Document · PDF

Definitief verslag AZ 14-10-2021

Raadscommissie Algemene Zaken 14 oktober 2021, gemeente Amsterdam17.710 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

DEFINITIEF VERSLAG Vergadering Vergaderdatum

Openbare vergadering van de Raadscommissie Algemene Zaken Donderdag 14 oktober 2021 van 13.30 tot 17.00 en van 19.30 tot 22.20 uur in de Raadszaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 28 oktober 2021

Voorzitter: de heer Vroege Portefeuillehouders: burgemeester Halsema en wethouder Groot Wassink Commissiegriffier: de heer Willems Verslaglegging: mevrouw Van de Belt (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: de heer Blom (GroenLinks), de heer Boomsma (CDA), de heer Boutkan (PvdA), de heer Van Dantzig (D66), de heer Flentge (SP), de heer Van den Heuvel (ChristenUnie), de heer Khan (DENK), mevrouw Roosma (GroenLinks), mevrouw Van Soest (PvdO), de heer Veldhuyzen (BIJ1) en de heer Wijnants (VVD) Afwezige commissieleden: mevrouw A.L. Bakker (PvdD), de heer N.T. Bakker (SP), mevrouw Bloemberg (PvdD), mevrouw Bosman (D66), de heer Ernsting (GroenLinks), mevrouw De Grave (VVD), de heer Groen (GroenLinks), mevrouw Grooten (GroenLinks), de heer Hofland (D66), mevrouw Kiliç (DENK), de heer Kreuger (JA21), mevrouw Kuiper (ChristenUnie), de heer Van Lammeren (PvdD), de heer Mbarki (PvdA), mevrouw Nanninga (JA21), de heer Olsen (ChristenUnie), mevrouw Poot (VVD), de heer Van Schijndel (Forum voor Democratie), de heer Torn (VVD), duoraadslid Verkerke (BIJ1) en de heer Yilmaz (DENK) Overige aanwezigen: mevrouw Bos (Hartje Bijlmer), de heer Heijn (E-boots), de heer Holla (politiechef), de heer Kreuger (Rederij Kooij), de heer Van Lieshout (brandweercommandant), de heer Ulrich (bewoners Oudezijds Armsteeg), de heer Vreeken

Algemeen, 1 a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 13.30 uur en heet iedereen welkom. De vergadering beslaat waarschijnlijk ook een avonddeel. b. Mededelingen Er is bericht van verhindering van mevrouw Nanninga en mevrouw Poot wegens ziekte. De begrotingsbespreking op 26 oktober ’s avonds wordt verschoven naar 28 oktober ’s middags. Het betreft dan een gezamenlijke vergadering van de commissie FED en AZ. De huidige doorlatingspassen verlopen op 1 januari aanstaande; het aanvragen van een nieuwe pas of een verlenging dient uiterlijk voor 8 november dit jaar bij de griffier van deze commissie te gebeuren. Nieuwe passen zijn geldig tot de verkiezingen in maart

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

2022. Daarbij komt het verzoek om ze op een wat handzamer formaat af te drukken; een A4-formaat is in de praktijk erg onpraktisch. c. Vaststellen agenda Er is geen behoefte aan bespreking van agendapunt 5; dat punt wordt afgevoerd. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare raadscommissie Algemene Zaken d.d. 23 september 2021 Het verslag van de openbare raadscommissie Algemene Zaken van 23 september jl. wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda De voorzitter wacht nog op de beantwoording van zijn vragen ten aanzien van de handhaving van de homo regard tijdens de Pride. De VOORZITTER stuurt de voorzitter zo snel mogelijk alles toe. f. TKN-stukken g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Inhoudelijk, 2 a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek De heer VREEKEN vraagt wederom aandacht voor alle drukte in de stad. Burgemeesters dromen ervan de Olympische Spelen naar Amsterdam te halen. Wat er wel kwam, is de coronacrisis. Verplicht vaccineren is een must. In deze raadszaal zou de QR-code toch echt verplicht moeten worden getoond. Dan zijn er de cokemaffia in de stad en de witwasmachine op de Zuidas, ongekend veel brievenbusfirma’s en schietpartijen. Zelfs Peter R. de Vries werd niet beveiligd in Amsterdam. De heer Vreeken roept op nu eindelijk eens orde op zaken te stellen.

In Amsterdam is gelukkig wel een klimaatpaus die kan helpen in 2036 de meest duurzame Groene Spelen naar Nederland te halen. Bij agendapunt 3: De heer KREUGER vraagt aandacht voor de verplichting voor de passagiersvaart dat er altijd een medewerker met een diploma Sociale hygiëne aan boord moet zijn wanneer er alcohol wordt geschonken. Het principe is prima maar de manier waarop de verplichting in de APV is geformuleerd is niet goed werkbaar. Hoewel Kooij geen horecabedrijf is, hebben twee medewerkers wel zo’n diploma. Die medewerkers gaan

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

echter niet mee aan boord want ze moeten aanwezig zijn op de afvaartlocatie. Hij verzoekt dan ook om aanpassing van artikel 2.17B in de APV dat op het vervoermiddel óf op de locatie een medewerker aanwezig is met een diploma Sociale hygiëne. Met deze maatregel worden de gesprekken met de branche over een convenant aangaande alcohol in de rondvaart doorkruist. Met een convenant is meer te bereiken dan met deze symbolische maatregel. Het is absoluut niet zo dat de vergunde passagiersvaart de meeste overlast veroorzaakt – wel is die het gemakkelijkst aan te pakken. Desgevraagd legt de heer Kreuger uit dat het niet werkbaar is dat de leidinggevende altijd op de boot moet meevaren. De gesprekken over een convenant zijn on hold gezet vanwege de coronapandemie. Dat gesprek zou hij graag afronden. Nu de Alcoholwet er is, lijkt het een logisch moment om dat gesprek te voeren. Het diploma vergt een online examen, maar de consequentie nu is dat alle schippers zo’n diploma zouden moeten behalen. Die schipper moet trouwens op het water letten en niet zozeer op de gasten. De heer ULRICH is sinds 1979 actief buurtbewoner van de Wallen. Overmatig gebruik van alcohol speelt een bepalende rol in het wangedrag van veel Wallenbezoekers en dat tast de mentale en fysieke gezondheid van veel buurtbewoners aan.

Het probleem is heel groot: de vermaakindustrie tracht zo veel mogelijk mensen in zo kort mogelijke tijd met zo veel mogelijk drank te laten vollopen. Dat betreft minisupers, toeristencafés met happy hours, rondvaartboten als drijvende cafés en studentenhuizen. De overmacht is groot, de regels zijn onduidelijk en gehandhaafd wordt er alleen bij excessen; een contraproductieve aanpak. De aanpassing van de APV is prima, maar er is meer nodig: een alcoholverkoopverbod vanaf 16.00 uur, heldere criteria voor de handhaving, een consequente aanpak van alle bedrijven en personen. Plaats handhaving strategisch bij toegangsroutes om te voorkomen dat alcohol van buiten af de buurt in komt en handhaaf altijd. Nu werkt het niet. De heer HEIJN is heel blij dat er nu iets wordt gedaan aan het overdadig gebruik van alcohol en lachgas. Dit jaar hebben maar liefst 8 boten met een inbraak te maken gehad op het rak Appeltjesmarkt waar de alcoholisten huishouden. Het college wil nu sociale hygiëne verplichten op vaartuigen waar alcohol wordt geschonken maar niet op de studentensloepen, de illegale partyboten, de illegale bachelor party’s, maar wel de salonboten. De helft van zijn schippers beschikt over het diploma Sociale hygiëne; de anderen studeren voor hun groot vaarbewijs dat volgend seizoen ook verplicht is. Heel pittig.

