Document · PDF

Definitief verslag AZ 08-04-2021

Raadscommissie Algemene Zaken 8 april 2021, gemeente Amsterdam18.418 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Algemene Zaken, Openbare Orde en Veiligheid, Juridische Zaken, Communicatie, Raadsaangelegenheden, Preventie Jeugdcriminaliteit, Vluchtelingen en Ongedocumenteerden, Handhaving en Toezicht

Raadscommissieverslag, 8 april 2021

Vergadering Vergaderdatum

Openbare vergadering van de Raadscommissie Algemene Zaken Donderdag 8 april 2021 van 13.30 - 17.30 uur en van 19.30 - 23.20 uur in de raadszaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 29 april 2021

Voorzitter: de heer Vroege Portefeuillehouders: burgemeester Halsema en wethouder Groot Wassink Commissiegriffier: de heer Willems Verslaglegging: mevrouw Van de Belt Aanwezige commissieleden: de heer Boomsma (CDA), mevrouw Bosman (D66), de heer Boutkan (PvdA), de heer Ernsting (GroenLinks), de heer Flentge (SP), mevrouw De Fockert (GroenLinks), de heer Van den Heuvel (ChristenUnie), de heer Hofland (D66), de heer Khan (DENK), de heer Van Lammeren (PvdD), de heer Mbarki (PvdA), mevrouw Nanninga (JA21), mevrouw Poot (VVD), de heer Van Schijndel (Forum voor Democratie), mevrouw Van Soest (PvdO), de heer Veldhuyzen (BIJ1), de heer Wijnants (VVD) en de heer Yilmaz (DENK) Afwezige commissieleden: mevrouw A.L. Bakker (PvdD), de heer N.T. Bakker (SP), mevrouw Bloemberg (PvdD), de heer Van Dantzig (D66), mevrouw De Grave (VVD), mevrouw Grooten (GroenLinks), mevrouw Kiliç (DENK), de heer Kreuger (JA21), mevrouw Kuiper (ChristenUnie), de heer Olsen (ChristenUnie), mevrouw Roosma (GroenLinks), de heer Torn (VVD) en duoraadslid Verkerke (BIJ1) Overige aanwezigen: de heer Dutilh (commissieondersteuner), de heer Den Hartog (Amsterdamse Kamer van Verenigingen), de heer Holla (plaatsvervangend hoofdcommissaris politie), mevrouw N. Sabbar, mevrouw S. Sabbar, de heer Schalkwijk, mevrouw Van der Veen en de heer Zuurmond (ombudsman)

Algemeen, 1 a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 13.30 uur en heet iedereen welkom bij deze digitale vergadering. De vergadering zal naar verwachting een middagdeel en een avonddeel beslaan. b. Mededelingen De VOORZITTER zal tot het zomerreces afwezig zijn wegens zijn werkzaamheden voor de enquêtecommissie; mevrouw Rooderkerk vervangt hem tot die tijd als voorzitter van deze commissie Algemene Zaken. De heer FLENTGE bedankt de heer Vroege voor zijn goed voorzitterschap. De heer VAN SCHIJNDEL sluit zich aan bij deze woorden. Hij is blij dat de raad vanaf 21 april weer fysiek gaat vergaderen. Dat is heel goed nieuws. c. Vaststellen agenda

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

De punten 3 en 17 worden gevoegd behandeld. Punt 16 wordt gehamerd. Punt 7 wordt gevoegd behandeld met de actualiteit. Indien nodig wordt de agenda nog aangepast vanwege het vertrek van wethouder Groot Wassink om 15.30 uur waarbij de punten 5 en 6 mogelijk naar de avond verschuiven. De agenda wordt vastgesteld. d. Conceptverslag van de openbare raadscommissie Algemene Zaken d.d. 18 maart 2021 Het verslag van de openbare raadscommissie Algemene Zaken van 18 maart jl. wordt ongewijzigd vastgesteld. e. Termijnagenda De heer VAN LAMMEREN wijst op twee openstaande sets vragen rond cameratoezicht. De beantwoordingstermijn is inmiddels verstreken. Burgemeester HALSEMA gaat hierachter aan. f. Tkn-stukken De heren KHAN en WIJNANTS agenderen graag tkn-stuk 7, Reactie op motie 196.20 van de raadsleden Boutkan, Schreuders en Van Lammeren; de heer WIJNANTS agendeert bovendien tkn-stuk 8, Kennisnemen van actieplan Handhaving openbare ruimte 2021. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Inhoudelijk, 2 a. Opening inhoudelijk gedeelte b. Inspreekmoment publiek algemeen Mevrouw VAN DER VEEN memoreert de videoconferentie van burgemeesters uit 32 steden in de wereld op 16 maart jl. over de bestrijding van antisemitisme. Burgemeester Halsema deed aan het slot van haar bijdrage een politieke aanval op de heer Netanyahu.

Wie kritiek op de staat Israël gelijk stelt met Jodenhaat, die bedriegt juist die mensen die de gruwel van werkelijke discriminatie hebben ervaren. Eerder werden de aanklachten ingebracht door de heer Abbas namens de staat Palestina jegens de Israëlische leiders en militairen ontvankelijk geacht. De heer Netanyahu op zijn beurt noemde de focus op Israël antisemitisch en anti-Joods. De Europese Commissie heeft een handboek opgesteld voor de EU-staten om een werkdefinitie toe te passen op het eigen beleid: de staat Israël kan blijk geven van antisemitisme. Naast een economische boycot van Israël wordt totale uitsluiting van alle vormen van menselijke communicatie beoogd. Dat is een strafbare vorm van het aanzetten tot discriminatie en haat tegen Joden. Mevrouw Van der Veen roept de gemeenteraad op het college te verzoeken academici en de Onderwijsinspectie te laten onderzoeken in hoeverre BDS in Amsterdam

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

sluipenderwijs wordt toegepast op scholen en universiteiten. De heer DEN HARTOG spreekt in namens de Amsterdamse Kamer van Verenigingen, een koepelorgaan van ruim 24 Amsterdamse studentenverenigingen. Hij wijst op de negatieve gezondheidseffecten van de coronamaatregelen op studenten en op de nadelen die ze ondervinden bij het onderwijs. 14 mbo-studenten mochten eind januari meedenken met het Amsterdams gemeentebestuur over het coronabeleid en dat wil de Amsterdamse Kamer van Verenigingen nu ook. Sommige verenigingen hebben grote panden waar ze op gepaste afstand studenten kunnen ontvangen. Hij roept de gemeenteraad op een denktank te starten met de Amsterdamse Kamer van Verenigingen, Hbo- en WO-studenten. Desgevraagd verduidelijkt hij dat de landelijke studentenorganisatie in overleg is met het ministerie maar niettemin zou hij graag meedenken met het Amsterdamse bestuur om de Amsterdamse studenten meer ruimte te bieden zodra er versoepelingen zijn. Afgelopen zomer is er wel contact geweest met de burgemeester en mensen van de Veiligheidsregio en vanaf september ook met GGD-medewerkers. Dat was echter erg topdown en de Kamer zou graag veel actiever willen meedenken. Over het nieuwe plan is nog geen contact geweest met de gemeente. Op de snelheid van versoepelingen wil hij niet ingaan maar graag zou hij willen kijken naar wat er binnen de huidige maatregelen wel zou kunnen.

