan zijn er ook nog eens verkiezingen. De heer BOOMSMA meent dat de verkiezingen daar los van staan. Het moet toch zeker begin volgend jaar lukken dit beleid vast te stellen. Wethouder EVERHARDT heeft de zaken die voortkwamen uit de commissie Winter verwerkt in deze nota. Hij hoort nu wel overeenstemming met de koers die het college wil inzetten en daar gaat hij in ieder geval wel naar handelen. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken; het stuk gaat door naar de raad voor een middellange behandeling. Economische Zaken 4. Kennisnemen van de reactie op motie 1252 van 18 december 2020 inzake Leegstand in tijden van woningnood en afdoening toezegging van 4 maart 2021 inzake het afsluiten van convenanten ‘leegstand op buurtniveau’ met vastgoedeigenaren en biz’en (ZD2021-?) Mevrouw NADIF ziet dat er in het stuk wordt verwezen naar een leegstandsverordening voor winkelpanden. Er is veel schaarste voor ondernemers en maatschappelijke organisaties, dus ze hoort graag wanneer die verordening richting raad komt. Ook is er een brandbrief gekomen vanuit de kunst- en cultuursector over gebrek aan ruimte in de stad.

Het is haar onduidelijk of de gemeente nu beleid gaat opstellen of dat er een brief komt met enkel een toelichting op een mogelijke leegstandsverordening. De heer BIEMOND begrijpt dat de leegstand niet zo’n groot probleem is omdat de verhuurbaarheid nog goed is. Juist nu is er dus behoefte aan coördinerend overleg en convenanten. Ook hij hoort graag wanneer die leegstandsverordening komt en hij wacht nog op de Retailvisie van de wethouder. Voorts zou hij graag de retailloods uitnodigen in een commissievergadering – bijvoorbeeld als de Retailvisie van de wethouder staat geagendeerd. Wethouder EVERHARDT kan nog niet aangeven of er een nieuwe leegstandsverordening komt. Hij zegt toe de analyse zo snel mogelijk naar de raad te sturen. De wethouder houdt de vinger aan de pols bij wat er gebeurt rond het verhuren in de stad. Indien gewenst kan het college een rol spelen bij het uitnodigen van de retailloods. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Duurzaamheid en Circulaire Economie 5. Raadsinformatiebrief over de voortgang gesprekken met meest energie-intensieve organisaties van Amsterdam (ZD2021-006166) De heer GROEN is blij met de brief en de ondernomen acties. De gemeente is niet het bevoegd gezag om deze grote vervuilers milieumaatregelen op te leggen, maar ze kan wel de regierol nemen bij verdere verduurzaming.

GroenLinks denkt met deze tien grote vervuilers grote stappen te kunnen zetten. Opvallend is wel dat enkele bedrijven nu gedwongen stappen ondernemen en dat presenteren alsof ze heel duurzaam zijn. GroenLinks zou graag stoppen met bepaalde activiteiten op het Amsterdamse

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 9 september 2021

grondgebied. Zo is Obermarle met zijn katalysatoren voor de raffinage van aardolie overbodig geworden – ook al wil het bedrijf zelf juist meer milieuruimte. Bunge, een sojaoverslagbedrijf voor veevoer, vraagt om hulp bij verhuizing als het op zijn plek weg moet, maar GroenLinks meent dat hulp helemaal niet aan de orde is. Dan het UMC, een wel wenselijke activiteit. Het UMC heeft een eigen energiecentrale met sterk verouderde gebouwen. De heer Groen oppert intensief te gaan samenwerken voor een ambitieus verduurzamingsplan. Desgevraagd geeft hij aan dat plantaardig eten de voorkeur heeft en dus is al dat veevoer straks niet meer nodig. Het college heeft bezwaar aangetekend tegen de plannen van Cargill om een biomassacentrale te bouwen. Een stoomnet is veel duurzamer. Wellicht kan het college nog eens het gesprek aangaan met Cargill. De heer VAN LAMMEREN weet dat dit college inzet op uitbreiding van datacenters. Het betoog van GroenLinks is heel mooi, maar eerder stemde GroenLinks niet tegen de komst van al die datacenters. De heer GROEN vervolgt dat dit college juist voorop loopt met een zeer restrictief datacenterbeleid met veel sturing op verduurzaming. De heer NIJSSEN begrijpt dat met deze tien bedrijven ook al hun banen gaan verdwijnen.

