Definitief verslag FED 04-11-2021

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 4 november 2021

Definitief verslag

Openbare vergadering van de Raadscommissie Financiën, Economische Zaken en Duurzaamheid Vergaderdatum Donderdag 4 november van 13.30 tot 16.05 uur in de raadszaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 25 november 2021 Vergadering

Voorzitter: mevrouw Kiliç Portefeuillehouders: wethouder de heer Everhardt, wethouder Van Doorninck Commissiegriffier: mevrouw Van Klooster Verslaglegging: mevrouw Van de Belt Aanwezige commissieleden: de heer Biemond (PvdA), de heer De Boer (JA21), de heer Boomsma (CDA), mevrouw Kuiper-de Haan (ChristenUnie), de heer Kreuger (JA21), de heer Van Lammeren (PvdD), mevrouw Martens (VVD), mevrouw Nadif (GroenLinks), de heer Nijssen (VVD), mevrouw Van Soest (PvdO), de heer Türkkol (D66), de heer Vink (D66) Afwezige commissieleden: mevrouw A.L. Bakker (PvdD), de heer N.T. Bakker (SP), mevrouw Bloemberg-Issa (PvdD), de heer Boutkan (PvdA), de heer Van Dantzig (D66), de heer Ernsting (GroenLinks), de heer Flentge (SP), de heer De Graaf (BIJ1), de heer Groen (GroenLinks), de heer Van den Heuvel (ChristenUnie), de heer Khan (DENK), de heer Kreuger (JA21), de heer Koyuncu (DENK), mevrouw Marttin (VVD), mevrouw Nanninga (JA21), de heer Olsen (ChristenUnie), mevrouw Poot (VVD), mevrouw Roosma (GroenLinks), de heer Van Schijndel (Forum voor Democratie), de heer Torn (VVD), de heer Veldhuyzen (BIJ1), duoraadslid Verkerke (BIJ1), de heer Yilmaz (DENK) en de heer Wijmenga (CDA) Overige aanwezigen: de heer Dijk

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering en heet iedereen welkom. b. Mededelingen Er is bericht van verhindering van de heer Bakker en de heer Boutkan. De VOORZITTER meldt dat naar aanleiding van de afgekondigde coronamaatregelen de anderhalvemetermaatregel weer in acht wordt genomen tijdens deze vergadering. Dat betekent dat er ruimte is voor één fractielid binnen de ring is; anderen nemen dan plaats op de tribune net als ambtenaren en belangstellenden. c.

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

Vaststellen agenda De punten 3 en 4 worden gevoegd behandeld. Aansluitend aan deze vergadering vindt er een besloten deel plaats. De agenda wordt vastgesteld.

2021

d. Conceptverslag van de openbare commissievergadering FED van 28 oktober

Dit verslag wordt bij de vergaderstukken voor de vergadering van 25 november gevoegd en kan dan worden vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille f. Tkn-lijst Op verzoek van de heer GROEN wordt tkn-stuk 3 geagendeerd. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies

-

2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek De heer DIJK, zeilcharterondernemer, ziet dat het voortbestaan van zijn bedrijf ernstig wordt bedreigd omdat hij voor zijn schepen geen plaats meer kan vinden in de haven. Het Havenbedrijf alhier neemt een rigide standpunt in. De afgelopen vijftien jaar heeft hij gezien dat het Havenbedrijf een old boys network is. Hij heeft 16 jaar lang een ligplaats gehad en die is per juni 2020 opgeheven. Hij heeft een aanvraag gedaan bij het havenbedrijf maar de ambtenaar heeft bij rijkswaterstaat aangegeven dat de heer Dijk een zwerver zou zijn. Hij vreest dat zijn aanvraag niet serieus wordt genomen. In 2016 heeft hij ook al een aanvraag ingediend maar hij zou niet in aanmerking komen. De VOORZITTER bedankt de heer Dijk voor zijn inbreng. c. Actualiteiten d. Rondvraag Mevrouw MARTENS ziet bijna dagelijks dat ondernemers in Amsterdam worden overvallen. Dat is heel slecht voor het vestigingsklimaat. Ze is benieuwd of de wethouder brancheverenigingen daarover spreekt. Wethouder EVERHARDT zit regelmatig met het bedrijfsleven om de tafel. Hij zal

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

het actief uitvragen want van de zijde van het bedrijfsleven heeft hij hierover niets gehoord. Financiën 3. Vaststellen van een investeringskrediet en het uiten van wensen en bedenkingen ten aanzien van het verstrekken van een converteerbare lening van 55 miljoen euro aan Alliander (ZD2021-012733) en 4. Lening van 55 miljoen euro aan Alliander (ZD2021-013801) De heer VINK memoreert dat het de vorige keer allemaal begon met zorgen omtrent het elektriciteitsnet, de congestie in delen van Noord en nu in heel Noord. De nood is hoog. De wethouder zou zich hard maken richting Alliander om dit op te lossen en er zou contact zijn met de staatssecretaris. Daarvan is een terugmelding gekomen. Het is niet helder met wie de wethouder nu precies heeft gesproken, dus op welk niveau. Hij vraagt zich af of de urgentie wel is doorgedrongen. EZK moet echt bijdragen aan het oplossen van dit probleem. Er is een technische sessie geweest en een paar dagen later zou er een lening zijn toegekend. Dat had dan toch wel aan de raad kunnen worden gemeld; dat was wel chic geweest. Hij hoort graag in hoeverre een lening gaat helpen om dit inhoudelijke probleem op te lossen. De heer TŰRKKOL ziet in het verzoek tot kapitaalverstrekking van eind mei 2021 dat de hoogte van de lening in beginsel wordt bepaald naar rato van het aandelenbezit.

