Definitief verslag FED 04-03-2021

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Raadscommissieverslag, 4 maart 2021

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Financiën, Economische Zaken en Duurzaamheid Vergaderdatum Donderdag 4 maart van 13.30 tot 14.35 uur in de raadszaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 25 maart 2021 Voorzitter: mevrouw Kat Portefeuillehouders: wethouder Everhardt, wethouder Van Doorninck Commissiegriffier: mevrouw Meijer Verslaglegging: mevrouw Van de Belt (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de heer N.T. Bakker (SP), de heer Boutkan (PvdA), de heer Boomsma (CDA), de heer Groen (GroenLinks), mevrouw Heinhuis (PvdA), de heer Khan (DENK), mevrouw Martens (VVD), mevrouw Nadif (GroenLinks), de heer Torn (VVD) en duoraadslid Verkerke (BIJ1) Afwezige commissieleden: mevrouw A.L.

Bakker (PvdD), de heer Biemond (PvdA), mevrouw Bloemberg-Issa (PvdD), de heer Ceder (ChristenUnie), de heer Van Dantzig (D66), de heer Ernsting (GroenLinks), de heer Flentge (SP), de heer De Graaf (BIJ1), de heer Hammelburg (D66), de heer Van den Heuvel (ChristenUnie), de heer Kreuger (JA21), de heer Koyuncu (DENK), mevrouw Kuiper-de Haan (ChristenUnie), de heer Van Lammeren (PvdD), mevrouw Marttin (VVD), mevrouw Nanninga (JA21), de heer Nijssen (VVD), de heer Olsen (ChristenUnie), mevrouw Poot (VVD), mevrouw Roosma (GroenLinks), de heer Van Schijndel (Forum voor Democratie), mevrouw Van Soest (PvdO), mevrouw Timman (D66), de heer Veldhuyzen (BIJ1), de heer Yilmaz (DENK) en de heer Wijmenga (CDA) Overige aanwezigen: de heer Van Doesburg

1, Algemeen deel a. Opening procedureel gedeelte De VOORZITTER opent de vergadering. Mevrouw Kat vervangt voorzitter Kiliç en wenst haar beterschap. Er is bericht van verhindering van de heer Biemond. b. Mededelingen Wethouder EVERHARDT stelt voor het opbouwen van netwerken met ondernemers voor hierop terug te komen in de brief over de stand van zaken rond aantrekkelijke winkelgebieden in Q2. De overdracht van het 50% WPW-aandelenbelang aan de gemeente Amsterdam heeft op 1 maart plaatsgevonden conform het collegebesluit en de voordracht van de raad van 10 februari jl. Er wordt nu gewerkt aan de verdere groei en verduurzaming van het warmtenet. c. Vaststellen agenda

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 4 maart 2021

De commissie heeft geen behoefte aan bespreking van agendapunt 3. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de commissie FED d.d. 4 februari 2021 Het verslag van de openbare vergadering van de commissie FED van 4 februari jl. wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille f. Tkn-lijst De heer BOUTKAN, de heer GROEN en de heer NIJSSEN agenderen graag de tkn-punten 5 en 6 en tkn-punt 11. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies 2, Inhoudelijk deel a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek De heer VAN DOESBURG, campagneleider Schiphol bij de FNV, complimenteert de commissie die zich heel nadrukkelijk heeft uitgesproken voor verbetering van de positie van duizenden Schipholwerkers. De gemeente Amsterdam moet als een van de belangrijkste aandeelhouders van de Schiphol Group weten dat er sinds 2019 eigenlijk niets is veranderd. Schiphol kent een recordaantal schoonmaakbedrijven, beveiligingsbedrijven en afhandelingsbedrijven die over de rug van de werknemers een moordende concurrentie met elkaar aangaan en die concurrentie neemt alleen maar toe. Inmiddels zijn er 8 afhandelingsbedrijven – de norm in Europa is 2. Er zijn ook 2 extra beveiligingsbedrijven tot de luchthaven toegelaten op basis van hun aanbesteding. Resultaat: lagere lonen, meer onzekerheid, een onveiliger werksfeer.