De invoering van dat diploma Sociale hygiëne zal op zijn boten niets veranderen. Hij laat geen dronken of aangeschoten mensen toe. Hij roept op overlastgevende boten gericht aan te pakken – dat kan nu al met de three strikes out-aanpak. En geef hospitalityschippers in ieder geval een jaar uitstel omdat ze hard aan het studeren zijn. Hij zou graag zijn visie met de burgemeester bespreken, maar de entourage rondom haar houdt ieder gesprek af. Bij agendapunt 4: Mevrouw BOS (Hartje Bijlmer) en twee anderen laten weten blij te zijn met community wealth building in Zuidoost en de gedeelde doelstelling. Zuidoost zal op deze wijze toegroeien naar een nieuwe stadskern van Amsterdam. Er is een duidelijke visie van hoe lokaal geld kan bijdragen aan community wealth building. Het kan de economische relaties versterken en de wijkeconomie laten floreren. Door met lokaal geld te kopen, met een lokale munt, circuleert het geld langer in de lokale economie. Lokaal geld wordt opgebouwd vanuit een coöperatief verband waardoor er duurzaam en integraal wordt ontwikkeld. Dat is de afgelopen twee jaar met twee consortiumpartners gebeurd. Een bottom up-platform is daarbij van belang waar alle leden elkaar kunnen vinden. Dat versterkt de samenwerking. Op de lange termijn kan lokaal geld zichzelf bekostigen.

Op deze wijze wordt er een continue onderzoekende omgeving gecreëerd en die lokale munt kan de veranderende geldstromen in kaart brengen en nieuwe waardestromen creëren voor verschillende bedrijven waardoor ook hun social return wordt ingevuld. Bewoners en lokale ondernemers willen zo bouwen aan een nieuwe, inclusieve economie. Voor

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

ondernemers zijn de uitdagingen immers anders dan voorheen, complexer ook. Zij zien veel potentie voor lokaal geld. De samenwerking vormt een mooi vertrekpunt. Hopelijk wordt de projectvisie voor lange termijn opgezet. Het moet natuurlijk wel goed gebeuren met deze lokale digitale en waar mogelijk ook analoge munt. Het product lokaal geld is opgezet voor de buurt en door de buurt. Zij zien het liever vandaag dan morgen gebeuren. De heer BLOM zal in zijn bijdrage straks laten horen hoe GroenLinks dit voor zich ziet op een duurzame manier en wenst de initiatiefnemers veel succes. De VOORZITTER bedankt alle insprekers voor hun bijdrage. c. Actualiteiten en mededelingen Mededelingen Actualiteit d. Rondvraag De heer WIJNANTS is blij met de inzet van de burgemeester om 20 miljoen euro beschikbaar te stellen voor ondermijning en de VVD zou dat graag wat willen versnellen. Burgemeester HALSEMA meldt dat de ondermijningsinspanningen op het huidige niveau tot 2022 zijn gefinancierd. De begroting staat zwaar onder druk ten gevolge van de corona-uitgaven, maar hopelijk geeft de raad ondermijning veel aandacht bij de nieuwe financiering. Desgevraagd geeft ze aan dat er na 2022 echt moet worden opgeschaald. Voortijdig opschalen zou problemen geven. De heer BOUTKAN vraagt aandacht voor de invoering van de vergunningplicht in de Damstraat en de Hoogstraten.

De raad heeft via de APV-wijziging die bevoegdheid aan de burgemeester gegeven. De invoering was voorzien direct na de zomer maar dat lijkt nu december/januari te worden. Hij roept op daarmee haast te maken. Burgemeester HALSEMA beaamt dat het traject wat vertraging oploopt. Het is de eerste keer dat er vergunningplicht wordt ingevoerd voor specifieke straten. Wat nu wordt ingevoerd wil de gemeente ook kunnen gebruiken voor eventuele toekomstige aanwijzingen. Daarbij doen zich wat technische problemen voor bij de applicatiegegevens. Het komt inderdaad in december/januari gereed. De heer FLENTGE wijst op de melding rondom een groep op de Westerkade: bij demonstraties worden de straten tussen de woningen in als openbaar toilet gebruikt. Dat is al eerder aangekaart maar kennelijk niet eenvoudig op te lossen. Burgemeester HALSEMA geeft aan dat de organisatie bij demonstraties altijd dringend verzocht dixies te plaatsen en dat gebeurt veelal ook. Bij dynamische demonstraties is dat wel ingewikkeld. Politie en handhaving handhaven dan wel. Zijn er plekken waar dat veelvuldig gebeurt, dan hoort ze dat graag om te bezien of de gemeente de bewoners toch anders kan helpen. Openbare Orde en Veiligheid 3. Wijzigen Algemene Plaatselijke Verordening (APV) met als doel problematisch alcoholgebruik te verminderen en een verbod op het (hinderlijk) recreatief gebruik van

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

lachgas te introduceren (ZD2021-012303) De heer VAN DEN HEUVEL en de heer Mbarki zijn blij dat het voorstel van de ChristenUnie en de PvdA om het verbod op lachgasgebruik daadwerkelijk wordt ingevoerd. Het kabinet heeft geld vrijgemaakt voor de uitvoering en er komen extra agenten voor. Hij hoort graag meer over die handhaving. Overigens deelt hij de zorgen van de rederijen en hij hoopt dat het voldoende is voor grote rederijen als er op de locatie een gediplomeerde zit. De heer BOOMSMA weet dat het gebruik van lachgas niet alleen een ernstig stikstofprobleem vormt maar ook verwoestend is voor de gezondheid. Hij is dan ook blij met het verbod in de APV. Een verbod invoeren vraagt om handhaving. Hij krijgt graag toegelicht hoe die handhaving wordt geregeld. De voorlichting over handhaving kan wellicht worden gekoppeld aan het verbod. Hij oppert slachtoffers te laten meewerken als ervaringsdeskundigen als het gaat om het informeren over de risico’s en eveneens enkele locaties aan te wijzen voor een algeheel verbod. Het CDA is heel blij met het alcoholverbod in de risicogebieden. Dat zal zeker bijdragen aan het opschonen en terugveroveren van de Wallen. Hij hoopt dat de gemeente daarmee ook kan optreden tegen tours. De heer WIJNANTS vindt het een buitengewoon goed voornemen van de burgemeester om dit nu in te vullen.

Complimenten voor de ChristenUnie, PvdA en het CDA voor hun jarenlange inzet op dit punt. De VVD ondersteunt dit absoluut. Wel heeft hij zorgen over die handhaving. Er zijn al veel zaken verboden op de Wallen die alsnog gebeuren. Het APV-artikel spreekt van hinderlijk, recreatief lachgasgebruik als roesmiddel – wat wel heel veel afzonderlijke criteria zijn. Mag je bijvoorbeeld daar wel aanwezig zijn met lachgaspatronen? Graag een toelichting hierop. De VVD onderschrijft het betoog van de inspreker, de heer Kreuger. Voor de boten moet echt een oplossing worden gevonden. De heer VAN DANTZIG ziet een aantal prima voorstellen, met name dat alcoholverbod. D66 maakt zich serieus zorgen over de invoering van de sociale hygiëneplicht. Als bijvoorbeeld alle barmensen dat diploma moeten hebben, wordt het wel erg ingewikkeld en slecht uitvoerbaar – en zeker omdat er zo veel illegaal aanbod is waarvoor dit dan niet geldt. D66 denkt dat het goed is om de nieuwe bevoegdheid op te nemen maar dat wordt afgezien van handhaving. Burgemeester HALSEMA is blij met de steun voor de APV-wijzigingen. Een aantal fracties heeft vroegtijdig de gevaren van lachgasgebruik gezien. Het is dus heel goed dat dit verbod wordt opgenomen in de APV. Per januari 2022 maakt het ministerie extra handhavingscapaciteit vrij. Dat biedt Amsterdam extra mogelijkheden.

