DC Definitief verslag 08 02 2024 (aangepast)

Zij moet navraag doen en zal erop terugkomen. Zij antwoordt het lid Van Pijpen dat de mogelijkheid van bovengrondse containers nog onderzocht wordt. In de beantwoording van de schriftelijk vragen van het lid Lust zal zij erop ingaan. In ieder geval zal bekeken moeten worden welke wagens de bovengrondse containers kunnen legen en neerzetten. Ook daarop komt zij terug in antwoord op de schriftelijke vragen. Er zal gekeken worden naar een bredere aanpak. Zij is benieuwd naar de uitkomsten van het Burgerberaad. Zij antwoordt het lid Nijssen dat er in de afgelopen tijd redelijk wat extra middelen vrijgemaakt zijn; ook vanuit de toeristenbelasting worden extra middelen voor Afval en Reiniging gehaald. Voor de stadsdelen zijn ook nog extra middelen beschikbaar gesteld. De verantwoordelijkheid voor het zorgen voor voldoende inzamelpunten ligt bij het bedrijfsleven. Dat moet zorgen voor meer inpandige inzamelpunten. Er wordt daarover ook gesproken met de verpakkingsindustrie, maar zonder dat er al concrete antwoorden zijn gekomen. Zij zegt toe dat daar nog extra aandacht aan besteed zal worden. Er zal gewezen worden op de verantwoordelijkheid van de verpakkingsindustrie. Het college is geen voorstander van het verplicht stellen van statiegeldinzamelpunten bij grote evenementen, maar als het bedrijfsleven dat bij grote evenementen wil organiseren is het

17

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

college bereid mee te denken over inzamelpunten in de openbare ruimte, mits die passen binnen de regelgeving, bijvoorbeeld in het kader van reclame. Het lid NIJSSEN antwoordt dat een schone stad een kerntaak is van de gemeente. Zeker voor een dergelijke kerntaak zou de gemeente wel degelijk een stapje extra mogen zetten, ook al zijn nieuwe inzamelpunten een verantwoordelijkheid voor het bedrijfsleven. In de fietsenstallingen zitten al medewerkers die de fietsen in de gaten houden. Waarom niet creatief kijken of daar niet een plek is waar zo’n inzamelautomaat kan staan? Wethouder VAN BUREN antwoordt dat het college hierin best samen wil werken met het bedrijfsleven, maar toch heeft ook de verpakkingsindustrie hierbij een verantwoordelijkheid. Die moet erop aangesproken worden. Het is niet zo dat de gemeente er helemaal niets aan wil doen. Het lid NIJSSEN constateert dat zijn partij in dezen strenger voor ondernemers wil zijn dan dit linkse college, als het gaat om verplichte inzamelfaciliteiten bij grote evenementen. Hij zal op dit punt met een motie komen, want je kunt dit prima aan ondernemers vragen. Wethouder VAN BUREN ziet die motie dan graag tegemoet. In andere steden gaat men in zee met OpenWaste, maar in Amsterdam is het Green Collective actief, onder andere in de Haarlemmerstraat. Dat zal verder uitgebreid worden in Centrum en binnen de ring.

De dienstverlening van Green Collective gaat in 2024 alle contracten voor restafval binnen de ring als collectief inzamelen. In 2025 volgen de andere grote afvalstromen van glas en papier. Zij benadrukt dat ondernemers die zelf initiatieven nemen zeer gewaardeerd worden. Misschien kan daaraan meer ruchtbaarheid gegeven worden, zodat andere ondernemers het goed voorbeeld volgen. Ook zal met ondernemers gesproken worden om ze nog meer te betrekken. Er is geld beschikbaar gesteld vanuit de toeristenbelasting. Bekeken wordt of dat geld kan worden gebruikt voor een verbeterde samenwerking met de ondernemers in de binnenstad. Het lid NIJSSEN merkt op dat de BIZ-zen serieus genomen willen worden bij het vuilnisprobleem, en hoe daarbij samengewerkt kan worden met de gemeente. Ze kunnen meegenomen worden in evaluaties zoals met de doneerringen. De inspreker had het over een knelpunt waar steeds afval bleef liggen. Hij vraagt een reactie. Wethouder VAN BUREN kan daarop nu geen antwoord geven. Zij zal het uitzoeken en komt erop terug. Het lid LUST memoreert een toezegging van oktober 2022 over een tussenrapportage voor de pilot negen straatjes. Die zou volgens de raadsbrief ‘bij deze’ zijn afgedaan. De toezegging zou dus afgehandeld zijn. Toch kan zij geen tussenrapportage vinden over de pilot van de negen straatjes. Wethouder VAN BUREN zegt toe dat zij daarop terug zal komen.