Afgelopen dinsdag heeft de FNV een ultiem signaal afgegeven en de Schiphol Group gaf voor het eerst toe dat er sprake is van doorgeschoten concurrentie. Dat is echter niet genoeg. De FNV wil een toekomst waar vaste banen de norm zijn, dat veilig werken de hoogste prioriteit krijgt en dat iedereen recht heeft op een loon waarvan je kunt leven namelijk 14 euro per uur. Daarvoor dient de Schiphol Group sociale vestigingseisen te stellen aan bedrijven die actief willen worden op de luchthaven. De aandeelhouder is dus keihard nodig. Hij roept de raad op die sociale vestigingseisen te bewerkstelligen, een onderzoek te starten naar wat kan worden inbesteed en de slopende concurrentie te stoppen. Desgevraagd licht hij de sociale vestigingseisen toe. Die eisen kunnen absoluut worden gesteld bijvoorbeeld via het huurrecht. Dat is juridisch uitgezocht. De gemeente kan hierin een rol spelen. 80% van de banen moet een vaste baan worden. Flexkrachten verdienen minder en melden veiligheidsincidenten minder. Vaste banen zullen leiden tot minder incidenten. Van stagiaires wordt misbruik gemaakt. Ze moeten nu volop meedraaien in de productie. De salarissen zijn buitengewoon laag.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 4 maart 2021

De VOORZITTER bedankt de heer Van Doesburg voor zijn bijdrage. c. Actualiteiten d. Rondvraag Mevrouw NADIF geeft de zorg van ondernemers aan de Bos en Lommerweg aan over de verlate herinrichting waardoor de hele zomer de straat compleet open ligt. Ze hoort graag hoe de gemeente de ondernemers hier kan ondersteunen. Wethouder EVERHARDT wijst op de regeling, de algemene verordening Nadeelcompensatie voor ondernemers die onevenredig zwaar worden getroffen door werkzaamheden in de openbare ruimte. De informatie staat op de website. Voor dit specifieke geval zal hij de zorg overbrengen aan het DB in West. Mevrouw NADIF roept het college op bij het rijk aan te sturen op steun voor de groep sekswerkers die nu buiten alle regelingen vallen. Wethouder EVERHARDT beseft dat deze groep het moeilijk heeft. Hij overlegt hierover met de voorzitter van de Veiligheidsregio. De heer BOUTKAN wijst op de berichtgeving in het NRC dat een derde van de gemeente in geldnood verkeert. Bij de onderhandeling over de herverdeling van het gemeentefonds lijkt geen geld beschikbaar te komen. Amsterdam dreigt er zelfs op achteruit te gaan. Hij is benieuwd hoe dit de planning & controlcyclus raakt. Wethouder EVERHARDT handhaaft de planning & controlcyclus zoals die is. De herijking is nog niet ten einde.

Er is een adviesaanvraag uitgegaan naar de Raad van het Openbaar Bestuur; de G4-gemeenten hebben daar een rapport neergelegd over het huidige model. De VNG zal haar oordeel nog geven en pas daarna zullen fondsbeheerders een conclusie trekken. Overigens is naast deze verdeling van de bestaande middelen een lobby gaande om de tekorten door de decentralisatie goed onderbouwd door een rapport bij het nieuwe kabinet sterk naar voren te brengen. De wethouder houdt de raad aangesloten op de ontwikkelingen op dat punt. Deelnemingen 3. Kennisnemen van het verzoek om de geheimhouding gedeeltelijk op te heffen op 6 documenten als gevolg van het Wobverzoek van De Telegraaf inzake documenten AEB-dossier (ZD2021-001639) Dit punt wordt gehamerd in de raad. Economische Zaken 4. Kennisnemen van de afhandeling toezeggingen aan lid Biemond inzake leegstand winkelpanden in de stad (TA2020-001215) en (TA2020-001055) (ZD2021-000338) De heer BOUTKAN bedankt de wethouder voor de uitvoerige brief over de visie op de winkelleegstand maar hij mist wel de urgentie als het gaat om leegstand. De leegstand van winkelpanden zal juist in Amsterdam de komende twee jaren nog fors toenemen. Bij leegstand dreigt een buurt in een neerwaartse spiraal te geraken. Leegstand trekt ondermijnende witwaspraktijken aan. De wethouder geeft aan dat de