Daarnaast wordt het natuurlijk opgenomen in de reguliere controles. Landelijk komen er 700 agenten bij maar die worden wel verdeeld over alle politieregio’s en die moeten bovendien nog worden opgeleid en getraind. Ze verwacht niet dat dit komend jaar al leidt tot veel meer agenten op straat. Schaarste dus de komende jaren maar lachgashandhaving maakt in ieder geval deel uit van de reguliere controles. Ze wil nagaan of er bij de inwerkingtreding van de APV mogelijk een campagne kan komen waarbij er ruimte is voor de ervaringen van deskundigen en slachtoffers. Dat was een heel goede suggestie. Met de invoering van de diplomaplicht Sociale hygiëne wordt in feite een omissie goedgemaakt. Het geldt ook voor de horeca, voor alle cafés in de stad. Er moet iemand aanwezig zijn met dat diploma. Het lijkt onverstandig de boten in een uitzonderingspositie te plaatsen. Het gaat er juist om dat er óp de schepen iemand aanwezig is met dat diploma. De heer VAN DANTZIG wijst erop dat er in de horeca een leidinggevende is,

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

barmensen die werken en iemand die toeziet op de regels. Moet dat op elk schip afzonderlijk gebeuren, dan legt dat wel een hele hoge druk op de sector. Burgemeester HALSEMA legt uit dat het gaat om het alcoholgebruik ter plaatse, de wijze waarop dat wordt begeleid en de regels die daaromheen gelden. Iemand aan de wal die toekijkt, dat lijkt niet erg zinvol. Het gaat om een cursus die één dag of twee avonden in beslag neemt. Er zijn veel illegale activiteiten in de stad waarop de gemeente geen regels kan toepassen, maar dat is nooit een argument om de regels niet toe te passen. Het lijkt haar belangrijk een gelijk speelveld te creëren voor zowel de boten als de horeca aan wal. De heer VAN DEN HEUVEL verzoekt de burgemeester de termijn wat op te rekken totdat er over dat convenant is gesproken. Wellicht kunnen er in het convenant afspraken worden gemaakt over de wijze waarop dit in het beleid wordt vastgelegd. Burgemeester HALSEMA begrijpt het verzoek maar het is niet zo dat de gemeente eenzijdig is gestopt met het opstellen van het alcoholconvenant. Er zijn twee gesprekken gevoerd maar er bleek niet veel belangstelling voor te zijn. Inmiddels wordt het opnieuw opgestart. Maar de gemeente moet wel kaderstellend zijn. Voor het kader dient er rechtsgelijkheid te zijn ten opzichte van de horeca aan wal en die op het water. Daarom hecht ze aan opname hiervan in de APV.

De heer FLENTGE vindt gelijkwaardigheid hier belangrijk. De heer Heijn gaf aan dat de helft van zijn schippers inmiddels al een diploma Sociale hygiëne heeft. Deze vereiste lijkt daarmee toch haalbaar. Burgemeester HALSEMA gaat graag in gesprek over het convenant. Ze is zich er absoluut van bewust dat de reders het de afgelopen crisis heel moeilijk hebben gehad. Daarvoor moet aandacht zijn en die zal de wethouder ook hebben, maar dat gelijke speelveld met de andere horeca is echt belangrijk. De heer HOLLA beaamt dat er nu landelijke wetgeving is voor lachgas. De politie is daarbij betrokken met name bij de afspraken over het handhavingsperspectief daarop. In de bewijsstelling moet de politie kunnen aangeven dat het echt lachgas is – dat vereist aparte apparatuur. Dat geldt ook bij de APV. Ampullen zijn wel weer iets anders dan grote flessen. Is het lachgas, dan wordt het in beslag genomen en dient het te worden vervoerd op een wijze die voldoet aan de eisen van de Milieuwet. Dat geldt ook voor de opslag. Als begin 2022 de wet van kracht is, wordt landelijk geld ingezet om de uitvoering concreet mogelijk te maken. Vooruitlopend op de wet kan de politie door deze wijziging in de APV nu al optreden. Daarbij gaat het toch met name om excessen bij bijvoorbeeld evenementen en uitgaansavonden. Optreden gebeurt om de openbare orde te herstellen.

Bij verkoop zal de handhaving er altijd op wijzen dat het strafbaar is. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is behandeld en doorgaat naar de raad voor een korte/middellange behandeling. 4. Initiatiefvoorstel van de leden Roosma, Blom, Biemond, Kat, Schreuders; getiteld ‘Een lokaal verankerde economie: Community Wealth Building in Zuidoost’ (ZD2020015052) De heer BLOM bedankt alle mensen uit Zuidoost die dit voorstel samen met GroenLinks hebben vormgegeven. Al jaren neemt de ongelijkheid in de stad toe waaronder in Amsterdam Zuidoost. Maar mensen beschikken over een enorme veerkracht. Er is heel veel energie in de wijk, er zijn veel maatschappelijk betrokken ondernemers. De economie moet van de Amsterdammers worden. Nu verdwijnt een groot deel van het geld dat de Amsterdammers verdienen naar grote multinationals waardoor

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

lokale bewoners en ondernemers nauwelijks meeprofiteren van de rijkdom. Daarom dit voorstel om meer waarde te creëren in de wijk. Het uitgangspunt moet zijn: verregaand eigenaarschap van de mensen zelf. Daarvoor moeten de geldstromen die er nu zijn, eerst goed in kaart worden gebracht en dan kan er een beweging in gang worden gezet in het stadsdeel, in de stad. Dit initiatief sluit goed aan bij het masterplan. Het masterplan legt de focus op het aanpakken van problemen die al veel te lang duren. GroenLinks hoopt dan ook dat alle partijen ambitieus blijven. Er is al een kiem gelegd voor Community Wealth Building waarbij sleutelfiguren in kaart hebben gebracht wat de principes hiervan voor hen betekenen. Juridisch is het niet mogelijk om dwingende voorwaarden te stellen via het inkoop- of subsidiebeleid op het gebied van arbeidsomstandigheden. Dat vergt nog nader denkwerk. GroenLinks hoort graag hoe het incidentele geld voor 2021 is besteed, wat er nog over is en hoe het eruit ziet voor 2022. Ook hoort ze graag hoe het college de verbinding ziet met Community Wealth Buildingactiviteiten en projecten in andere stadsdelen en ook buiten Amsterdam.

Hoe en bij wie kunnen bewoners en ondernemers met hun initiatieven terecht om onderdeel te worden van dit proces? Hoe wordt de raad op de hoogte gehouden en dan met name over het onderzoek naar de verschillende geldstromen? Wellicht ziet de burgemeester mogelijkheden om te onderzoeken hoe de windmolen in Kraaiennest en hoe toekomstige energiecoöperaties kunnen bijdragen aan de financiële investeringen, nodig om Community Wealth Building duurzaam te borgen. De heer FLENTGE zag het enthousiasme van de insprekers. Dat is precies het enthousiasme dat nodig is om dit tot een goed einde te brengen. Hij roept de mensen uit Zuidoost op hier iets moois van te maken. Er zit heel veel energie in deze wijk en de mensen verdienen absoluut de ondersteuning van de gemeente. De heer VAN DEN HEUVEL ziet best een mooi voorstel met veel goede en interessante onderwerpen maar toch is hij ook wat gereserveerd. Zo moet er een heel nieuw programma voor de wijk komen, maar daarvoor zou hij willen waken want de mensen in Zuidoost hebben vooral behoefte aan een baan, een huis en sociale zekerheid en niet zo zeer aan beleidsprogramma’s. Dit mag geen papieren werkelijkheid worden, dus hij hoort graag hoe de gemeente ervoor gaat zorgen dat dit daadwerkelijk het verschil in Zuidoost gaat maken.