Het lid VAN PIJPEN vraagt of er een werkbezoek van de commissie georganiseerd kan worden aan Reiniging, om meer inzicht te krijgen in de wijze waarop zwerfvuil wordt aangepakt. Wethouder VAN BUREN zegt dat toe. Het zal geregeld worden. Het lid NIJSSEN vraagt dit onderwerp op de raadsagenda te plaatsen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. Het is gereed voor een korte bespreking in de raad.

18

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 4. Kennisnemen van raadsinformatiebrief over de uitkomst aanbesteding Energiebespaarservice 2.0 (VN2024-027414) De VOORZITTER licht toe dat dit bespreekpunt is geagendeerd op verzoek van het lid Heinhuis omdat er behoefte bestaat aan een gesprek over de aanbesteding. Op verzoek van het lid Krom zijn de schriftelijke vragen en antwoorden toegevoegd aan de bespreking. Het lid HEINHUIS hoorde twee insprekers, beter dan wie dat ook kan, uitleggen waarom de FIXbrigade zo belangrijk is. Het werk van de FIXbrigade is echt onmisbaar, zeker in een stad als Amsterdam met zoveel woningen die achterstallig onderhoud hebben en waarin zoveel mensen in energiearmoede leven. De wens om de FIXbrigade te behouden voor Amsterdam wordt dan ook breed gedeeld in deze vergaderzaal. Met deze intentie startte men dan ook de aanbesteding. De wethouder had er veel vertrouwen in. Het was zeer verrassend dat het toch niet lukte bij de aanbesteding om de FIXbrigade het werk te gunnen. Op een later moment wil zij in de raad nog breder stilstaan bij het aanbestedingsbeleid van Amsterdam. Het aanbestedingsbeleid laat zien dat denken vanuit de markt en concurrentiemodellen niet goed passen bij het faciliteren van dit soort sociale buurtinitiatieven. Het lid HAIJEN is het eens met het lid Heinhuis dat aanbesteden niet past in het sociaal domein.

Hij vraagt of het college en de wethouder genoeg hebben geprobeerd om een creatieve oplossing te zoeken om onder de marktdwang van de aanbesteding uit te komen. Het lid HEINHUIS vindt die vraag terecht. Zij heeft een aantal vragen voor het college om duidelijkheid te krijgen over de acties die het ondernomen heeft en hoe er geprobeerd is om hieronder uit te komen. Zij kan er nu echter nog geen oordeel over geven. Het lid HAIJEN herhaalt zijn vraag. Er is genoeg tijd verstreken om een oordeel te vellen. Vindt de PvdA dat het college genoeg heeft geprobeerd? Het lid HEINHUIS antwoordt dat er wat haar betreft nog niet voldoende tijd is verstreken. Zij heeft dit punt geagendeerd om een toelichting van het college te krijgen op wat gebeurd is. Daarna kan zij met een oordeel komen. Zij vraagt waarom gekozen is voor deze vorm van aanbesteden. Is er gekeken naar mogelijke alternatieven? Zijn er opties onderzocht, zoals het verstrekken van een subsidie of het opdelen van de aanbesteding in kleinere kavels? In de gemeente Arnhem en de gemeente Zaanstad wordt de FIXbrigade ondersteund. Daar koos men voor andere manieren om de FIXbrigade te ondersteunen.