Om nu zeker te stellen dat het benodigde bedrag bijeengebracht wordt, wordt de gemeente gevraagd of zij bereid is meer dan pro rato deel te nemen, bij voorkeur 25 procent boven het pro ratodeel. Dan gaat het opeens om 69 miljoen euro. Dit is alleen het geval wanneer niet alle aandeelhouders bereid zijn pro rato deel te nemen. Hij krijgt graag toegelicht hoe de andere aandeelhouders hierin staan en of de wethouder bereid is 50 procent extra te lenen wanneer niet alle aandeelhouders meedoen. Mevrouw KUIPER ziet een aantal documenten die als grondslag voor het aangevraagde krediet zijn toegevoegd waaronder de comfortletter van KPMG die de prognoses als niet onrealistisch beschouwt. Ze hoort graag hoe realistisch die prognoses zijn. Ze heeft de indruk dat de prognoses met veel onzekerheid zijn omgeven. Een aantal gemeenten en provincies moet eraan bijdragen om dit probleem van Alliander op te lossen, maar liefst 770, en Amsterdam zou nog meer moeten bijdragen dan nu voorligt. De energievoorziening voor de Amsterdammers dient te worden geborgd, maar dan wil ze wel weten of er na deze eerste lening straks weer een tweede wordt gevraagd. De ChristenUnie ziet grote knelpunten en zou graag op voorhand beleid ontwikkelen om te zorgen dat er een energiebeperking wordt opgelegd. Dat is niet per se iets wat ze wil, maar dat lijkt een onontkoombaar scenario.

Mevrouw NADIF krijgt dat middel energiebeperking graag nader toegelicht. Mevrouw KUIPER bedoelt vooral energiebesparing, dus het gaat erom hoe de gemeente ervoor kan zorgen dat er energie wordt bespaard. Die vraag geldt de burgers en de bedrijven. De heer BIEMOND hoort graag hoe het zit met de rijksoverheid en wat het ministerie van EZK gaat inzetten. Het gaat immers om een investering van 1 miljard euro voor het hele net. Weet de wethouder misschien iets van een lobby samen met andere

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

gemeenten? Hij vraagt zich af of andere organisaties ook een rol kunnen spelen bij die investeringen zoals Invest.NL, Invest.MRA. De heer KREUGER wil als raadslid graag opkomen voor de Amsterdammers en nu wordt er een lening gevraagd van 55 miljoen euro – berekend op basis van het aandelengedeelte in Alliander. Dat zegt echter niets over waar de ingrepen nodig zijn. Amsterdam wil sneller dan de rest van Nederland als het gaat om de energietransitie en nu gaan de mensen in de provincie betalen voor de doelstellingen die Amsterdam zich heeft gesteld. Als de congestie in Amsterdam groter is dan elders, dan zijn de mensen in de provincie eigenlijk Amsterdammers aan het sponsoren. De heer VINK stelt dat het ook andersom kan zijn. De congestie doet zich nu in Amsterdam voor en terecht maakt Amsterdam zich druk. Landelijk gezien zijn er heel veel plekken in Nederland waar het probleem groot, zo niet groter is. Straks leent Amsterdam geld en dat wordt misschien niet in Amsterdam geïnvesteerd. De heer KREUGER baseert zijn stelling op het gegeven dat Amsterdam tien jaar eerder van het gas af wil zijn en dat doet wat met de tijdsdruk voor de investeringen. In de komende tien jaar moet er net zo veel gebeuren als in de afgelopen veertig jaar. In Amsterdam zitten heel veel grootverbruikers – datacenters – die een enorme druk leggen op het elektriciteitsnet.

Mevrouw NADIF legt uit dat Amsterdam deel uitmaakt van de provincie en de provincie wordt gevraagd hieraan mee te werken. Dit is echt een probleem dat ook in de rest van Noord-Holland speelt. Dit gaat in heel Nederland spelen en dit moet gezamenlijk worden opgelost. De energietransitie is niet een kwestie van willen, maar van moeten. De heer KREUGER licht toe dat het om Noord-Holland, Gelderland, Friesland gaat. Amsterdam wil sneller dan de rest van Nederland en dat vraagt meer en snellere investeringen. Overigens moet Amsterdam helemaal niets. De heer TŰRKKOL heeft juist begrepen dat de problemen bij het elektriciteitsnetwerk niet worden veroorzaakt doordat Amsterdam versneld van het gas af wil, maar door de elektriciteitstransitie. De heer KREUGER legt uit dat er binnenkort een versnelling in de transitie komt en daarvoor is de gemeente nu al aan het voorfinancieren. Tot slot ziet de heer Kreuger graag een kostenbatenanalyse van de impact van datacenters op het elektriciteitsnet en of zij een bijdrage kunnen leveren die in verhouding staat tot wat zij verbruiken. De heer BOOMSMA begrijpt dat het geld nodig is maar niet waarom pas nu en waarom zo plotseling. Dit had men toch jarenlang kunnen zien aankomen.