Burgemeester HALSEMA wijst op het recente goede nieuws dat een groot aantal werkgevers zich verbindt aan Zuidoost, een convenant heeft afgesloten en daarmee zelf meer waarde aan het stadsdeel wil toevoegen. Te vaak wordt waarde onttrokken aan het stadsdeel in plaats van dat het er ontstond of wordt teruggebracht. Dat maakt dit voorstel zo waardevol. Het plan hoeft zich zeker niet te beperken tot Zuidoost. Het gaat er niet om projecten toe te voegen aan andere projecten, maar het gaat over een heel andere stijl van werken vanuit de gemeente waarbij de maakbaarheid van onderop wordt georganiseerd. Ze zou er wel graag een Amsterdamse term voor horen. De gemeenschapsopbouw gaat een extra duwtje krijgen. Er zijn al heel veel initiatieven. De gemeente moet die niet overnemen maar ze moet faciliteren dat mensen zelf hun eigen economie kunnen versterken. Groei en Bloei is daarvan een goed voorbeeld: moestuintjes in een binnentuin waar veelal kwetsbare vrouwen hun tuintjes onderhouden dat zich ontwikkelt tot een sociale onderneming waarbij producten kunnen worden verkocht en waarbij met de opbrengst nieuwe investeringen kunnen worden gedaan waarmee het een lokale economie wordt. De beantwoording werd wat vertraagd maar de gemeente wilde het programma goed inbedden in het masterplan en daarmee erkennen dat het een eigenstandige wijze van werken is.

Het programma moet absoluut langdurig een kans krijgen. En misschien kan het vanuit Zuidoost ook in Nieuwwest en Noord en andere delen van de stad tot wasdom komen. Dan de vragen. Het in kaart brengen van de geldstromen maakt deel uit van de masterplanaanpak. Het kan niet zo zijn dat geldstromen langs elkaar heen schuiven; geld dient zo effectief mogelijk te worden ingezet. Voor 2021 en 2022 is een bedrag van 1

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

miljoen euro gereserveerd voor Community Wealth Building en voor het project Bouw aan jouw Zuidoost. Totaal dus een bedrag van 2 miljoen euro. Voor Bouw aan jouw Zuidoost zijn er al uitgaven gedaan. De uitvoering van Community Wealth Building is nog in de opstartfase. Aan het eind van het jaar zal er beter inzicht zijn in de bestedingen van 2021. Dan kan de burgemeester de raad een overzicht van de financiën toesturen. Bij de huidige beschikbare middelen kunnen niet alle initiatieven worden ondersteund. Er is immers een enorm potentieel in de wijk. Daarnaast wil de gemeente een nieuwe projectencarrousel voorkomen en moet ze dus scherpe keuzes maken. Vanuit het masterplan worden de middelen beschikbaar gesteld om strategische stappen te zetten om de werkwijze verder te ontwikkelen. Met alle initiatief gaat de gemeente in gesprek om na te gaan wat er nodig is. Men kan zich bij het masterplan melden. Er komt een projectleider op Community Wealth Building die onderdeel is van het programmateam en dat hoort bij het masterplan. De vraag over de windmolen moet de burgemeester uitzoeken. Wel is er een link gelegd met de Green Hub in Zuidoost. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en voor een korte behandeling naar de raad gaat. 5. Kennisneming raadsbrief update proef gerichte wapencontroles (ZD2021-011652) Dit punt is verschoven naar een latere datum.

6. Zelfmoord bij de brandweer mogelijk als gevolg van structurele pesterijen (ZD2021-012883) De heer KHAN betreurt het tragische voorval. Het is bovendien de vierde zelfdoding in acht jaar tijd. Het incident maakt duidelijk dat het nog steeds niet goed gaat binnen de organisatie. De weduwe vraagt om een nieuw onderzoek want zij wil later het hele verhaal aan haar kind kunnen vertellen. Dit mag niet nog eens gebeuren. Daarvoor is een volledig en onbevangen beeld nodig van wat zich daar heeft afgespeeld. De heer Khan weet dat er drie maanden na afronding van het onderzoek een uitnodiging naar de weduwe is gegaan, maar onduidelijk is wat dat toevoegt aan een onderzoek dat al is afgerond, want de conclusies en aanbevelingen liggen er al. Er zijn twee rapporten over de brandweer verschenen in 2018 en hij vraagt zich af of die zijn meegenomen in het onderzoek. Er zijn video’s van de verziekte cultuur van meer dan tien jaar geleden en de vraag is of die zijn meegenomen in het onderzoek. Hij hoort graag of de brandweerorganisatie ARQ erop heeft gewezen dat die zelf respondenten kan uitkiezen voor hun onderzoek. ARQ concludeert dat er ook oorzaken in de privésfeer liggen maar niemand uit de privésfeer is ondervraagd dus dat maakt de conclusie onbegrijpelijk.

Hij stelt voor een nieuw en onbevangen onderzoek in te stellen in opdracht van een onafhankelijke instantie en hij hoort graag of het college daartoe bereid is. De brandweer erkent geen aansprakelijkheid maar wil wel schikken; de omstandigheden op de werkvloer zijn kennelijk wel van invloed geweest op de zelfdoding. Hij is benieuwd wat er is gebeurd met die pesters. Ze zijn op hun gedrag aangesproken maar er zijn geen sancties geweest. De afgelopen twintig jaar komen er geregeld berichten naar buiten dat er sprake is van structurele pesterijen; de afgelopen acht jaar zijn er vier zelfdodingen geweest waarvan er in ieder geval drie verband houden met pesten. Toch blijven de pesters in dienst. Daarmee wordt wel een dubieuze boodschap aan de brandweerlieden gegeven: op pestgedrag volgt alleen een gesprek. Er moet echt iets veranderen en daarvan dient iedere brandweerman te worden doordrongen. De heer VAN DANTZIG vindt het verhaal van de weduwe zeer aangrijpend. Dit is typisch een verhaal met alleen maar verliezers. De weduwe voelde zich een tijd niet

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

gehoord. De brandweer in Amsterdam ligt al zo lang onder de loep en toch kon dit gebeuren. De dood van deze brandweerman staat niet op zich; het is de vierde in acht jaar tijd. Bij twee anderen speelde ook pestgedrag van collega’s een rol. Een aantal vragen is tot nu toe onbeantwoord gebleven. Heeft onderzoeksbureau ARQ heeft breder gekeken naar de pestcultuur en de zelfmoorden binnen de brandweer; mocht het bureau zelf zijn gesprekspartners kiezen; waarom wordt de weduwe niet bij het onderzoek betrokken en waarom wordt het onderzoek niet heropend en waarom pas een mediator erbij als het over aansprakelijkheidsstelling gaat? Met respect voor de persoonlijke levenssfeer van het slachtoffer, hoe kan het dat iemand met zulke grote risicofactoren werkzaam is in dit beroep? ARQ noemt ook problemen in de jeugd, de privésfeer en de psychische gesteldheid. Dan is brandweerman een ingewikkeld beroep. ARQ komt met vier aanbevelingen die worden overgenomen en de heer Van Dantzig is benieuwd of er hiervoor dan niets was. Het lijkt alsof de zorgplicht naar werknemers toe is verzuimd. De werkgever dient immers een veilig werkklimaat te garanderen. Er leek sprake te zijn van twee kampen; het ene kamp zegt te ver zijn gegaan met pesten, het andere kamp zegt het slachtoffer juist altijd goed opgevangen te hebben. De commandant heeft nu de groepen uit elkaar gehaald.