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 4 maart 2021

gemeente nog niet aan zet is. Actie is niet nodig daar waar leegstand leidt tot huurverlaging, tot vertrek van onnodige toeristenwinkels en kansen biedt aan nieuwe toetreders. Hij is benieuwd wanneer de visie op retail in de stad gereed is en naar de raad komt. Welke winkelgebieden acht de wethouder de komende jaren het meest kwetsbaar en kan de retailloods een rol spelen bij de signalering om problemen voor te zijn? Hij oppert de retailloods voor de komende vergadering uit te nodigen om haar visie toe te lichten. Dan hoort hij nog graag of de gemeente nu al convenanten leegstand op buurtniveau afsluit met vastgoedeigenaren en BIZzen en of de gemeente zelf leegstaande ruimten gaat huren wanneer de leefbaarheid in het geding is. Misschien kan de wethouder onderzoeken of een leegstandsverordening moet worden ingevoerd. Een meldpunt leegstand lijkt noodzakelijk voor de monitoring. De PvdA ziet graag een meer actieve houding van het college dan uit de brief blijkt. Mevrouw NADIF uit eveneens haar bezorgdheid over de leegstand in de stad en met name in wijken die te maken hebben met relatief veel leegstand. Leegstand gaat niet alleen over het vinden van goede ondernemers maar ook over sociale cohesie.

In het beleid mist ze hoe de gemeente de buurt meer kan meenemen in het beleid en hoe de gemeente ervoor kan zorgen dat het straatbeeld en de ondernemers een goede afspiegeling vormen van de mensen die daar daadwerkelijk wonen. Ze kondigt een initiatiefvoorstel aan. De heer KHAN onderschrijft beide voorgaande bijdragen. DENK acht meer actie gewenst als het gaat om die winkelleegstand. Hij oppert winkels waarbij langdurige leegstand wordt verwacht, om te vormen naar woningen. Het college wil meer winkels opkopen ten behoeve van de diversificatie van het winkelaanbod en daarbij zou het kunnen bezien of het startende ondernemers kan helpen met bijvoorbeeld een korting op de huur. Hij is ook benieuwd welke rol de buurt daarbij kan spelen. Zo zouden buurtbewoners een voorstel kunnen doen voor het soort winkel die er komt. De heer BOOMSMA deelt de zorg over dat winkelaanbod. Tijdens deze coronacrisis wordt er meer online gekocht. Het CDA kan niet inschatten welk effect dat op de langere termijn heeft. Buurtwinkels spelen een buitengewoon belangrijke rol in de stad en ze zorgen zeker voor sociale cohesie. Hij roept op de lasten voor fysieke winkels laag te houden. Het mkb Amsterdam heeft onlangs een voorstel gedaan voor een bezorgbelasting om het ongelijke speelveld wat meer gelijk te trekken. Hij hoort graag hoe de wethouder daar tegenaan kijkt.

Hij zou niet te snel willen grijpen naar het middel van functieverandering. In een visie op retail kunnen deze uitdagingen worden meegenomen. Een leegstandverordening lijkt hem een goed idee. Het economische herstel- en investeringsplan biedt nog weinig houvast. Dus de vraag rijst of het wel genoeg is om dat levendige winkelaanbod in de stad te behouden. Wethouder EVERHARDT voelt de urgentie zelf ook. De brief bevat een onderbouwing van de cijfers en een doorkijk naar 2022. Het verwachte percentage leegstand loopt dan op tot 14%. Het percentage neemt nog altijd toe maar zit wel onder de landelijke norm. In de Aanpak Binnenstad vraagt de gemeente haar twee deelnemingen inderdaad twee panden op te kopen. Bij de Hoogstraten wordt met een vergunningensysteem gewerkt als het erom gaat wat daar gaat komen. Het Economisch Herstelplan geeft een aanzet om de straatgerichte aanpak een impuls te geven. Dat is nu gaande. Er zijn winkelgebieden voor dagelijkse boodschappen; daar gaat het nog relatief goed. In andere winkelgebieden gaat het relatief slechter dus maatwerk is vereist. De retailvisie wordt opnieuw opgesteld en komt voor de zomer naar de raad, waarbij ondernemers en de buurt een belangrijke rol zullen spelen. De wethouder zal de meerwaarde van de leegstandsverordening uitzoeken.