De heer GROEN weet dat het aantal banen beperkt is en dit soort technische specialisten kunnen heel goed aan het werk in de duurzame energietransitie. De heer KREUGER vraagt aandacht voor het filmpje van GroenLinks met de opsomming van wat die partij in drie jaar allemaal heeft bereikt, onder andere dat GroenLinks de CO2-uitstoot in 2030 reduceert tot 55% ten opzichte van 1990, een keiharde leugen. Wat nog moet gebeuren, is dus nog niet bereikt; er ligt nog helemaal geen plan om tot die 55% reductie te komen en er zijn nog helemaal geen financiële middelen om een dergelijk plan uit te voeren en bovendien heeft de gemeente heel weinig invloed op de grote gebruikers. Het college claimt dat bedrijven competitief voordeel halen uit verduurzamen. Dat vergt een toelichting. Hij hoort graag hoe de kosten voor het gebruik van groene waterstof zich verhouden tot het gebruik van fossiele energiebronnen en hoe de bijkomende kosten kunnen worden gereduceerd. Bij de tien grootste vervuilers zitten twee datacenters. Inzetten op het aantrekken van meer datacenters vindt hij dan ook onbegrijpelijk. De heer VAN LAMMEREN ziet nu dat diverse zaken samenkomen: deelnemingen, het gebrek op het elektriciteitsnet en duurzaamheid. Iedereen verbaast zich over wat er gebeurt maar concrete actie blijft uit.

De Partij voor de Dieren wil het AEB niet verkopen, want het is het meest vervuilende bedrijf en dat laat de gemeente straks over aan de markt. Onbegrijpelijk. Er is een tekort aan elektriciteit maar het college trekt 100 datacenters aan. Het is dus helemaal ongeloofwaardig dat er straks 100 Amsterdammers mogen meedenken over hoe de wereld groener kan worden gemaakt. De Partij voor de Dieren ziet graag dat iedereen plantaardig eet en wel vanaf vandaag. De heer BOOMSMA vindt het stuitend dat GroenLinks zo gemakkelijk zegt dat deze tien bedrijven weg moeten. Als ze hun werk elders gaan doen, maakt dat op wereldniveau helemaal geen verschil. Obenmarle maakt ook katalysatoren om juist brandstoffen schoner te maken. De gemeente mag kennelijk wel een biomassacentrale bouwen maar een ander bedrijf mag dat niet. Daarmee zou het bedrijf een afvalproduct verwerken – cacaodoppen en pitten - en dat bespaart toch weer fossiele brandstof. Voorts is hij benieuwd naar de conclusie op het moment dat de gemeente niet wil helpen bij de verhuizing van Bunge.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 9 september 2021

Wethouder VAN DOORNINCK beaamt dat de gemeente niet de toezichthouder is en evenmin het bevoegd gezag. Maar de gemeente wil wel graag een slag maken met de verduurzaming van de haven en wil dus samenwerken met de bedrijven. De gemeente probeert bedrijven te verleiden meer te doen en nu de omslag te maken. Obenmarle heeft verregaande ideeën om te verduurzamen en te vergroenen. Dat wil het college echter concreter zien. Op dit moment leidt dat zeker niet tot uitbreiding van de milieuruimte. Als Bunge echt wil verduurzamen, moet je kijken hoe dat zo goed mogelijk kan maar als een bedrijf wil verhuizen, is dat echt aan het bedrijf zelf. Met het UMC lopen complexe gesprekken over een routekaart voor verdere verduurzaming. Veel ziekenhuizen hebben een eigen centrale zodat ze altijd over stroom kunnen beschikken. De gemeente gaat niet door met het bezwaar tegen Cargill want de provincie moet gewoon een vergunning verlenen wanneer een bedrijf aan de voorwaarden voldoet. Het stoomnet van AEB zit wat later in de tijd – in ieder geval later dan wat Cargill nu zegt nodig te hebben. Het is een zoektocht; wat voor de een afval is, is grondstof voor de ander. Amsterdam heeft geen sturingsmiddelen maar wel gesprekspartners en daarmee kan ze ver komen. Uitstoot zal steeds meer gaan kosten, dus dit is het moment voor bedrijven om die omslag te maken.