Zijn die groepen nog steeds gescheiden en is dit werkbaar? De gemeente moet lering trekken uit dit incident. De feitelijkheden moeten op tafel komen. Er zijn fouten gemaakt en het gaat erom hoe die fouten kunnen worden hersteld. Wellicht kan de burgemeester op die fouten ingaan. D66 vindt dat de gemeente er alles aan moet doen om de weduwe genoegdoening te geven en vervolgonderzoek in te stellen. De heer BOUTKAN vindt het zeer terecht dat er vragen zijn rondom de omstandigheden waarnaar onderzoek is gedaan. In de media leest hij dat er nog heel veel issues zijn rond de omstandigheden in aanloop naar de suïcide maar ook van de gevolgen. De brief van de burgemeester geeft wel enige duidelijkheid. Bijzonder pijnlijk is dat er geen contact is tussen de brandweer en de weduwe. De brandweer had de weduwe vooraf moeten informeren over het onderzoek door ARQ. Onbegrijpelijk dat de weduwe niet is meegenomen in dat onderzoek. Wat er thuis werd verteld kan immers een beter beeld geven van wat er speelde. Het OM heeft de brandweer telefonisch geïnformeerd over de uitkomsten van dat onderzoek. De heer Boutkan hoort graag waarom dat niet schriftelijk is gebeurd. Het OM heeft geconcludeerd dat er in het verleden wel degelijk sprake was van pestgedrag en dat er ook eerder signalen waren afgegeven. Dat heeft de brandweer niet laten vastleggen.

Hij wil weten of de leiding exact op de hoogte was van het pestgedrag naar de medewerker en wat die met deze signalen heeft gedaan. Wie, wat, waar, wanneer? Gaf de brandweerman het pestgedrag zelf aan? Liep dat via officiële meldingen? Was er een reden voor het pestgedrag en wat was de aard daarvan? Was het van enkelingen, was het van groepen? En hoe zijn de pesters aangesproken op hun gedrag? En als de signalen bekend waren bij de leiding, wat heeft die daarmee gedaan? Het zijn pijnlijke maar ook heel belangrijke vragen. De gemeente moet leren van deze situatie, de brandweer moet leren van de situatie en er moet recht worden gedaan aan de weduwe. De heer WIJNANTS benadrukt dat het hier om een buitengewoon verdrietige situatie gaat. Maar de brandweer krijgt ook veel waardering omdat die zich inzet voor de veiligheid van Amsterdammers. Van de brandweercommandant hoort de heer Wijnants graag hoever hij is met de plannen voor een betere cultuur, diversiteit en hoe het nu eigenlijk gaat met de cultuur, de diversiteit en het pestgedrag. Is de burgemeester tevreden over het verloop van het verandertraject bij de brandweer en verloopt alles volgens plan. Er is al eens onderzoek gedaan maar misschien kan er nog eens een vervolgonderzoek plaatsvinden – bijvoorbeeld door de heer Van Uhm.

De heer VELDHUYZEN onderschrijft grotendeels alle bijdragen en vragen die de andere raadsleden al hebben gesteld. De situatie is verschrikkelijk. Er zou nazorg zijn

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

geweest voor de weduwe maar die had vooral betrekking op klusjes in de woning. Het lijkt hem belangrijk dat er ook mentale ondersteuning wordt geboden. De weduwe heeft niet het volledige personeelsdossier van haar man ontvangen. Hij hoort graag waarom. Er loopt nu een voorstel voor mediation en de heer Veldhuyzen is benieuwd waaruit dat bestaat. Mevrouw ROOSMA weet dat de causaliteit van de zelfdoding met de pesterijen nooit exact vast te stellen is, maar de onderzoekers van ARQ geven aan dat er meerdere factoren een rol spelen waaronder het pestgedrag en de cultuur binnen de organisatie. De weduwe is niet gekend in het onderzoek en daarmee geeft dat onderzoek toch een onvolledig beeld. Dat is een omissie maar het raakt ook aan het welzijn van de weduwe en aan het welzijn van de brandweerlieden op de kazerne waar de groep verscheurd is geraakt. Er moet zicht komen op wat er nodig is om de noodzakelijke cultuuromslag te weeg te brengen. De vraag is hoe recht kan worden gedaan aan de noden van de weduwe. Dat begint met het herstel van contact. Misschien is mediation helemaal niet voldoende. Mevrouw Roosma hoort graag hoe op dit moment wordt gewerkt aan de cultuuromslag bij de brandweer. De weduwe zou graag zien dat er lessen worden getrokken en dat er iets verandert. Ze is geschrokken van de mate van psychische nood van brandweerlieden in het algemeen.

Dat onderwerp staat weliswaar hoog op de agenda maar mevrouw Roosma hoort graag hoe hierop wordt geacteerd. Burgemeester HALSEMA vindt het ongelooflijk tragisch wat er is gebeurd. Ze heeft daar totale ontreddering, chaos en wanhoop gezien en ze heeft daar met de weduwe apart gesproken. De brandweercommandant zal straks aangeven welke stappen er zijn en worden gezet om een cultuuromslag te bewerkstelligen. Het is in december gebeurd en in januari heeft de burgemeester wat langer met de weduwe gepraat. Dat heeft geleid tot veelvuldig contact tussen een medewerker en de weduwe. De gemeente heeft boodschappen van de weduwe doorgegeven aan de brandweer, bijvoorbeeld ten aanzien van het personeelsdossier, bijvoorbeeld ten aanzien van de wens om onafhankelijk onderzoek te doen. Er is een bijdrage gekomen om de verhuizing van de weduwe mogelijk te maken. Ondertussen liep het onderzoek van de politie en van het OM. De weduwe liet merken dat zij ook een onafhankelijk onderzoek wilde. De brandweer heeft erop aangedrongen eerst het strafrechtelijk onderzoek af te wachten. Op 28 april leverde het OM zijn rapport af. Dat is wel overhandigd maar de aanbevelingen zijn telefonisch gedaan waaronder de aanbeveling om onafhankelijk onderzoek te doen – net zoals de burgemeester wilde. Daaraan is gevolg gegeven en ARQ startte in juni met dat onderzoek.

In de tussentijd heeft de weduwe de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland aansprakelijk gesteld en dat speelt een rol in de omgang met de weduwe. Er is wel veel contact geweest en er zijn veel pogingen tot nazorg gedaan. Terugkijkend zijn er twee fouten gemaakt. De vroege aansprakelijkheidsstelling heeft geleid tot juridisering van de omgangsvormen. Daar had de gemeente zich minder van moeten aantrekken en ze had toch meer contact moeten onderhouden. In juni is het onderzoek bij ARQ gestart en dat concentreert zich op de werkvloer. Daarbij is ervoor gekozen de weduwe niet bij dat onderzoek te betrekken. Achteraf is dat niet goed geweest en had zij er wel bij moeten worden betrokken. De gemeente biedt graag mediation aan en hoopt dat er een schikking komt. Nog weer een onafhankelijk onderzoek zou daarvan onderdeel kunnen zijn maar de burgemeester weet niet of die behoefte er nog is. Omdat de juridische aansprakelijkheidsprocedure nog loopt, kan de burgemeester zich beperkt daarover uiten. De uitkomst van het gesprek over aanvullend onderzoek wil de burgemeester wel met de raad delen zolang de persoonlijke levenssfeer beschermd blijft. De heer VAN LIESHOUT bevestigt dat het incident diepe sporen in het korps trekt. Niemand in het korps denkt meer dat pesten moet kunnen en dat dat hoort bij een stoere mannencultuur. De commandant denkt dat het al veel beter gaat maar er is nog

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

werk aan de winkel. Grote zorgen zijn er over die vier zelfdodingen binnen acht jaar. Er lopen meer mensen rond met een getraumatiseerde achtergrond hoewel dat lastig in te schatten is. Het verzuim is hoog; meer dan de helft van het verzuim ligt in mentale problemen. Ook bij de eerdere suïcides lag een hele waaier aan problematiek bij de mensen. Families zoeken nu contact en die willen ook in gesprek. Dat gaat de brandweer ook doen. Het onderzoek van ARQ heeft laten zien dat suïcides nooit één oorzaak hebben. Er is zeker gepest in het verleden. Dat is gemeld. Er is gemeld dat hij psychisch kwetsbaar was. Dat was in 2016, 2017 en 2018. De heer Schaap heeft destijds dergelijke dossiers zeker niet lichtvaardig bekeken. De signalen waren op het niveau van de korpsleiding bekend. Die kwamen van bedrijfsmaatschappelijk werkers die zorg verleenden aan Memets gezin, van collega’s die zich onder de voet gelopen voelden. Het management heeft de signalen opgepakt maar dat heeft destijds niet geleid tot schorsing of ontslag. De heer Schaap heeft verschillende ontslagen opgepakt maar kennelijk was er hier te weinig aanleiding om er in dit geval iets aan te doen. Het gaat de afgelopen twee jaar iets beter. Er is een melding geweest van een dame die werd gepest en dat is door de collega’s zelf aangepakt en daarop heeft de korpsleiding actie ondernomen.