De wethouder heeft eerder al aangegeven dat ze de rol van die datacenters in het beslag op het elektriciteitsnetwerk gaat heroverwegen en hoe die zich verhoudt tot de prioriteiten. Daar ziet de heer Boomsma naar uit. Het CDA is er niet van overtuigd dat de gemeente als aandeelhouder dit geld moet opbrengen. Dat zou toch echt van het rijk moeten komen. Of van de pensioenfondsen. In 2025 wordt de lening omgezet in aandelen. Bij de eerste uitoefening van het conversierecht gaat het om een bedrag dat minimaal gelijk is aan 200 miljoen euro, de nominale waarde van de lening. Dat vergt een toelichting. De verplichtingen ten aanzien van die lening zijn achtergesteld. Dat brengt wellicht nog meer risico’s met zich mee. Alliander heeft te allen tijde het recht om de rentebetaling op te schorten en om die naar keuze later geheel of gedeeltelijk te betalen. Dat klinkt allemaal behoorlijk riskant. De heer VAN LAMMEREN wil ook horen waarom Alliander niet eerder met dit verzoek is gekomen. In de energiestudie van 2019 stond al dat die onderstations in 2030 vol zouden zijn. En dan komt de datacenterstrategie in 2020. Dus eind vorig jaar was al

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

helder dat er een congestie aan zat te komen. Nu moet er opeens geld bij en Amsterdam moet dat opbrengen. Kennelijk kijkt dit college niet vooruit naar het stroomnetwerk terwijl er toch een energietransitie moet worden doorgevoerd, terwijl het vervoer elektrisch moet worden, terwijl de stad van het gas af gaat. De heer VINK is benieuwd of de gemeente had moeten anticiperen of dat het nutsbedrijf had moeten anticiperen op de te verwachten vraag. Het nutsbedrijf wist dit toch al jaren. Bovendien groeit de stad en dat vergt ook aanpassingen op het gebied van woningen, verkeer en vervoer en ICT. Dus het netwerk moet worden uitgebreid. De heer VAN LAMMEREN meent dat de gemeente hierop had moeten anticiperen. Een transitie realiseren zonder voldoende water en stroom, zonder voldoende leidingen in de grond, is niet mogelijk. Hij gaat Alliander zeker vragen waarom die hierop niet heeft geanticipeerd. En als Amsterdam een vestigingsbeleid vaststelt, moet ze ook kijken of dat allemaal wel mogelijk is. Over de themastudie Elektriciteit ontvangt hij graag alle onderliggende aannames voor de scenario’s. Hij wil horen welke datacenters al gepland waren voor het moratorium, welke de gemeente had kunnen stoppen en welke niet. En dat geldt ook voor het tekort aan drinkwater. Het zou goed zijn als de wereld niet alleen maar was gericht op groei. De congestie is een gegeven.

Grote Amerikaanse bedrijven kunnen hier heel goedkoop stroom krijgen voor data die in Nederland helemaal niet worden gebruikt. Mevrouw MARTENS hoort graag wat de invloed is van de ambitie van het college aardgasvrij 2040 op deze investeringen. Als Amsterdam sneller van het aardgas af wil dan de rest van Nederland, dan vraagt dat om snellere investeringen. De VVD wil graag zien wat dan die snellere investeringen zijn. Voorts wil ze horen wat de gevolgen voor de Amsterdammers gaan zijn. 55 miljoen euro is veel geld. Ze wil weten hoe dit wordt doorgerekend en hoe dit wordt gedekt. Mevrouw NADIF vindt het niet wijs om beschuldigend te wijzen naar Alliander of naar de gemeente maar het lijkt haar wel goed om te kijken naar de groei, de ambities en wat er de komende jaren gaat gebeuren met betrekking tot dat energieverbruik. Het gaat nu om een lening. Ze zou ook graag kijken naar hoe de gemeente met energie omgaat en hoe ze energie bewaart. Alliander zou niet de enige partij moeten zijn om de congestie op te lossen. Wethouder EVERHARDT beaamt dat de gemeente aandeelhouder is van Alliander en dat bedrijf heeft een kapitaalbehoefte om de komende tien jaar goede investeringen te doen. Die vraag lag er al voordat de congestie werd afgekondigd. Gekozen is nu voor een converteerbare lening.