Als de vaccinatiegraad in Nederland hoog is, kan de Kamer de studenten monitoren op blijvende problemen gedurende de pandemie. Burgemeester HALSEMA meldt dat ze graag binnenkort contact zoekt omdat ze benieuwd is naar de plannen. Bij punt 5 – ongedocumenteerden: Mevrouw S. SABBAR zit als ongedocumenteerde in een procedure voor een verblijfsvergunning. Ze woont al 20 jaar in Nederland en kent geen ander land. 4 maanden voor het behalen van haar vwo-diploma kreeg ze te horen dat ze geen examen mocht doen terwijl dat onderwijs zo belangrijk voor haar is. Een onderwijsinstelling mag echter een ongedocumenteerde niet weigeren wanneer die eenmaal de opleiding begonnen is. Het lijkt erop alsof zowel zijzelf als de school slecht waren geïnformeerd over de rechten en mogelijkheden. Ze verzoekt de raad helder te communiceren in de richting van onderwijsinstellingen over onderwijsmogelijkheden voor ongedocumenteerden. Ze wil graag pedagogiek studeren maar dat gaat nu niet. Ze hoopt dat de raad haar kan helpen. Desgevraagd is het grootste probleem dat zowel de ongedocumenteerden als de onderwijsinstellingen onvoldoende zijn geïnformeerd over de mogelijkheden die er wél zijn. De meeste hulp is gekomen vanuit de Steungroep vrouwen zonder verblijfsvergunning, maar als het om onderwijs of gezondheidszorg gaat, dan ontbreekt juist daar de correcte informatie.

Ze heeft het gevoel dat het onderwijs haar is afgepakt. Ze begeleidt inmiddels verschillende kinderen met zowel schoolwerk als spel om kinderen uit verschillende milieus met elkaar te verbinden. Mevrouw N. SABBAR is eveneens ongedocumenteerd en zit in een procedure voor een verblijfsvergunning. Ze kwam naar Nederland als baby van 6 maanden en woont nu 20 jaar in Nederland. Door de status van die ongedocumenteerdheid is ze 25 keer in haar leven verhuisd. De gevolgen zijn voor iedereen voorstelbaar. Recht op opvang is er immers niet en dat maakt haar ook voor woonruimte afhankelijk van anderen, goede en slechte mensen. Zij en haar zus leven nog steeds uit een koffer. Ze hoopt dat de raad haar kan helpen om (uit)eindelijk een gezonde woonplek te krijgen. Desgevraagd licht ze toe dat die verblijfsvergunning echt een erkenning zou zijn. Die is het hardst nodig zeker omdat zij zich graag zou inschrijven aan een universiteit. Ze wil niet denken aan wat er met haar gaat gebeuren wanneer ze zou worden uitgezet naar Marokko, voor haar een vreemd land waarvan ze de taal niet spreekt of schrijft. Haar leven is hier. Het is natuurlijk een landelijke beslissing, maar ze is blij dat ze door de raad als Amsterdammer wordt gezien. Politieke druk zou misschien toch het verschil kunnen maken. Ze laat hun beider contactgegevens achter bij de griffie zodat raadsleden contact

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

met hen kunnen opnemen om te helpen zoeken naar mogelijkheden. Er zijn inmiddels Kamervragen gesteld, maar de beide zussen zouden het enorm waarderen als de Amsterdamse raad dat ook zou doen. Bij 14, gerichte wapencontroles: De heer SCHALKWIJK spreekt in namens Control alt delete over de gerichte wapencontroles. Zaandam vorig jaar: 3000 mensen gecontroleerd, 74 wapens in beslag genomen. Eerder in Rotterdam: 10.000 mensen gecontroleerd, 210 wapens. Bij een schoolkluisjesinspectie werden slechts 3 strafbare wapens gevonden. Conclusie: preventief fouilleren levert heel weinig op. De opbrengst van al die politie-inzet is dus bijzonder laag. Dat roept vragen op over de inzet van de schaarse politiecapaciteit. Bij concrete signalen van wapenbezit kan gericht worden gerechercheerd en kan gericht worden opgetreden op basis van het strafrecht. Dat zou hij de raad willen meegeven voor de discussie straks over de proef rond preventief fouilleren. Desgevraagd geeft de heer Schalkwijk aan dat elk wapen dat van straat wordt gehaald, mooi meegenomen is maar 100 keer een politieman inzetten om slechts 2 strafbare wapens in te nemen, dat is toch wel heel beperkt. De causaliteit tussen preventief fouilleren en minder wapenbezit is niet onderzocht.

Hij roept de raad op naar andere manieren te kijken om de veiligheid te vergroten bijvoorbeeld door gericht te rechercheren met bijvoorbeeld een persoonsgerichte aanpak. De VOORZITTER bedankt alle insprekers voor hun bijdrage. c. Actualiteiten en mededelingen Zie punt 7. d. Rondvraag Mevrouw DE FOCKERT hoort graag welke mogelijkheden de burgemeester ziet om politieke druk uit te oefenen in Den Haag voor de zussen Sabbar. Burgemeester HALSEMA vindt dat de zussen nadrukkelijk bij Amsterdam horen. Ze benadrukt dat het om landelijke wetgeving gaat. Amsterdam kan zich wel publiekelijk keren tegen de uitvoering van deze algemene wet die in dit geval wel bijzonder onrechtvaardig lijkt uit te werken. Ze heeft contact gezocht met de staatssecretaris en gewezen op de zaak en het beroep dat de staat zelf heeft aangespannen. De staat kan daarin zelf keuzes maken. De heer VELDHUYZEN zou graag zien dat de burgemeester met de staatssecretaris en het ministerie toewerkt naar een situatie waarin lokaal bestuur ook een stem heeft in de uitvoering van deze wet en het toekennen van verblijfsvergunningen. Dat is in sommige andere landen ook zo en dat zou wellicht in Nederland ook kunnen. Burgemeester HALSEMA legt uit dat de afschaffing van de discretionaire bevoegdheid afwijken lastig maakt.

Het lokaal bestuur zou er mee geholpen zijn als er een vorm van discretionaire bevoegdheid bij het lokaal bestuur zou komen omdat dat het lokaal bestuur de omstandigheden immers het best kent. De heer VELDHUYZEN stelt voor als gehele raad de Tweede Kamer hierop aan te spreken. Burgemeester HALSEMA maakt deel uit van een hele groep burgemeesters die dat ventiel van een discretionaire bevoegdheid bepleit. Dat ventiel is heel hard nodig. De Amsterdamse politieke partijen hebben vertegenwoordigers in Den Haag en kunnen dit

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

bepleiten bijvoorbeeld bij het formatieproces. De heer MBARKI weet dat de directeur van de IND een uitzondering kan maken. Misschien kan de stad in die richting nog iets doen. Burgemeester HALSEMA weet dat de bevoegdheid van de IND om een uitzondering te maken heel vroeg in de procedure geldt. Ze laat dat nog eens uitzoeken maar verwacht daar niet veel van. Wel zijn de zussen in het gelijk gesteld bij hun bezwaar tegen de procedure en daar zit misschien voor de advocaat nog een opening. De heer VAN DEN HEUVEL stelt aan de orde dat het landelijk verbod op lachgas helaas wordt uitgesteld. Het initiatiefvoorstel van de PvdA en de ChristenUnie ligt in de gemeenteraad om dat verbod in Amsterdam in te voeren. De burgemeester wilde wachten op het landelijk verbod, maar nu dat weer is uitgesteld, zal de ChristenUnie het opnieuw agenderen in de raad. Hij hoort graag of de burgemeester het eens is met het zo snel mogelijk uitbannen van het gebruik van lachgas. Burgemeester HALSEMA begrijpt de vraag heel goed. Het landelijk verbod is nu met meer dan een jaar uitgesteld. Het belangrijkste argument voor uitstel is de onmogelijkheid van handhaving en dat zal ook in Amsterdam gelden. Ze wil eerst overleggen met het rijk en zicht krijgen op de argumenten voor dit uitstel. Ondertussen komt vandaag de mogelijkheid aan de orde om in parken bij excessen een lachgasverbod te kunnen instellen.

