CConstaterende datAmsterdam
Koppel je AI →
Document · PDF

Definitief verslag AZ 13-01-2022

Raadscommissie Algemene Zaken 13 januari 2022, gemeente Amsterdam17.469 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

moesten ondergaan: preventief fouilleren. Voor zo’n indringende controle was er geen enkele persoonlijke gedraging. Maar Amsterdam wilde onderzoeken of het middel hier effectief zou zijn. Daarbij moet de bescheiden opbrengst van de controles worden afgezet tegen de schaarse politiecapaciteit. Mevrouw NANNINGA herinnert de heer Hofland eraan dat mensen die met een vliegtuig willen reizen, ook invasief worden gecontroleerd. Daar wordt 100 procent van de passagiers gecontroleerd terwijl hun gedrag daartoe geen aanleiding geeft. De heer HOFLAND vindt dergelijke controles niet bezwaarlijk. De vergelijking met vliegtuigcontroles gaat wat hem betreft compleet mank. D66 is er geen voorstander van om altijd en overal mensen te controleren. Mevrouw POOT weet dat D66 bij voorbaat tegen preventief fouilleren was. Honderd wapens van de straat. De VVD vindt het superfijn dat deze wapens nu van straat zijn. Het heeft inderdaad veel politiecapaciteit gekost, maar dit was nog een proef en als die wordt voortgezet, gaat het wellicht met minder inspanning gepaard. Ze hoopt dat ook de heer Hofland daarnaar wil kijken. De heer HOFLAND is uiteraard blij dat die wapens van straat zijn, maar afgezet tegen de 1000 uur politiewerk vindt hij dat toch een hele schrale opbrengst. D66 was sceptisch over de proef vanwege de opbrengst en daarin is D66 bevestigd. Verder gaan met de proef heeft dus geen zin.

Dergelijke controles passen niet meer in deze tijd. Binnen de kortste keren weet iedereen via zijn smartphone dat die controles er zijn. Mevrouw POOT stelt dat het ook zo werkt met alcoholcontroles. 100 wapens minder betekent toch dat er wellicht 100 incidenten zijn voorkomen. Dan maakt de inzet niet uit. De heer HOFLAND meent echt dat de beschikbare politiecapaciteit moet worden ingezet om zo veel mogelijk incidenten te voorkomen. Er zijn nu geen 100 incidenten voorkomen. Voorstanders van de proef verwijten tegenstanders dat ze principieel zijn. Maar de opbrengst is dermate klein, dat die dit controlemiddel absoluut niet rechtvaardigt. Eerder gaf de burgemeester ook aan, als de opbrengst te laag zou zijn, dat de discussie klaar zou zijn en dat het middel niet zou worden ingevoerd. De Wobstukken bevestigen de dogmatische obsessie voor dat preventief fouilleren. De burgemeester wilde de proef zonder meerderheid voortzetten. Het OM benoemde ook dat er extra goede argumenten moesten zijn om dit te willen, maar die ontbreken. Het inzetten van deze bevoegdheid vindt de heer Hofland echt ongeloofwaardig. Het besluit stond al van te voren vast, wat de raad ook zegt, wat het OM ook zegt. D66 vraagt zich oprecht af of het zin heeft hier überhaupt een discussie te voeren. Het lijkt nu allemaal alleen voor de beeldvorming te gebeuren. Hij is benieuwd hoe het OM de resultaten beoordeelt.

Graag ziet hij dat de burgemeester bereid is terug te gaan naar het uitgangspunt op het moment dat ze aantrad: niet preventief fouilleren. Mevrouw POOT ziet dat de VVD en D66 het eens zullen worden over dit onderwerp. Maar met het verlengen van deze proef komt er echt niet op iedere straathoek een controleteam. Het gaat erom dat de gemeente dit middel tot haar beschikking heeft. Het gaat erom dat de gemeente de politie vertrouwt en dat de politie dat middel kan inzetten op het moment dat ze dat nodig acht. De heer HOFLAND weet dat het middel ter beschikking staat. Zolang het zo weinig oplevert, zet D66 dat middel liever niet in – of effectiever. Soms kan het nodig zijn in een acute situatie maar dat is een andere bevoegdheid en daarover gaat het nu niet. Mevrouw VAN SOEST vraagt of de coronabeperkingen tijdens de proef zijn meegenomen in dit onderzoek. Na 24.00 uur waren de meeste locaties gesloten; er waren

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

geen feesten of festivals. Veel incidenten gebeuren in de nacht. Daarom vraagt ze zich af hoe betrouwbaar de cijfers nu zijn. De wijkteams moeten inspraak krijgen in de controleplaatsen. De Partij van de Ouderen is voor verlenging van de proef. Wel is ze benieuwd wat de burgemeester en de politie vinden van de ureninzet. Sommige wapens vallen niet onder de Wapenwet. Misschien kan de burgemeester daar nog op ingaan. Politie in uniform valt op. Dat maakt het eenvoudig de controles te ontlopen. 1 procent van het totaal aantal wapens in Bijlmer Centrum is wel erg weinig. Ze wijst op de drillrappers en hun invloed op wapenbezit. Bepaalde wijken van Zuidoost worden zelfs specifiek benoemd in bepaalde rapmuziek. Tussen bendes zijn soms jarenlang vetes gaande waarbij de leden elkaar bedreigen. Dat maakt het onbegrijpelijk dat de controles slechts 1 procent opleveren in Zuidoost. Mevrouw ROOSMA stelt dat van een aantal situatie die mevrouw Van Soest nu schetst, de bron bekend is. Die dure politie-inzet kan dus veel beter worden ingezet om actief te rechercheren naar die groepen in plaats van iedereen fouilleren. Mevrouw VAN SOEST laat dit over aan de experts: de politie. Die kan inschatten of en waar ze dat middel wil inzetten. De heer VAN DEN HEUVEL vindt het aantal uren inzet en de opbrengst zeker een punt van discussie. Politiewerk is echter breder dan dat.