Collega’s die zelf in sociaal verband de begrenzing aanbrengen in wat een leuk geintje is en wat vervelend, onwenselijk gedrag is, dat is waar je heen wilt. Dat er een een-op-eenrelatie was tussen het pestgedrag en de suïcide heeft men niet kunnen vaststellen. Een van de aanbevelingen was meer te doen aan suïcidepreventie. Brandweerlieden zitten 24 uur lang op elkaars lip met veel emoties over datgene wat ze meemaken. Ze weten vrij veel van elkaar. ARQ kreeg de vrije opdracht om zelf onderzoeksvragen te formuleren en te interviewen wie men wilde. Dat de weduwe daarin niet is meegenomen, begrijpt hij niet. Dat had natuurlijk wel gemoeten. Memet was lid van een hechte vriendengroep. Observaties daarvan zijn in het rapport terechtgekomen maar die hadden moeten worden besproken met de weduwe om haar eigen verhaal daaraan te kunnen toevoegen. Hopelijk gebeurt dat nu nog. Er is in het begin zeker intensief contact geweest. Er is een bedrijfsmaatschappelijk werker teruggeroepen die in het verleden het gezin veel heeft begeleid. Dat is allengs minder geworden. Het enige wat de brandweer in handen heeft, is het personeelsdossier. Dat is overhandigd. Het OM heeft het OM-dossier en het politiedossier geanonimiseerd en de medische dossiers kent de commandant niet. Die rusten onder het medisch beroepsgeheim.

Dan de belangrijke vraag wat de brandweer hiermee doet en wat de stand van zaken is. Het gaat beter maar ook de commandant weet niet wat er bij de mensen in het hoofd omgaat. Er zit heel veel spanning bij de brandweerlieden; ze maken dan ook heel traumatische dingen mee. Er komen speciale programma’s om vroeger te detecteren bij wie de spanning heel hoog oploopt, een soort psychologische APK. Als het gaat over de communicatie, dan heeft de brandweer dat niet goed gedaan. De les is dan ook om gelijk op dag 1 in overleg te gaan met de familie en nabestaanden, een contactpersoon te zoeken, een mediator te zoeken, een zaakwaarnemer te zoeken met als enige opdracht: communicatie tussen de brandweer en de nabestaanden en dat voortdurend te blijven doen. De heer VAN DANTZIG ziet dat de vier aanbevelingen uit het ARQ-rapport zijn overgenomen maar hij is nog op zoek naar wat er hiervoor al was. Hij wil ook horen welke stappen worden gezet om ervoor te zorgen dat de cultuuromslag doorgaat. Het lijkt alsof een noodoproep van de weduwe niet is beantwoord per mail nog voordat de zaak juridisch werd. Daarover hoort hij graag meer. De heer KHAN is blij dat de burgemeester openstaat voor een eventueel onafhankelijk onderzoek. Hij oppert de pesters met terugwerkende kracht te sanctioneren. Het is immers bekend wie dat zijn. De pesters blijven nu gewoon in dienst.

Hoe kijkt de burgemeester daarnaar? Het onderzoek van ARQ zou beter zijn als de weduwe zou meewerken aan het rapport. Dan wil hij weten of dat nog wat gaat veranderen aan de conclusies van het rapport. ARQ mocht zelf respondenten uitkiezen maar als de weduwe

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

was betrokken bij het onderzoek had ARQ wellicht anderen uitgekozen. Hij krijgt nog graag antwoord op de vraag of ARQ de twee rapporten uit 2018 heeft gekregen en de interne video’s over de verziekte cultuur van de afgelopen tien jaar. En hoe komt ARQ tot de conclusie dat ook oorzaken in de privésfeer een rol hebben gespeeld? De heer WIJNANTS is benieuwd welke behoefte er nu eigenlijk is naar nog een onderzoek. Mevrouw ROOSMA is blij met de mogelijkheid om toch nog aanvullend onderzoek te doen. Gaat het over de implementatie van de preventiestrategie voor het verlagen van het risico op suïcide, een van de aanbevelingen, dan staat dat hoog op de agenda van de Veiligheidsregio. Ze hoort graag meer over de stand van zaken daarvan. De heer BOUTKAN is blij dat men openstaat voor verdere gesprekken met de weduwe. Ten aanzien van de psychologische autopsie is het misschien verstandig om te kijken of andere mensen in de privéomgeving daarin kunnen worden meegenomen. Hij begrijpt dat er in 2016, 2017 en 2018 duidelijk sprake was van pestgedrag via collega’s en via de bedrijfsmaatschappelijk werker maar de brandweerman zelf heeft geen officiële meldingen gedaan. Toch vindt hij het onbegrijpelijk waarom er geen actie op is ondernomen terwijl het wel bekend was. Het is een uiterst serieuze zaak. De heer VELDHUYZEN begrijpt dat er geen mentale ondersteuning aan de weduwe is geboden.

Als de weduwe daaraan behoefte heeft, hoopt hij dat de gemeente die kan bieden. Onduidelijk is nog waarom er bepaalde stukken in het personeelsdossier ontbraken. Als laatste is hij benieuwd of de aansprakelijkheidsstelling onderdeel wordt van de mediation. De heer VAN LIESHOUT verduidelijkt dat er niets was op het gebied van suïcidepreventie. Het vormt toch een taboe. ARQ is de eerste die constateert wat de suïcidefactoren zijn bij de brandweer en komt met heldere aanbevelingen die de brandweer doorvoert: training van mensen om signalen op te pakken, leiderschapstrainingen van de bevelvoerders. Alle collega’s maken zich zorgen om elkaar en de korpsleiding moedigt mensen aan dat te melden. De cultuur moet anders: leiderschap, goed voorbeeldgedrag en inclusiviteit als uitgangspunt. Alle mensen gaan door een meerjarig leiderschaps-programma. Voorts vakmanschap. In trainingen wordt mensen geleerd hoe ze prudent feedback aan elkaar kunnen geven. En dan inclusief gedrag. Worden mensen in het management vervangen, dan wordt er heel goed gekeken naar de samenstelling en er worden dus mensen geworven met een andere achtergrond. Dat zorgt voor een betere afspiegeling van de maatschappij in het korps. Met terugwerkende kracht sanctioneren is niet mogelijk. Er is echt goed naar gekeken destijds.