Ze rapporteert schriftelijk over het contact met het rijk. De heer VAN DEN HEUVEL wil het debat opnieuw voeren want handhavingsargumenten gelden ook voor een verbod in de parken en een plaatselijk verbod zorgt alleen maar voor onduidelijkheid. De heer MBARKI oppert in dit verband bij andere gemeenten te informeren hoe die de aanpassing in de APV hebben geregeld. Burgemeester HALSEMA weet alleen dat zo’n verbod in Arnhem is ingevoerd. Ze zal navraag doen en vragen in welke mate dat tot handhavingsproblemen leidt. De heer FLENTGE heeft recent een debat aangevraagd over een ongeluk op de VOC-kade met twee mensen uit Ganzenhoef. Dat kon niet en daarom heeft hij schriftelijke vragen gesteld. Gezien de grote commotie in de stad krijgt hij toch graag een reactie. Eerder gaf de burgemeester aan dat het duikteam veilig zou zijn. Burgemeester HALSEMA begrijpt dat het ongeluk vragen oproept. Er wordt nu een feitenrelaas opgesteld en nagegaan welke afspraken er in de regio zijn gemaakt rond de herziening van het dekkingsplan en het duikteam begin 2018 net als de bestuurlijke besluitvorming, de waarschuwingen en wat daarmee is gedaan. Dat komt zo snel mogelijk naar de raad. De raad kan aanvullende technische vragen aanleveren die de burgemeester dan meeneemt in de beantwoording. De heer MBARKI stelt de appgroepen aan de orde die niet passen bij de politieorganisatie.

De politie heeft nu een plan gelanceerd voor meer diversiteit binnen het korps, 35%. Hij hoort graag welk percentage in Amsterdam het streefcijfer vormt. Voorts is het natuurlijk van groot belang de politiemensen niet alleen binnen te halen maar ook binnen te houden. Burgemeester HALSEMA verzekert dat dit een regelmatig terugkerend onderwerp is in de Amsterdamse driehoek. De heer Pauw is zelf met een reactie gekomen naar aanleiding van de appgroepen in Rotterdam om contact te zoeken en de onrust in Amsterdam bespreekbaar te maken. Ze kan de politie vragen een update te geven over de diversiteit in het Amsterdamse korps. Het streefcijfer in Amsterdam is 50%. Ze kan een

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

update sturen over wat er gebeurt, hoe de voortgang verloopt en wat de verwachting is. De heer HOLLA voegt hieraan toe dat het onderwerp veel aandacht heeft. Op dit moment ligt het aandeel rond de 15% en dat vindt hij onvoldoende. In de huidige klas ligt het percentage op 30% en de komende klassen zijn met een percentage van 40% ingevuld. Het plan Politie voor iedereen is al langer in ontwikkeling. Daarop wordt aangesloten. Extra inspanningen worden geleverd op instroom en in een veilig werkklimaat op de basisteams en het professioneel controleren. De heer BOUTKAN haalt het debat van begin februari aan over de aanpak binnenstad. Diverse plannen zijn in de maakt. Van ondernemers en bewonersorganisaties komt de vraag wanneer de aanpak start en wanneer er een werkplan komt. Burgemeester HALSEMA benadrukt dat er veel stappen worden gezet waaronder de winkeldiversiteit in de Hoogstraten. Deze maand volgt een brief met de laatste stand van zaken. Mevrouw NANNINGA reageert op de berichtgeving over jongerenoverlast in de Kolenkitbuurt. De narigheid is al een jaar gaande. Buurtbewoners klagen. Een jongerenwerker is bezig een relatie met de jongeren op te bouwen, maar dat schiet niet op. Het stadsdeel is gestart met een groepsaanpak; de jongeren worden thuis bezocht. De overlast is er nog steeds. Ze hoopt dat er wat meer kan gebeuren.

Burgemeester HALSEMA weet van de overlast en die krijgt heel veel aandacht van zowel jeugd- en jongerenwerk als van de politie. De berichtgeving heeft haar verbaasd; de overlast zou immers minder geworden zijn. Volgende week komt er schriftelijk aanvullende informatie naar de raad. In Amsterdam wordt over het algemeen snel opgetreden bij overlast en zeker bij misdaad. De punten 5 en 6 worden verschoven naar de avond in verband met de aanwezigheid van wethouder Groot Wassink. Openbare Orde en Veiligheid 3. Instemmen met de Verordening tijdelijke bevoegdheid afsluiten gebieden en verbod alcohol, lachgas en geluidsapparatuur (ZD2021-004346) en 17. Escalatie bij handhaving op grootschalige overtredingen coronaregels. Nr. VN2021-009677 Mevrouw POOT is geschrokken van wat er de afgelopen tijd allemaal gebeurde in de parken. Iedereen snakt naar meer vrijheden maar wat daar gebeurde, kon echt niet en het gedrag jegens de politie was helemaal buiten de orde. De VVD denkt graag mee om dergelijke escalaties te voorkomen waarbij een verbod op alcohol, lachgas en versterkt geluid zou kunnen helpen. De VVD staat dus achter de wijziging van de APV. Ze hoort graag in hoeverre mensen met wangedrag jegens de politie zijn aangehouden en beboet en of er voor hen een gebiedsverbod kan komen.

Desgevraagd legt ze de heer Van Schijndel uit dat al die verboden wel degelijk goed verdedigbaar zijn want stenen gooien is absoluut ver over een grens heen. Voorts is ze benieuwd naar hoe de burgemeester gebruik kan maken van alle bestuurlijke mogelijkheden dus hoe ze dat moment beoordeelt en ook wanneer die verboden weer worden opgeheven. De heer VAN SCHIJNDEL wijst op de opportuniteit van de invoering van deze

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

nieuwe bepalingen. Naar verwachting gaan de terrassen op 21 april open wat de toeloop op de parken zal verminderen. In dat licht lijken deze maatregelen wel overdreven bevoegdheden. Mevrouw POOT beaamt dat het ingrijpende maatregelen zijn, maar de VVD beoordeelt de coronapandemie wel heel anders dan Forum voor Democratie en daarom vindt ze de bevoegdheden wel degelijk proportioneel en opportuun. Mevrouw BOSMAN ziet dat de burgemeester op grond van deze verordening parken of recreatiegebieden kan afsluiten, een heftige maatregel, maar het doel is helder. Ze krijgt graag bevestigd dat deze maatregel er alleen is om ervoor te zorgen dat de openbare orde en veiligheid gewaarborgd blijven omtrent de coronamaatregelen. De bepaling kan dus niet worden ingezet voor andere doelen. Veel Amsterdammers zijn kleinbehuisd en hebben een sterke behoefte om naar buiten te gaan. Aan de westkant van het Vondelpark ligt het dichtstbehuisde stukje Amsterdam. Veel omwonenden klagen over de gebrekkige communicatie rond de sluiting van het park en ook zij heeft ervaren dat de hekken ’s ochtends nog dicht zijn. De stadsdeelcommissie verwijst hierbij naar het college. Ze hoort dus graag of de communicatie op orde is en of de hekken ’s ochtends gewoon weer open gaan. De heer MBARKI heeft van de burgemeester gehoord dat het handhaven van de regels steeds moeilijker wordt.

De overheid lijkt soms tegenover de burgers te komen staan. Hij is benieuwd of deze verordening überhaupt handhaafbaar is en of er capaciteit voor is. Als er een alternatief is in de vorm van de opening van de terrassen, verlicht dat wellicht de druk op de parken. De heer FLENTGE steunt zowel de politie als het zorgpersoneel in hun ongelooflijk ingewikkelde taak. Maar het is evenzo begrijpelijk dat de Amsterdammers naar buiten willen – altijd nog weer beter dan binnen afspreken. De APV geldt tot 1 januari 2022. Hij begrijpt niet dat de wijziging zo lang nodig zou moeten zijn en hij oppert de APV voor een kortere periode te laten gelden. Landelijk komen er nieuwe maatregelen en dan kan bijvoorbeeld maandelijks worden bekeken of deze maatregel wel nodig is. En als die er toch komt, dan kan die waarschijnlijk korter duren. Voorts hoort hij graag welke andere mogelijkheden er zijn: dus omgekeerd, waar kunnen mensen wél buiten vertoeven. De heer VAN SCHIJNDEL wijst erop dat de bevolking denkt dat er buiten niet of nauwelijks risico is. Hij begrijpt nu dat de heer Flentge de mensen gelukkig ook naar buiten wil hebben. In binnenruimtes is het gevaar veel groter – hoewel de officiële leer is dat mensen binnen moeten blijven. De heer FLENTGE beaamt dat mensen beter buiten bij elkaar kunnen komen als ze elkaar opzoeken. De heer VAN SCHIJNDEL vindt de bevoegdheid veel te ver gaan.