Heeft men op weg naar deze aanbesteding lering getrokken uit de ervaringen van die gemeenten? Het lid HAIJEN wijst erop dat men volgens de brief wel degelijk heeft geprobeerd om de aanbesteding in percelen op te knippen, juist om de sociale firma’s tegemoet te komen. Is de PvdA het met de SP eens dat dat niet gewerkt heeft? Het heeft de FIXbrigade niet gered. Het lid HEINHUIS beaamt dat. Dat komt ook omdat het begrip ‘sociale firma’ nog steeds heel ruim is voor een aanbesteding. Je hebt dan nog steeds de knelpunten. Er vallen veel types organisaties onder ‘sociale firma’s’. Je kunt de wens om een lokaal initiatief te ondersteunen kennelijk onvoldoende borgen in zo’n aanbesteding. Dat is erg jammer.

19

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Het lid NADIF deelt de opvatting van de PvdA over de FIXbrigade. Toch zijn er wel degelijk lokale initiatieven succesvol geweest in de aanbesteding. Het moet voor hen duidelijk zijn dat ze wel degelijk gezien worden als belangrijke sociale lokale initiatieven. Het lid HEINHUIS is het daarmee eens. Dat werd inderdaad duidelijk in Zuidoost. Vandaag heeft zij het echter over de FIXbrigade en dat een partij uit Utrecht nu het werk moet gaan doen. Die partij moet in Amsterdam nog een heel netwerk op gaan bouwen. Dat is zonde, als er al een partij in de stad is die een dergelijk netwerk heeft. Het is belangrijk om zoveel mogelijk lokale initiatieven voor de stad te behouden. Het lid KROM wil pleiten voor een onafhankelijk onderzoek naar deze aanbesteding. Het is goed als een externe partij kijkt of het niet anders had gekund. Hoe denkt de PvdA daarover? Het lid HEINHUIS vindt dat nog te veel op de zaken vooruitlopen. Eerst wil zij de beantwoording van het college afwachten. Het lid KROM antwoordt dat het college al meerdere keren heeft gezegd dat het niet anders kon dan op deze manier. De Partij voor de Dieren heeft daar echter twijfels over. Een onafhankelijk onderzoek kan helpen die twijfels weg te nemen. Het zou goed zijn voor de controlerende taak van de raad. Het lid HEINHUIS begrijpt de wens. Het is zeker goed ernaar te kijken, en daarom ook heeft zij haar vragen gesteld.

Van experts uit het veld heeft zij begrepen dat je het via subsidies had kunnen doen. Zij is benieuwd waarom de gemeente daarvoor geen ruimte zag. Het lid VELDHUYZEN kan zich vinden in de woorden van het lid Heinhuis. Toch is hij ook benieuwd naar mogelijke alternatieven om de FIXbrigade te redden die de steun zouden kunnen krijgen van de PvdA. Hij denkt bijvoorbeeld aan het onderbrengen in de sociale basis. Het lid HEINHUIS wil vandaag duidelijk krijgen wat er fout is gegaan en wat daarvan geleerd kan worden. Graag gaat zij het gesprek verder aan in de raad. Zij wil brainstormen over wat gedaan kan worden om de FIXbrigade te ondersteunen, of ten minste om een plek te vinden voor de kennis en kunde van de FIXbrigade. Het lid KROM heeft een gevoel van onrecht bij deze aanbesteding. Niet alleen wat betreft de FIXbrigade, maar ook voor de huurders die gebruikmaken van de diensten en de Amsterdamse maatschappij. Men heeft het steeds over sociale cohesie, samen doen, ongelijk investeren voor gelijke kansen. Er is een partij die dat allemaal uitdraagt, en dan wordt die de nek omgedraaid. Onduidelijk blijft hoe dat gebeurd is en door wie. Had het echt niet anders gekund? Volgens artikel 2.18 had er een mogelijkheid moeten zijn om de percelen zo op te splitsen dat ze onderhands gegund hadden kunnen worden.