De heer Schaap heeft in zijn periode zo’n twintig mensen fors berispt of voorgedragen voor strafontslag. Bijna al die dossiers zijn door de rechter terugverwezen. Dat betekent overigens niet dat de heer Van Lieshout er niets aan zou kunnen doen als hij een namenlijstje heeft. Op dit moment zijn er nog steeds mensen in het korps die het niet zo nauw nemen met de afspraken. Daar wordt een speciaal programma op gezet. Verder onderzoek waaraan de weduwe meewerkt en door haar aangedragen respondenten zou het onderzoek verrijken. ARQ trekt de conclusies; de commandant past die conclusies niet aan. Het zijn de onderzoekers die de rapportage aanpassen. Overigens is er in het begin wel psychosociale ondersteuning aangeboden door een vertrouwd oud-maatschappelijk werker die het gezin eerder heeft begeleid. Daarvan heeft de weduwe geen gebruik willen maken. Ze heeft een andere koers gekozen. De heer KHAN vindt het hoogst onbevredigend dat de pesters niet met terugwerkende kracht kunnen worden aangepakt terwijl dat pesten toch een van de oorzaken van de zelfdoding was. Hij ziet graag dat de weduwe een rol krijgt in de globale opdrachtomschrijving bij een eventueel nader onafhankelijk onderzoek. De rapporten uit 2018 zijn ARQ aangeboden. Er zouden oorzaken in de privésfeer liggen, maar mensen uit

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

de privésfeer zijn helemaal niet ondervraagd. Dat maakt die conclusie toch wel bizar. En hij krijgt nog graag duidelijkheid over de interne video’s. De heer VAN LIESHOUT verduidelijkt dat de filmpjes uit 2009 niet ter beschikking zijn gesteld. Die stammen wel uit een ander tijdperk. De rapporten uit de periode daarvoor wel. Wel ook het geanonimiseerde getuigenverslag van 28 getuigen dat de politie heeft uitgevoerd na de suïcide. Dat vormde ook een basis voor de keuze van respondenten. Burgemeester HALSEMA hoorde de brandweercommandant vragen namen van pesters door te geven. Natuurlijk volgen er dan consequenties maar de winstwaarschuwing is dat de vorige brandweercommandant hevig heeft geprocedeerd. Dat heeft geen effect gehad. Er zijn van de zijde van de weduwe mails naar de gemeente gestuurd en medewerkers van de burgemeester hebben daarop telefonisch gereageerd. Het maatschappelijk werk heeft de weduwe mentale ondersteuning aangeboden een ook de burgemeester zelf heeft het aanbod gedaan hulp te zoeken mocht zij daaraan behoefte hebben. Ze had echter meer behoefte aan praktische ondersteuning. De noodzaak van een cultuuromslag bij de brandweer is heel erg duidelijk. Daar moet echt meer professionaliteit komen en minder machogedrag. Pesten, intimidatie en discriminatie horen nergens thuis. De brandweer had een aantal jaren van polarisatie achter de rug met grote conflicten.

Er is hard ingegrepen en dat was ook echt noodzakelijk. Mensen moeten bereid zijn te vertrouwen en bereid zijn hun eigen gedrag te veranderen. Die cultuuromslag wordt ferm ter hand genomen en die is ook gaande. Hopelijk is de weduwe bereid tot mediation. De insteek voor mediation is breed. Dat kan nieuw onderzoek behelzen waarbij de weduwe mede kan bepalen hoe de onderzoeksopdracht wordt geformuleerd. De gemeente realiseert zich dat de weduwe en het kindje een groot verlies te verwerken hebben dat zich niet laat repareren maar de gemeente wil er alles aan doen dat verdriet niet extra te vergroten. Tweede termijn: De heer KHAN weet niet wie de pesters zijn maar er zijn onder de brandweerlieden natuurlijk wel mensen die het weten. Hij zou achterhalen wie dat zijn. ARQ geeft aan dat een van de oorzaken in de privésfeer lag maar er is niemand uit de privésfeer ondervraagd. Dat maakt die conclusie heel vreemd. De heer VAN DANTZIG vindt het ruimhartig erkennen wat er niet goed is gegaan, heel fijn. Dat is het begin van een goede oplossing. Hij ziet graag dat de burgemeester de raad op de hoogte houdt van hoe het traject verloopt. Veel suïcides vonden plaats in een vorige periode. Maar kennelijk was er geen suïcideprotocol en was er geen serieus pestprotocol. Dan maakt hij zich ernstig zorgen over de transitie. Die moet dus echt concreter.

Misschien kan de gemeente haar licht opdoen bij andere korpsen. Hij roept op dat iedereen bij de brandweer weet waar hij terecht kan als er plagerijen zijn. De heer WIJNANTS spreekt zijn dank uit aan de burgemeester en de brandweercommandant. Hij voelt zeker welwillendheid. De raad moet hier de vinger aan de pols houden en hoort graag hoe de raad hierbij betrokken wil blijven worden. Als laatste spreekt hij zijn steun uit aan alle betrokken familie en vrienden van deze hele verdrietige situatie. De heer VELDHUYZEN krijgt nog graag antwoord op zijn vraag over de ontbrekende stukken in het personeelsdossier. De burgemeester wil de mediation zo breed mogelijk insteken dus nieuw onderzoek kan daarvan deel uitmaken. Mevrouw ROOSMA spreekt ook haar dank uit voor de ruimhartige erkenning dat er fouten zijn gemaakt. Ze blijft graag geïnformeerd over de opvolging van de preventiesuïcide en wat daar daadwerkelijk gebeurt.

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

Burgemeester HALSEMA zal de raad geïnformeerd houden, ook over de implementatie van bijvoorbeeld pestprotocollen. De cultuuromslag vindt plaats, die vindt al de afgelopen anderhalf jaar plaats. Ze spreekt met enige regelmaat met brandweerlieden. Men wordt opener, men realiseert zich dat de brandweer moet moderniseren en moet professionaliseren. De OR en medezeggenschap functioneren weer goed. Men is op weg. De heer VAN LIESHOUT benadrukt dat het politieonderzoek heel uitgebreid heeft gerechercheerd op het pestgedrag en het ARQ-onderzoek eveneens en daarvan was sprake, daarbij zijn grenzen overschreden, maar het is niet zo dat het pestgedrag Memet de dood in heeft gedreven. Er lag een waaier van oorzaken aan ten grondslag. Daarover kan hij nu geen mededeling doen. Hij was al jaren brandweerman en jarenlang trekken collega’s heel intensief met elkaar op. Er is geen onderzoek geweest bij vrienden of familie buiten de brandweer, maar binnen de brandweer waren (huis)vrienden die veel bij elkaar over de vloer kwamen. Er is veel geholpen, er is veel gesteund maar er is ook gepest. De commandant ziet geen aanleiding om mensen te sanctioneren. PTSS vormt een groot probleem en zeker onder brandweermensen. De emotionele belasting van brandweermensen is enorm verzwaard, veel meer dan de fysieke belasting. Daarnaar vindt landelijk onderzoek plaats.

In het personeelsdossier bleek een brief te ontbreken, een brief van een bedrijfsarts met een oproep om te komen. Vervelend, maar er zijn dus absoluut geen stukken uit het dossier gehaald. Er is een nieuw stelsel van vertrouwenspersponen ingeregeld om heel laagdrempelig met collega’s op de werkvloer pestgedrag te melden zodat er wat aan wordt aangedaan. De heer KHAN meent dat ARQ de tekst in de brief moet aanpassen want de indruk wordt nu gewekt dat er iemand uit de privésfeer is geraadpleegd. Het ging alleen om de jeugd. Pesten is misschien niet de hoofdoorzaak van deze suïcide maar dat heeft wel een rol gespeeld. Hij dringt erop aan te achterhalen wie de pesters waren. Het is nu heel onbevredigend. Burgemeester HALSEMA heeft de heer Van Lieshout horen zeggen dat er geen sprake van was dat iemand de dood in is getreiterd. Het is moeilijk te reconstrueren wie het zijn geweest in de periode 2016-2018. Als de heer Khan wel weet wie het zijn, meld het dan. De heer VAN LIESHOUT verduidelijkt dat er geen mensen buiten het korps door de ARQ zijn geïnterviewd. Memet is in 2008 aangetreden als brandwacht Amsterdam en in die dertien jaar wordt er veel verteld, is hij intensief begeleid bij de opleiding, bij taallessen, bij zwemlessen om volwaardig lid van het korps te worden. ARQ heeft niemand buiten het korps benaderd voor verhalen over Memet.