Bovendien is het niet opportuun want er komt straks een alternatief: de terrassen gaan open. Buiten verwaait het virus meteen. Hij bepleit de anderhalvemetermaatregel in de buitenlucht los te laten. De heer VAN LAMMEREN beaamt dat het een verregaande maatregel is. Wederom ziet hij het bewijs dat de stad te vol wordt gebouwd en dat er te weinig buitenruimte is. Hij vreest dat mensen steeds meer op andere plekken zullen samenscholen wanneer de parken worden gesloten. Er moet gewoon veel meer open. Voorop staat dat geweld tegen handhavers en agenten echt niet kan, maar hij heeft wel veel twijfel over deze verruiming van de bevoegdheden. Voorts hoort hij graag hoe het precies zit met de APV voor Amsterdam in relatie tot de Veiligheidsregio. De heer BOOMSMA is het helemaal eens met de heer Van Lammeren en

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

mevrouw Poot dat het absurd is hoe de politie en handhavers worden bejegend. Dat maakt de maatregelen begrijpelijk, want handhaven in een vroeg stadium is beter haalbaar dan pas op het moment wanneer zaken uit de hand zijn gelopen. Hij krijgt wel graag een nadere duiding van hoe, waar en wanneer de inperkingen gaan gelden. Bewoners van woningen en mensen die noodzakelijke werkzaamheden verrichten worden uitgezonderd, maar hij kan zich meer mensen voorstellen die toch ergens moeten zijn voor bijvoorbeeld een tandsartsbezoek. Dergelijke beperkingen moeten zeer specifiek en zo zorgvuldig mogelijk worden opgesteld. De heer VAN SCHIJNDEL stelt voor dat bij deze inperking van de bewegingsvrijheid een verdragsrechtelijke toets moet plaatsvinden. Hij zou überhaupt eerst een analyse willen zien. De heer BOOMSMA vindt de algemene stelling ‘het is verboden je te bevinden in de door de burgemeester aangewezen gebieden’ nu te breed. Misschien schuurt dat inderdaad met bepaalde verdragen. Daarom dringt hij aan op verdere precisering want hij begrijpt de bedoeling van de maatregel wel degelijk. De heer ERNSTING heeft begrepen dat de maatregel met name was bedoeld om grote feesten tegen te gaan en niet zo zeer als een algemene coronamaatregel. Het gaat nu om een bevoegdheid, niet om een maatregel. Hij wil graag weten welke criteria er zijn voor het aanwijzen van zo’n gebied.

Hij voorziet dat de anderhalvemetersamenleving nog lange tijd zal blijven bestaan en hij is dus benieuwd of er verschil is tussen de huidige lockdown en straks de anderhalvemetersamenleving over het inzetten van dat instrument. De heer VAN LAMMEREN stelt dat de wet de wet is en de APV is de APV. Het zou nu wel om een hele brede bevoegdheid voor de burgemeester gaan. De heer ERNSTING verwacht dat de burgemeester de raad informeert wanneer ze de maatregel inzet. Nu wordt alleen de bevoegdheid gewogen. Hij begrijpt de bezwaren bij dit instrument, maar het is tijdelijk en dan is negen maanden helemaal niet zo lang. De raad kan de burgemeester altijd ter controle roepen. En de maatregel is wel degelijk eindig. De heer FLENTGE wijst op het vaccinatieprogramma en de landelijke maatregelen. Hij kan zich voorstellen dat de bevoegdheid voor een hele korte periode geldt en hij zou per keer willen bekijken of die nog nodig is. Negen maanden vindt hij wel heel lang. De heer ERNSTING benadrukt dat het nu alleen om de bevoegdheid gaat en niet om de maatregel. De maatregel is altijd van zeer korte duur. En misschien hoeft de burgemeester deze bevoegdheid nooit in te zetten. Nu is ingrijpen een aantal malen nodig geweest waarbij de juridische onderbouwing mager was. Dat wordt nu geregeld.

De heer VAN DEN HEUVEL steunt de wijziging, maar onderschrijft de vragen van onder andere de heer Boomsma over wanneer dit instrument wordt ingezet. Wellicht kan de burgemeester dat toelichten. Hij begrijpt dat het preventief is om ‘spontane’ feestjes te voorkomen. Voorts hoort hij graag waarom de bevoegdheid niet tot 1 september wordt geregeld. Hij lijkt hem onwerkbaar om bij wijze van spreken iedere AZ-commissie de bevoegdheid te moeten bespreken. De heer VAN SCHIJNDEL wijst op de wetmatigheid dat het bestaan van een maatregel oproept die maatregel daadwerkelijk uit te voeren. De heer VAN DEN HEUVEL kent die wetmatigheid en precies daarom wil hij horen hoe en wanneer en met welke afwegingen de burgemeester die bevoegdheid zou willen

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

inzetten. Burgemeester HALSEMA begrijpt alle bezwaren wel omdat ze die zelf ook heeft. De coronamaatregelen worden met gezonde tegenzin gehandhaafd. Het gaat om het beperken van gedrag van mensen dat op zich niet strafwaardig is maar dat omwille van de volksgezondheid wordt beperkt. In feite bezat de burgemeester deze bevoegdheid al bij de noodverordening vorig jaar. De bevoegdheid is vorig jaar zomer een beperkt aantal keren ingezet bij excessen. Deze bevoegdheid is komen te vervallen bij de inwerkingtreding van de Noodwet. Daarmee is er een lacune ontstaan. Ze zou de bevoegdheid alleen willen gebruiken in uitzonderlijke situaties waarbij ze dan niet meer hoeft te wachten totdat de situatie uit de hand is gelopen. In het Vondelpark ging het niet om buurtbewoners maar om jongeren uit het hele land die naar het park kwamen. Dat heeft tot drie aanhoudingen geleid, twee op openlijke geweldpleging en één op belediging. Het is een bevoegdheid voor noodgevallen. Een alcoholverbod en een lachgasverbod kunnen helpen om die openbare ruimte juist open te houden. Dat is heel belangrijk voor de Amsterdammers. Feitelijk kan de stad geen buitenruimte missen en mede daarom is ze vorige week naar buiten getreden met de oproep de terrassen te openen waar mensen gecontroleerd buiten kunnen vertoeven. Aan preventief optreden liggen uitgebreide rapportages ten grondslag.

In allerlei wijken wordt de ontwikkeling in de gaten gehouden. Via social media gelden bepaalde plekken voor het hele land op enig moment als festivalterrein. Juist om te voorkomen dat die gebieden ook voor buurtbewoners helemaal moeten worden afgesloten, zijn die verboden opgenomen. De heer ERNSTING haalt aan dat er al eerder is gesproken over het vinden van meer openbare ruimte bijvoorbeeld door straten meer autovrij te maken en meer wandelruimte te creëren. Dat zou hij deze zomer ook graag zien. Burgemeester HALSEMA verzekert dat de gemeente net als vorig jaar voorbereidingen treft om de openbare ruimte zo goed mogelijk te gebruiken met een eerlijke verdeling tussen auto’s, fietsers en wandelaars. Ze vervolgt dat de bevoegdheid alleen wordt gebruikt bij excessieve situaties. Soms wordt dat al duidelijk op social media, maar het gaat ook om ervaringsfeiten. Sommige plekken worden vaste ankerplaatsen voor het elkaar ontmoeten. Waar de drukte op straat bij mooi weer heel erg toeneemt en waarbij enorme massa’s samenkomen, kan de maatregel worden aangekondigd in de hoop dat dat ook een preventief effect heeft. Boetes worden schaars opgelegd. Het gaat niet om een maatregel die almaar van kracht is maar het gaat om een bevoegdheid die slechts op korte momenten wordt aangewend. Het is zeker niet de bedoeling er een algemene bevoegdheid van te maken.

