Definitief verslag

Gemeente Amsterdam Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Vergadering

Openbare vergadering van de Raadscommissie Duurzaamheid en Circulaire economie Vergaderdatum Donderdag 25 mei 2023 van 09.00 uur tot 11.33 uur in de Willem Kraanzaal Verslag vastgesteld op: Donderdag 15 juni 2023 Voorzitter: het lid Runderkamp Portefeuillehouder: wethouder Pels Commissiegriffier: M. Diemont Commissieondersteuner: N. Bakkali Verslaglegging: M. Kuiper (Notuleerservice Nederland) Aanwezige commissieleden: Haijen (SP), Havelaar (CDA), Heinhuis (PvdA), Hofland (D66), Kreuger (JA21), Krom (PvdD), Van Laake (Volt), Lust (D66), Nadif (GroenLinks), Noordzij (PvdA), Nijssen (VVD), Van Tilborg (Forum voor Democratie), IJmker (GroenLinks) Afwezige commissieleden: het lid Garmy (Volt) Overige aanwezigen:

ALGEMEEN DEEL 1. a. Opening De VOORZITTER opent de vergadering om 09.03 uur en heet iedereen welkom. In het bijzonder verwelkomt hij de heer Van Tilborg, die vandaag zijn debuut maakt in deze commissie. Hij stelt vast dat er een quorum is. b. Mededelingen De VOORZITTER doet de volgende mededelingen.  Het lid Garmy is vandaag verhinderd en wordt vervangen door het lid Van Laake.  Het lid Havelaar zal iets later arriveren.  De volgende commissie DC, die van 15 juni, zal in het teken staan van de jaarrekening en de voorjaarsnota. Dit jaar is besloten om dan, anders dan voorgaande jaren, ook andere agendapunten en raadsvoordrachten te bespreken. Dit om een te volle agenda te voorkomen bij de laatste commissie- en raadsvergadering voor het zomerreces. Dit betekent dat vandaag gepiepte TKN-punten al in de volgende vergadering besproken kunnen worden. Wethouder PELS doet de volgende mededelingen.  Al eerder is gesproken over de 25 m-regel met betrekking tot bedrijfszwerfafval in stadsdeel Centrum. Besloten is om deze zomer in de Damstraat een pilot op te zetten, waarbij wél gehandhaafd wordt op de 25 m en lessen geleerd worden om te kijken hoe het daarna breder in de stad toegepast kan worden. Daarvoor is contact met de daar gevestigde

1

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023





ondernemers, om te zorgen dat handhaving straks zo min mogelijk nodig is en er gezamenlijk lessen geleerd kunnen worden. In de commissie leeft een aantal vragen over de financiering van de FIXbrigade. Er is opnieuw gesproken met de FIXbrigade, zowel over de lange als over de korte termijn. De FIXbrigade had een aantal FIXleermeesters die men aan wilde houden in verband met de komende winter, zodat meer huizen konden worden bediend met de isolatieopgave. Dat is geregeld; de leermeesters kunnen in ieder geval tot de zomer aanblijven. Ook wordt de langere termijn besproken met de FIXbrigade. Daarbij is onderzocht hoe ervoor gezorgd kan worden dat een aanbesteding behapbaar wordt voor een initiatief zoals de FIXbrigade, die vooralsnog niet mee wil doen aan een aanbesteding. Bij BZK is nagevraagd of er een mogelijkheid bestaat om (onrechtmatig, en tegen de regels in) subsidies te verstrekken voor het Isolatieoffensief. Helaas gaat BZK daarmee niet akkoord. Amsterdam moet zich gewoon aan de aanbestedingsregels houden. De komende tijd zal zij samen met de FIXbrigade ervoor zorgen dat de kavels -dus de delen van de aanbesteding- zo’n vorm krijgen dat de FIXbrigade de mogelijkheid krijgt om mee te doen. Als er meer nieuws is, zal zij de commissie informeren.

Naar aanleiding van de toezeggingen in de raad is gesproken met de Stichting Gered Gereedschap over mogelijke hulp om tot een doorstart te komen. Er waren problemen met het vinden van een locatie, vanwege de hoge huren. Besloten is daarvoor eenmalig subsidie te verstrekken zodat Gered Gereedschap voor de korte termijn een pand kan betrekken. Voor de langere termijn zal bekeken moeten worden hoe dit en andere initiatieven voor de stad behouden kunnen blijven. In principe zijn de zakelijke huren namelijk te hoog voor dit soort initiatieven. Daarop komt zij graag terug bij de Agenda Circulair.

Het lid NADIF meldt dat men zich nog kan aanmelden voor het werkbezoek voor de Agenda Circulair, morgen van 15.30-18.00 uur. c. Vaststellen agenda De VOORZITTER merkt op dat er één actualiteit is aangemeld. Die is ingebracht door de leden Nijssen, Kreuger, Boomsma en Garmy en gaat over geluidsoverlast windturbines. Hij vraagt of de commissie er bezwaar tegen maakt om deze actualiteit vandaag te behandelen. Hij constateert dat dit niet het geval is. Het lid HEINHUIS vraagt waarom dit punt is aangemeld als actualiteit, en niet als rondvraag aan de wethouder. Het lijkt haar te gaan om een vraag aan de wethouder over het proces. Het lid NIJSSEN antwoordt dat dit punt actueel is in verband met de vergunningsaanvraag voor de Noorder IJplas. De VOORZITTER concludeert dat de actualiteit behandeld zal worden. De VVD heeft per mail gevraagd om een initiatiefvoorstel van de VVD af te voeren. Het gaat daarbij om agendapunt 3. Hij vraagt of er bezwaar bestaat tegen het afvoeren van agendapunt 3. Hij constateert dat dit niet het geval is, waarmee punt 3 van de agenda afgevoerd wordt. Verder is er het voorstel om de agendapunten 4 en 5 gevoegd te behandelen. Hij constateert dat de commissie daarmee akkoord gaat. Met inachtneming van het voornoemde wordt de agenda conform vastgesteld.

2

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

d. Conceptverslag van de openbare vergadering van de raadscommissie DC d.d. 13 april 2023 Het verslag wordt conform vastgesteld. e. Termijnagenda, per portefeuille Het lid KROM merkt op dat er bij de portefeuille Afval en Reiniging een motie vermeld staat van het lid Bloemberg-Issa over afvalscheiding in het onderwijs. Zij heeft geen opvolging terug kunnen vinden. Wat is de stand van zaken? Wethouder PELS zal nagaan of de motie is afgehandeld. Als dat niet zo is, mag de commissie nog een beantwoording verwachten. Zij had toegezegd om terug te komen op de globale kosten per jaar als de gemeente de taken van de Amsterdamse Hengelsportvereniging overneemt. De schatting is dat het daarbij om een bedrag van 560.000 euro per jaar gaat. Zij zal dit nog via de mail met de commissie te delen. f. TKN-lijst De VOORZITTER maakt melding van de volgende verzoeken. De motivatie heeft in de dagmail gestaan.  TKN-7 en -9 zijn door het lid Hofland geagendeerd voor bespreking in deze vergadering.  De leden Van Pijpen en Havelaar willen TKN-2 graag agenderen voor de volgende vergadering van de commissie op 15 juni a.s. g. Ingekomen stukken stadsdeelcommissies Er zijn geen stukken ingekomen van stadsdeelcommissies. INHOUDELIJK DEEL 2. a. Opening inhoudelijk gedeelte De VOORZITTER opent het inhoudelijk gedeelte van de vergadering. b.

Inspreekmoment publiek Er hebben zich geen insprekers aangemeld. c. Actualiteiten Actualiteit inzake geluidsoverlast windturbines De VOORZITTER licht toe dat deze actualiteit is ingebracht door de leden Nijssen, Kreuger, Boomsma en Garmy. De commissie heeft besloten deze actualiteit te behandelen.