Het college stelt zich terughoudend op als het gaat om het wijzigen van de winkelfunctie naar wonen omdat winkels vanuit de gebiedsontwikkeling wel degelijk een toegevoegde waarde hebben. Misschien wordt het een ander verhaal wanneer die leegstand zeer langdurig blijkt. Dat zou hij kunnen opnemen in de retailvisie. Het gelijkstellen zou een landelijke inzet vergen. Daarop komt de wethouder in de retailvisie terug. De retailloods uitnodigen voor een volgende

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 4 maart 2021

vergadering kan prima; het zou ook in een aparte technische sessie kunnen. Het initiatiefvoorstel wacht de wethouder af. De heer BOUTKAN vraagt of de gemeente nu al convenanten op buurtniveau kan afsluiten en hij begrijpt dat er mogelijk een rol is weggelegd voor N.V. Zeedijk en Stadsgoed N.V. Wethouder EVERHARDT verduidelijkt dat de gemeente langdurige leegstand nu opkoopt via het instrument deelnemingen. De mogelijkheid tot convenanten zoekt hij uit en daar komt hij op terug. Wel wordt er al maatwerk geleverd in de verschillende gebieden. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Deelnemingen 5. Laatste waarschuwing medewerkers Schiphol aan directie Nr. VN2021-005614 De heer BOUTKAN benadrukt de urgentie. De FNV-acties laten zien dat het nu echt genoeg is. De PvdA-fractie vindt het hele gebeuren rond nieuwe aanbestedingen echt ongezond. Die achtste afhandelaar betekent keiharde concurrentie op prijs tussen de verschillende afhandelaars waarbij de medewerkers de rekening betalen. Die doorgeslagen marktwerking werkt voor niemand goed en daaraan moet iets gebeuren. De gemeente geeft zelf het goede voorbeeld door schoonmakers weer in vaste dienst te nemen; de rijksoverheid heeft hetzelfde gedaan. Zelf heeft hij zich hard gemaakt jeugdloners niet langer in te zetten via Amsterdamse aanbestedingscontracten.

De PvdA bepleit dan ook die sociale vestigingseisen. Dat betekent fatsoenlijke lonen, werkzekerheid en veilig werk. Schiphol heeft al laten weten te onderzoeken of een deel van het werk weer via inbesteding kan worden gedaan. De heer Boutkan is blij dat de wethouder de signalen serieus vindt. Het is echt tijd om door te pakken. Van het kabinet verwacht hij weinig. Schiphol lijdt uiteraard onder de coronacrisis, maar zou toch echt uitzicht moeten bieden op verbetering met bijvoorbeeld een routekaart naar vaste voorwaarden en een leefbaar loon. Het is nu of nooit. Hij hoort graag wat de wethouder vindt van het conflict tussen de bonden en Schiphol, of de wethouder ook zijn zorgen deelt, of de wethouder eveneens meent dat het slecht is gesteld met de arbeidsvoorwaarden en werkzekerheid bij Schipholbedrijven en welke mogelijkheden hij als aandeelhouder ziet om dit te verbeteren. Graag hoort hij dat de wethouder de sociale vestigingseisen neerlegt als oplossing voor dit conflict. De heer N.T. BAKKER onderschrijft alle woorden van de heer Boutkan. De SP ondersteunt dat van harte. De flexibilisering en het aanbestedingscircus leiden tot grote problemen. Schiphol moet een gezond bedrijf worden – ook voor de mensen die onderop zitten. De gemeente moet zich activistisch inzetten om al die mensen te helpen.

Ook mevrouw NADIF sluit zich aan bij de bijdragen van de collega’s. De inspreker noemde nog de bijkomende kosten als parkeren en reiskosten. Ook dat heeft effect op het inkomen van de werknemers en dat zou Schiphol moeten meenemen. Aandacht is ook nodig voor zzp’ers. De tarieven zijn in sommige gevallen absoluut te laag. Ook hier dient met eerlijke beloningen te worden gewerkt. Sociale vestigingseisen zijn belangrijk. De regio heeft het zwaar. De crisis laat zien dat de luchtvaartsector geen stabiele sector is en daardoor weinig zekerheid kan bieden aan werknemers. De Luchtvaartnota helpt niet bij een gesprek daarover. Het gaat om eerlijk loon, werkzekerheid en gezonde werkomstandigheden. Ze wenst de wethouder veel succes. Lid VERKERKE sluit zich aan bij de woorden van de collega’s. De gemeente is mede-eigenaar van een zorgbedrijf dat voor veel werkgelegenheid zorgt. Schiphol lijkt niet erg geïnteresseerd in het welvaren van derden noch van haar werknemers noch van