Je kunt niet zo maar uren en opbrengsten naast elkaar zetten. Het is veelal aanvullend. Hij krijgt het verschil in de cijfers van gecontroleerde mensen graag toegelicht. Het kan zelfs zo zijn dat er meer mannelijke agenten beschikbaar waren waardoor er vaker mannen konden worden gefouilleerd – maar nog steeds wel aselectief. De ChristenUnie is pragmatisch en wil best kijken naar verlenging van de proef. Daarbij is de inzet van poortjes zeker een vooruitgang. De heer Van den Heuvel oppert te denken aan een vorm van flitsfouilleren want één snapje en er is niemand meer in de buurt die een mes op zak heeft. Hij denkt aan bijvoorbeeld drie metrostations achter elkaar en dan iedereen fouilleren. Een korte actie met weinig inzet. Hij is benieuwd hoe de driehoek daarnaar kijkt. In het rapport worden verschillende aspecten benoemd maar de heer Van den Heuvel is ook nog benieuwd naar de ervaring van de agenten. De heer VAN LAMMEREN begrijpt niet hoe dit voorstel verschilt van de 100 procent zoals die nu de proef staat. Die korte tijd, dat is artikel 174 B uit de gemeentewet: 12 uur. Daar is de Partij voor de Dieren altijd al voor geweest. De heer VAN DEN HEUVEL bedoelde dat het weinig zinvol is om twee uur op dezelfde locatie te staan. Hij denkt aan een korte periode op specifieke plekken en dan voor iedereen. Dus bij een uitgang van een metrostation.

Hij hoort graag van de politie of dat mogelijk zou zijn. Met kortere tijd bedoelt de heer Van den Heuvel dat je dan misschien twee of drie metro’s pakt. Daarna heeft het niet zo heel veel zin meer. De heer KHAN begrijpt dat de ChristenUnie wel voorstander zou zijn van een lichte vorm van fouilleren op basis van artikel 174 B en dat de APV-bevoegdheid dus helemaal niet nodig is. De heer VAN DEN HEUVEL staat hier pragmatisch in. Op basis waarvan het middel wordt ingezet, is voor hem ondergeschikt. De heer TAIMOUNTI heeft de afgelopen periode veel mensen gesproken. Dit onderwerp blijft lastig. Deze discussie is al eerder gevoerd. Het lijkt nu een discussie voor de Bühne te worden. Niemand stelt voor de bevoegdheid van de burgemeester in te trekken. Hij is benieuwd of de partijen bereid zijn dit niet langer te accepteren en de bevoegdheid in te trekken. Hij is blij verrast over wat hij heeft gelezen. Er zijn nu andere ideeën om de

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

schade te beperken: detectiepoortjes. Die waarnemers vond hij helemaal prima. Uiteindelijk leveren deze acties toch veel goodwill op bij buurtbewoners. Mensen krijgen het gevoel dat het veilig vertoeven is in hun wijk. De politie was zichtbaar aanwezig. Maar de proef kan creatiever. De heer Taimounti vindt het middel nog steeds niet effectief, maar als de proef doorgaat, vergt dat wel aanpassing. Mevrouw VAN SOEST is tegen het intrekken van deze bevoegdheid van de burgemeester. Zij overlegt immers met de driehoek. De heer TAIMOUNTI constateert dat de raad dat niet wil. Dan is het een zaak van op een goede manier doorgaan. Niets doen is geen optie. Dat is niet uit te leggen aan de ouders die een kind zijn kwijtgeraakt. Mevrouw NANNINGA ziet dat de proef met preventief fouilleren een doorslaand succes: 4 procent van de ad random gecontroleerde personen had een wapen bij zich. De heer HOFLAND herinnert mevrouw Nanninga aan haar eerdere woorden dat deze proef nooit meer kon slagen door de inzet van al die waarnemers. Mevrouw NANNINGA vindt de proef een doorslaand succes ondanks de inzet van al die waarnemers. Dat maakte er immers een heel circus van. Er was zelfs media bij. En dan ook nog in wijken die niet waren uitgekozen op basis van eerdere aantallen incidenten. De overgrote meerderheid van de waarnemers, 91 procent, was positief over het optreden van de politie.

Dat zijn bijna Noord-Koreaanse uitkomsten. Bewoners zijn voorstander van dergelijke controles in hun wijk. Ruim een derde van de bewoners geeft aan zich veiliger te voelen. 1000 uren politie-inzet is veel. Dat moet dus efficiënter. De locatiekeuze moet zorgvuldiger. Gerichter controleren zonder te verzanden in etnisch profileren is echt wel mogelijk. Leeftijd is bijvoorbeeld een goede indicator. Net als mannen controleren in plaats van vrouwen. Prima dat de waarnemers er nu vanaf gaan. Desgevraagd geeft ze aan dat het op straat echt niet alleen gaat om verboden wapens. Kinderen zwaaien met keukenmesjes die in een keukenlade horen. Het effect van preventief fouilleren is dat je een norm stelt. De kans dat iemand wordt gesnapt, is niet heel groot. Maar word je gesnapt, dan heb je een probleem. Het valt niet te meten welk percentage wapens daardoor thuis blijft liggen. De heer VAN LAMMEREN vraagt of het dan alleen om verboden wapens moet gaan. De klusjesman die met een schroevendraaier over straat gaat, ziet hij niet als iemand met een wapen. Mevrouw NANNINGA stelt dat schroevendraaiers geen intenties hebben. Uzi’s hebben ook geen intenties. Het zijn de mensen die ze meenemen, die intenties hebben. Ook daarin dient de gemeenteraad te vertrouwen op de ervaring van de mensen in blauw. Het gaat echt om de setting en een stelsel van gedragingen.

Mevrouw ROOSMA is dan benieuwd of JA21 voorstander zou zijn van specifieke proportionaliteitseisen waarbij bepaalde criteria ertoe leiden dat een gebied wordt aangewezen. Mevrouw NANNINGA vindt dat zeker geen slecht idee. Zo is bij deze proef Burgwallen Nieuwezijds is aangewezen als gebied want daar worden veel wapens gevonden – omdat het politiebureau daar zit. Maar iedere agent weet dat er op de Burgwallen Oudezijds veel meer kans is op wapeninnames. In bepaalde wijken is er gewoon vaker ellende met wapens. De heer KHAN heeft als burgerwaarnemer meegelopen. De fouilleeracties zag hij uiterst netjes en beleefd worden uitgevoerd zelfs als agenten onheus werden bejegend –

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

waarvoor de complimenten. De statistische verschillen zijn evident. Meer jonge mannen zijn aangehouden, maar de regel werd gehanteerd: om de vijf auto’s of personen aanhouden. Er waren in Zuidoost gewoon echt meer jonge mannen aanwezig. Dat verklaart dat vertekende beeld. Dan de harde feiten. De proef met preventief fouilleren is mislukt. Het is geen middel om wapens van de straat te halen. 1000 politie-uren hebben nul vuurwapens opgeleverd. De meeste in beslag genomen voorwerpen konden burgers gelijk weer kopen bij de lokale supermarkt: aardappelschilmesjes en schroevendraaiers. Het OM zelf gaf in een interne mail al aan: het is dweilen met de kraan open. Etnisch profileren zou zijn vermeden door aselectief te fouilleren. Toch klopt dat niet helemaal. Tegelijkertijd komt er een jongen van links en eentje van rechts aanlopen. Wie kies je in die split second? En dan de spotters die werden ingezet om verdachte jongeren aan te houden bij station Bijlmer. Daarvoor is preventief fouilleren helemaal niet bedoeld. Slechts 8 procent van de gecontroleerde jongeren met een wapen behoorde tot de groep 12 tot 20-jaarigen. Dat is het laagst van alle groepen terwijl de proef op die groep was gericht. Dat is dus niet gelukt. In de voorgestelde wijzigingen leest hij niets waardoor dit nu wel kan worden gerealiseerd. Zijn conclusie luidt: geringe effectiviteit, grote negativiteit.