3

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Het lid NIJSSEN merkt op dat deze actualiteit gaat over het rapport van de commissie-MER, waarin een aantal aanbevelingen en adviezen staat over het proces met windmolens in Amsterdam. De commissie-MER zegt in een eerste advies dat je bij een RO-proces met windmolens de impact op nieuwbouwwoningen goed in beeld moet brengen. Dat betekent dat je niet alleen de cijfers moet presenteren, maar die ook moet meenemen in je scenario’s, in je afwegingen en de verwachting hoe de woningbouw zich in de komende tien of twintig jaar gaat ontwikkelen. Het kan dat de plaatsing van windturbines betekent dat er minder woningen gebouwd kunnen worden en dat je daarvoor dan scenario’s maakt. Volgens de commissie-MER is dat niet gebeurd. In het conceptadvies van het college staat nu dat er geen impact is op de woningontwikkeling in de komende twintig jaar. Dat klopt niet. Het gaat volgens de cijfers uit de project-MER bij 42dB over bijna 800 ernstig gehinderde nieuwbouwwoningen. Je gaat richting de 3800 ‘gewoon’ gehinderde nieuwbouwwoningen, waaronder de Noorder IJplas. De commissie-MER zegt dat je dan scenario’s moet maken. Wat doet dit met de ambities? Over tien jaar zal deze zelfde discussie hier plaatsvinden, alleen staan die windturbines er al. Men zal dan zeggen dat er honderden woningen niet gebouwd kunnen worden, omdat de windturbines er staan.

Daarom moet je, zegt de commissie-MER, scenario’s gaan ontwikkelen. In deze commissie is het al vaak gegaan over het maskeren van het windturbinegeluid. De commissie-MER zegt, waarbij ze de WHO aanhaalt, dat je niet kan zeggen dat windturbinegeluid een onderdeel is van auto- of vliegverkeer. Dat heeft te maken met de diverse frequentie van windturbinegeluid. Het college zegt dat het maar een heel klein beetje meer overlast geeft als je de windturbines neerzet. En dat klopt dus niet, volgens de commissie-MER en de WHO. Daarbij komt dat de windturbine ’s nachts blijft draaien, als er geen auto’s en vliegtuigen zijn. De geluidsoverlast is dus echt anders en dat moet je meenemen in de ruimtelijke afweging bij het plaatsen van windturbines. Hij vraagt de wethouder met een reactie van het college te komen op het advies van de commissie-MER. Hoe wordt dat advies meegenomen in het vergunningsverleningsproces voor windmolens in de Noorder IJplas? Het lid KREUGER sluit zich aan bij de vorige spreker. Stel dat die criteria worden meegenomen bij de MER, hoe worden ze dan langs de lat gelegd? Het kan zijn dat uit de MER komt dat bijvoorbeeld 10.000 woningen ernstige hinder gaan ondervinden. Waar ligt de grens? De aanvrager kan zeggen dat de grens bij 10.001 lag, dus is er geen probleem. Er moet dus een duidelijke meetlat komen waarlangs al deze zaken komen te liggen.

Hij is benieuwd wat de PvdA hiervan vindt. Het lid NADIF mist iets over het overnemen van de aanbevelingen uit het rapport. Het lid KREUGER antwoordt dat hij inderdaad graag wil dat de aanbevelingen worden meegenomen. Het lid HEINHUIS hoort weinig verschil van mening. Van de VVD en JA21 komt een positieve bijdrage, met het verzoek de aanbevelingen van dit rapport mee te nemen. Dat lijkt haar een goed idee. Zij is benieuwd naar de reactie van het college. Dit lijkt haar niet het moment om hierover een groot debat te voeren in de commissie. Iedereen vindt dat het belangrijk is dat dit soort aanbevelingen een plekje krijgen in het proces. Het lid KREUGER vraagt of de PvdA benieuwd is naar het afwegingskader. Het lid VAN LAAKE merkt op dat de aanbevelingen van de commissie-MER de informatiepositie en het participatieproces voor dit programma kunnen sterken. Zij is benieuwd wat de wethouder ervan vindt. Het lid HAIJEN is het eens met de landelijke experts dat toekomstige woningbouwplannen beter betrokken moeten worden in het besluitvormingsproces. Er zijn nu al 2700 Amsterdammers die ernstige overlast ervaren door omgevingslawaai.

4

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Omgevingsverkeer van wegverkeer is niet te vergelijken met de hinder van windturbines. In de expertsessie kwam naar voren dat men door windmolens verhoudingsgewijs meer overlast ervaart dan door andere geluidsbronnen. In reactie op de bijdrage van het lid Kreuger merkt hij op dat hij wel degelijk de PvdA over dit onderwerp gehoord heeft. Het lid Heinhuis zei dat omgevingslawaai in de stad door wegverkeer er nu eenmaal bij hoort. Van wat extra overlast door windturbines maakt de PvdA dan niet zo’n punt. Maar ernstige hinder betekent in de praktijk dat Amsterdammers wakker zullen liggen. De helft van de groep mensen die ernstig gehinderd wordt, kan straks niet meer goed slapen. Mensen die veel wakker liggen, krijgen op termijn gezondheidsproblemen. Het advies dat windturbines bij de Noorder IJplas geen onaanvaardbare risico’s zullen opleveren, is daarom onbegrijpelijk. Daarom vraagt hij te kijken naar de toekomstige woningbouwplannen. Er komen honderden Amsterdammers, Zaandammers en bewoners van Landsmeer bij die dan ernstige hinder zullen ervaren en wakker gaan liggen. Behalve de heer Nijssen van de VVD heeft hij niemand in de commissie gehoord over de toekomstige woningbouwplannen. De toekomstige woningbouwplannen worden nu wel in kaart gebracht, met de groep die daardoor gehinderd wordt. Het staat nu ook in de concept-MER.

Maar het punt van de landelijke commissie is dat het wel in kaart wordt gebracht, maar nog niet goed wordt meegenomen in de besluitvorming over waar de windturbines geplaatst worden. Deelt de wethouder de aanbeveling van de landelijke commissie-MER dat het ook in de afweging over de keuze voor een locatie voor windturbines moet worden meegenomen? De VOORZITTER schorst de vergadering van 09.22-09.29 uur. Het lid HAVELAAR merkt op dat de windturbines op de Noorder IJplas onzinnig zijn en overbodig. Op zee is het goedkoper, waait het harder en vaker, wonen geen mensen en krijg je meer duurzame stroom. Als de gemeente dan toch een onderzoek wil doorzetten, moet ze zorgen voor goede processen in de besluitvorming. Dit rapport bevestigt wat eerder door insprekers naar voren is gebracht. Als je het aantal ernstig gehinderden in beeld brengt, moet je dat wel goed doen. Dat betekent dat je vooral ook mensen die nu al geluidshinder ondervinden moet laten meetellen. Dat zou zelfs zwaarder moeten tellen. Ook moeten de mensen geteld worden die in de toekomst gehinderd worden omdat je er nieuwe woningen gaat bouwen. Hij vraagt een reactie van de wethouder op dit rapport. Ook hij vindt dat de aanbevelingen van de expertgroepen meegenomen moeten worden.

Hij doelt daarbij vooral op de specifieke kenmerken van het geluid van windturbines, het laagfrequente ritmische karakter en hoe daarmee om te gaan. Het lid HAIJEN leest in de concept-MER dat 2700 mensen nu al ernstige overlast ervaren. En als er woningbouw komt zullen dat er nog meer worden. Is de heer Havelaar het met hem eens dat het nu al in kaart wordt gebracht, en dus vorige keer al had kunnen worden betrokken bij de discussie? Het lid HAVELAAR is dat met hem eens. De wethouder zegt steeds dat ze geen onverantwoorde risico’s neemt met de gezondheid, maar kennelijk wel ‘verantwoorde’ risico’s. Hij vraagt wat verantwoorde en wat onverantwoorde risico’s zijn. Waar ligt die scheidslijn? Hij vraagt de wethouder dat in beeld te brengen. Wethouder PELS wijst erop dat het hierbij om twee verschillende trajecten gaat. De commissie-MER heeft recent een advies uitgebracht op de NRD voor het programma Wind Amsterdam voor de gehele stad. Dus niet voor de Noorder IJplas. Het is belangrijk dat die twee zaken niet door elkaar lopen. Het college is blij met dit rapport, dat zeker zal worden betrokken bij het programma Wind Amsterdam. De eerste scan laat zien dat alles overgenomen kan worden, ook omdat het veel punten zijn die al betrokken zijn bij de Noorder IJplas. Daar heeft het college laten zien dat het heel erg bezig is geweest met de afwegingen rondom woningbouw.