Een hoogleraar van de VU en een van de Universiteit Utrecht gaven ook aan dat dat artikel een mogelijkheid had kunnen bieden om de aanbesteding anders in te richten. Waarom heeft de wethouder daarvoor niet gekozen? 90% van de aanbesteding ging over kwaliteit. Hoe kan het dan dat de FIXbrigade toch niet gewonnen heeft? Kan de wethouder garanderen dat de kwaliteit van de werkzaamheden straks hetzelfde zullen zijn? Of is er toch voor kwantiteit gekozen? Hoe kijkt de wethouder naar het TNO-rapport waarin de kwaliteit van de andere partij als minder wordt beschouwd? Het lid NADIF deelt de mening van velen over de FIXbrigade. Toch zijn ook de andere partijen heel waardevol. Je moet andere lokale initiatieven niet negatief beschrijven.

20

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Het lid KROM blijft erbij dat de kwaliteit van de isolatiemaatregelen ontzettend belangrijk is. Die bepalen het succes van het offensief. In het TNO-rapport staat duidelijk dat de maatregelen totaal anders zijn. Het lid HOFLAND hoort de Partij voor de Dieren haar bijdrage beginnen met een beroep op rechtvaardigheid. Hij kan daar grotendeels in meegaan, maar toch staat in het TNO-rapport niet dat de andere partijen prutswerk afleveren. Dat beeld roept het lid Krom wel op. Het lid KROM heeft dat niet zo gezegd. Zij maakt zich wel zorgen, want blijft de kwaliteit van het werk wel hetzelfde? Die zorg lijkt logisch als je kijkt naar de verschillende soorten werkzaamheden die worden uitgevoerd. Zij vraagt hoe het mogelijk is dat een partij die terugkomt als paradepaardje in het coalitieakkoord, waarover de wethouder meerdere keren lovend spreekt en die zelfs bezoek krijgt van de koningin, nu een crowdfunding moet opstarten voor lijfsbehoud.

En dat ondanks het feit dat de wethouder meerdere keren benadrukte dat zij zich geen enkele zorgen maakte over het voortbestaan? Waarop waren die uitspraken dan gebaseerd? Vindt de wethouder ook dat het concept van de FIXbrigade -het aan de slag helpen van mensen op afstand tot de arbeidsmarkt, het helpen van veelal kwetsbare huurders die misschien de voordeur niet meer open zal doen voor nieuwe partijen- dusdanig waardevol is dat het behouden zou moeten worden voor Amsterdam? Het is voor een politieke partij lastig te controleren of het echt niet anders had gekund. Zij pleit dan ook voor een onafhankelijk onderzoek naar deze aanbesteding om te zien wat ervan geleerd kan worden. Het is essentieel te weten of echt alles is gedaan en of er echt geen andere keuze gemaakt had kunnen worden. Zij zal met een motie komen waarin bijvoorbeeld de Rekenkamer, of een andere externe partij, gevraagd zal worden dit onderzoek te doen. Daarnaast wil zij dat de kwaliteit van de werkzaamheden scherp gemonitord worden. Onderzocht moet worden of kwetsbare mensen nog steeds bereikt worden met dit offensief. Ook daarvoor zal zij een motie indienen. Ten slotte merkt zij op dat er een FIXbrigade is, er zijn woningcorporaties en mensen zoals de inspreker van vandaag uit de Van der Pekbuurt.

Zou de gemeente deze mensen niet aan elkaar kunnen verbinden? Zij daagt de wethouder dus uit om de vraag, het aanbod en het geld samen te brengen. Dat is win-win. Het lid HAVELAAR ziet dit als een politiek bedrijfsongeval in slow-motion, waarbij de gemeente onhandig communiceert met vergaande gevolgen voor de FIXbrigade. Het CDA is volgens Het Parool de enige partij in de raad die voor de Europese verkiezingen ‘lokale binding’ in het verkiezingsprogramma heeft staan. Hij doet graag samen een oproep aan Brussel en aan de landelijke partijen om hiervoor aandacht te vragen bij de aanbestedingsregels. Hij vraagt of er vertrouwen is in wat gekocht is. Het is jammer dat de FIXbrigade het niet geworden is, maar tegelijkertijd kan je je afvragen hoe het nu moet voelen om voor Energiebox te werken. Is er voldoende vertrouwen, of is het college bang voor een kat in de zak? Het lid HAIJEN vindt het terecht dat iedereen lof uitspreekt over het werk van de FIXbrigade, die in tijden van torenhoge energierekeningen huurwoningen isoleert. Zo levert de FIXbrigade een waardevolle bijdrage aan de energietransitie. De FIXbrigade springt eigenlijk in het gat dat de woningcorporaties achterlaten. Door te isoleren levert de FIXbrigade ook een waardevolle bijdrage aan goede volkshuisvesting. De FIXbrigade heeft grote meerwaarde voor de stad.