Een raadsmeerderheid heeft aangegeven dit te willen. Maar er is een minder zwaar middel mogelijk namelijk op basis van wetsartikel 174 B van de Gemeentewet. Dit debat lijkt vooral voor de beeldvorming te dienen. De Amsterdammers willen dat de gemeente dit maatschappelijke probleem aanpakt maar ze willen geen zinloze maatregelen voor de Bühne. DENK stelt voor de proef te stoppen. Indien nodig komt DENK met een motie. Overigens heeft de wapeninleveractie wel het nodige opgeleverd – met veel en veel minder politie-inzet. Dat is een herhaling waard. Het gaat immers om de veiligheid in Amsterdam. Mevrouw POOT vindt de proef een succes. De VVD vindt die wapencontroles een normaal instrument voor de politie. Die proef was helemaal niet nodig geweest. Toch is ze blij met de uitkomst. 100 wapens – dat is de opbrengst. Ieder wapen van straat is er één en dat is dus winst. Uiteindelijk moeten deze acties nul wapens opleveren. Dat betekent dat er geen wapens meer op straat zijn. Desgevraagd legt ze uit dat je niet kunt weten hoeveel incidenten er nu voorkomen zijn. Preventief fouilleren is natuurlijk geen wondermiddel. De politie moet beoordelen waar en wanneer ze dit middel wil inzetten. Interessant aan de proef is dat de waarnemers voor ruim 91 procent hebben gezegd geen etnisch profileren te hebben gezien.

De VVD was niet voor de waarnemers, maar de winst is wel dat zelfs activisten hebben gezien dat etnisch profileren niet voorkomt. Mevrouw ROOSMA denkt dat de VVD dan eigenlijk geen pilot meer nodig vindt. Mevrouw POOT heeft al aangegeven dat dit wat de VVD betreft een normaal instrument is. Dat hoeft helemaal niet in de vorm van een pilot of proef. De VVD gaat akkoord met het voorstel van de burgemeester dat nu voorligt, maar het middel kan ook zo worden ingevoerd. Als de raad toch eerst een voortzetting van de pilot wil, is dat prima. De discussie over etnisch profileren is nu wel klaar. De heer HOFLAND hoopt dat mevrouw Poot haar uitspraak dat 100 wapens 100 minder incidenten betekent, wil nuanceren. Dat is natuurlijk helemaal niet zo. Mevrouw POOT neemt de positie van D66 voor kennisgeving aan. Dat de ureninzet. Het is niet de raad om te beoordelen of dat veel of weinig is. Dat is aan de politie om te beoordelen net zoals het aan de politie is om af te wegen wanneer ze dit middel inzet. 1000 uur rechercheren kan ook tot de conclusie leiden dat er niets is. Daar gaat de raad niet over. Het is prima dat er met detectiepoortjes gaat worden gewerkt. Dat vond D66 destijds ook.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

Mevrouw Poot roept de burgemeester en de politie op dit middel in te zetten daar waar ze denken dat het helpt in de strijd tegen wapenbezit onder jongeren. De heer FLENTGE ziet dat de proef eigenlijk niets verandert aan wat de verschillende partijen eerder al vonden van dat fouilleren. De SP vindt het middel op deze manier niet effectief genoeg. 15 dagen wapencontroles, 8 uur per dag, 960 uur politiewerk heeft 77 personen met een wapen opgeleverd – of iets wat je als een wapen zou kunnen gebruiken. Geen vuurwapens. De SP vindt dit niet efficiënt maar is ook niet principieel tegen preventief fouilleren. Soms is dat heel erg nodig en nuttig bijvoorbeeld als er sprake is van een dreiging in een wijk. Agenten hebben het heel netjes gedaan. En waarschijnlijk gaat er een preventieve werking vanuit. Maar agenten die dezelfde tijd door de wijk heen lopen, dat heeft waarschijnlijk hetzelfde effect of zelfs meer. Nu ligt er een voorstel om de controles gerichter uit te voeren met meer inspraak van de wijkpolitie over tijd en plaats. Kennelijk was dat niet op orde. Hij krijgt graag toegelicht of de inzet proportioneel was voor de gekozen wijken. Er zijn cijfers uit 2018 en 2019 gebruikt. De burgemeester heeft een zelfstandige bevoegdheid om veiligheidsrisicogebieden aan te wijzen voor periodes van 12 uur.

Soms zijn die wapencontroles nodig en dat kan dus ook gewoon: snel, efficiënt, effectief en kleinschalig als dat kan en grootschalig als het moet. Dat kunnen wijkteams en geregistreerde wapenincidenten duidelijk maken. Zo’n gerichte aanpak lijkt hem geschikter dan deze willekeurige, brede aanpak. De heer VELDHUYZEN werd zelf toevallig ook gecontroleerd en ook hij had een positieve ervaring met de agenten die hem controleerden. Control Alt Delete heeft zich echter tegen de proef uitgesproken omdat er onvoldoende goede argumenten voor waren. Het is raadzaam Control Alt Delete en Amnesty Nederland hierbij te betrekken en dat zou niet zijn gebeurd. Het OM verwacht niet dat confrontaties tussen jongeren hiermee worden voorkomen. Die spreken ergens af en dat zal niet in een veiligheidsrisicogebied zijn. Hij krijgt graag een reactie van de burgemeester over het feit dat ze het advies van het afdelingshoofd van het OM naast zich heeft neergelegd. Uit de Wobstukken blijkt dat de burgemeester al had besloten met de proef door te gaan voordat de raad zich definitief had uitgesproken. Hij is benieuwd of dat klopt. Het lijkt verstandiger in te zetten op bewezen, effectief politiewerk en preventief fouilleren valt daar niet onder. Veel agenten gaan liever achter daders aan. Geen wonder want de opbrengst was bijzonder laag.