De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken en voor een middellange behandeling naar de raad gaat. Hij bedankt de heer Van Lieshout voor zijn komst. Algemene Zaken 7. Onderzoek ongewenste omgangsvormen Nr. VN2021-026900 Mevrouw ROOSMA spreekt haar respect uit voor de vrouwen die de moed hebben opgebracht om een officiële melding van ongewenst gedrag te doen. Dankzij hen kon er onderzoek worden gedaan en dankzij hen is de reikwijdte van het gedrag van de voormalig wethouder naar boven genomen. Het gedrag van de voormalig wethouder was ronduit onacceptabel; hij bekleedde een machtspositie en de opmerkingen waren

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

intimiderend en zorgden voor een onveilige werkomgeving. Ondanks waarschuwingen, ondanks dat er grenzen werden gesteld, bleef dit gedrag voortduren en dat is diep triest. De voormalig wethouder heeft terecht zijn conclusies getrokken. De melders geven aan dat de omgang met de signalen ertoe heeft geleid dat zij meer last hebben gehad van het gedrag dan in eerste instantie; een impactverhogend effect. De vrouwen moesten afstand houden; in feite werden zij gestraft en niet de wethouder. De wethouder vertoonde dit gedrag ook naar burgers die het moeilijk hadden en naar gasten van de raad. Dat is extra pijnlijk. Het gaat ook om de positie van de gemeente naar haar burgers toe. De gemeente dient haar zaken op orde te hebben. De gemeente moet een veilige werkomgeving zijn maar moet ook veilig zijn in het contact met haar burgers. Grensoverschrijdend gedrag zeker van bestuurders en politici is onacceptabel. Dit moet absoluut in de toekomst worden voorkomen. Aan structuren en protocollen daarvoor ontbrak het, zo geeft het rapport aan. Het doen van een formele melding is hoogdrempelig. De burgemeester en de gemeentesecretaris moeten eerder kunnen acteren. Directeuren moeten beter kunnen acteren richting de wethouder. De gedragscode van ambtenaren is op orde, de gedragscode van bestuurders is te summier. Er is een cultuurverandering nodig.

Mevrouw VAN SOEST hoort dat er sneller op geacteerd had moeten worden. Ze probeert al vanaf 5 juli aandacht te vragen voor deze zaak en het staat nu pas op de agenda. Hoe had het dan sneller gekund? Mevrouw ROOSMA doelde op het acteren op de signalen. Die kwamen in het najaar binnen bij de vertrouwenspersoon. Daadwerkelijk onderzoek is pas mogelijk na een formele melding. Dat maakt het hoogdrempelig en daarmee gaat er tijd verloren. Men zou dus sneller moeten kunnen acteren op signalen dan nu het geval is. Overigens had mevrouw Van Soest dit onderwerp kunnen agenderen voor de commissie na de zomer. Mevrouw Roosma heeft het rapport willen afwachten omdat er dan meer feiten bekend zijn. Mevrouw VAN SOEST heeft dat rapport geagendeerd en nu pas staat het geagendeerd. De heer VAN DEN HEUVEL is benieuwd of GroenLinks kan reflecteren op hoe de burgemeester de afgelopen jaren heeft gehandeld op dit voorval. Mevrouw ROOSMA stelt graag eerst haar vragen alvorens een oordeel te vellen. De burgemeester heeft handelend opgetreden na signalen in 2020 en een onderzoek ingesteld begin 2021 naar aanleiding van officiële meldingen. Daarover heeft ze een aantal vragen. Er zijn al signalen bij de gemeentesecretaris en de burgemeester binnengekomen in 2019.

Ze hoort graag of dat de eerste signalen waren in de organisatie, hoe opvolging is gegeven aan de signalen van 2019 en of er nazorg is geweest. Ze is ook benieuwd of bekend was hoe leidinggevenden omgingen met signalen en wat de burgemeester daarvan vindt. Dan de afspraken in het najaar van 2020. Het Parool publiceert dat er wel signalen waren in 2020 en dat er toen een coach werd ingezet en dat er altijd minimaal twee anderen bij een vergadering aanwezig moesten zijn. Ze hoort graag of dat klopt en of dat impact heeft gehad op de organisatie. Er zijn recentere meldingen geweest, dus na de bekende begin 2021 en hoe is daarmee omgegaan? De Volkskrant meldt dat een vrouw die zich meldde bij de gemeente drie maanden moest wachten op een reactie. Als dit klopt, waarom is er zo lang gewacht met een reactie? Hoe nu verder? Mevrouw Roosma wil horen hoe dat handelingsrepertoire wordt aangepast en hoe dat wordt geïmplementeerd en of er na signalen al formeel onderzoek kan plaatsvinden. De gemeente moet voorkomen dat melders slachtoffer worden van hun eigen meldingen. Welke cultuurverandering is nodig en hoe wordt die in gang gezet? Er komen ook signalen van buiten de organisatie, dus ze hoort graag hoe de burgemeester die melders ten dienste kan zijn.

Definitief Raadscommissieverslag, 14 oktober 2021

Mevrouw VAN SOEST begrijpt dat mevrouw Roosma alles uit de krant heeft moeten vernemen. Het Wob-verzoek was voor 95% zwartgelakt. Daar heeft niemand wat aan. Die informatie had ze vast eerder willen hebben. Het Parool zit er nu gelukkig bovenop maar op 5 juli heeft mevrouw Van Soest al geprobeerd dit als actualiteit in te dienen. Mevrouw ROOSMA haalt wel degelijk een aantal conclusies, bijvoorbeeld het impactverhogende effect rond de signalen, uit het rapport. De directeuren vonden het heel ingewikkeld om de wethouder aan te spreken. De krant spreekt van vrouwen die zich in 2015 en 2017 al meldden en van signalen van buiten. De burgemeester heeft de raad wel degelijk geïnformeerd over het onderzoek dat is gedaan. Het rapport is nu openbaar gemaakt en daar reageren de kranten op. De eerste informatie kwam van de burgemeester op 5 juli. Gaat het om het indienen van een actualiteit, dan zijn daarvoor heel heldere regels. Er ligt nu veel meer informatie op tafel zodat de raad nu ook het gesprek over de organisatie aan kan gaan. De heer VAN DANTZIG stelt vast dat wethouder Ivens wegens grensoverschrijdend en seksualiserend gedrag jegens vrouwelijke medewerkers in juli opstapte. De vrouwen meldden dit en werden vervolgens weggehouden bij bijeenkomsten waar de voormalig wethouder aanwezig was. Het werd vrouwen afgeraden mee te gaan op dienstreis waar hij ook bij zou zijn.

Ongelooflijk dat niet de dader maar de slachtoffers hun gedrag moesten aanpassen. Ook vrouwen buiten de gemeente blijken te zijn lastiggevallen. Kennelijk moeten vrouwen veel hordes nemen voordat hun klachten leiden tot acties. Nu doemt het beeld op van een gemeente waarin iemand van het stadsbestuur vrij lang ongewenste gedragingen kan plegen zonder consequenties. Vanaf 2015 tot 2020 bleek dat de voormalig wethouder regelmatig persoonlijk contact had met vrouwen die zich tot de gemeente wendden. Gelukkig doen journalisten grondig onderzoek, maar het is wel bizar dat dit nodig is. Het lijkt nu alsof alles is onderzocht, maar er blijven nieuwe slachtoffers opduiken. De burgemeester gaat in gesprek met vrouwen die hiermee te maken hebben gehad. Hopelijk wordt hun ook nazorg aangeboden. Misschien kan de burgemeester een oproep doen aan alle slachtoffers – ook buiten de gemeente – om zich te melden voor hulp. Hij krijgt de woorden ‘signalen kun je niet onderzoeken’ graag toegelicht. Vrouwen kregen het gevoel dat hun vrijheid werd ingeperkt. Die werd ook daadwerkelijk ingeperkt door ze weg te houden van vergaderingen en dienstreizen. D66 vindt dat elk signaal moet worden onderzocht. Hij is benieuwd hoe de burgemeester hierop terugkijkt en hoe ze dit wil verbeteren. In 2019 voerden de burgemeester en de gemeentesecretaris al een gesprek met de heer Ivens.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10712709/2