De bevoegdheid is alleen bedoeld voor deze coronatijd omdat het nu in de Noodwet niet goed is geregeld. Mensen kunnen altijd checken wat het regiem van de dag is rond sluiting van de hekken bij het Vondelpark. De burgemeester verkeert in de veronderstelling dat de hekken aan de zijkanten van het Vondelpark altijd open zijn. Voor mooie dagen is er een apart regiem als de toeloop te groot is. Bij grote drukte blijven de kleine zij-ingangen gesloten en de vier zij-hoofdingangen sluiten om 14.00 uur als de beheersingsfase gaat gelden. Dus per situatie wordt dat beoordeeld. Het is immers de bedoeling dat alle Amsterdammers kunnen genieten van het park. De handhaafbaarheid vormt een permanent probleem. De burgemeester kan met deze wijziging in de APV preventief een alcoholverbod instellen en dat van te voren aankondigen zodat mensen dan weten dat ze niet met grote tassen met blikjes bier naar het park hoeven komen. Dat gebeurt in de hoop dat de druk op de handhaving ter plekke afneemt. De heer VAN SCHIJNDEL stelt dat bij elkaar zitten op minder dan anderhalvemeter in de buitenlucht geen excessieve situatie is.

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

Burgemeester HALSEMA wijst erop dat dat op dit moment niet mag. Ook al vindt iemand het onzinnig, dan nog geldt dat mensen niet met meer dan twee bij elkaar mogen zijn - gezinnen uitgesloten. De heer VAN SCHIJNDEL krijgt graag toegelicht waarom de burgemeester denkt minder te hoeven handhaven als de maatregel van de voren is gecommuniceerd. Hij vreest dat de politie aan de lopende band achter mensen aan moet jagen. Burgemeester HALSEMA stelt dat een alcoholverbod dat van te voren is aangekondigd, mensen afschrikt en zij zullen dus niet naar het park komen. De bevoegdheid is bedoeld voor excessieve situaties. In normale situaties verandert de bevoegdheid niets. Het verlangen naar proportionaliteit is begrijpelijk. Als er geen aanleiding toe is, zal de burgemeester de bevoegdheid ook niet gebruiken. Is de maatregel niet meer nodig, dan zal ze de bevoegdheid graag schrappen. Is er geen aanleiding, is het weer niet langer mooi, dan gebruikt ze uiteraard die bevoegdheid niet meer. De heer FLENTGE wil de bevoegdheid graag beschouwen als een soort noodverordening. Hij zou het willen omdraaien. Dan geldt de bevoegdheid voor een hele korte periode waarna er kan worden beoordeeld of ze nog nodig is. Hij is wat terughoudend met het verlenen van deze bevoegdheid voor een langere periode.

Burgemeester HALSEMA vindt een noodverordening een lelijk middel waarop de raad geen grip heeft en die noodverordening heeft tien maanden geduurd. Aan de bevoegdheid kan de raad op ieder gewenst moment een einde maken. Een APV dient nu eenmaal een procedure te doorlopen. Dat maakt die korte tijdelijkheid lastig. Als in het najaar zo’n beetje iedereen is gevaccineerd en de anderhalvemetersamenleving niet meer geldt, dan hoeft ze de bevoegdheid ook helemaal niet te gebruiken. Mevrouw BOSMAN zou deze maatregel alleen willen inzetten om de coronaregels te kunnen handhaven. Burgemeester HALSEMA had al aangegeven dat het geen bevoegdheid is voor allerlei situaties; het betreft alleen de coronamaatregelen. Van de bevoegdheid heeft ze vorig jaar heel schaars gebruik gemaakt tijdens de noodverordening. Ze stelt voor aan het eind van de zomer te evalueren of ze de bevoegdheid schaars genoeg heeft ingezet – al was het maar om het reces te kunnen overbruggen waarin er wellicht weer meer jongeren naar de stad komen. Ze is graag bereid de bevoegdheid te schrappen als die niet meer nodig is. Deze bevoegdheid verandert niets aan het waterbedeffect. Nu is de gemeente eigenlijk altijd te laat met het treffen van maatregelen. In combinatie met het opengaan van de terrassen en hopelijk ook andere buitenruimtes hoopt ze de drukte wat beter te kunnen reguleren.

De Veiligheidsregio heeft de noodverordening opgesteld. Die bevoegdheid verviel op het moment dat de Noodwet van kracht werd. Nu is de gemeente weer aan zet en die kan de wijziging van de APV veel zorgvuldiger en rechtmatiger opstellen. Gaat het om het afsluiten van de gebieden, dan zijn er beperkingen aangebracht. Het gaat niet om bewoners of om mensen die in dat gebied noodzakelijke werkzaamheden moeten verrichten. De heer FLENTGE zal nog laten weten wat hij precies voor ogen heeft. De heer VAN LAMMEREN hoort graag of de burgemeester bereid is de evaluatie te agenderen op 15 september. Daarbij gaat het om artikel c. Dan hoeft de raad het niet actief naar de raad te brengen.

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

Mevrouw VAN SOEST spreekt haar volste vertrouwen in de burgemeester uit. De heer MBARKI kan zich voorstellen dat er in eerste instantie meer handhaving nodig is om de norm te stellen. Als er meer ruimte is op de terrassen wordt handhaving wellicht eenvoudiger. Misschien is dat een geschikt moment om dit in te voeren. De heer BOOMSMA vertrouwt de burgemeester absoluut, maar toch is het belangrijk een bevoegdheid zo specifiek mogelijk te formuleren. De twee uitzonderingen zijn wel erg beperkt. Hij ziet graag dat aan de tekst wordt toegevoegd dat het gaat om de coronamaatregelen. De heer VAN SCHIJNDEL kan het vertrouwen in de gestolde wijsheid over het virus in de buitenlucht niet begrijpen. Handhaven omwille van het handhaven van die anderhalvemeter vindt hij ronduit belachelijk. Burgemeester HALSEMA vindt de suggestie van de heer Van Lammeren heel werkbaar. Een heel uitgebreide evaluatie is wat omslachtig maar een brief met informatie hoe vaak de bevoegdheid is gebruikt wil ze zeker sturen. Die kan op 15 september gereed zijn. Corona is niet opgenomen in de artikelen maar wel in de toelichting op de artikelen en daarmee is dat wat er geldt. Nu zijn bewoners en noodzakelijke werkzaamheden uitgezonderd. Om de plekken waar het geldt, wordt niet gewoond en daar zitten ook geen artsen. Uitbreiding van de uitzonderingen maakt handhaving wel weer ingewikkeld.

Als er toch problemen ontstaan, dan neemt ze dat mee in de brief. Het exposé van de heer Van Schijndel over de anderhalvemeter is haar bekend maar daarover verschillen partijen van mening. De VOORZITTER stelt dat de brief dan op 15 september wordt verstuurd zodat die 23 september voor de raadscommissie Algemene Zaken kan worden geagendeerd. De heer VAN LAMMEREN komt met een motie om de evaluatie wat naar voren te halen. Hij zou het willen bespreken in de raad van 2 september. De heer HOLLA verwacht dat de wijziging wel wat extra politiecapaciteit zal vergen maar een alcoholverbod zal zeker helpen om mensen van verderaf te ontmoedigen. Dat voorkomt dat er een handhavingssituatie ontstaat. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende aan bod is geweest en naar de raad gaat voor een middellange behandeling. Algemene Zaken 4. Opkomstbevordering verkiezingen 2021; campagne 'Dus ik stem' en plan van aanpak (ZD2021-003657) De heer WIJNANTS zet vraagtekens bij de wijze waarop de burgemeester vorm heeft gegeven aan de opkomstbevordering met de posters. Een opkomstbevordering op bepaalde inhoudelijke thema’s brengt risico’s met zich mee. Thema’s kennen altijd een issue owner-schap bij bepaalde ideologische stromingen op politieke partijen en daarmee kunnen bepaalde partijen worden bevoordeeld.