Alliander kan de lening omzetten in aandelen maar tot die tijd krijgt de gemeente rente op haar lening. Wordt de lening omgezet in aandelen, dan ontvangt de gemeente uiteraard dividend. Door de investeringen wordt het gebied groter, zijn er meer inkomsten en is het te verwachten rendement groter. De kapitaalbehoefte is belangrijk om derden aan te trekken om noodzakelijke investeringen te doen. Desgevraagd legt de wethouder uit dat de organisatie in het vooruit plant welke investeringen ze moet doen. Die scenario’s zijn voor de komende periode, tot 2026, heel scherp gemaakt. Daarna wordt gekeken welke investeringen moeten worden gedaan. Dat vereist een bepaald kapitaal en daarom ligt de vraag nu bij de aandeelhouders om daarin te voorzien. Wanneer precies welke investering moet worden gedaan, dat zal zijn in 2025 – 2028. Daar zit geen extra vraag achter voor dat moment. Daarna zullen er weer investeringen nodig zijn en daarvoor zijn andere partners nodig. Inmiddels zijn gesprekken met de rijksoverheid gaande. De wethouder legt ook uit dat deze investering/lening geen directe relatie heeft met de problematiek die op dit moment speelt. De vraag inzake de kapitaalbehoefte lag al eerder op tafel dan de congestie. Het bedrijf prepareert zich op de toekomst. Desgevraagd legt de wethouder uit dat Alliander een zeer solide organisatie is. De

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

eerste jaren is het een lening die nettoresultaat oplevert. Daarna is de verwachting dat het rendement er wel zal blijven. De heer VAN LAMMEREN leest in de halfjaarcijfers dat er een toenemende negatieve kasstroom is. Dat is echt geen teken van een goed bedrijf. Ook de rekening gaat naar beneden. Hij oppert een gewone lening te verstrekken en die niet in aandelen te laten converteren. Wethouder EVERHARDT legt uit dat Alliander heeft gevraagd om een versterking van haar kapitaalbehoefte om leningen te kunnen aantrekken. Daarvoor is dit instrument gekozen. Natuurlijk is de toekomst nooit voor 100 procent te voorspellen maar alle grootaandeelhouders stappen hierop in. Dus die investering boven pro rata hoeft waarschijnlijk niet maar definitieve besluiten zijn nog niet genomen. Per brief is de raad in juni hiervan op de hoogte gesteld. Het college heeft het voorstel in oktober besproken en nu ligt dit traject voor. Hij neemt zich de woorden ter harte dat dit in het vervolg eerder en duidelijker moet. De wethouder is in goed overleg met alle andere aandeelhouders. Iedereen heeft serieus naar deze stap gekeken vanuit het aandeelhoudersbelang en vanuit de aandeelhoudersverantwoordelijkheid. Congestie is een vraagstuk in het gehele werkgebied van Alliander en dat vergt echt een gezamenlijke aanpak. Zodra de lening naar een aandeel overgaat, wordt dat een andere post.

Het rendement staat aangegeven. De aandeelhouders verstrekken die lening van 600 miljoen euro; de organisatie heeft op een bepaald moment een kapitaalbehoefte en op dat moment wordt een deel van de lening geconverteerd. Dat komt nooit boven de 600 miljoen euro uit. Waarschijnlijk is dat 2025. De waarde van de aandelen is gelijk aan het bedrag van de lening. Daaraan is geen extra risico verbonden. De rente vervalt en dan wordt het een dividend op aandelen. De wethouder heeft er veel vertrouwen in. De 55 miljoen euro staat in de staatjes financieel-technisch verwerkt. Op pagina 7 staat aangegeven welke kapitaallasten zijn gemoeid met het verstrekken van deze lening. De rente is meer dan wat de gemeente kwijt is aan kapitaallasten. Daardoor gaat er geen extra rekening naar de Amsterdammer. Wethouder VAN DOORNINCK ziet dat de raad een link legt tussen de kapitaallening en het probleem van de congestie op dit moment. Liander staat in heel Nederland voor grote problemen die men wel zag aankomen. In verschillende steden zijn dan ook al studies gedaan. Doordat Amsterdam sneller groeit en meer vraag heeft dan Liander had verwacht, is hier nu al congestie – maar niet alleen hier. Er is een congestie aan de vraagkant maar op andere plekken is er ook een druk op het net aan de aanbodkant. Met de elektrificering van het land en de toenemende vraag kan het net het niet meer aan.

Tijdens de technische sessie ging het heel erg om de inhoud; de investering is een algemeen verhaal dat over het gehele gebied van Alliander gaat en niet alleen over Amsterdam. EZK neemt deze problematiek absoluut serieus maar er is niet meteen een positief resultaat bereikt bij de vragen hoe er kan worden gestuurd of geprioriteerd en hoe het gebruik kan worden teruggebracht. De staatssecretaris is nu uitgenodigd voor een werkbezoek aan Amsterdam om in de gebiedsontwikkeling te laten zien wat de effecten zijn. De gemeente probeert grootgebruikers tijdens bezoeken te motiveren iets aan hun energiegebruik te doen. Per 2023 moeten kantoren in Amsterdam label C hebben. Veel kantoren voldoen daar nog niet aan. Het is nu nog met name een manier van verleiden, helpen, ondersteunen maar ze zou graag zien dat Den Haag dat echt afdwingt – en zeker bij congestie. Dat is wel nodig want het energiegebruik stijgt nog altijd. Mevrouw MARTENS ziet nog niet dat er op realistische wijze naar de eigen ambitie wordt gekeken. Ze hoort graag in hoeverre de wethouder aan bedrijven vraagt hun gebruik aan te passen en daarbij ook kijkt naar hoe realistisch de eigen ambitie is. Ondernemers wordt gevraagd elektrisch te rijden terwijl de gemeente nog helemaal niet in staat is dat allemaal te faciliteren.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