Een derde van de mensen voelden zich door de actie veiliger, maar 7 procent voelde zich juist onveiliger en 56 procent gaf aan dat de controles helemaal geen invloed hadden op hun veiligheidsgevoel. Dat moet in verhouding worden gezien met de politiecapaciteit. Dat er meer mannen en jongeren zijn gecontroleerd laat zien dat het niet is gelukt om aselectief te controleren. De controles zouden willekeurig zijn, maar hoe waren de waarnemers voorbereid om dat te kunnen controleren? Er zijn ook waarnemers die stellen dat er geen sprake was van willekeurige controles. De systematiek zou immers sterk beïnvloedbaar zijn. De heer Veldhuyzen hoort nog graag hoe de gemeente opvolging geeft aan de ingediende klacht die op 30 september binnenkwam. Voortzetting van de proef met detectiepoortjes en zonder burgerwaarnemers vergen eerst inzage in de kosten van de proef tot nu toe en de geschatte kosten van de verlenging. BIJ1 wil geen vervolg van de proef maar ze wil de politiecapaciteit inzetten om daders op te sporen. Wordt de proef verlengd, dan komt BIJ1 met een motie om weer burgerwaarnemers in te stellen en intensief samen te werken met Amnesty en Control Alt Delete. De heer VAN LAMMEREN ziet veel tegenstellingen in dit debat. De tegenstanders van preventief fouilleren krijgen naar hun hoofd geslingerd dat het hen niets doet dat er een jonge jongen is doodgestoken.

Iedereen in de raad vindt dit erg. De discussie gaat om de vraag of preventief fouilleren een goed middel is. De heer Van

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

Lammeren wil dit niet want hij gelooft er niet in dat die aselectiviteit kan worden volgehouden. Dat ligt niet aan de agenten; dat zit in de menselijke aard. Als agenten over dit middel beschikken, weten ze wel waar ze moeten zijn. Dan wordt het uiteraard effectiever, maar dan dreigt het niet meer aselectief te blijven. De proef had moeten plaatsvinden daar waar de meeste incidenten plaatsvinden. De vraag is dus hoe die gebieden in het vervolg worden toegewezen. De detectiepoortjes zijn het slechtste plan. Het scherpste wapen van de heer Van Lammeren is een keramisch mes – overal te koop bij Blokker – en wordt niet gedetecteerd. Wel vlijmscherp. Als laatste hoort hij graag wat er nu aan het einde van deze proef gaat gebeuren en wat de toekomstvisie van de burgemeester is op preventief fouilleren. Een nauwkeurige beschrijving van de methodiek die agenten toepassen om de aselectiviteit te waarborgen, ontvangt hij graag. Het verschil met Schiphol is: je kunt kiezen of je wilt vliegen maar je kunt niet kiezen waar je woont. Burgemeester HALSEMA doet de beantwoording in blokjes na een algemeen deel. Het wapenprobleem in Amsterdam in ongelooflijk groot. De afgelopen jaren blijkt de helft van de verdachten in de leeftijdscategorieën 12-17 en 18-22 jaar te vallen bij incidenten waarbij wapens een rol spelen.

Professionals in de stad maken zich grote zorgen over dat wapenbezit en -gebruik. Om die reden heeft de driehoek vanaf augustus 2019 een brede wapenaanpak ingezet met veel acties en maatregelen. Preventief fouilleren is bepaald niet het enige instrument. Er zijn diverse projecten gestart en er zijn grote publiekscampagnes gevoerd. Dit instrument verdient een grondig onderzoek om te kijken of het kan bijdragen aan het verminderen van wapenbezit en -gebruik. Er is nu een korte proef geweest waarbij de driehoek tegemoet heeft willen komen aan een groot aantal zorgen in de raad. De wijze waarop het middel nu is ingezet is onvergelijkbaar met de wijze in 2019. Binnen 4 weken vonden er 15 controles plaats. Dat was in omvang en belasting buitengewoon beperkt voor alle partijen. Dan de opbrengst. De opbrengst aan wapens is relatief bescheiden. De heer Khan heeft bevestigd dat de politie buitengewoon zorgvuldig heeft geacteerd. De controles konden op groot draagvlak in de stad rekenen. Een derde van de bewoners voelde zich hierdoor veiliger. Daarom die verlenging. Gezien de problemen in de stad meent de burgemeester dat het de moeite waard is het nog een keer grondiger te onderzoeken en het fouilleren zo aan te scherpen dat beter na te gaan is of de resultaten groter zijn. Daarvoor zijn twee wijzigingen in de proef aangebracht.

De wijkteams krijgen meer inspraak bij het aanwijzen van de gebieden binnen de veiligheidsrisicogebieden en de tijdstippen. De controles zullen minder invasief zijn door de inzet van mobiele detectiepoortjes. Pas als er dan een aanwijzing is, worden mensen gefouilleerd. Dat is een betekenisvolle aanpassing van de proef. De bevoegdheid van de burgemeester behelst een spoedaanwijzing van een veiligheidsrisicogebied. Daarmee kan niet worden volstaan om preventief te fouilleren in situaties waarin dat nodig wordt geacht. Die juridische ruimte is er niet. Het mag alleen gaan om onvoorzienbare, spoedeisende gevallen. Bijvoorbeeld een onverwacht treffen van hooligans of een vechtpartij in een kroeg. Dat kan ook nadat er een wapenincident is geweest en een gebied tijdelijk wordt afgesloten om de onrust te temperen en na te gaan of er nog meer wapens in dat gebied zijn. Daarbij speelt artikel 174 B. In ruil voor dat artikel kan artikel 2.6 in de APV volgens sommigen vervallen. Dat is niet zo. Het gaat daar om de reguliere bevoegdheid om een veiligheidsrisicogebied aan te wijzen. In 2021 heeft de burgemeester 8 keer en in 2022 al 1 keer gebruik gemaakt van die reguliere bevoegdheid. Daarbij ging het om aangekondigde samenkomsten op het Museumplein en bij een uitvaart in Noord.