Op straat waren vier posters zichtbaar, ‘Ik wil veilig over straat lopen’, ‘Ik wil in een schonere wereld leven’, ‘Ik wil mijn toekomst niet zo maar uit handen geven’ en ‘Ik wil niet worden beoordeeld op mijn afkomst’. Ging het er nu om jongeren aan te spreken of mensen met een migratieachtergrond? Hij krijgt graag toegelicht waarom voor deze vier slogans is gekozen. Hij hoort graag of de posters evenredig zijn verdeeld over de stad. Voorts ontvangt hij graag een overzicht van alle uitgaven die zijn gedaan in het kader van de opkomstbevordering. Nu de verkiezingen

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

achter de rug zijn, bespreekt hij dit graag in de raad. De heer VAN DEN HEUVEL onderschrijft de vragen van de heer Wijnants. De heer BOOMSMA blijft het bevorderen van de opkomst belangrijk vinden. Het blijft een subtiele uitdaging om alle groepen in de samenleving te bereiken. Het moet een structurele aanpak worden. Verkiezingen gaan wel over het algemeen belang, dus hij zou willen waken voor doorschieten naar alleen een persoonlijk belang. Uiteindelijk is kiezen ook een burgerplicht. Hij oppert voor first voters een soort ritueel te organiseren om mensen zich een volwaardig staatsburger te laten voelen. Dan kan mensen ook een boekje worden uitgereikt dat ingaat op de rechten en plichten, de vrijheid en verantwoordelijkheden en de geschiedenis en ontwikkeling van die rechten in de vrije Amsterdamse samenleving. Mevrouw NANNINGA ziet dat er al veel is gezegd. Ze zou de schijn willen vermijden dat de Stopera er niet is voor mensen aan de rechterflank. Met de opkomstbevorderingscampagne zijn niet alle groepen bereikt, een gemiste kans. Ze oppert voor de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar eens goed op te halen waaraan behoefte is. De heer HOFLAND wijst erop dat het helpt wanneer er bij zo’n campagne gebruik wordt gemaakt van onderwerpen. Dat is bewezen. Maar uiteraard moet het niet te politiek gekleurd zijn en daar zit het dilemma.

Hij zou vooraf helder willen hebben hoe de onderwerpen worden geselecteerd voor bijvoorbeeld de first time voters. Dan kunnen partijen peilen welke onderwerpen jongeren belangrijk vinden en die komen dan zo neutraal mogelijk terug in de campagne. Dan hoeft achteraf alleen maar te worden beoordeeld of het proces is gevolgd. Het boekje van Boomsma klinkt hem sympathiek in de oren. De heer VELDHUYZEN poneert het idee om middels co-creatie Amsterdamse jongeren zelf een verkiezingsprogramma te laten opstellen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Dat zal opkomstbevorderend werken. Dat biedt gelijk alle partijen de mogelijkheid daaruit inspiratie te halen. Eventueel kan hij daarvoor met een motie komen – en dan graag raadsbreed. De heer VAN LAMMEREN heeft een hekel aan die opkomstcampagnes. Dat verwordt uiteindelijk altijd tot politiek geneuzel. Kijkend naar de analyse ziet hij dat jongeren inderdaad beter moeten worden bereikt. Hij is benieuwd wat het kost om een stembureau bij elke middelbare school neer te zetten. Maak het heel laagdrempelig. Geen politieke onderwerpen want dan heeft de Partij voor de Dieren er ook nog wel een paar. Welke slogan ook, daarmee wordt er altijd wel een partij bevoordeeld. Hou het neutraal.

Desgevraagd geeft hij de heer Boutkan aan dat hij best een aantal slogans wil aandragen voor posters wanneer blijkt dat inhoudelijke thema’s echt opkomstbevorderend werken. Maar dat zal altijd tot gedoe leiden. En natuurlijk mag de Partij van de Ouderen ook een slogan inleveren. Sterker nog, iedere partij zal dat dan willen. Dus houd het liever neutraal. Mevrouw VAN SOEST zou het dan ook passend vinden wanneer bij de stembureaus geen posters hangen van politieke partijen. Volgens de heer VAN LAMMEREN stelt dat de Kiesraad daarover gaat; het is bovendien verboden bij stembureaus. Dat is wel een punt waarvoor iedereen waakzaam moet zijn. Burgemeester HALSEMA memoreert dat het college uitvoering heeft gegeven aan de wens van de raad die op 6 juni 2019 in de raadscommissie AZ het college verzocht een plan van aanpak te presenteren gericht op opkomstbevordering. Dit plan is

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

destijds besproken in de raad van januari 2020 en de meerderheid was het daarmee eens. Opkomstbevordering is inderdaad complex. Mensen moeten zich aangemoedigd voelen om te gaan stemmen, maar daarbij mag je niet terechtkomen in issue ownership. De gemeente heeft geprobeerd dat laatste maximaal te voorkomen. Er zijn experttafels gehouden om te kijken wat er nodig was om ondervertegenwoordigde groepen naar de stembus te krijgen. Daarbij gaat het natuurlijk wel om bepaalde groepen en sommige met name lager geschoolden hebben weinig weet van de mogelijkheden die ook zij hebben. De overheid heeft dan toch de plicht mensen die minder betrokken zijn bij het democratische proces daarop te wijzen. In het plan van aanpak is de input van de 35 betrokken organisaties vanuit alle stadsdelen opgenomen. Die aanbevelingen zijn met de raad gedeeld en die input is in het plan van aanpak terechtgekomen. De opkomstbevordering was vooral gericht op de jongeren die voor het eerst mochten stemmen. Veel scholen zijn stembureaus maar dat leidt er niet automatisch toe dat jongeren daar dan ook gaan stemmen. Dat vergt kennelijk iets extra’s. Er is zorgvuldig gekeken naar algemene thema’s. Alleen zeggen ‘Ga stemmen’ werkt niet. Sommige thema’s waren te politiek en werden afgewezen omdat er te veel issue ownerschip was.

Daaruit kwamen de bekende issues naar voren, quotes van jongeren, die op de posters terecht zijn gekomen. AT5 heeft samen met de jongerenburgemeester een aantal mooie programma’s gemaakt. Niet in samenwerking met de gemeente want de programma’s waren niet politiekneutraal genoeg. En natuurlijk is er altijd commentaar mogelijk maar het belangrijkst was dat mensen gingen stemmen. De heer VAN LAMMEREN onderschrijft dat belang van opkomst maar mensen moeten ook goed voorbereid gaan stemmen. Men moet weten waar partijen voor staan. Drempels verlagen is oké maar mensen hoeven wat hem betreft niet te gaan stemmen als ze niet voorbereid zijn. Het is niet zo dat iedereen maar moet gaan stemmen zonder een verkiezingsprogramma te hebben gelezen. Burgemeester HALSEMA vindt dat stemgedrag wel van groot belang. Kiezers dienen wel naar beste vermogen geïnformeerd te zijn en dat kan ook zonder de verkiezingsprogramma’s te hebben gelezen. Stemrecht is een groot goed. Ook mensen met een grote afstand tot de politiek mogen stemmen voelen als een burgerplicht en kunnen van hun democratisch recht gebruik maken. Mevrouw VAN SOEST geeft aan dat veel ouderen geen identiteitsbewijs meer hebben omdat ze niet meer reizen. Bovendien heeft zij als 84-jarige geen pas ontvangen om per post te stemmen. Dat is iets om mee te nemen in de evaluatie.