De heer BIEMOND draagt aan dat bedrijven alleen intern toestemming krijgen om een investering te doen voor milieumaatregelen als ze zekerheid hebben over hun bestaansrecht in Amsterdam. De gemeente kan dus alleen die regiefunctie vervullen in samenhang met het economische beleid. Wethouder VAN DOORNINCK werkt op een aantal dossiers nauw samen met de wethouder EZ. Ze is met verschillende partners aan het kijken hoe die verduurzaming in de haven samen vorm kan worden gegeven. En met het rijk wordt gekeken welke infrastructuur nodig is voor bijvoorbeeld een stoomnet. De kosten van waterstof zijn nu nog hoog. Eigenlijk is opschaling nodig om de kosten naar beneden te brengen, maar voor die opschaling moeten de kosten in feite laag zijn. Toch kan waterstof voor veel industriegebieden absoluut een oplossing vormen. Het datacenterbeleid van Amsterdam ziet zeker niet toe op het aantrekken van datacenters. Er worden juist zeer strenge eisen gesteld. In 2019 is het moratorium genomen. Gefaciliteerd wordt welke ontwikkelingen al in de pijplijn zaten. De groei gaat dus nog een paar jaar door en daarna stopt die. De datacenters beginnen binnenkort met een pilot om de servers 10% minder te laten uitstoten. De wethouder kent geen katalysatoren voor biobrandstoffen, alleen voor fossiele brandstoffen. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Economische Zaken 6.

Vaststellen 21 nieuwe biz-verordeningen en intrekken van 40 biz-verordeningen Nr. VN2021-021886 De commissie heeft geen behoefte aan bespreking. Dit punt gaat als hamerstuk naar de raad. Duurzaamheid en Circulaire Economie 7. Elektriciteitsnetwerk Amsterdam Nr. VN2021-017657 De heer VAN LAMMEREN stelt vast dat het elektriciteitsnetwerk moet worden uitgebreid. Het wordt spannend of het net de belasting aan kan. Daarbij speelt de last van datacenters. Hij is benieuwd naar de investeringen voor het elektriciteitsnetwerk. Dat zijn kosten die bij die datacenters horen. De Partij voor de Dieren zou liever een pas op de plaats maken met die datacenters.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 9 september 2021

Er worden diverse maatregelen getroffen. Op dit moment ligt er een vrij stabiel elektriciteitsnetwerk. Mensen met een elektrische auto gaan er vanuit dat ze die voor de deur kunnen opladen. Dat lijkt op termijn niet houdbaar. Hij is benieuwd hoe de wethouder dat toekomstscenario ziet. De heer NIJSSEN wijst op de congestie een aantal maanden geleden bij bedrijven in de haven die zonder stroom kwamen te zitten. Hij krijgt graag inzicht van de wethouder om hoe veel bedrijven het gaat die nu of in de nabije toekomst niet kunnen worden aangesloten en wat de gemeente daaraan kan doen. Mevrouw KUIPER vindt de problematiek verontrustend. Ook zij is benieuwd welke dilemma’s de gemeente over een tijdje kan verwachten. Nu is het zo dat grote bedrijven geen goede aansluiting meer hebben wanneer er een tekort is. De ChristenUnie krijgt graag meer zicht op de verschillende scenario’s, de voorzichtige scenario’s maar ook de worst case-scenario’s. De heer BOOMSMA is niet bepaald verrast door dit energievraagstuk. Iedereen stuurt immers aan op meer elektriciteitsgebruik. Hij is benieuwd hoeveel bedrijven nu in de problemen zitten en of de gevolgen goed in beeld zijn. Dreigt er congestie in nog andere gebieden? Hij hoort graag of het congestiemanagement bezig is dat te verbeteren. Hij oppert dit periodiek aan de orde te stellen en een soort voortgangsrapportage op te stellen.

Als laatste stelt hij voor het beleid rond datacenters te heroverwegen. Het college moet strategische keuzes maken en als er nog geen vergunningen zijn afgegeven, lijkt een heroverweging verstandig. De heer KREUGER wil weten of wordt onderzocht of het elektriciteitsgebruik in de toekomst kan worden gestabiliseerd door bijvoorbeeld bepaalde pieken naar voren of naar achteren te schuiven. Zo nodig komt hij met een motie. Wethouder VAN DOORNINCK vindt dit een ongelooflijk belangrijk maar ook een heel zorgwekkend onderwerp. Het college is al twee jaar met Liander bezig een beeld te krijgen van waar problemen kunnen komen en waar versterking moet komen. Toch is Liander hier ook door overvallen. Het is de verantwoordelijkheid van Liander maar de gemeente werkt nauw samen. Een uitbreiding heeft immers grote ruimtelijke implicaties. Er zijn meer plekken waarvoor zorgen zijn. Deze zomer is de eerste paal geslagen voor een groot onderstation op strandeiland dat ook zorgt voor minder druk op de binnenstad. Maar er zal meer nodig zijn. Toch ligt de oplossing niet alleen in verzwaring van het net, maar het gaat ook om het stabiliseren van het gebruik. Bedrijven moeten kijken hoe ze slimmer met hun gebruik kunnen omgaan.