Eerder was een optie voor windturbines gepland bij het Cornelis

5

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Douwesterrein. Daarvan zag men echter af in verband met toekomstige woningbouw. Daarna werd het onderzoek gedaan, samen met Zaanstad. Er zijn gesprekken gevoerd met die gemeente over hoe om te gaan met de woningbouw aldaar. Ook met de andere gemeenten is gesproken. Het is dus zowel in kaart gebracht als tot onderdeel gemaakt van de afweging. Het lid KREUGER vraagt of de wethouder het met hem eens is dat er geen duidelijke meetlat is. Je kunt niet van tevoren zien bij hoeveel gehinderden een windturbine niet doorgaat. Dat zou wel wenselijk zijn voor het maken van een afweging. Wethouder PELS is dat niet met het lid Kreuger eens. Ook bij de Noorder IJplas heeft het college laten zien hoe het er in de verschillende scenario’s uit zou komen te zien qua geluid. Die afweging is gemaakt. Het afwegingskader zal gemaakt worden in het programma Wind Amsterdam. Dat gebeurt op basis van onderzoek. Daarvoor is de notitie Reikwijdte en Detailniveau voor, waarin staat welke vragen gesteld zullen worden. Vervolgens wordt het MER-onderzoek gedaan. Op grond daarvan kan een gedegen inschatting gemaakt worden van de risico’s. Eerst moet je bijvoorbeeld weten hoe laagfrequent geluid optreedt en hoe daarnaar gehandeld kan worden, voor een afweging te maken. Het lid KREUGER wil de wethouder wat dat betreft het voordeel van de twijfel geven.

Maar toch, met die geluidsnorm van 42 dB heb je toch een heel duidelijke grens waar je je aan kunt houden? Waarom is het zo diffuus? Wethouder PELS ziet het niet als diffuus, maar wel is goed onderzoek nodig en steeds een lokale afweging. Dat is geleerd van de Noorder IJplas. Het maakt heel veel uit waar de windturbines worden geplaatst, welke initiatiefnemers het zijn, en of die bereid zijn om ook voor toekomstige woningbouw te kijken naar de mogelijkheid van extra stilstand. Er zijn op dit moment verschillende normen die je zou kunnen hanteren. Die zullen samen met het advies van de expertgroep getest worden, zodat duidelijk wordt wat ze doen. Dat zal ook inzichtelijk gemaakt worden voor de raad. Die kan het college dan ook voeden voor de afweging. Het gesprek dat het lid Kreuger wil voeren komt er nog, en in het geval van de Noorder IJplas is het al geweest. Het lid KREUGER vraagt of het gesprek er niet al lang had moeten zijn. Dat was toch ook al lang toegezegd? 42 dB Lden is toch 42 dB Lden? Wethouder PELS antwoordt dat er verschillende experts en verschillende meningen zijn. Om die reden moet er goed onderzoek gedaan worden, waarvoor de notitie Reikwijdte en Detailniveau dient. Ook zij is ongeduldig, maar het is belangrijk dat er heel gedegen onderzoek wordt gedaan.

Het wachten is op het gereedkomen van de MER om op basis daarvan het programma Wind Amsterdam te kunnen maken. Dan kan de raad de afweging maken. Wat onaanvaardbare schade is zal bepaald worden op basis van het onderzoek. Het lid NIJSSEN hoort van de wethouder dat het gesprek voor de Noorder IJplas al gevoerd is. Maar uitgaande van de norm 42 dB, die ook de norm is van de expertgroep Gezondheid, gaat het om 91 gehinderde woningen nu en 800 ernstig gehinderde nieuwbouwwoningen straks. Het gaat richting 3800 gehinderde nieuwbouwwoningen. Hij heeft het gesprek gemist over de norm van 42 dB en de consequentie dat woningen opgeofferd worden. Wethouder PELS vindt dat het lid Nijssen te snel met conclusies komt. Het is niet zo dat er 800 woningen opgeofferd worden vanwege de grenswaarde. De streefwaarde is op basis van het expertadvies 42. De grenswaarde is 45. Daartussenin, en dat is de les van de Noorder IJplas, is het afhankelijk van de plaatsing, en het gebruik en inzet van stilstand door de initiatiefnemers.

6

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Het lid HAIJEN vraagt of de heer Nijssen niet gewoon gelijk heeft. Er staat nu al in de concept-MER dat er honderden mensen ernstige hinder gaan ondervinden als daar woningbouw gerealiseerd wordt. Wethouder PELS erkent dat die cijfers inderdaad in het de concept-MER staan. Het gaat daarbij om woningen aan de andere kant van de snelweg. Dat is besproken met Landsmeer en Oostzaan. Het speelt vooral voor Oostzaan. Maar er kan sowieso niet gebouwd worden als die gemeenten geen geluidsmaatregelen nemen voor de snelweg. Op het moment dat die geluidsmaatregelen worden genomen, wordt ook het geluid van de windmolens weggenomen. Het lid NIJSSEN leest in het advies van de commissie-MER dat je goed moet nadenken voor je woningen naast windturbines zet. Het is vaak niet zo dat het een kan, en het ander net zo goed kan. Die denkstap mist hij bij de Noorder IJplas. Hij mist een analyse, in de trant van een berekening hoeveel woningen het kost als de windturbines geplaatst worden. Waar kan hij die analyse vinden? Wethouder PELS antwoordt dat het antwoord op de vraag hoeveel woningen je daardoor mist ‘nul’ is. Dat staat ook in de MER van de Noorder IJplas. Het gesprek hierover is geweest, net zoals dat over het geluidsscherm van de snelweg en Oostzaan. Op dit moment is de aanvraag -want daarover gaat de Omgevingsdienst- vertrouwelijk.

Maar er kan wel vertrouwelijk, in kabinet, inzicht gegeven worden aan de commissie. Zij wil dit proces menselijk, helder en open doen. Als de commissie aangeeft dat er informatie mist om een afweging te maken, verstrekt zij die graag. Het lid NIJSSEN stelt die informatie op prijs. De heer Kreuger vroeg hoe die afweging gemaakt wordt, aan de hand van welke normen. De wethouder antwoorden dat er diverse normen zijn geadviseerd, zoals 42 en 45 dB. Die 3 dB is overigens bijna een ervaren verdubbeling van het geluid. De expertgroep Gezondheid adviseert 42 dB aan te houden. Eigenlijk zegt de wethouder dus dat de afweging in de raad gemaakt wordt. Er is geen graadmeter voor. Deze zaal kiest dus waar de grens ligt. Dat is dus niet op basis van gedegen onderzoek. Wethouder PELS antwoordt dat zij het eens was met wat de heer Nijssen zei, behalve het laatste. Er ligt namelijk het advies van de expertgroep, en de commissie-MER kijkt met de raad mee. Overal worden experts geraadpleegd. Maar uiteindelijk zal de politiek een afweging moeten maken over waar de windturbines wel en niet komen, op basis van de adviezen van heel veel experts. Het lid HAIJEN heeft altijd begrepen dat de bandbreedte die de expertgroep Gezondheid voorstelt, tussen 42 en 45 dB, mede is ingegeven omdat er mogelijk nog een landelijke afstandsnorm aan zit te komen.

Klopt dat? Is dat mede ingegeven door de landelijk afstandsnorm die er misschien komt? En wat doet men als de landelijke afstandsnorm er is, en Amsterdam blijkt er niet aan te voldoen? Wethouder PELS merkt op dat die waarden zijn vastgesteld op basis van onderzoek naar de wijze waarop mensen geluid in de praktijk ervaren. Niet op basis van een regel die er mogelijk aan zit te komen. Ook het ministerie baseert zich op onderzoek; men kiest de afstand niet zomaar uit de losse pols. Het hele proces moet gebaseerd zijn op onderzoek. De windmolens worden nu op basis van gedegen onderzoek vergund, net zoals dat eerder bij andere windmolens gebeurde. Daarna gaat het richting het programma Wind Amsterdam. De normen vanuit het Rijk worden rond deze zomer verwacht. Op het moment dat die er zijn, zullen ze met Wind Amsterdam worden vergeleken. Als het tot een wet komt, zal het daarop aangepast worden. Komen ze daarna, dan zal de gemeente zich aan de normen moeten houden als het tot een vergunningsproces komt. Naar haar eigen indruk gebeurt het allemaal heel zorgvuldig in Amsterdam.