Burgemeester HALSEMA heeft allerlei stappen gezet waardoor ouderen zonder ID wel konden stemmen. Zo kon men met een stadspas gratis een ID aanvragen. Het probleem was bekend. Ze zal nagaan hoe het zit met die postverzending. Over het boekje van de heer Boomsma is al eerder gesproken. De gedachte is heel aardig – zeker ook voor de gemeenteraadsverkiezingen. De burgemeester denkt erover na en komt hierop terug. De slogans waren naar haar mening redelijk gemengd. Ze heeft zeker niet de indruk dat het allemaal links en oudbollig was. Dan het voorstel waarbij jongeren samen met ambtenaren een verkiezingsprogramma opstellen. Dat lijkt meer op een politiek initiatief dat een gemeentelijk initiatief. De heer VELDHUYZEN opperde jongeren met ambtenaren in co-creatie ideeën te laten opschrijven. Dat is gelijk een vorm van participatie in de stad om politieke betrokkenheid te versterken. Burgemeester HALSEMA vindt die participatie heel belangrijk maar ze zou als gemeente participatie en politiek gescheiden willen houden. De wethouder Jeugd is met veel zaken bezig; die informatie is openbaar en die kunnen politieke partijen gebruiken.

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

Mevrouw NANNINGA heeft van verschillende kanten gehoord dat de slogans als sterk sturend werden ervaren. Jongeren zouden alleen maar met jongerenzaken bezig zijn. De suggestie was dat mensen anders worden behandeld op grond van hun afkomst en dat ze daarom moeten gaan stemmen. Vrouwen hebben wereldwijd zeker niet dezelfde positie als in Nederland, maar mevrouw Nanninga heeft er absoluut moeite mee dat er religieuze punten worden aangedragen in door de gemeente gesubsidieerde acties. Burgemeester HALSEMA stelt dat het kenmerk van alle posters over de toekomst gingen. De poster ‘Ik wil niet worden beoordeeld op mijn afkomst’ verwijst naar het discriminatieverbod. Dat lijkt haar toch een poster waarmee iedereen het eens kan zijn. Ze zal doorgeven aan wethouder Groot Wassink dat mevrouw Nanninga aanstoot neemt aan het benoemen van de islamitische doelgroep. De burgemeester stelt dat de posters evenredig zijn verspreid over de stad. De kosten laat ze in beeld brengen; dat overzicht komt naar de raad. Ze spreekt graag een groot compliment uit naar alle mensen die zich ervoor hebben ingezet om deze verkiezingen mogelijk te maken. De heer WIJNANTS ziet graag richting de gemeenteraadsverkiezingen een campagne waarbij de raad beter wordt betrokken met zo neutraal mogelijke criteria. Nu kon de inhoud van de posters alleen achteraf worden getoetst.

Burgemeester HALSEMA begrijpt dat de heer Wijmenga het politieker wil maken en daarmee heeft de burgemeester een probleem. Het is ingewikkeld om posters te bespreken met politieke partijen. Er kunnen bovendien partijen ontstaan na de verkiezingen die deel gaan uitmaken van de raad. Ze benadrukt dat het erom gaat die opkomstbevordering weg te trekken uit het politieke conflict. Dat de raad controle wil, begrijpt ze, maar er is tegelijkertijd ook wel enige distantie van de partijen noodzakelijk. De heer WIJNANTS agendeert dit punt voor de raadsvergadering. De opmerkingen over de raad zijn terecht; de heer Wijnants wil graag meedenken over hoe het toch anders kan en komt hierop terug. De VOORZITTER concludeert dat hiermee dit punt voldoende is besproken. Vluchtelingen en Ongedocumenteerden 5. Ongedocumenteerden in Amsterdam en Nederland (ZD2021-002841) en 6. Uitwerking van het initiatiefvoorstel ‘Basisvoorzieningen ongedocumenteerde Amsterdamse Jongeren’ (ZD2021-002814) De heer ZUURMOND licht zijn notitie toe. Hij heeft onderzoek gedaan naar ongedocumenteerden in de stad en na de inspraak van de zussen Sabbar valt er eigenlijk nauwelijks meer iets toe te voegen. Hij heeft voedseluitdeelpunten bezocht om een netwerk op te bouwen. Naar schatting verblijven er tussen de 15.000 tot 30.000 ongedocumenteerden. Ze leiden een hard leven en functioneren jarenlang onder de radar.

Ze zijn uiterst kwetsbaar en verliezen dikwijls het recht op onderwijs, voedsel, zorg en onderdak. Hij onderscheidt drie groepen: kinderen, volwassen arbeidsmigranten en ouderen. De kinderen hebben hier geen toekomstperspectief maar ze hebben ook geen enkele band met het land van herkomst. Hun ouders, de arbeidsmigranten, maken deel uit van de Amsterdamse economie en dragen daaraan bij. Ze werken veel, kunnen daardoor het dure leven hier betalen en sturen ook nog vaak geld naar het thuisfront. Ze worden

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

vaak onderbetaald, genieten geen rechtsbescherming en hebben een probleem bij ziekte of arbeidsongevallen. In deze coronatijd viel bovendien veel werk weg. Ouderen raken opgebrand, hun hulpbehoevendheid neemt toe terwijl het eigen netwerk kleiner wordt. Ze vormen een makkelijke prooi voor mensen die hen uitbuiten. Goede cijfers van de aantallen ontbreken. De heer Zuurmond heeft een wilde schatting moeten doen. Het systeem kijkt weg en dat maakt de groep extra kwetsbaar. Amsterdam zou uitbuiting niet moeten toestaan. Het onzichtbare moet zichtbaar worden maar wel op een veilige manier voor de ongedocumenteerde. Een lokaal ID is misschien toch een goed idee. Dan kunnen ze naar school, aanspraak maken op de gezondheidszorg, een reguliere huurwoning betrekken. De zusjes vandaag vormen zeker geen uitzondering. In Duitsland kan men in zo’n geval een tijdelijke verblijfsvergunning krijgen, een Duldung. Ontwikkelt iemand zich goed, dan is dat daar alsnog reden om iemand een verblijfsstatus te geven. Voor de migranten pleit hij voor een tijdelijke werkvergunning. Amsterdam kan ook naar andere steden in het buitenland kijken om een gezamenlijke aanpak te ontwikkelen. Aan de ongedocumenteerde ouderen zou op grond van humanitaire overwegingen alsnog een status moeten worden gegeven. De VOORZITTER bedankt de heer Zuurmond voor zijn bijdrage.

De heer VELDHUYZEN bedankt de ombudsman voor zijn ontzettend belangrijke onderzoek. Ongedocumenteerden zijn er in Amsterdam en het zijn nog steeds mensen en die mensen zouden net als anderen aanspraak moeten kunnen maken op mensenrechten. Hij spreekt alle partijen aan op hun verantwoordelijkheid om rekening te houden met de positie van ongedocumenteerde Amsterdammers en bij de Tweede Kamerfracties de herinvoering van de discretionaire bevoegdheid te bepleiten en het aanpassen of afschaffen van het ontmoedigingsbeleid. Het onderzoek laat zien dat niet zo zeer de opvangvoorzieningen maar allerlei andere factoren een aanzuigende werking hebben. Het wordt ongedocumenteerden onmogelijk gemaakt bij te dragen aan de formele economie terwijl ze dat wel willen. Daardoor loopt de overheid belasting mis en stijgen de kosten van zorg en veiligheid. Hij hoopt dat ook rechtse partijen inzien dat het loont om ongedocumenteerden te laten werken. Het ontmoedigingsbeleid leidt niet alleen tot mensenrechtenschendingen maar het werkt ook niet en kost de overheid wel onnodig veel geld. Diverse regelingen zijn compleet ontoegankelijk. Hij roept iedereen op het gesprek aan te aan met hun landelijke fracties en hij verzoekt het college voor de bespreking in de raad met een bestuurlijke reactie te komen op de conclusies en aanbevelingen van dit rapport.