Daarbij werden aangetroffen: molotovcocktail, messen, ploertendoders, boksbeugels, waar illegaal vuurwerk, een taser, vechthandschoenen en geprepareerde, verstevigde kleding. Met artikel 174 B kan de

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

burgemeester niet uit de voeten bij het gebruik van geweld bij bijvoorbeeld demonstraties. De heer HOFLAND hoorde de twee verbeteringen om het fouilleren beter te maken, detectiepoortjes en input van de wijkteams. De vorige keer gaf de burgemeester echter aan, dat de discussie klaar zou zijn als uit het onderzoek zou blijken dat de opbrengst onvoldoende was. Hij ziet geen ander standpunt. Burgemeester HALSEMA beaamt dat het vervolg afhankelijk zou zijn van de uitkomst van het onderzoek. Die uitkomst is zeer ambigue. Volgens de heer Hofland werkt het middel niet, maar daar denkt de burgemeester anders over. De opbrengst is beperkt, maar dat kan ook het effect zijn van dat preventief fouilleren. Ze wil nu een groter onderzoek met ruimere periodes en specifieker toegepast. De heer HOFLAND constateert dat Amsterdam dan Rotterdam is geworden: preventief fouilleren en als het veel oplevert, is het heel mooi. En als het weinig oplevert, komt dat door de preventieve werking die er vanuit gaat. Burgemeester HALSEMA meent dat het heel goed mogelijk is dat aan het eind van dit onderzoek wordt geconcludeerd dat het niet doorgaat. De effectiviteit wordt opnieuw langs de lat van de schaarste bij de politie gelegd net als de maatschappelijke effecten. Mevrouw ROOSMA is dan benieuwd naar de specifieke succesfactoren die de driehoek formuleert.

Ze zou in die afwegingen willen worden meegenomen. Burgemeester HALSEMA constateert dat verschillende raadsleden een oordeel vellen over de ineffectiviteit van het middel voor de politie. Die oordeelt daar zelf anders over – zonder dat die het middel heilig verklaart. Daarvoor zijn geen absolute parameters te maken. Wel komt er een uitwerking van de onderzoeksopzet; die komt uiteraard naar de raad. Mevrouw ROOSMA hoort nog graag of de burgemeester bij voorkeur het middel volgens de APV inzet of het wetsartikel 174 B. Burgemeester HALSEMA kan wetsartikel 174 B niet inzetten wanneer demonstraties dagen van te voren zijn aangekondigd. Dat kan alleen bij onvoorziene, spoedeisende gevallen. Dan de vragen. De heer Mbarki sprak zijn steun op, waarvoor dank. Scherp blijven op de aselectiviteit is inderdaad van groot belang. De communicatie moet beter. Dat gaat gebeuren via de reguliere kanalen. De heer Khan informeerde naar de verschillen tussen de twee artikelen. Dat is beantwoord. De burgemeester stelt het op prijs dat hij als burgerwaarnemer is opgetreden. Mevrouw Roosma is teleurgesteld over de beslissing van de driehoek om de proef een jaar voort te zetten. De proef heeft wel degelijk het nodige opgeleverd. Voor de scheve verhouding in leeftijdscategorie en sekse is al een verklaring gegeven.

Daarbij komt dat het OIS-onderzoek vrijwillig was waarbij ook mensen boven de 65 zijn geïnterviewd. Dat kan voor vertekening zorgen. De burgerwaarnemers hebben wel degelijk vastgesteld dat er aselectief is gefouilleerd. De heer Hofland heeft niet zo zeer vragen gesteld maar een betoog gehouden. D66 koos aan het begin van de discussie over preventief fouilleren heel expliciet voor een pragmatisch uitgangspunt waarbij ze aangaf niet principieel tegen fouilleren te zijn. Aan alle voorwaarden is voldaan behalve de detectiepoortjes. Ook die worden nu ingevoerd. De heer HOFLAND stelt dat dit echt niet waar is. In het vorige debat heeft hij vijf voorwaarden genoemd en aan twee van de vijf is voldaan.

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

Burgemeester HALSEMA legt uit dat de proef van een jaar is teruggegaan naar 6 weken en uiteindelijk naar een maand. Er zijn slechts 15 controles uitgevoerd. Er is aselectief gecontroleerd. Ze meent in alle oprechtheid dat ze tegemoetgekomen is aan de zorgen die in de raad leefden – ook al betrof het een autonome bevoegdheid van de driehoek. Het is absoluut geen dogma. De heer HOFLAND is benieuwd of er andere partijen – het OM – de burgemeester op zeker moment kunnen overtuigen van de ineffectiviteit van het middel. Burgemeester HALSEMA vindt dat vanzelfsprekend. De onderzoeken, de afwegingen, de voorwaarden van de raad serieus, dat alles wordt meegenomen. Ook mevrouw Van Soest had geen vragen. Dank voor de steun. De heer Taimounti drong aan op voorzichtig te werk gaan. Dat zal zeker gebeuren want er kleven ook risico’s aan. Mevrouw Nanninga ziet de controles graag nog selectiever. Er zijn al grenzen gesteld aan de leeftijd. Zeker geweldsmisdrijven zitten heel sterk in het domein van jongens, jonge mannen en mannen, maar vrouwen zijn daarvan niet uitgesloten. Het kan natuurlijk niet de bedoeling zijn dat stelletjes op straat het wapen aan elkaar gaan doorgeven. Dus de gemeente houdt vast aan die aselectieve benadering. De heer Khan stelde geen verdere vragen. De heer Flentge sprak over de wijkteams; dat neemt de heer Paauw op.

De heer Veldhuyzen informeerde of de gemeente sowieso doorgaat met dit middel maar dat is niet het geval. Er vindt over een jaar opnieuw een weegmoment plaats. Daarover wordt de raad geïnformeerd. De klacht is onderzocht. Deze persoon voelde zich onheus behandeld door de politie. Dat deel moet dus door de politie worden behandeld maar diegene heeft geweigerd een klacht bij de politie in te dienen. Het andere deel was principieel: preventief fouilleren zou in strijd zijn met de mensenrechten. Dat deel heeft de gemeente afgewezen. Inzicht in de kosten geven is lastig. Die kosten zitten vooral in de inzet van politiecapaciteit. Dat ligt in belangrijke mate binnen het domein van de landelijke politie. De heer Van Lammeren vond het onzin dat de gebieden over de stad waren uitgesmeerd. Ze zouden zich moeten concentreren op de plekken met de hoogste incidentie aan wapens. Dit was echter een uitdrukkelijke tegemoetkoming aan de raad. De wijkteams hebben nu meer mogelijkheden op de plekken en de tijden preciezer aan te geven. Over die keramische messen gaat de burgemeester te rade bij experts. Tot slot merkt de burgemeester op dat een aantal raadsleden verontwaardigd is over de gebruikmaking van een bevoegdheid in weerwil van een meerderheid van de raad. In de wet is vastgelegd dat de burgemeester een onafhankelijke positie heeft in het decentrale bestuur.