7

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Het lid HAIJEN wilde niet zeggen dat de Amsterdamse normen niet op onderzoek zijn gebaseerd. Voor zover hij echter weet, is er voor een bandbreedte gekozen, omdat het nog niet helemaal duidelijk is waar je landelijk aan toe bent. Het heeft dus wel degelijk een rol gespeeld in de overwegingen. Wethouder PELS antwoordt dat de norm 47 was, terwijl de WHO 45 adviseert. De expertgroep adviseerde voorzichtig te werk te gaan en bij voorkeur uit te gaan van 42, met als grenswaarde 45. Daarom is de bandbreedte gehanteerd. Er worden in de commissie grote woorden gebruikt over wie allemaal geraakt zal worden, zoals dat de helft wakker zou liggen. Zij wil eerlijk daarover zijn. Het kan zijn dat, ook bij de Noorder IJplas, er mensen ’s nachts gestoord worden. Maar dat zal niet de helft zijn. Je moet ervoor waken een beeld te schetsen dat niet conform de realiteit is. Het is belangrijk dat het onderzoek doorgaat, ook na plaatsing van de windmolens. Er zal goed gemonitord worden of de windmolens voldoen aan de gestelde voorschriften. Als dat niet zo is, zal de Omgevingsdienst gevraagd worden een traject te maken dat handhaving mogelijk maakt. Het lid KREUGER vraagt hoeveel mensen van de wethouder wakker mogen liggen. Wethouder PELS antwoordt dat het ingewikkeld is, want erg persoonsgebonden. De een, zo bleek gisteren in de commissie Volkshuisvesting, slaapt heel lekker bij tramgeluiden.

Een ander ligt ervan wakker. Daarom zal ook na de plaatsing gemonitord worden. Naar verwachting zullen er geen mensen van wakker liggen, maar tegelijkertijd kan het zijn dat een enkeling wel overlast gaat ervaren. Het lid KREUGER herhaalt zijn vraag hoeveel mensen wakker mogen liggen. Als er iemand woont die snel last heeft van het geluid, mag die dan wakker liggen? Wethouder PELS antwoordt dat zij daarop niet vooraf kan sturen, omdat het zo persoonlijk is. Het is iets wat goed in de gaten moet worden gehouden. Het lid HAIJEN verwijst naar RIVM-onderzoek naar geluidsbronnen die overlast geven, zoals weg- of vliegverkeer. Van de groep mensen die ernstig gehinderd wordt door dat weg- of vliegverkeer slaapt de helft slecht. Het klopt dat de effecten van windturbines nog niet helemaal bekend zijn, maar zijn verwachting is dat dit ook de helft zal zijn, gezien de effecten van andere bronnen van geluidsoverlast. Hij zal zijn uitspraak dus nuanceren. Hij wil zeggen dat er veel Amsterdammers wakker zullen liggen door de windturbines. Naar zijn idee te veel. Wethouder PELS is blij met de inbreng van de heer Haijen. Ook bij de Noorder IJplas blijkt dat het een breder vraagstuk is. De commissie-MER adviseert de extragehinderden nog expliciet op te nemen in het programma Wind Amsterdam. Dat is bij de Noorder IJplas ook gedaan.

Ten opzichte van het totaal aantal gehinderden door de snelweg en vliegverkeer die daar al wonen, zie je dat het een fractie is. Ook zij vindt dat Amsterdammers zo min mogelijk gestoord moeten worden. De grootste aandacht zou dan naar haar idee moeten liggen bij een vermindering van het wegverkeer over de A10 en bij het verminderen van de snelheid daar. Dat geeft winst voor het klimaat gecombineerd met winst voor het geluid. Het moet steeds integraal bekeken worden. Het lid NIJSSEN vraagt nogmaals om een schriftelijke reactie op de adviezen van de commissie-MER, zodat die meegenomen kunnen worden in de beraadslaging. Wethouder PELS antwoordt dat haar idee was de reactie op het programma Wind Amsterdam te betrekken bij dat programma. Zij wilde dan ook komen met een schriftelijke reactie op de adviezen. Het college herkent zich echter in de punten en zal ze voor het groots te gedeelte overnemen. Er wordt nog bekeken waar wat precies toegepast kan

8

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

worden. Op dit moment lijken er geen grote belemmeringen te zijn. Er komt dus nog een schriftelijke reactie. Tweede termijn Het lid KREUGER is blij dat het college de adviezen over wil nemen. Toch zijn er buiten deze zaal ook nog mogelijkheden om dit niet door te laten gaan. Men heeft in dit geval te maken met een opstelling die boven de 5 MW zit. De provincie moet de vergunning dus verlenen. Hij vroeg de heer Nijssen de vorige keer op wie je moet stemmen bij de verkiezingen voor PS als je geen windturbine in je achtertuin wil. Het antwoord van de heer Nijssen was toen dat je dan op de VVD moest stemmen. Hij hoopt echt dat de VVD erin slaagt dit van tafel te krijgen. Als dat lukt trakteert hij de heer Nijssen op champagne in het Provinciehuis. Dan wordt het een feestje met de VVD. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. d. Rondvraag Het lid HAVELAAR memoreert het gesprek in de commissie over de gang van zaken in de reflectiefase rondom het expertenadvies met betrekking tot windturbinegebied en gezondheid. De wethouder meldde daarover op 2 februari in deze commissie dat er een klachtbehandeling was ingesteld. Hij vraagt hoe het daarmee gaat. In het expertrapport is de inbreng van Dick Bijl weggelaten, omdat hij bezwaar had gemaakt.

Is de wethouder nagegaan wat die bezwaren waren? Zijn er na het vertrek van Dick Bijl afspraken gemaakt met Windalarm, die hem immers hadden voorgedragen om de wetenschappelijke inbreng te waarborgen? De uitgestapte leden van de klankbordgroep Gezondheid hebben over deze gang van zaken, met als eindresultaat een onvolledig rapport, een integriteitsklacht ingediend. Is de wethouder op het verzoek ingegaan om deze klacht onafhankelijk te laten onderzoeken? Wethouder PELS antwoordt dat er een gesprek is gevoerd met de indieners van de klacht. In eerste instantie had men een klacht ingediend bij de ombudsman, die hen terugverwees naar de gemeente. Bij het gesprek heeft de gemeente een aantal opties voorgelegd bij de indieners van de klacht, bijvoorbeeld om het door te laten lopen bij de ombudsman, of anders interne klachtbehandeling. De klagers wilden het liefst een interne behandeling. Dat is gebeurd, dus met een gesprek met de klagers. Op dit moment zit het in de afronding. Het is niet netjes om die afronding nu in de commissie te bespreken. Als het helemaal afgerond is zal zij het met de commissie schriftelijk delen. Het lid HAVELAAR vraagt hoe de wethouder vindt dat de reiniging na Koningsdag verlopen is. Wethouder PELS antwoordt dat de reiniging eerder dan voorheen klaar was. Zij heeft gezorgd dat de glasbakken vooraf geleegd waren.

Er kwamen complimenten van veel mensen uit de stad, De medewerkers hebben voor dit resultaat de hele nacht doorgewerkt, waar zij erg trots op is. Wel hoorde zij dat na reiniging, als de schoonmakers omkeken, er al weer nieuwe troep bij de containers neergelegd was. Het lid HAVELAAR deelt de complimenten van de wethouder. Hij werd regelmatig wakker ’s nachts, niet van het feestgedruis, maar van veegwagens die langskwamen. Zijn indruk is wel dat de reinigers na die verbluffende 48 uur (Koningsnacht en Koningsdag) zo moe waren dat ze de dagen erop de laatste restjes niet konden doen. Daarom liggen er nog steeds op veel plekken, ook in de binnenstad, glasscherven op de grond. Hij hoopt dat volgend jaar de veegrondjes op hoge intensiteit na Koningsdag vastgehouden kunnen worden.