Wethouder VAN DOORNINCK legt uit dat het probleem lang niet alleen wordt veroorzaakt door de energietransitie en met name niet door het aardgasvrij maken. Bij het aardgasvrij maken wordt sterk ingezet op warmtenetten dus niet op elektriciteitsgebruik. De ambitie blijft even groot – zeker in deze week waarin de wereldleiders in Glasgow bekijken hoe de mensheid de klimaatverandering kan tegengaan. De gemeente vraagt veel maar biedt ook nogal wat. De gemeente ondersteunt het mkb bij het duurzamer worden, ondersteunt bewoners bij het nemen van duurzaamheidsstappen, gaat met de industrie het gesprek aan. De aanname van de heer Kreuger klopt niet. Congestie is geen Amsterdams probleem en wordt ook niet alleen door anderen opgelost. Congestie zit overal, in sommige delen van het land sterker nog dan in Amsterdam. De infrastructuur in Amsterdam is per hoofd goedkoper dan in de provincie. Ook elders zijn overal datacenters. Het is echt een gemeenschappelijk probleem waarvoor meer instrumenten van het rijk moeten komen om dit aan te pakken. De onderliggende aannames van de scenariostudies uit 2019 – daarover is een rapport verschenen en dat zal de wethouder ter hand stellen. Elke twee jaar komt er een update; die is waarschijnlijk interessanter. In mei 2021 is al een update naar de raad gestuurd.

Gaat het om datacenters die nog op komst zijn, dan licht de wethouder toe dat Liander niet de gegevens van klanten mag delen. De gemeente is wel met Liander in gesprek om meer inzicht te krijgen. De heer VAN LAMMEREN wil dat vanuit de gemeente horen want Amsterdam is vergunningverlenend. Er is een moratorium op datacenters maar welke zitten er nog aan te komen? In maart 2019 is een themastudie elektriciteit gedaan. Daarin staan scenario’s. Hij is geïnteresseerd in de onderliggende aannames op het gebied van bijvoorbeeld datacenters en elektrificering die die scenario’s bepalen. Wethouder VAN DOORNINCK zal daarnaar kijken. Ze weet niet of dat rapporten zijn, maar ze zoekt dat uit en zorgt ervoor dat de raad het ontvangt. Gaat het om de opslag van energie, ook kleinschalige vormen, en dan is dat inderdaad een punt dat later in de raadscommissie kan worden besproken. De gemeente heeft daarvoor nog niet alle wettelijke instrumenten in handen. Er lopen pilots en zodra daaruit gegevens komen, zal de wethouder die met de commissie delen. Tweede termijn Mevrouw KUIPER is blij te horen dat de wethouder bedrijven stimuleert hun energiegebruik te beperken. Ze oppert Shell in Amsterdam-Noord eens te bezoeken. Daar brandt zo veel licht dat de straatverlichting in de hele wijk wel uit kan. Dat heeft zeker te maken met de tarieven die aan grootverbruikers worden berekend.

De heer VINK is blij met alle antwoorden, ook voor de urgentie die bij EZK is gebracht. De heer KREUGER weerspreekt dat de energietransitie niets te maken heeft met de congestie. Op de flap staat toch echt ‘Energietransitie’, economische groei, digitalisering, woningbouwopgave. Dat gebeurt in Amsterdam meer dan elders in het land. Dus dat speelt in Amsterdam veel sterker dan elders. Van het gas af gaat maar voor de helft over naar warmtenetten. Wethouder VAN DOORNINCK kan langsgaan bij Shell. Amsterdam stelt in vergelijking met de rest van Nederland wel degelijk strenge energie-eisen. De gemeente kan niet bewerkstelligen dat bij Shell de lichten uitgaan maar een discussie is altijd mogelijk. De opmerking over grootverbruikers zal in Den Haag zeker effect hebben. De heer BOOMSMA heeft nog een antwoord te goed op zijn vraag over het te allen tijde het recht hebben de betaling op te schorten. Dat zorgt dan wel voor extra kosten voor de stad. Hij meent dat er dan ook een risicovoorziening in de begroting moet