De reden is het aandeel van de burgemeester over het bevoegd gezag over de politie in relatie tot de openbare orde. Die afwegingen voor de openbare orde zijn rechtsstatelijk gegrondvest en niet politiek. Dat is belangrijk. Daarom zijn ze boven de politieke strijd uitgetild. Openbare orde-afwegingen kunnen dus niet politiek gemotiveerd zijn of afhankelijk van wisselende politieke meerderheden. De tweede reden is dat de burgemeester sneller en wendbaarder kan opereren bij grote incidenten in de openbare orde en niet afhankelijk is van het instemmingsrecht van college en raad. Dat is cruciaal voor de bescherming van de Amsterdamse bevolking. Dat geldt voor de bestuurlijke instrumenten die de burgemeester zijn verleend in het kader van de openbare orde. Wat hier gebeurt, is ongebruikelijk. De burgemeester wil de raad zeker niet passeren, blameren of bruuskeren. Eerder is het omgekeerde aan de hand. Ze neemt de zorgen van de raad buitengewoon serieus en daarom heeft ze rekening willen houden met de zorgen en emoties in de raad. Het is geen instrument dat is toegevoegd aan de gereedschapskist van de politie, maar het is in een korte proef geïntroduceerd waarbij heel veel waarborgen waar de raad om vroeg, zijn toegevoegd.

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

Mevrouw ROOSMA begrijpt die eigenstandige positie van de burgemeester wel. Maar deze bevoegdheid is aan de raad verleend en de raad kan deze bevoegdheid verlenen aan de burgemeester. Dat maakt het onderwerp van debat. Ze hoort nog graag waarom de driehoek ervoor heeft gekozen geen waarnemers meer aan de tweede proef toe te voegen en op welke basis van welke proportionaliteitseisen gebieden uiteindelijk worden aangewezen. Daarin krijgt ze graag meer inzicht. Burgemeester HALSEMA neemt de zorgen van de raad serieus en daarom is dit onderwerp al anderhalf jaar onderwerp van gesprek. Maar er is een principieel onderscheid tussen de politieke argumenten in de raad en het rechtsstatelijk fundament waarop de openbare orde rust. Dat heeft ze duidelijk willen maken. De raad kan de burgemeester de bevoegdheid vanuit de APV ontnemen maar dan is de burgemeester niet meer in staat bij grote demonstraties of wat dan ook veiligheidsrisicogebieden in te stellen. De eerste keer zijn waarnemers ingesteld op verzoek van de raad. Raadsleden kunnen altijd toezicht houden op het werk van de politie. Ze heeft volledig vertrouwen in de wijze waarop de Amsterdamse politie uitvoering geeft aan dit instrument. De proportionaliteitseisen blijven in stand – nauwkeuriger dan in het verleden.

De burgemeester kijkt of bij de uitwerking van het onderzoeksvoorstel en de brief die eind februari naar de raad komt, daarover nog wat meer informatie kan komen. De heer HOFLAND weet dat in andere gemeenten in het land artikel 174 B wel degelijk voor demonstraties wordt gebruikt. Burgemeester HALSEMA zou zich daarover zeer verbazen. Misschien kan de heer De Beukelaer dat toelichten. Mevrouw POOT hoort nog graag meer over de koppeling van de aangetroffen hoeveelheid wapens aan het als succes ervaren van de vervolgproef. Burgemeester HALSEMA heeft al aangegeven dat dat een gewogen oordeel zal worden. Absolute aantallen van te voren vaststellen is onmogelijk. De heer DE BEUKELAER begrijpt de verschillen van inzicht heel goed net als de zorgen die leven. Die zijn ook niet onterecht. Toch wil hij de proef graag voortzetten – maar het is daarna geen gelopen koers. Daar wordt straks echt heel serieus naar gekeken. De wapenproblematiek in Amsterdam is echt massief. Dat loopt van zware automatische vuurwapens tot jonge jongens met messen. Er zijn ernstige geweldsdelicten met wapens met soms heel toevallige slachtoffers. Als het OM informatie heeft over wapens, pakt het dat altijd op. Dat gebeurt wel met andere mensen dan de agenten die preventief fouilleren. De rechters in Amsterdam zien het probleem ook. Ze zijn vorig jaar hoger gaan straffen. De wapengebruikers worden steeds jonger.

De wapencontroles zijn geen doel, maar het is wel een extra middel. Hij kan het niet verantwoorden dit middel niet te willen inzetten. Het is prima dat de discussie hier zo breed wordt gevoerd – net als in het OM. Ook het OM vindt dat dit middel moet worden ingezet. Zware criminelen pak je er niet mee. Maar het steeds normaler worden van wapenbezit moet een slag worden toegebracht. Het is echt niet normaal een wapen bij je te dragen of te gebruiken. Maar een wapen dragen maakt vaak dat je het ook gaat gebruiken. De opbrengst van de wapenacties is natuurlijk niet hoog. Gezien de tijden waarop, de plaatsen en het snel rondspreken van acties is het ook niet laag. Daarom is het wel belangrijk te gaan kijken naar hotspots en hot times. Bij zijn bezoeken in de wijk krijgt de heer De Beukelaer vooral van moeders te horen dat ze niet begrijpen waarom dit middel niet wordt ingezet. Ouders vragen hier om; dat is een sterk appel. De Rotterdamse cijfers zouden een lage opbrengst laten zien. Er zijn wel degelijk allemaal wapens in beslag genomen. Verlenging vond alleen plaats bij bepaalde

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

resultaten. Verlenging ging echt niet automatisch. Bewoners daar hebben het verlengen echt omarmd middels het initiatief Wapens de wijk uit. Ze wilden de snitchcultuur doorbreken. Over artikel 174 B merkt hij op dat dat een artikel is voor onvoorziene en spoedeisende situaties. Dat is een artikel om terughoudend mee om te gaan. De meeste problemen zijn niet meer onder de noemer onvoorzien te scharen. Het OM gaat immers informatiegestuurd te werk en dat maakt ‘onvoorzien’ moeilijk in te vullen. Dat betekent dat het OM dit artikel hetzij uitholt, hetzij dat het niet meer in actie kan komen. En natuurlijk is etnisch profileren uit den boze. Het is de verantwoordelijkheid van het OM en de politie om dat goed te doen. Maar de verantwoordelijkheid is ook die complexe problematiek aan te pakken. Dus die wapencontroles zijn heel belangrijk. Het kan niet zo zijn dat wapencontroles ondoordacht worden voortgezet. Het blijft altijd een afweging – iedere keer weer. De heer HOFLAND weet dat Winterswijk en Harderwijk artikel 174 B wel gebruiken. Daar wijzen ze op grond van dat artikel een gebied aan voor meerdere dagen. Dan zou dat toch in Amsterdam net zo kunnen gebeuren. De heer DE BEUKELAER kent de situatie in die steden niet, maar de problematiek in Amsterdam is dusdanig dat er geen sprake meer is van onvoorzien. Dan kan in Winterswijk wel anders zijn.