Hoe kan het dat zo’n initiatief nu toch aan een zijden draadje hangt? Hoe kan het dat onder verantwoordelijkheid van een GroenLinkswethouder een sociaal en duurzaam initiatief dreigt te verdwijnen? Er is meerdere malen in deze commissie aan de bel getrokken en steeds zei de wethouder dat zij alle vertrouwen had dat het goed zou komen. Maar het is niet goed gekomen. Aanbesteden maakt meer kapot dan je lief is. Binnen het sociaal domein hebben marktwerking en aanbestedingen nog nooit iets positiefs voortgebracht.

21

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Er is te weinig gezocht naar een creatieve oplossing om onder de liberale houtgreep van aanbesteden uit te komen. Toen men voor het eerst toeristenwinkels uit de binnenstad wilde weren, was de reactie van velen dat dat niet kon. Er waren Europese regels en er was een Europese dienstenrichtlijn die stelde dat je niet binnen de markt mag treden. Toch deed het stadsbestuur het en het kreeg tot aan de Raad van State gelijk. Ook in het geval van de rondvaartboten ging het zo. De toenmalige wethouder Dijksma kreeg te horen dat ze de markt open moest houden van Brussel. De gemeente mocht niet ingrijpen. Maar wethouder Dijksma verzon een list en deed het toch. Daarmee konden de rondvaartboten gereguleerd worden. Die mentaliteit mist hij op dit dossier. Waarom is er niet gezocht naar creatieve oplossingen om het lokale initiatief te beschermen? Het lid HENDRIKS erkent dat er dingen mis zijn met de EU en de Europese Dienstenrichtlijn. Maar die laatste is er wel om ervoor te zorgen dat iedereen kansen heeft, dus niet alleen de partij die de overheid leuk vindt. Het lid HAIJEN antwoordt dat het geen partijen zijn die de overheid leuk vindt, maar partijen die lokaal geworteld zijn en een lokale bijdrage aan de stad brengen. Dat soort partijen wil hij beschermen. Nu worden die om zeep geholpen door commerciële partijen.

Het lid HOFLAND hoort het lid Haijen zeggen dat iedere partij die een perceel gewonnen heeft, als ‘commerciële partij’ verantwoordelijk is voor het ‘om zeep helpen’ van de FIXbrigade. In werkelijkheid gaat het om partijen die ook op sociale waardes goed scoren. Het lid HAIJEN antwoordt dat hij vooral het college aanspreekt. Dat heeft de route van de aanbesteding in stand gehouden. Daarop richt zich zijn kritiek. Het lid HOFLAND vraagt wie het lid Haijen bedoelt met ‘commerciële partijen’. Het lid HAIJEN antwoordt dat hij inderdaad doelt op commerciële partijen. Maar het is het college dat niet goed genoeg zijn best heeft gedaan, en daardoor hangt nu het voortbestaan van de FIXbrigade aan een zijden draadje. Hij herinnert het lid Hofland eraan dat diens handtekening prijkt onder het coalitieakkoord. En daarin staat toch echt dat de FIXbrigade moet uitbreiden. Wethouder Pels heeft naar zijn smaak teveel vertrouwen gehad in de aanbesteding. Het opknippen van percelen om sociale firma’s tegemoet te komen heeft de FIXbrigade niet geholpen. Daarom roept hij op om buiten de lijntjes te kleuren en op zoek te gaan naar de creatieve oplossing. Het lid NADIF wil graag bij de feiten blijven. Juist het opknippen van die percelen was bedoeld om kleinere sociale firma’s een kans te geven. Nu zegt het lid Haijen het tegenovergestelde.