De komende jaren moet er worden gewerkt aan het bouwen van nieuwe onderstations, het verzwaren van het net maar ook aan wetgeving om bedrijven te dwingen tot verdere stabilisering en energiebesparing. De netbeheerder zal een rol moeten krijgen in het prioriteren. Amsterdam heeft een vrij zwaar en stabiel net en daarop kan nog worden geladen. In landelijke gebieden is het aanbod het probleem; in Amsterdam is de vraag het probleem. Datacenters zijn absoluut grootverbruikers. De gemeente wil ze veel sterker kunnen dwingen hun energieverbruik te verminderen. Daarover gaan de gesprekken. En binnenkort gaat de pilot van start om 10% te besparen op de servers. Investeringen in het netwerk zijn nodig maar ook een slimmer gebruik van het net. De zorg voor laadpalen kan de wethouder wegnemen. Alliander ziet nu geen probleem voor de kleinverbruiker – ook doordat een elektrische auto een energiedrager kan zijn. Bij bestaande aansluitingen spelen geen problemen, maar dat kan wel zo worden wanneer bestaande bedrijven gaan uitbreiden. De gemeente is druk doende met scenario’s. Op 28 september volgt er een technische sessie over dit probleem. Naar aanleiding daarvan kan ze bekijken hoe ze kan zorgdragen voor een monitoring richting de raad. Gaat het om een specifiek beeld van welke bedrijven worden geraakt, dan is er

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 9 september 2021

één bedrijf bekend dat een transportbeperking is opgelegd. Meerdere grootverbruikers zullen de komende jaren met dit probleem gaan kampen. Liander bekijkt per bedrijf wat er mogelijk is of niet. Een bedrijf kan aangeven wat het nodig heeft en dan is Liander verplicht dat te leveren. Tegen een aantal grootverbruikers heeft Liander aangegeven niet te kunnen voldoen aan de vraag. Dat gebeurt niet bij kleinverbruikers. Bij die technische sessie kan Liander daarover meer informatie geven. Onduidelijk is nog om hoeveel bedrijven het gaat. Als er informatie is, informeert de wethouder de raad per brief. Liander maakt zich zorgen over verschillende gebieden. De heer KREUGER oppert hybride warmtepompen als uitgangspunt te nemen in de transitievisie Warmte in plaats van alles helemaal elektrisch. Zo nodig komt hij daarvoor met een motie. Wethouder VAN DOORNINCK verduidelijkt dat die elektriciteitsvraag niet zit bij de warmtenetten. De keuze tussen een warmtepomp en een hybride warmtepomp heeft veelal te maken met de mate van isolatie van een huis. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 8. Kennisnemen van de raadsinformatiebrief pilot Burgerberaad duurzaamheid Nr. VN2021-019625 De heer VAN LAMMEREN leest dat mensen worden bijgestaan door experts en hij hoort graag om welke experts dat gaat en hoe die worden gekozen.

De heer KREUGER is heel benieuwd hoe Amsterdam als stad erin gaat slagen voor 2030 55% CO2-reductie te realiseren. 100 geselecteerde inwoners gaan zich over dit vraagstuk buigen. Dat klinkt als een democratisch ideaal, maar dit burgerberaad heeft niet tot doel ideeën of oplossingen op te halen, maar het is bedoeld voor het ophalen van draagvlak voor die stip op de horizon: 55% CO2-reductie in 2030. Straks wordt er van alles verboden omdat er onvoldoende financiële middelen beschikbaar zijn maar dat is zeker niet de wil van het volk. Het burgerberaad zal de legitimiteit van de gemeenteraad ondermijnen want die 100 burgers komen met een bindend advies. Er mag straks niets meer. Hij voorziet dat het burgerberaad een nachtmerrie wordt. De heer NIJSSEN wijst op een dergelijk burgerberaad in Frankrijk. Daar kwamen zo’n 50 ideeën uit en daarvan werden er drie of vier deels opgevolgd. Dat is mislukt doordat er van te voren bedachte kaders waren. Iets dergelijks voorziet de heer Nijssen hier ook – zeker met het oog op een nieuw college. Ieder raadslid heeft een eigen achterban en zal mogelijk niet meegaan met wat er uit zo’n burgerberaad komt. Daar zit zijn zorg. Lid VERKERKE is blij dat nu wordt uitgezocht hoe een burgerberaad goed kan werken. Het is een goede manier om ideeën van burgers collectief te maken.