De heer PAAUW legt uit dat niet controleren niet automatisch overgaat in rechercheren. Het zijn geen communicerende vaten. Controleren gebeurt vooral bij de wijkpolitie. Controleacties, controles organiseren, dat hoort bij het takenpakket. Controle in een wijk heeft per definitie een effect: zichtbaarheid van de politie, het veiligheidsgevoel van de mensen. Dat is ook bewezen. Maar het is zeker zo dat de politie kampt met schaarse capaciteit. Over de man-vrouwverhouding is al het nodige gezegd. In sommige wijken is geen evenredige verdeling van mannen en vrouwen op straat. Dat is zichtbaar in die controles. Het is niet zo dat er geen mannelijke of vrouwelijke agenten in dezelfde mate werden ingezet. Het effect van de controles is moeilijk te meten en te definiëren. Het is dus lastig om aan te geven wanneer controles zijn geslaagd. Bij alcohol naderden de controles op een gegeven moment de nul. Rijden onder invloed is drastisch afgelopen maar controles blijven nodig net als sancties. Zo kan het met de wapencontroles ook gaan. Gerichte wapencontroles zijn zeker geen dogma. Als het middel averechts werkt op het vertrouwen van de burgers of van jongeren, dan zou dat voor de heer Paauw een reden zijn om het niet meer in te zetten. Het verleden is ingehaald. Omdat de manvrouwverhouding scheef is, kan niet de conclusie worden getrokken dat etnisch profileren weer snel kan ontstaan.

De politie is daar juist heel bewust mee bezig. Gelukkig hebben de waarnemers dat ook gezien. Ieder raadslid is welkom bij de controles maar het hele circus met burgerwaarnemers belemmert de flexibiliteit. Dat wil hij echt niet meer. De effectiviteit van deze proef kan beter met andere randvoorwaarden. Dat waren er nu wel heel veel. De kennis van de wijkteams wordt gekoppeld aan de controles, de plek en de tijden. Daarmee gaat de effectiviteit ongetwijfeld omhoog met inachtneming van de afgesproken voorwaarden. Ook de heer Paauw heeft gesproken met bewoners en jongerenwerkers. Hun zorgen zijn dermate groot dat ze vinden dat dit middel wel degelijk zou moeten worden ingezet. Desgevraagd legt de heer Paauw uit dat die 1000 uur inzet echt geen verspilde moeite is. Dat heeft hij zojuist uitgelegd. De ernst van de aangetroffen wapens is relatief. Geen vuurwapens. Dat heeft ook te maken met de zichtbaarheid, de voorspelbaarheid en het hele circus dat er omheen staat. Burgemeester HALSEMA heeft wetsartikel 174 B even nagezocht. Dat is gebonden aan een maximum van 12 uur en het kan niet voor meerdere dagen worden

27

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

gebruikt. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Hij bedankt beide heren voor hun aanwezigheid. Dit punt gaat naar de raad van 16 februari voor een middellange bespreking. 10. Beantwoording schriftelijke vragen Poot over de raadsbrief Drugscriminaliteit en Ondermijning (ZD2021-017279) Dit punt kan waarschijnlijk schriftelijk worden afgehandeld. Het schuift vooralsnog door naar de volgende vergadering. Toegevoegde agendapunten Reiniging 11. Initiatiefvoorstel ‘Zwerfafval: de vervuiler verantwoordelijk’ van het lid Van Lammeren d.d. 30 april 2021 Nr. VN2022-000391 De commissie WB en Wethouder Wedemeijer zijn hierbij uitgenodigd. Dit punt is uitgesteld. Openbare Orde en Veiligheid 12. Burgemeester verbiedt demonstratie “Samen voor NL” Nr. VN2021-036981 De heer BOOMSMA vond de brief aan de VN-rapporteur een hele goede. Die heeft veel te snel gereageerd op het filmpje. Het is uitzonderlijk om een demonstratie te verbieden maar bij de vrees voor geweld is dat noodzakelijk. De ME wilde aanvankelijk staken op die dag. Dat ze uitgeput is, is begrijpelijk. De vraag is wat daar moet gebeuren – weer een landelijk signaal. Hij hoort graag wat de burgemeester hieraan denkt te kunnen doen. De heer KHAN vindt dat de burgemeester in de brief het gebeurde goed heeft uitgelegd. Wel is hij benieuwd waarom er niet is gezocht naar een alternatieve locatie.

Dat is vorig jaar wel gebeurd. Hij hoort ook graag wat er gebeurt als de burgemeester de demonstratie verbiedt en of dat is meegewogen in de beslissing.

Er leven heel veel bezwaren onder de bevolking en dat vraagt toch om een manier om dat op democratische wijze te kanaliseren. Hij roept op te stoppen met de inzet van dieren. Honden zijn dieren en geen politiewapens. De heer MBARKI krijgt graag een korte reflectie van de burgemeester op deze verboden demonstratie. In Amsterdam zijn demonstraties immers bijkans heilig. Mensen komen uit het hele land naar Amsterdam om te demonstreren. Dat zou toch eigenlijk ook moeten kunnen rekenen op ondersteuning vanuit het hele land. Of het nu waar is of niet, context is altijd belangrijk net als nader onderzoek. Dit soort beelden doen immers wel wat met het beeld van de politie. Dat moet niet worden onderschat. Mevrouw VAN SOEST onderschrijft het betoog en de vragen van de heer Mbarki. De heer ERNSTING vindt protesteren goed. Het betekent betrokkenheid; het is een belangrijk grondrecht. Zo denken de burgemeester en de politie er ook over. Maar dit

28

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

grondrecht is niet helemaal onbegrensd want er zijn meer grondrechten zoals het recht op gezondheid en op bescherming en veiligheid. Dat botst regelmatig tijdens deze coronacrisis. Er moet wel echt iets aan de hand zijn wanneer een demonstratie wordt verboden. De brief heeft dat duidelijk gemaakt. In de brief wordt niet over de lockdown gesproken maar over gezondheidsbescherming in brede zin om tot een verbod over te gaan. Tot 3.500 deelnemers zou het wel mogelijk zijn. Dus er werd van de lockdownmaatregelen afgeweken om het protest toch mogelijk te maken. Het verbod kwam er toch omdat er tot massaliteit werd opgeroepen en omdat ongeregeldheden werden gevreesd. Hij hoort graag welke scenario’s op tafel lagen want helder was dat er toch heel veel mensen zouden komen. Mensen gaven geen gevolg aan de oproep om zich te verspreiden maar trokken richting Westerpark waar Forum voor Democratie een manifestatie hield. Er ontstond een opstopping in de Van Baerlestraat. Hij is benieuwd of dit was voorzien. Ook ontstonden daar gevechten. Werd er eerst geweld tegen de politie gebruikt? Of werd er geprobeerd de mensen tegen te houden? Hij is benieuwd of er een andere aanpak mogelijk was geweest en of de ME-linie niet te ver om de hoek stond, onzichtbaar vanaf het plein. Dus graag een onderzoek en een evaluatie van hoe dat allemaal is verlopen.