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

worden opgenomen. Wethouder EVERHARDT legt uit dat er van die bepaling gebruik kan worden gemaakt mochten de omstandigheden daartoe nopen. Die kans schat hij heel erg klein in. Het is een heel algemene bepaling. De VOORZITTER concludeert dat deze voordracht als kort bespreekpunt naar de raad gaat. 5. Terugkoppelen uitkomsten aandeelhoudersvergaderingen van gemeentelijke deelnemingen eerste deel 2021 (ZD2021-013013) De heer BIEMOND leest de bijdrage voor van de heer Boutkan – een bijdrage die niets van doen heeft met de geheime bijlage. Complimenten want de kwaliteit van de rapportage is weer toegenomen waardoor de raad heel inzichtelijk kennis kan nemen van de performance bij de deelnemingen. De PvdA vindt goed werkgeverschap belangrijk. Als het gaat om inclusiviteit in de besturen, dan is bij de meeste deelnemingen de manvrouwverhouding verslechterd. Dat krijgt hij graag uitgelegd net als hoe de wethouder hierop gaat sturen. Dan Schiphol. De luchthaven is zwaar getroffen door de coronacrisis en dit zou juist een moment kunnen vormen om het anders te gaan aanpakken. Eerder heeft de PvdA gepleit voor invoering van sociale vestigingseisen voor afhandelingsbedrijven, dus fatsoenlijk loon, gezonde arbeidsomstandigheden en een goede veiligheidscultuur.

Daarnaar loopt een onderzoek en hij is benieuwd naar de stand van zaken daarin en waar Schiphol staat met de invoering van die eisen en op welke manier het college deze problematiek onder de aandacht brengt bij Schiphol. De heer BOOMSMA wijst op de twee deelnemingen die het hardst zijn getroffen, de RAI en Schiphol. Daar is net 563 miljoen euro verlies geleden. Hij hoort graag hoe deze bedrijven ervoor staan en of het college binnenkort vragen inzake kapitaalsteun verwacht. Misschien kan de gemeente inschatten wanneer dividend weer aan de orde zal zijn. Wethouder EVERHARDT is blij met de complimenten want er is inderdaad veel werk verzet. De gemeente probeert met name meer inzicht te verschaffen op het maatschappelijk ondernemendeel. De man-vrouwverhouding is inderdaad verslechterd. Dat heeft ook wel te maken met het aantal mensen waaruit een Raad van Bestuur bestaat. Zo is er bij Alliander een man bij gekomen en dat doet het percentage vrouw dalen. De gemeente maakt dit wel degelijk bespreekbaar en er wordt daadwerkelijk inspanning geleverd. Ook op dit onderwerp is er veel commitment. Schiphol – een terecht punt. Dat onderzoek is nog gaande dus er liggen nog geen resultaten. Ook Schiphol zelf kijkt serieus naar haar orderportefeuille. De wethouder ziet een hele open houding. En ook Schiphol wacht op de uitkomst van het onderzoek.

De gemeente volgt de deelnemingen nauwgezet – ook gedurende de coronacrisis. Maar het blijft ongewis en dat geldt ook voor de RAI en Schiphol. Met de RAI wordt in goede samenwerking getracht meer congressen naar de stad toe te halen. De RAI denkt goed na over de eigen toekomst. Maar er blijven veel onzekerheden tijdens deze volksgezondheidscrisis en dat geldt ook voor Schiphol. De vraag over wanneer de wethouder weer dividend verwacht, kan hij niet beantwoorden. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 6. Kennisnemen van het Jaarverslag Deelnemingen 2020 (ZD2021-013006) De heer TŰRKKOL complimenteert het college met dit bijzondere jaarverslag van de deelnemingen in 2020. De resultaten vallen tegen in dit coronajaar. De antwoorden zoals gegeven bij punt 5 zijn voor de heer Türkkol voldoende.

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

Mevrouw NADIF leest in het jaarverslag dat de CO2-uitstoot bij Schiphol wordt gemeten, maar dat is niet het geval. Het wordt berekend. Het verhaal over innovatie, over de vooruitgang, over biobrandstof en synthetische brandstof is mooi, maar zover is het nog helemaal niet. De realiteit en de ambitie komen niet met elkaar overeen en daarvoor moet de gemeente zich blijven hardmaken als het gaat om CO2-uitstoot en luchtkwaliteit. Wethouder EVERHARDT is blij met de complimenten. Het maatschappelijk verantwoord ondernemen is zeker de ambitie van het college net als het terug leveren van meer en betere rapportages. GroenLinks spoort de wethouder aan de rapportage wat scherper te maken. De inzet van het college is bekend. Natuurlijk zijn er nog geen doorbraken met de alternatieve brandstoffen, maar Schiphol probeert daarin wel koploper te zijn. Mevrouw NADIF zou graag met de Amsterdam Economic Board dit gesprek voeren. Die heeft dat manifest ondertekend en daarmee lijkt de Board er toch wat anders in te gaan. Wethouder EVERHARDT ziet wel degelijk openheid bij de Board om bepaalde thema’s beter met de raad in meer openheid uit te wisselen. Hij beziet hoe dat het best kan worden georganiseerd. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Dit punt wordt door mevrouw Nadif gepiept naar de raad voor een korte behandeling. Duurzaamheid en Circulaire Economie 7.