9

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Wethouder PELS antwoordt dat zij deze opmerking zal betrekken bij de evaluatie. Zij zal de medewerkers vragen of zij dit herkennen, en op welke plekken dit is voorgekomen. Het lid KROM sluit zich aan bij de complimenten voor de mensen van de Reinigingsdienst. Ook haar fractie kreeg klachten binnen dat er een week na Koningsdag nog niet opgeruimd was. Kan het zo zijn dat er in de buitenwijken later is gereinigd, en dat daarvandaan de klachten komen? Wethouder PELS vraagt de klachten in kwestie door te sturen, dan kan ernaar gekeken worden. In Zuidoost speelde dat de ophaaldag, normaal op donderdag, niet door kon gaan vanwege Koningsdag. Misschien hebben mensen al wel zaken buiten gezet, wat dan later is blijven liggen omdat het niet binnen het normale schema paste. Zij zal naar de klachten kijken. Het lid KROM vraagt op welke manier de FIXbrigade meegenomen gaat worden in de 125 miljoen euro die extra beschikbaar is gesteld door het Rijk. Zij begreep dat er gekeken zal worden naar de aanbesteding. De leermeesters zijn er tot in de zomer, dus dat is vrij kort dag. Zij vraagt daarom naar een tijdspad. En wat te doen als de aanbesteding fout afloopt? Wethouder PELS antwoordt dat de FIXbrigade een fantastisch initiatief is waar de stad erg trots op is.

De FIXbrigade kreeg bij de energiecrisis veel landelijke aandacht, werd vaak als voorbeeld genoemd, ook toen die 125 miljoen euro bekend werd gemaakt. Zij heeft er begrip voor dat de FIXbrigade wat dat betreft nu ook iets verwacht. Hopelijk kan door het opknippen van de aanbesteding en samenwerking met andere partijen, waarbij FIXbrigade onderaannemer wordt, de FIXbrigade meegaan in de aanbesteding. Als dat niet lukt zal de tijd overbrugd worden. De FIXbrigade wil eigenlijk een structurele subsidie krijgen, maar dat kan voor dat bedrag niet. De gemeente moet zich aan de aanbestedingsregels houden. Mocht de vrees ontstaan dat het toch niet goed afloopt voor de FIXbrigade, dan zal zij dat met zowel de commissie als met de FIXbrigade bespreken. Het lid KROM vraagt of het mogelijk is een andere route te verzinnen waardoor de FIXbrigade niet mee hoeft te doen aan de aanbesteding. Kan de FIXbrigade niet op een andere manier opgenomen worden in de vaste subsidies van de gemeente? Kan dat misschien doordat de FIXbrigade kan samenwerken met mbo-scholen? Belangrijk is dat de FIXbrigade binnen kan komen op plekken waar de gemeente niet makkelijk komt. Dat is dus een meerwaarde boven andere energieoplossingen die aangeboden worden. Wethouder PELS antwoordt dat zij die meerwaarde ziet. Daarom wil zij de FIXbrigade ook niet vergelijken met andere energieaanbieders.

Eerder past een vergelijking met andere maatschappelijke organisaties waarmee de gemeente samenwerkt. Maar het probleem blijft ook dan bestaan. Boven een bepaald bedrag mag je, als er vergelijkbare organisaties werkzaam zijn, niet zomaar subsidie geven. BZK vindt het niet goed dat er wat dat betreft een uitzondering gemaakt wordt. Als bestuurlijke ongehoorzaamheid van de gemeente nodig is, zal zij dat doen, maar er is ook nog een toezichthouder, de accountant. Zij zal doen wat mogelijk is. Zij weet zeker dat er een oplossing gevonden kan worden zonder dat de accountant in het geweer komt. Het lid HEINHUIS vraagt te kijken hoe dit soort bewonersinitiatieven -dus niet alleen de FIXbrigade- in hun kracht kunnen worden gezet. Ondersteuning hiervan heeft de voorkeur boven het ondersteunen van de grote commerciële partijen met financiële middelen vanuit de gemeente. Zij vraagt daarop in te gaan bij de volgende updatebrief die de wethouder heeft toegezegd over de FIXbrigade. Wethouder PELS zegt dat toe. Dit is ook haar inzet. Deze bewonersinitiatieven passen heel goed bij het streven om het recht op betaalbare energie zoveel mogelijk bij de

10

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Amsterdammers terug te leggen. Het Isolatieoffensief zou niet mogelijk zijn zonder de buurtplatforms. Zij zal daar zeker bij stilstaan in de volgende brief. Het lid NIJSSEN kreeg vanuit diverse hoeken het signaal dat het opruimen van zwerfvuil bemoeilijkt wordt door issues bij de betreffende dienst met de planning. Men gaat over op een nieuw systeem. Wethouder PELS bevestigt dat. Er was een probleem met de planning, waardoor het legen van de prullenbakken niet op alle plekken goed ging. Naar verwachting zal het probleem eind mei verholpen zijn. Er zijn dan weer genoeg mensen. Het lid NIJSSEN herinnert eraan dat een paar jaar geleden 11 miljoen euro gegeven werd om de infrastructuur voor het warmtenet in Middenmeer Noord neer te leggen. Dat wordt nu door MeerEnergie en een burgerinitiatief gerund. Hij hoorde echter dat er in de komende tijd meer subsidies nodig zijn om de businesscase rond te krijgen. Dat is zorgelijk. Als zich niet genoeg mensen aansluiten op het warmtenet, wordt de businesscase steeds slechter. Hij vraagt of er naar verwachting van de gemeente meer subsidies nodig zijn. Hoeveel zijn het er? Hoe hoog zou die subsidie moeten zijn? Wethouder PELS antwoord dat warmtenetten, zeker als ze in handen zijn van burgerinitiatieven zonder ruimte om grote leningen af te sluiten, een onrendabele top hebben, ook in de voorbereiding.

De gemeente zal dus bereid moeten zijn om een deel te betalen via subsidie en een lening te geven. Hierover wordt gesproken met het ministerie van EZK, waar men bezig is met de ontwikkeling van een fonds daarvoor. Als de commissie meer geïnformeerd wil worden over de stand van zaken bij dit project, zal die informatie meegenomen worden in de komende update over de warmtenetten en aardgasvrij. Het lid NIJSSEN vindt dat een goed idee. Hij vraagt wanneer die update verwacht mag worden. En is er al wat te zeggen over wat die subsidies zouden behelzen. Hoe hoog worden ze? Kan dat meegenomen worden in de brief? Wethouder PELS antwoordt dat de brief voor de zomer verwacht mag worden. Daarin zal dit punt meegenomen worden. Er wordt nu nog gerekend aan de businesscase. Als er iets van een schatting mogelijk wordt, zal zij die met de commissie delen. Het lid KREUGER krijgt de indruk dat de wethouder insinueert dat er warmtenetten kunnen komen die geen onrendabele top hebben. Hij vraagt waarom er 12 miljoen euro naartoe moet als er geen onrendabele top is. Hij ziet graag voorbeelden van warmtenetten zonder onrendabele top. Hij kent ze niet. Wethouder PELS antwoordt dat daarnaartoe gewerkt wordt. Verder maakt het uit met wie samengewerkt wordt. Als er met een bewonersinitiatief samengewerkt wordt, moet daar geld bij, want dat kan niet vooraf investeren zoals een groot bedrijf dat kan.

Je ziet dat wel terug in WPW. Dat hoeft de gemeente niet uitgebreid te subsidiëren, want er kan samen opgetrokken worden met Vattenfall. De ingewikkeldheid is wel dat Vattenfall zegt nog te willen afwachten hoe het uitpakt met de Wet collectieve warmte. Zij heeft de minister gezegd dat zijn hulp nodig is in de tussentijd, om te zorgen dat er geen vertraging komt bij de nieuwbouw. Maar ook daarna is geld nodig. BESPREEKPUNTEN Afval en Reiniging 4. Speciale afvalcontainers tijdens grootstedelijke evenementen (VN2023-012344) 5.