Als laatste hoort hij nog graag of er in de demonstratie strafbare uitingen zijn gedaan. De heer VAN DEN HEUVEL weet dat een belangrijk aspect was dat er voetbalhooligans zouden komen. Dat lijkt steeds meer verbonden aan dit type demonstraties. Hij is benieuwd wat dat betekent voor aankomende demonstraties. De heer FLENTGE heeft op Twitter veel verschillende reacties gezien. Er zou veel met flessen zijn gegooid. Is er een fuik geweest; zijn mensen vast komen te zitten? Daar krijgt hij graag wat meer duiding over. Ook hij is benieuwd naar de afweging om de demonstratie niet door te laten gaan. Burgemeester HALSEMA verzekert dat het geen eenvoudige beslissingen zijn geweest en het was ook niet plezierig om ze te nemen. Op het Museumplein passen 3.500 mensen als ze afstand houden en ze moeten zich wel voegen naar de aanwijzingen van de politie. Dit is de plek waar de meeste mensen passen. De organisatie gaf direct aan geen enkele boodschap te hebben aan de aanwijzingen die de gemeente gaf of aan de beperkingen – ook niet na herhaalde oproep daartoe. Daarbij kwamen de berichten dat zich mogelijk Defendgroepen aan het mengen waren. Dat zou tot een chaotische situatie kunnen leiden. Daarover was geen goed gesprek meer mogelijk en er restte geen andere mogelijkheid dan verbieden. Escalatie is daarbij zeker een afweging geweest.

Het verbod heeft er wel toe geleid dat er veel minder mensen kwamen. De aard van de demonstraties wijzigt langzamerhand. De politie had in het verleden een faciliterende rol. Daarvoor zijn ook die vredeseenheden. Nu is er een nieuwe vorm van demonstreren ontstaan: spontaan, verzameld via social media. Op 2 januari was er sprake van 70 organisaties waardoor niet meer vast te stellen is met wie je als gemeente nog in gesprek bent. Het tweede punt is dat het oogmerk van deze demonstraties de begrenzing van de driehoek vormt. Die beperkingen zijn om de volksgezondheid te beschermen. Daarmee komt de politie in een andere verhouding te staan tot de demonstranten. Demonstranten zien de politie als tegenstander en dat levert voor de politie grote risico’s op. Demonstranten respecteren op geen enkele wijze de beperkingen. Toch blijft het uitgangspunt demonstraties te tolereren en te faciliteren. Zondag is er weer een demonstratie gepland. Als bekend wordt dat groepen mogelijk geweld willen gebruiken, wordt eerst een veiligheidsrisicogebied ingesteld met de mogelijkheid van preventief fouilleren. Dat is om de Amsterdammers te beschermen maar ook om alle vreedzame demonstranten te beschermen. De burgemeester vraagt zeker landelijk aandacht voor deze in feite landelijke demonstraties die hier in de hoofdstad worden gehouden.

Stakingen bij de politie mogen er niet toe leiden dat de openbare orde in het geding komt. De minister heeft als

29

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

werkgever van de politie de verantwoordelijkheid die openbare orde te beschermen. Politiegeweld is altijd reactief en volgt op geweld en provocaties van de deelnemers aan de demonstratie. Overigens wisten alle demonstranten dat de demonstratie was verboden en dat er geen mars mocht plaatsvinden. De heer PAAUW wijst erop dat dit de tijd is van cao-onderhandelingen en dat grijpen de politievakbonden aan om actie te voeren. De vakbonden hebben hier gekozen voor een briefingsmoment en dat zorgde ervoor dat de politie gewoon kon doorgaan. Op dit moment vinden gesprekken met de minister plaats. Voor 14 januari staat er weer een actie gepland. Dat is wel een zorg. De actiebereidheid is hoog doordat er het afgelopen jaar een meer dan fors beroep op de politie is gedaan. De scenario’s van vorig jaar lagen klaar: het Museumplein op een rustige wijze leeg bewegen met voldoende uitstroomstraten aan de achterzijde van het plein. Zo ging het vorig jaar ook. Er stond een linie om de massa die kant op te bewegen. Nu werd er opgeroepen massaal naar rechts te gaan. Daarop is de linie heel snel opgeheven. De massaliteit van de mensen was geen veldslag waard. De voorste mensen in de demonstratie waren gelijk heel agressief. Er werd opgeroepen door te breken; er werd gescholden, gespuwd, geslagen; er werd met volle blikken bier gegooid.

Daardoor ontstonden er schermutselingen om de linie, de collega’s daar weg te halen. Waren de mensen iets rustiger geweest, dan was het gewoon goed gegaan. Politiegeweld is altijd lelijk maar heeft wel degelijk te maken met hoe er gedurende lange tijd werd geprovoceerd. De heer DE BEUKELAER stelt dat er alleen maar mensen zijn aangehouden wegens geweldpleging en niet vanwege beledigingen. Op de zitting woensdag zijn er inmiddels drie vervolgd voor openlijke geweldpleging met twee maanden gevangenisstraf. Daarbij is de rechtmatigheid van het politieoptreden getoetst. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. 13. Gerichte actie met zwaar vuurwerk bij woning journalist Nr. VN2021-036954 Dit punt wordt doorgeschoven naar de volgende vergadering. Algemene Zaken 14. Beantwoording schriftelijke vragen inzake signalen dat de gemeente Amsterdam het roze gezinnen lastig maakt om kinderen van buitenlandse draagmoeders in te schrijven in Amsterdam Nr. VN2021-036549 Dit punt wordt doorgeschoven naar de volgende vergadering. Juridische Zaken 15. Civielrechtelijke geoorloofdheid van WOII-vergelijkingen tijdens beraadslagingen van de gemeenteraad Nr. VN2022-000456 Dit punt is van de agenda gehaald. Sluiting De VOORZITTER bedankt iedereen voor zijn inbreng. Op 3 februari komt deze raadscommissie in deze samenstelling voor de laatste maal bijeen.

De voorzitter sluit de vergadering 23.06 uur.

30

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

AZ

Definitief Raadscommissieverslag, 13 januari 2022

31

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11157542/2