Initiatiefvoorstel De Kinderdonut van het lid Nadif d.d. 23 augustus 2021 (VN2021028007) Mevrouw NADIF is heel blij met de beantwoording vanuit het college en hoe het omgaat met het betrekken van stemmen van kinderen in de stad als het gaat over de circulaire economie. Kinderen en organisaties die zich hiermee bezighouden zijn heel enthousiast. Ze worden betrokken bij het Burgerberaad en mevrouw Nadif hoort graag hoe dat wordt meegenomen in de rapportage. Ze kijkt uit naar de raadsbehandeling. De heer VINK ziet in de beantwoording dat dit initiatiefvoorstel ongeveer is wat de gemeente al doet. Dus wat voegt dit initiatief toe aan de al bestaande praktijk? Mevrouw NADIF heeft een verzoek ontvangen vanuit organisatie die met kinderen werken als het gaat om circulaire economie om kinderen een wat grotere rol te geven. Ze wil kinderen graag structureel meenemen in de beslissingen die de raad neemt waardoor er een wisselwerking kan ontstaan. De heer KREUGER stelt nog eens dat JA21 sowieso geen groot voorstander is van alles wat met die kinderdonut te maken heeft. Hij heeft het idee dat dit niet zo zeer gaat om het daadwerkelijk ophalen van informatie maar dat het meer een PR-stunt is. Kinderen op een podium hijsen die allemaal dingen vertellen die mevrouw Nadif ze influistert, daar is hij geen voorstander van. Het is een uitermate complex debat.

Gebeurt het toch, dan mag het niet alleen gaan om de idealen maar ook om de realiteit waaraan wel kosten zijn verbonden. Mevrouw NADIF zal kinderen zeker niets influisteren. De bedoeling is nu juist dat de raad de wensen van kinderen ontvangt. Juist die circulaire economie en de donuteconomie geven antwoord op de toenemende armoede in de stad. Het gaat immers over hergebruik, over welvaartsverdeling.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

Wethouder VAN DOORNINCK benadrukt dat de uitkomst van dit initiatiefvoorstel is dat de gemeente de input van jongeren en van kinderen expliciet gaat meenemen in haar klimaatrapportages. Dat is goed want het gaat uiteindelijk om hun toekomst. Als het gaat om de input van kinderen in het miniburgerberaad, dan is het aan het burgerberaad zelf hoe ze dit meeneemt. Mevrouw NADIF legt uit dat het haar gaat om hoe de raad die rapportage krijgt. Wethouder VAN DOORNINCK verwijst naar de uitgebreide pagina van het burgerberaad. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is behandeld. Het initiatiefvoorstel gaat ongewijzigd naar de raad. 8. Kennisnemen van het collegebesluit inzake de Toekenning Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) (ZD2021-011783) Mevrouw KUIPER complimenteert het college ermee dat de aanvraag voor RREW is gelukt: 60.000 Amsterdamse huishoudens worden straks ondersteund met een bespaaradvies en/of energiebesparende maatregelen. Ze hoopt dat er voldoende energieadviseurs zijn. Ze wijst op de gestegen gasprijzen waardoor adviezen en kleine energiebesparende maatregelen waarschijnlijk onvoldoende zijn voor heel veel huishoudens. Zo zijn er circa 100.000 woningen met enkel glas. Het probleem is dus dat de isolatie van veel huurwoningen niet op orde is.

Ze is benieuwd wat de gemeente kan doen voor al die mensen die het financieel straks niet redden en hoe de gemeente deze mensen überhaupt in beeld krijgt. Mevrouw VAN SOEST oppert eerst werk te maken van het isoleren. Zij verwacht meer van een wijzigingsvoorstel om eerst in te zetten op isoleren. Mevrouw KUIPER is het daarmee eens. Het geld zou beter kunnen worden ingezet voor dat isoleren, maar dat is helaas niet op korte termijn te realiseren. De heer BIEMOND is blij dat de aanvraag volledig is gehonoreerd. Prima dat de doelgroep de groep is waar energie het meest welkom is. Wel is hij benieuwd naar de uitvoering en hoe het college gaat regelen dat het geld daadwerkelijk daar terecht komt waar het het meest nodig is. Mevrouw VAN SOEST hoort ook graag van de heer Biemond of het niet verstandiger is met dit geld eerst de woningen te isoleren en dan pas deze maatregel te treffen. De heer BIEMOND heeft het al eerder gehad over het grote belang van isolatie met name voor de gesubsidieerde woningcorporatiesector. Al die zaken moeten tegelijkertijd plaatsvinden: én isoleren én energiecoaches die mensen laten zien hoe ze energie kunnen besparen. Dat laatste kan heel snel en zal direct resultaat opleveren.

Mevrouw NADIF weet dat onderzoek uitwijst dat energiebesparende maatregelen het beste werken wanneer er wordt ontzorgd, dus als de energiecoaches helpen met het aanbrengen van de maatregelen. Ze is blij met de 5,9 miljoen euro om dit traject voort te zetten. Mevrouw VAN SOEST komt met een wijzigingsvoorstel op dit voorstel en met een motie. Desgevraagd licht ze toe dat de Partij van de Ouderen eerst wil isoleren en dan of misschien gelijktijdig de mensen adviseren hoe zij hun energiegebruik kunnen terugbrengen.