11

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Kennisnemen van de beantwoording van de schriftelijke vragen van het lid Burgers inzake statiegeld op Koningsdag voor een goed doel. (VN2023-013000) De VOORZITTER licht toe dat dit punt is geagendeerd op verzoek van het lid Nijssen, die graag met de commissie in gesprek wil over een eventuele regierol van de gemeente bij de inzameling van statiegeld van flesjes en blikjes bij grootstedelijke evenementen. Het lid NIJSSEN merkt op dat zijn fractie schriftelijke vragen heeft gesteld over het plaatsen van speciale grote containers bij grote evenementen, nu blikjes en flesjes allemaal statiegeld hebben. Men gooit ze dan niet op de grond, maar in de speciale containers, en het statiegeld daarvan wordt dan gebruikt voor een goed doel, zoals het plasticvrij maken van de grachten. Het leek zijn fractie niet dat daar iemand tegen kon zijn. De bestuurlijke reactie was echter minder enthousiast. Het college vindt dat het bedrijfsleven hierin een rol moet pakken. Hij vraagt of de gemeente die speciale containers niet kan aanschaffen, die steeds weer bij grote evenementen ingezet kunnen worden. Hij stelt voor daarover een gesprek te voeren met een aantal BIZ’en in het centrum. In ieder geval lijkt hem wat meer mogelijk dan wat staat in deze bestuurlijke reactie. Het lid HAVELAAR merkt op dat er verschillende afval- of grondstoffenstromen zijn in de stad waarnaar je zou kunnen kijken.

Als je kijkt hoe textiel ingezameld wordt, zijn er commerciële bedrijven die tenderen om containers te mogen plaatsen in steden om textiel op te halen. Het is dus niet zo vreemd dat het college zichzelf niet als eerst aangewezene ziet om hier wat mee te doen. Stichting Nederland Schoon wordt gefinancierd vanuit de verpakkingsindustrie. De zwerfafvalvergoeding is beschikbaar voor gemeenten. Die mag alleen gebruikt worden voor nieuwe projecten. Voorstelbaar is het dat er na het verwijderen van blikjes en flesjes uit de openbare ruimte projecten bedacht kunnen worden, in samenwerking met Stichting Nederland Schoon, voor het ophalen van de blikjes uit de openbare ruimte. Heeft de wethouder naar die mogelijkheid gekeken? Naar aanleiding van de beantwoording van de schriftelijke vragen wijst hij erop dat de gemeente heel veel opruimt. Er zijn veegwagens, en die vegen tegenwoordig ook plastic blikjes en plastic flesjes op. Hij vraagt voor welk bedrag aan statiegeld de gemeente zelf in het kader van de reguliere reiniging blikjes en flesjes uit de openbare ruimte heeft gehaald. En wat is daarmee gedaan? Wordt het ingezameld, of verbrand? En als de gemeente er statiegeld voor heeft gekregen, wat heeft zij dan met dat geld gedaan? Het lid NOORDZIJ snapt dat de verantwoordelijkheid voor het inzamelen van statiegeld bij de bedrijven en de organisaties ligt.

Maar hoe kan de gemeente proactief organisaties en bedrijven benaderen om te kijken hoe de inzameling van statiegeld beter kan? Het lid KROM vraagt de wethouder nog wat creatiever naar de voorstellen van de VVD te kijken, want het lijkt een leuk idee. Over twee weken is er een thuiswedstrijd van Ajax, en daar zal het ook helemaal vol liggen met blikjes. Dat is elke zaterdag en zondag. Ook daar zouden die containers heel goed kunnen worden ingezet. Het lid LUST vindt het een sympathiek idee. Uit de beantwoording van de schriftelijke vragen en de consequente verwijzing naar het bedrijfsleven hiervoor leest zij terughoudendheid bij de wethouder, om dit als gemeente op zich te nemen. Wat is daarvan de reden? Het lid NADIF mist iets over circulaire economie in de verschillende bijdragen. Toch is dat ook iets wat je hierbij kan toepassen. Hoe zorg je ervoor dat het bedrijfsleven de circulaire economie toepast, zodat het verantwoordelijk wordt voor het afval dat meegegeven wordt aan de klanten. Er moet nagedacht worden over de vraag hoe minder afval op straat belandt.

12

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Wethouder PELS antwoordt het lid Lust dat ze niet als een botte boer over wil komen. Zij heeft een dienst en het gaat volgens haar heel goed. Zij hoopt dat het label er de komende tijd af kan gaan. Het is wel een dienst die officieel onder toezicht staat. Ook bij de vrijwilligers was het toch weer een extra taakje, die niet geheel paste bij het de basis op orde krijgen. Maar toch deed men het, omdat het duidelijk was dat er een grote behoefte aan was in de stad. Dat was de reden voor haar reactie. Zij heeft een opdracht, namelijk het de basis op orde brengen in de dienst en in de stad. Ook de stad moet een basisniveau bereiken. Eerst moet dat goed gedaan worden, en daarna kunnen er misschien taken bij genomen worden. Verder is het bedrijfsleven hier natuurlijk verantwoordelijk voor. Zij is het eens met mevrouw Nadif, die zegt dat de producenten veel meer verantwoordelijkheid moeten nemen voor de troep die ze veroorzaken. Zeker de afgehekte evenementen doen dat ook, en voorzien bijvoorbeeld in statiegeldfaciliteiten. Haar voorstel is om op het moment dat het toezicht van de dienst af kan en er genoeg ruimte is, bekeken wordt of er mogelijkheden zijn om dit binnen Afval te doen. En anders kan het betrokken worden bij de Agenda Circulair. Afval en Reiniging gaat om het dagelijks kilometers maken, zakken ophalen etc.

Daarbij moet men zich echt richten op het de basis op orde krijgen. Alle extra dingen zou zij liever onderbrengen bij de Agenda Circulair. Het lid NIJSSEN kan zich grotendeels vinden in de woorden van de wethouder. Hij stelt voor ernaar te streven met Koningsdag 2024 of Pride 2024 dit idee te starten als pilot, gericht op bepaalde delen van het centrum. Wethouder PELS stelt voor dat zij na gaat denken over de wijze waarop het systeem van statiegeld van blikjes en flesjes nog beter toegepast kan worden bij grote evenementen, en hoe zij het bedrijfsleven op haar verantwoordelijkheid daarin kan aanspreken. Samen met haar college van EZ kan zij dan bekijken hoe dat ingezet kan worden. Dat betekent dus niet een groot project of pilot opzetten -want eerst moet de basis op orde komen- maar eerst kijken wat de mogelijkheden zijn voor de toekomst. De vergoeding aan de gemeente is gestopt. Er is dus geen ruimte om daaruit extra capaciteit in te kopen om dit alsnog te doen. Zij kan niet zeggen wat gedaan is met alle statiegeldflesjes- en blikjes die gevonden zijn. Er zijn geen reinigers die ze eruit kunnen halen, zodat het gescheiden kan worden. Alles wordt gelijktijdig opgeruimd en ingezameld. Het statiegelddeel wordt niet ingeleverd. Zij roept de Amsterdammers daarom nog eens op om zelf de flesjes en blikjes in te leveren bij de winkel.

Het lid HAVELAAR kan zich voorstellen dat het statiegeldgedeelte er bij de nascheiding, dus bij de afvalverwerking, wel uitgeselecteerd wordt. Is daarnaar onderzoek gedaan? Wethouder PELS heeft daar geen onderzoek naar gedaan. Het lid HAVELAAR vraagt te onderzoeken wat er gebeurt met de statiegeldstromen die nu uit het reguliere afval van de stad komen, en hoe die circulair gebruikt kunnen worden. Misschien kan het statiegeld door de gemeente nog ergens voor gebruikt worden. Wethouder PELS antwoordt dat zij op papier zal zetten hoe dat precies gaat, dus wat er gebeurt bij de nascheiding. Het is een sympathiek idee, maar zij vermoedt dat het apart inzamelen veel meer gaat kosten dan die 15 cent per flesje. Het lid HAVELAAR begreep van de wethouder eerder dat iets een extra taakje zou zijn, net zoals met de vrijwilligers. Hij denkt daarbij aan de motie ‘Heel Amsterdam helpt’ om de stad schoon te maken. Hij voelt een winstwaarschuwing aankomen. Kan de wethouder een tipje van de sluier oplichten? Wethouder PELS antwoordt dat dit zeker niet bedoeld was als winstwaarschuwing. Zij wilde alleen zeggen dat het niet verstandig is steeds nieuwe dingen erbij te doen als de