Hij stuurt nog een lijstje met onderwerpen waarop hij ook graag een reactie krijgt. Graag ziet hij dat het college in gesprek gaat met de partners bij de LVV over de resultaten van dit onderzoek en om te vragen om een reactie van de DT&V, GGD, IND en de politie. Dit onderzoek bevestigt weer dat veel mensen helemaal niet ‘terug’ kunnen. Ze mogen niet blijven, kunnen niet weg en maken geen aanspraak op basale mensenrechten. Amsterdam is het aan haar wapenspreuk verplicht barmhartigheid te tonen. De heer VAN DEN HEUVEL bedankt de ombudsman voor zijn rapport dat in volledigheid weergeeft hoe de situatie van veel ongedocumenteerde Amsterdammers in werkelijkheid is. Daarom moet de raad kijken wat ze als Amsterdam kan doen. En natuurlijk zijn die grenzen van de landelijke wetgeving er en ook daar moet het een en ander worden geregeld, maar hij focust of wat de raad in Amsterdam kan bewerkstelligen. De uitwerking van het initiatiefvoorstel laat zien waar knelpunten zitten. De stages in het mbo mogen wel, in het hbo en wo mag het niet. Dat zorgt voor veel onduidelijkheid. Alleen verwijzen naar de site is te weinig. Veel scholen en werkgevers achterhalen die informatie niet en daar kan de gemeente een rol spelen. Zelf zet de gemeente een stap vooruit. Pijnlijk dat veel ongedocumenteerden geen recht hebben op de voedselbank en dat mensen afhankelijk zijn van informele initiatieven.

Hij roept op deze mensen wel degelijk toegang tot de voedselbank te geven. Jongereninformatiepunt Noord vervult gelukkig een rol in de informatievoorziening. Een

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

dergelijk punt zou ook in andere stadsdelen moeten komen. De heer FLENTGE stelt dat de informele voedselhulp enorm geholpen is mede op initiatief van de SP. Juist ongedocumenteerden zijn vaak bang om zich bij de formele hulp aan te melden en bij de informele voedselhulp durven ze dat wel. De heer VAN DEN HEUVEL begrijpt wel waarop de heer Flentge doelt. Hij zou echt meer op zoek willen naar hoe alle informatie beter bij de doelgroep terecht kan komen via organisaties of burgers. Goed dat erkend wordt dat zorg niet altijd wordt geleverd of dat er signalen zijn van zorgweigering en dat samen met de GGD nu wordt gekeken hoe dat beter bij de Amsterdamse instellingen terecht kan komen. Gaat het om onderwijs, dan vraagt bijvoorbeeld de Haagse Hogeschool geen rijksbekostiging aan voor ongedocumenteerde leerlingen. Misschien kan dat ook bij Amsterdamse instellingen en kan dat voor het nieuwe collegejaar al gaan gelden. Mevrouw DE FOCKERT bedankt de ombudsman voor dit belangrijke rapport. Hij heeft veel ongedocumenteerde besproken en die verhalen zijn opgenomen. Het is heel belangrijk te horen hoe het leven is als je ongedocumenteerd bent. Als je onzichtbaar bent, ben je kwetsbaar, ben je een prooi voor mensen die je willen uitbuiten.

Ze vraagt het college hoe het denkt van Amsterdam een uitbuitingsvrije stad te maken en ervoor te zorgen dat de mensen die hier wonen en werken veilig zijn. Dus hoe gaat het college straks om met de aanbevelingen van het rapport? De zussen gaven vanmiddag aan: zorg dat de informatie bij iedereen terecht komt. Ongedocumenteerden hebben wel rechten maar die informatie bereikt hen niet, bereikt scholen niet. In het initiatiefvoorstel staan veel punten die worden verbeterd maar een plan dat de informatie jongeren bereikt, ziet mevrouw De Fockert nog niet. Vaak gaat de discussie over ongedocumenteerden met een asielverleden maar er is ook een grote groep zonder asielverleden. Dat roept de vraag op hoe uniek de situatie van de beide zussen is. Zij vragen als volwassenen nu wel een verblijfsvergunning aan. Ze is benieuwd of er zicht is op hoeveel jongeren in diezelfde positie zitten. Gaat het om onderwijs dan hoort ze graag wat Amsterdam kan doen voor jongeren die zicht hebben op een verblijfsvergunning en die nu hun leven on hold moeten zetten. En als laatste de vraag of er bij de denktank (voormalige) ongedocumenteerde jongeren zijn betrokken. De heer YILMAZ vindt het heel problematisch dat er zo veel ongelijkheid is tussen mensen door alleen een document. Kijkend naar de situatie van de zussen is dat het topje van de ijsberg.

De raad moet haar verantwoordelijkheid nemen ook richting de landelijke fracties. De formatiegesprekken zijn gestart en misschien kunnen de raden van bijvoorbeeld de G4 een verzoek doen om nog eens naar die wetgeving te kijken. De inperking van de bevoegdheden brengt levensgrote problemen met zich mee. Hij is benieuwd hoe de andere partijen over zo’n signaalbrief denken. Wellicht kan de wethouder met zijn collega’s in de G4 hierover nadenken. Mevrouw BOSMAN richt zich specifiek op de groep minderjarigen die geen zicht hebben op legaal verblijf. Ze zijn extra kwetsbaar doordat dat toekomstperspectief ontbreekt. Ze ondervinden op het gebied van onderwijs en werk belemmeringen die soms wel maar soms ook niet wettelijk zijn. Er is betere wetgeving nodig, maar belangrijk is te kijken wat er nu al wel kan qua scholing en toegang tot zorg. Wellicht kan Amsterdam daar wat betekenen. De heer MBARKI vraagt zich af wat Amsterdam lokaal nog kan doen als het gaat om onderwijs of het aanpakken van uitbuiting van ongedocumenteerden. Misschien heeft de wethouder daarover ideeën. De heer FLENTGE is blij met de rapportage van de ombudsman. Veel ongedocumenteerden leven in een twilightzone. Het falend beleid krijgt hier in Amsterdam zijn weerslag. Hij ziet veel goede bedoelingen, die steunt hij ook, maar dat gaat richting

Definitief Raadscommissieverslag, 8 april 2021

Den Haag en er moet ook hier iets gebeuren. Hij hoopt dat de wethouder naar de randen van de wet wil zoeken. Wethouder GROOT WASSINK is het zeer eens met het vlammende betoog van de heer Veldhuyzen. Dit zijn mensen, dit zijn Amsterdammers, dit is buiten hun schuld. De totstandkoming van de Amsterdamse wapenspreuk vindt hij wat ingewikkeld, maar de oproep tot barmhartigheid ondersteunt hij. De wethouder komt met een bestuurlijke reactie. Eerder hebben de wethouder en de burgemeester het rapport van de ombudsman besproken en bekeken met welke aanbevelingen ze direct aan de slag kunnen. Dat gaat om meer onderzoek doen; dat gaat om kijken waar lacunes kunnen worden weggenomen; dat gaat om kijken wat er wel kan gebeuren. Het gemeentebestuur van Amsterdam heeft steeds heel nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de positie van ongedocumenteerden en zoekt telkens de randen van de wetgeving op. Hij overlegt regelmatig met de staatssecretaris in het kader van de LVV en elke vergadering besluit hij met de opmerking dat er een vorm van discretionair moet worden heringevoerd. De medemenselijkheid is uit het beleid verdwenen waardoor er geen uitzondering kan worden gemaakt voor mensen die evident onderdeel zijn van de samenleving. Natuurlijk is de informatievoorziening belangrijk maar de jonge vrouwen die vandaag kwamen inspreken, zijn het meest gebaat bij een verblijfsvergunning.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10081217/2