Belangrijk is wel dat een onafhankelijke groep de organisatie van een dergelijk burgerberaad voor zijn rekening neemt. De vraag ligt voor of politici zich van te voren moeten committen aan de uitkomsten van dat beraad. Het mag niet zo zijn dat besluiten alsnog in de raad sneuvelen. Om die reden is het raadsakkoord zo belangrijk. BIJ1 ziet dit als een opstapje naar meer directe betrokkenheid van de Amsterdammers. Desgevraagd legt lid Verkerke uit dat een bindend burgerberaad binnen bepaalde kaders wel degelijk bindend zijn – uiteraard binnen de wet. De heer KREUGER is dan benieuwd of BIJ1 voor een bindend collectief referendum is. Bij een referendum is de steekproef immers veel groter. Lid VERKERKE meent dat BIJ1 daar nog niet helemaal uit is. Het burgerberaad is een opstapje. En natuurlijk krijgt zo’n burgerberaad kaders mee en daarbinnen moeten de

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 9 september 2021

oplossingen worden gezocht. Deze burgers hebben geen belangen en zijn hopelijk onafhankelijk. Lid Verkerke is ervan overtuigd dat het bedrijfsleven meer invloed heeft op zaken dan zichtbaar is. Komt de uitkomst van het beraad boven de eisen van Parijs uit, dan gaat dat te ver. Betaalbaarheid is een relatief criterium. Lid Verkerke hoort nog graag sinds wanneer de basisregistratie het opleidingsniveau bij houdt en hoe men aan die gegevens komt. Wethouder VAN DOORNINCK beaamt dat het burgerberaad een nieuwe manier is om te zorgen dat mensen meer zeggenschap krijgen over ontwikkelingen in de stad. Dit is geen manier om draagvlak te creëren maar wel om de discussie te entameren en om ervoor te zorgen dat mensen zich betrokken voelen bij het beleid. De heer KREUGER citeert dat het experiment tot doel heeft het draagvlak van de klimaatmaatregelen te vergroten door Amsterdammers maatregelen te laten verzinnen die bindend zijn. Wethouder VAN DOORNINCK weet dat het zo in de Volkskrant staat maar niet in haar brief. Dat zijn ook niet haar woorden. Het gaat om een miniburgerberaad en niet om een experiment. Draagvlak zou wel een mooie bijvangst zijn, maar de inzet is zeggenschap, discussie en eigenaarschap over moeilijke maatschappelijke vraagstukken. Mensen kunnen deze experts zelf aandragen. Zo worden juist verschillende kanten belicht.

Er worden veel meer mensen uitgenodigd en dat levert een dwarsdoorsnede uit de samenleving op zo is uit voorbeelden elders bekend. Pas als meer dan 100 mensen zich aanmelden, vindt er een selectie plaats. Het college geeft uiteraard randvoorwaarden mee. Met de precieze formulering daarvan is het college nog bezig. De legitimiteit van de gemeenteraad wordt absoluut meegenomen. Gaat het erom dat het binnen het budget moet vallen, dan betekent dat een reëel budget. Maatregelen vergen nu eenmaal altijd budget, maar daar zitten wel grenzen aan. Het college heeft vertrouwen in de maatregelen die zullen worden voorgesteld. De wethouder verwacht dat deze grote groep mensen met ideeën komt die de gemeente verder gaan helpen. Het college wil zich committeren aan de uitkomst als de randvoorwaarden duidelijk zijn. Helder moet zijn binnen welke kaders de oplossingen moeten komen. De raad gaat zelf over de vraag of ze zich committeert of niet. De heer KREUGER stelt dat het college zich niet moet committeren, maar moet uitvoeren. De gemeenteraad bepaalt wat er gebeurt. Het kan niet zo zijn dat het college de raad buiten spel zet. Wethouder VAN DOORNINCK herhaalt dat het aan de gemeenteraad is of die zich ook wil committeren aan de aangedragen oplossingen. Het college zal het aan de raad voorleggen met het advies om het over te nemen maar het is uiteindelijk aan de raad zelf.

Dat geldt voor ieder voorstel dat het college doet. Bij een selectie wordt gekeken naar een brede vertegenwoordiging. Dat zit niet in de basisregistratie. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng, ziet iedereen graag terug op de volgende vergadering en sluit deze vergadering om 15.40 uur.

10