13

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

basis nog niet op orde is. De uitvoering van genoemde motie verloopt goed. In samenwerking met de stadsdelen wordt ze verder uitgewerkt. Er zijn twee stadsdeelbestuurders bij betrokken. Ze zijn ook met elkaar in gesprek over het gelijkelijk verdelen van alle middelen over de stadsdelen en hoe om te gaan met stadsdelen waar nog niet echt een bewonersinitiatief is. Er wordt dus hard aan gewerkt. De VOORZITTER concludeert dat het agendapunt voldoende is behandeld. Hij schorst de vergadering van 10.25-10.33 uur. Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire economie 6. Kennisnemen van de discussienota Sustainable Finance (VN2023-012463) De VOORZITTER licht toe dat deze discussienota is geagendeerd door de leden Nadif en IJmker. De energietransitie vraagt volgens hen ook om een nieuwe economie. Graag gaan zij met de commissie in gesprek over de vraag hoe Amsterdam daaraan kan bijdragen. De leden van GroenLinks hebben gevraagd hun bijdrage aan het einde te mogen geven, zodat zij kunnen reageren op de vragen van andere fracties. Het lid VAN LAAKE ziet in de discussienota goede voorstellen staan. Het mooie aan Sustainable Finance is dat er talloze voorbeelden zijn, ook van over de grens, die bewijzen dat het werkt. Ze laten ook goed zien wat allemaal mogelijk is.

In Zweden werkt men al sinds 2013 met Green City Bonds, waardoor Stockholm haar metronetwerk heeft kunnen uitbreiden en verduurzamen. Ook in Parijs werkt men met Green City Bonds. Daar heeft men onder andere 20.000 bomen geplant dankzij deze groene manier van financieren. Er zijn veel studies gemaakt van Sustainable Finance en er liggen handboeken klaar voor steden die ermee aan de slag willen. Zij is benieuwd wat het college hiermee concreet wil gaan doen. Het lid NOORDZIJ ziet veel kansen. Het gesprek moet gaan over de omgang met investeren, met de economie. Hij hoort ook kritiek, namelijk dat Amsterdam het niet alleen kan doen. Wat heeft Sustainable Finance voor zin als je het in Amsterdam alleen doet? Gelukkig is men ook bezig in andere steden. En dat er andere steden zijn die zich er niet mee bezig houden, is geen reden om niets te doen. Amsterdam moet aan de slag gaan en kijken naar de steden waar wél iets gebeurt. Investeringen en groei moeten doorgaan, en dat moet ook gedeeld worden. Hij vraagt hoe het contact met andere steden over Sustainable Finance verloopt. Hoe deelt Amsterdam de eigen kennis? De publiek-private investeringsfondsen kunnen daarbij een grote stap zetten. Hij vraagt hoe de stand van zaken daarbij is.

Het lid KROM is het eens dat Sustainable Finance kansen biedt in de strijd tegen klimaatverandering, het verlies aan biodiversiteit, en sociale onrechtvaardigheid. De Partij voor de Dieren is echter van mening dat er niet gestreefd moet worden naar groene groei. Er is ‘degrowth’ nodig, dus het moet richting een andere economie gaan. Overshoot Day, de dag waarop alle bio capaciteit van een jaar verbruikt is, viel dit jaar in Nederland al op 12 april. Economische groei op een aarde die niet meegroeit is onmogelijk; men loopt tegen de grens aan van wat de planeet aankan. Er is dus een systeemverandering nodig, waarbij afgestapt wordt van de oneindige economische groei. Daarom moet Sustainable Finance in Amsterdam strikte kaders krijgen. Zij is benieuwd naar de visie van collega’s en de wethouder op dit onderwerp, want Sustainable Finance zoals de EU dat voorstaat, lijkt maar deels af te stappen van het principe van groene groei. Er zou in eerste instantie gekeken moet worden naar wat nodig is, en niet per se naar wat mensen willen. Dat betekent minder vliegtuigen, minder dieren in de veehouderij, minder spullen. Een ander uitgangspunt is dat het eigenaarschap van duurzame initiatieven in handen van burgers moet zijn. De opbrengsten van groei en de voordelen van investeren moeten niet verdwijnen in de zakken van grootaandeelhouders.

Ook dat moet sterk verankerd worden in Sustainable Finance-initiatieven. De High Level

14

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Expert Group, waaraan gerefereerd wordt in deze discussienota, schrijft dat investeringsbesluiten rekening dienen te houden met het milieu, naast sociale- en beleidsfactoren. Daarmee gaat men nog aan een belangrijke factor voorbij: het welzijn van de miljarden dieren op deze planeet. Zij vraagt de initiatiefnemers hoe zij aankijken tegen degrowth. Mag ieder bedrijf, bijvoorbeeld Shell, meedoen? Hoe gaat het als er straks genoeg windmolens en zonnepanelen zijn om aan de huidige energiebehoefte te voldoen? Blijft men dan nog duurzame nieuwe bronnen financieren om aan de groeiende behoefte te voldoen, of moet het richting een vermindering van het energieverbruik? Zij is benieuwd naar de kansen die GroenLinks ziet voor het actief aandeelhouderschap. Het lid KREUGER vraagt of de Partij voor de Dieren denkt dat je alles kan laten draaien op zon en wind. Het lid KROM denkt dat men voorlopig ook nog afhankelijk zal zijn van andere bronnen. Het lid HAIJEN deelt de analyse die onder het stuk ligt. Het aandeelhouderskapitalisme pleegt roofbouw op de planeet en zorgt voor crisis na crisis. Toch deelt hij niet geheel de voorgestelde oplossing. Publiek-private samenwerking betekent toch dat met private partijen wordt gewerkt, waarbij zaken op afstand gezet worden. Zo verlies je sturingsmogelijkheden en de democratische zeggenschap.

Veel liever geeft hij bewoners echt zeggenschap door het investeren van publiek geld. Dat zou kunnen door bewoners een warmtenet te laten kopen. Bewoners kunnen dan een coöperatie oprichten. Het lid HOFLAND vestigt de aandacht op het landelijke kader waarbij met banken, pensioenfondsen en verzekeringsmaatschappijen een klimaatcommitment is getekend in 2019. Hij zag in de meest recente voortgangsrapportage dat de meeste van die partijen zich eraan houden, wat bemoedigend is. De wil is er, ook bij private partijen. Ze zitten in een systeem dat niet de antwoorden geeft op de problemen van deze tijd. Zo betaal je niet de eerlijke prijs voor de dingen die je aanschaft, wat het ingewikkeld maakt om privaat echt bij te dragen. Hij vraagt GroenLinks of dit stuk een aanmoediging is om als stad volop de samenwerking met het bedrijfsleven te zoeken, omdat de doelstellingen alleen samen bereikt kunnen worden. Het lid IJMKER ziet als kern van het verhaal dat de energietransitie vraagt om een nieuwe economie. Daarom zit zij bij deze discussie, als woordvoerder EZ van haar fractie. Het financiële systeem werkt op dit moment niet goed voor de bestaande uitdagingen. De gemeente moet op zoek gaan naar een sturende rol. Het geld van EZ wordt niet altijd uitgegeven aan een economie die werkt voor zowel mens als natuur. Daarop moet je veel scherper zijn.

Het gaat niet alleen om een aanmoediging om met het bedrijfsleven samen te gaan werken, maar om daarin beter te kunnen sturen. De gemeente moet nadenken over de vraag in welke economie ze wil investeren. Welke keuzes betekent dat voor het economisch beleid? Verder is zij het eens met de Partij voor de Dieren. Nog te vaak wordt over economie gepraat alsof het daarbij alleen om het bedrijfsleven zou gaan. Mensen en initiatieven in de stad zijn ook onderdeel van de economie en van de stad. Mag ieder bedrijf meedoen? Zij denkt dat het criterium moet zijn dat een bedrijf mee wil naar de nieuwe economie, die werkt voor mens en natuur. Het lid KROM wijst erop dat dit ook bedrijven kunnen zijn die een niet heel duurzaam karakter hebben. Het lid IJMKER denkt niet dat bedrijven zonder duurzaam karakter veel enthousiasme hebben om mee te doen aan de nieuwe economie.