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Financiën, Economische Zaken, Duurzaamheid, Deelnemingen, Lucht- en Zeehaven en Circulaire Economie

FED

Definitief Raadscommissieverslag, 4 maart 2021

burgers die overlast ervaren door het vliegverkeer. BIJ1 ziet graag dat de gemeente haar taak als mede-eigenaar serieus neemt, aandringt op goed werkgeverschap van Schiphol en de eisen van de FNV onderschrijft. Wethouder EVERHARDT benadrukt dat de gemeente als aandeelhouder geen directe verantwoordelijkheid draagt voor de arbeidsvoorwaarden en alles wat daarmee te maken heeft. De afhandelingsbedrijven vallen niet onder een cao maar er wordt wel getracht daar tot een cao te komen. De Schiphol Group stelt die cao-eisen zeker voor de andere groepen. De inzet van het college is helder: een goede beloning. Daarvoor blijft het college pleiten ook al is dat niet het bedrag dat de FNV noemt. De sociale vestigingseisen zijn belangrijk. Er loopt nu een onderzoek naar de mogelijkheid om sociale vestigingseisen te stellen aan partijen in de grondafhandeling op Schiphol. Schiphol wil daaraan graag meewerken. Schiphol wil de vakbonden consulteren bij de komende aanbestedingen. De wethouder blijft de Schiphol Group aanspreken op die beweging en hij zal de raad daarover actief informeren. De heer N.T. BAKKER roept de wethouder echt op te zoeken naar creatieve oplossingen want er is al veel vaker gesproken over activistisch aandeelhouderschap maar er is niets gebeurd. Er is veel werkgelegenheid mee gemoeid. Er moet iets gebeuren om de arbeidsvoorwaarden van de werknemers te garanderen.

Hij oppert een expertsessie te houden. De heer BOUTKAN geeft ook aan dat het gesprek hierover al zo lang gaande is. Er komt nu een onderzoek en dat moet worden afgewacht, maar het zou zo veel beter zijn als de raad en het college Schiphol heel duidelijk oproepen dat het zo niet langer kan. Amsterdam kan daarin een inspirerend voorbeeld zijn. Die discussie over de cao voor de afhandelingsbedrijven is al jaren onderwerp van gesprek, maar die cao is er nog steeds niet. Hij oppert dat de wethouder met de bonden om de tafel gaat zitten om ook hun kant van het verhaal te horen. Er zijn veel schrijnende verhalen. Het moet nu anders, het moet nu beter. Mevrouw NADIF legt de nadruk op de veiligheid en de gezondheid van de werknemers. Daarin is nog altijd geen verandering gekomen. De gemeenteraad stelt dat iedereen het verdient om in veilige en gezonde omstandigheden te werken. Wethouder EVERHARDT legt uit dat het hem zeer ter harte gaat. Gisteren heeft hij nog contact gehad met de CEO van Schiphol. Hij constateert dat Schiphol als opdrachtgever bij de beveiligers en schoonmakers wel degelijk de cao-eisen stelt. Een cao is een zaak tussen werkgevers en werknemers. Schiphol is geen opdrachtgever van de afhandelaren, maar ze is wel actief om een cao te bewerkstelligen. Hij zal contact opnemen met de CEO om te benadrukken dat dat proces een versnelling behoeft.

Ook het onderzoek vanuit het ministerie over de sociale vestigingseisen zal hij bespreken. Collega Groot Wassink heeft in het verleden heldere afspraken gemaakt met de Schiphol Group om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een kans te bieden. Daar zal hij nog eens op aandringen. Een technische sessie is altijd verstandig maar dan dient wel het rapport over de sociale vestigingseisen beschikbaar te zijn. De VOORZITTER concludeert dat er op een later moment wordt gepeild of er behoeft is aan een expertsessie. Hiermee is dit punt voldoende besproken. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng en sluit deze vergadering om 14.35 uur.

6