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

Mevrouw NADIF stelt dat dit geld is gelabeld als reductie energiegebruik woningen en dit plan gaat over die energiebesparingsactiviteiten. Dat geld is niet zomaar anders aan te wenden. Wethouder VAN DOORNINCK is blij met deze aandacht voor dit onderwerp. Deze aanvraag en de subsidietoekenning lagen er al voordat de gasprijzen zo gigantisch gingen stijgen. Het is een goed moment om deze subsidie nu in te zetten. !WOON heeft op dit moment voldoende energiecoaches maar er zijn meer organisaties die dit soort adviezen kunnen geven. Het is altijd goed extra coaches op te leiden, zeker als het een strenge winter gaat worden. Deze subsidie is specifiek voor energieadviezen en kleine maatregelen. Daar hoort isoleren niet bij. De gemeente heeft ingeschreven op dit bepaalde subsidieaanbod en daar past dat adviestraject in. Op het moment dat huizen goed zijn geïsoleerd, worden verschillende adviezen overbodig. Het gaat juist om slecht geïsoleerde huizen waar veel energielekken zitten. Mevrouw VAN SOEST is natuurlijk heel blij met dit geld, maar ze wil het graag heel effectief inzetten en daarom verzoekt ze de wethouder het gesprek aan te gaan met het ministerie. Wethouder VAN DOORNINCK gaat dit geld niet omkatten. Dan gaat het verkeerd aflopen met deze subsidie.

Wel kan ze sterk inzetten op isolatie en dat gebeurt onder andere in de samenwerkingsafspraken met de corporaties over het maken van labelstappen. Daarnaast is er de renovatie-isolatiemotor waarmee de komende jaren 10.000 woningen worden geïsoleerd met simpele middelen als spouwmuurisolatie en kierdichting. Dat traject start komend jaar. In Zuidoost is nog een extra investering in het kader van het masterplan voor huur- en koopwoningen met extreem achterstallig onderhoud. Er is ook 1,6 miljoen euro beschikbaar om volgend jaar particuliere wooneigenaren vier jaar lang te stimuleren mee te doen aan de collectieve inkoop van isolatie en woningverduurzaming. Ook worden VvE’s bijgestaan. Er zijn dus heel veel isolatiemaatregelen. De wethouder heeft dat op een rijtje gezet in haar brief van twee weken geleden. Die stuurt ze nog een keer. Met die adviezen probeert de gemeente te voorkomen dat mensen in de problemen komen. De woningcorporaties, de energiebedrijven en het Nibud komen binnenkort voor een ambtswoninggesprek om o.a. over de schuldenproblematiek te praten en hoe kan worden bereikt dat dat niet extremer wordt. De doelgroep vinden kan lastig zijn. De gemeente heeft redelijk in kaart gebracht waar die energiearmoede het allersterkst is. Verder is bekend welke mensen van de stadspas gebruik maken, zijn er de buurtteams, is er de Schuldhulpverlening, de corporaties, !WOON.

Mensen ontzorgen is een goed punt. In de Indische buurt krijgen mensen niet alleen advies, maar wordt ook aangegeven hoe radiatorfolie kan worden aangebracht. Gekeken wordt of die methode ook in andere buurten kan worden ingezet. De heer BIEMOND is blij met de beantwoording. Het is belangrijk er goed voor te zorgen dat de hulp echt daar terecht komt waar die het hardst nodig is. Graag krijgt hij te zijner tijd een terugrapportage van hoe dit hier heeft gewerkt. Wethouder VAN DOORNINCK neemt aan dat er ook richting het rijk een terugkoppeling moet komen vanwege die subsidie. Dat kan ze ook met de raad delen maar misschien kan er al eerder een update komen. Ze bekijkt dat samen met wethouder Moorman en Wedemeijer. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 9. Samenstelling en reglement Duurzaamheidsraad van Amsterdam (ZD2021012156)

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief raadscommissieverslag, 4 november 2021

Mevrouw KUIPER ziet in het regelement, 3j, dat de adviezen van de Duurzaamheidsraad in beginsel openbaar zijn. Daar merkt ze echter niets van en dat zou ze wel graag willen. Wethouder VAN DOORNINCK legt uit dat de Duurzaamheidsraad tot nu toe twee adviezen heeft uitgebracht. Die zal ze zeer binnenkort op de website van de gemeente Amsterdam publiceren onder Ruimte en Duurzaamheid. Ze stuurt de link ook even door. De Duurzaamheidsraad is geen adviesraad in de zin dat ze officiële adviezen geeft. Heeft de gemeenteraad er behoefte aan, dan kunnen ook de verslagen openbaar worden. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng. Na afloop van dit openbare deel volgt een besloten deel. Ze ziet iedereen graag terug op de volgende vergadering en sluit deze om 16.05 uur.

12