15

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

Het lid KROM denkt aan praktijken zoals greenwashing, dus onder het mom van goede bedoelingen. Het lid IJMKER is het eens dat je daarop heel scherp moet zijn. Voorbeelden zijn Shell en de Economic Board. Het lid NADIF merkt op dat de klimaatcrisis veel raakvlakken heeft met economie. Het geld gaat naar de aandeelhouders, waarbij verwezen kan worden naar de voorbeelden van Schiphol en KLM. Die leiden eronder, terwijl er wel flinke winsten worden uitgekeerd. Hetzelfde zie je nu bij Ahold. Daarop moet je kritischer zijn. Deze discussie moet ook op lokaal niveau gevoerd worden. Zij is binnen deze commissie op zoek naar de politieke ruimte als het gaat om duurzaamheid. Zij is dan ook blij met alle invalshoeken die in deze commissie naar voren gebracht worden. Die geven weer handvatten voor bij voorkeur gezamenlijke moties of initiatiefvoorstellen. Zij dankt de Volt-fractie. Het is heel belangrijk om de internationale samenwerking op lokaal niveau te versterken. Er zijn de C40 en de Agenda Circulair, waarbij ook veel samengewerkt wordt met andere steden om kennis en expertise rondom de klimaatcrisis met elkaar te delen. Zij wil later graag nog verder spreken over versterking van die samenwerkingen. De gemeente heeft een verantwoordelijkheid om kennis en expertise te delen, maar kan ook veel leren van ander steden op het terrein van circulair en Sustainable Finance.

Met haar collega het lid IJmker heeft zij een bijeenkomst over degrowth bezocht met Jason Hickel. Het zou geen slecht idee zijn om het ook in de raad over dat onderwerp te hebben. In het boek van Jason Hickel staat een aantal voorbeelden van hoe je daarmee anders om kan gaan. Als je steeds blijft uitgaan van lineaire groei, betekent dat meer afval. Moet je dat ook willen? Ook zij vindt het onderwerp ‘dierenwelzijn’ heel belangrijk. Als zij het over milieu en natuur heeft, heeft zij het ook over de dieren. Milieudefensie heeft zich recent gevoegd bij de rechtszaak die het Rijk voert om krimp van Schiphol te bewerkstelligen. Ook haar fractie wil zich daarvoor inzetten. Het lid KROM Zijn er nog andere ideeën over wat mogelijk is met actief aandeelhouderschap? Het lid NADIF antwoordt dat Milieudefensie zich heeft gevoegd in de rechtszaak die het Rijk voert om krimp van Schiphol te realiseren. Ook haar fractie wil zich daarvoor inzetten. Zij hoopt dat de gemeente, maar ook specifiek de raad, die rol wil spelen in samenwerking met de milieuorganisaties. Net als D66 is zij een groot voorstander van true pricing. Zij ziet dat als een aanmoediging om meer samen te werken met de verschillende bedrijven in de stad, hoewel zij kritisch is over greenwashing. Dat is een heel belangrijk punt; bedrijven maken er misbruik van. De gemeente moet daar heel scherp op zijn.

Het lid KROM heeft eerder aan een andere wethouder gevraagd hoe Amsterdam als actief aandeelhouder van Schiphol aan kan sturen op minder vluchten. De wethouder zei dat het college daarover niet gaat. Heeft GroenLinks andere informatie? Zijn er nog andere ideeën over wat mogelijk is via actief aandeelhouderschap? Het lid NADIF antwoordt dat zij samen met mevrouw Bakker een agendapunt heeft ingediend om het daarover te hebben, volgende week bij de commissie FKD. Het lid KREUGER merkt op dat Amsterdam aandeelhouder is van de biomassacentrale van AEB. Wat vindt het lid Nadif van de eerlijke prijs die daar voor energie wordt betaald? AEB biomassacentrale heeft inkomsten, maar die bestaan voor een heel groot gedeelte uit SDE-subsidie. De eerlijke prijs van wat er uiteindelijk wordt geleverd is hoger. Het lid NADIF antwoordt dat AEB inderdaad SDE-subsidie krijgt. Ook voor andere biomassacentrales wordt gigantisch veel geld geïnvesteerd vanuit Europa. Daar moet je

16

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 25-05-2023

heel kritisch op zijn. Dat bedoelt zij ook met Sustainable Finance: hoe de overheid omgaat met geld. Is dat iets waarin geïnvesteerd moet worden? Biomassa is een transitiemiddel en niet voor de lange termijn, dus moet het afgeschaald worden. Er moet wel nagedacht worden over investeringen in andere duurzame bronnen. Behalve zonnepanelen en windmolens kan daarbij gedacht worden aan geothermie. Er komt een nieuwe situatie waarin je niet afhankelijk kan zijn van fossiele brandstoffen. Het lid KREUGER herinnert aan de true pricing en het actief aandeelhouderschap. Zouden mensen niet veel meer moeten betalen voor de stroom, of de warmte die uit het HB komt? Het lid NADIF antwoordt dat energievoorziening en prijzen landelijk vastgelegd zijn. Dat bepaalt de gemeente niet. Ook warmte en gas zijn aan elkaar gekoppeld. Haar fractie is er een groot voorstander van om die prijzen los te koppelen. Het lid KREUGER wijst erop dat die koppeling ervoor was om de warmtenetten te beschermen. Met true pricing zou het duurder worden. En verder dacht hij dat het actief aandeelhouderschap tot een sterkere lobby zou leiden om het eerlijk te krijgen. Een consequentie van true pricing is dat die stroom duurder wordt dan gas. Het lid NADIF denkt dat deze discussie landelijk gevoerd moet worden. Als je de prijzen loskoppelt, moet je kritisch te zijn wat betreft de betaalbaarheid voor mensen.

Je wilt niet dat mensen torenhoge energierekeningen krijgen. Haar fractie heeft dan ook in de Tweede Kamer gepleit voor een energieplafond. Sustainable Finance gaat niet alleen over duurzaamheid, maar ook over sociale rechtvaardigheid. Iedereen moet ervan kunnen profiteren. Het lid HAIJEN vraagt of GroenLinks vindt dat de gemeente genoeg sturingsmechanismes heeft om een duurzame toekomst te realiseren. Hij denkt daarbij aan private partijen zoals Schiphol en actief aandeelhouderschap. Het lid NADIF heeft zich in de afgelopen vijf jaar ingezet voor actief aandeelhouderschap bij Schiphol. Zij heeft ook gekeken naar de juridische middelen die beschikbaar zijn. Helaas is daarvoor nog niet voldoende politiek draagvlak. Het Rijk zet zich er wel voor in. Het zou gek zijn als Amsterdam op dit gebied zou achterblijven bij het Rijk. Het lid HAIJEN wijst erop dat het met het actief aandeelhouderschap tot nu toe niet is gelukt om krimp te realiseren voor Schiphol. De sturingsmechanismes werken dus niet. Het lid NADIF bevestigt dat. Het ontbreekt daarvoor aan een meerderheid in de raad. Zij hoopt dat er meer draagvlak is bij de discussie volgende week in de commissie FKD over actief aandeelhouderschap. Ook omdat het Rijk zelf juridische stappen neemt om krimp van Schiphol te bewerkstelligen.

Wethouder PELS vond de nota een goed overzicht geven van alle stappen die gezet kunnen worden door de gemeente. Zij was blij met de ambitie in het coalitieakkoord om koploper te worden met Sustainable Finance. Amsterdam zou de green financial capital moeten zijn. Momenteel is er een klimaatbubbel in de markt, zoals eerder er een internetbubbel was. Die klimaatbubbel gaat over het minder doen van dingen die niet passen binnen de ambities. Dus minder vee, minder vliegen, alle punten die door de Partij voor de Dieren naar voren zijn gebracht. Dat alles wordt nu nog gefinancierd. Er zit dus nu nog een klimaatbubbel in het financiële systeem. Hoe daarmee omgegaan moet worden moet uitgezocht worden in een gezamenlijke zoektocht van verschillende overheden. Er moet een Europese ambitie zijn. Ook moet het samengaan met het bedrijfsleven, met de vraag wie je zeker niet aan tafel wilt hebben, wie in het midden zitten en welke koplopers je naar voren wilt trekken. Daarmee gaat ze graag aan de slag. Samen met wethouder Mbarki van EZ maakt ze een voorzet. Eind van dit jaar