Bovendien trekt hij conclusies zonder de beantwoording van het college af te wachten. Het lid HAIJEN heeft inderdaad gezien dat lokale initiatieven in Weesp en Zuidoost de aanbesteding hebben gewonnen. Maar het heeft niet geholpen voor de FIXbrigade, terwijl iedereen die een warm hart toedraagt. Daarom moet er een creatieve oplossing bedacht worden. Hij vraagt te onderzoeken of er geen samenwerking met de FIXbrigade kan worden aangegaan om een leerwerkbedrijfconstructie op touw te zetten. Het lid NADIF vindt het heel belangrijk dat initiatieven zoals de FIXbrigade steun krijgen. Ook haar fractie wil zoeken naar andere oplossingen om de FIXbrigade te helpen. Blijkens de brief en de beantwoording is een aantal voorstellen afgewezen, maar het lijkt haar goed om het gesprek daarover opnieuw op te starten. Opvallend vond zij de visie op subsidies waarin regels zijn opgesteld in 2015. Die regels zijn sindsdien niet meer aangepast. Ze zijn frustrerend voor dit soort processen, en

22

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

niet alleen bij duurzaamheid. Zij vraagt het college opnieuw te kijken naar deze regelgeving, en wat daarin staat over subsidieverlening en inkoop. Zij vraagt het college met een aanbeveling te komen en die te presenteren aan de raad. Daarnaast is het belangrijk om stil te staan bij de initiatieven die deze aanbesteding wel hebben gehaald. Zij heeft met hen gesproken en gemerkt dat de manier van praten over hen niet positief binnenkomt. Zij denkt daarbij bijvoorbeeld aan het initiatief in Weesp en Zuidoost. Ook die mensen hebben hun best gedaan voor deze aanbesteding. Tegelijkertijd moet ook gezocht worden naar mogelijkheden voor de FIXbrigade. Het is ook goed om te reflecteren op die visie op subsidie van 2015. Zij snapt het standpunt van Volt als het gaat over de functie van Europa. Tegelijkertijd zie je in de uitwerking soms dat dingen fout gaan. Het is dan goed om met andere steden, die tegen dezelfde problemen aan lopen, te kijken op welke manier meer ruimte gevonden kan worden bij de aanbestedingen. Zij vraagt het college daarnaar te kijken. Het lid HENDRIKS sluit zich in grote lijnen aan bij de woorden van het lid Nadif. Hij vindt het basisidee voor de Europese aanbestedingsregels niet gek. Er moet een eerlijk en gelijk speelveld worden gecreëerd. Belangenverstrengeling moet worden voorkomen.

Er dient een uitkomst te worden gecreëerd die past bij de wensen van de gemeente. Dat is in dit geval ten dele niet gebeurd. De vraag rijst hierbij wel of er wel een eerlijk speelveld is gecreëerd. Hadden alle organisaties gelijke mogelijkheden? Zijn alle pluspunten, die de raad belangrijk vindt, door de regels heen gekomen? Hoe ziet de wethouder dat? Het zou mooi zijn als lokale aanbieders een grotere streep voor zouden hebben, alleen al vanwege het voordeel dat ze al in de stad geworteld zijn en daarmee het vertrouwen van de buurt genieten. Hij hoopt dat alle commissieleden hun Europese collega’s vragen hier iets aan te doen. Het is nog niet duidelijk of het college hierbij echt alles op alles heeft gezet. Hij sluit zich aan bij de vragen van het lid Heinhuis. En welke lessen uit dit traject kunnen meegenomen worden bij andere aanbestedingstrajecten? Het lid HOFLAND wijst het lid Hendriks erop dat de programma’s van andere partijen nog niet uit waren toen het Paroolartikel geschreven werd. Het kan dus zijn dat het in andere programma’s terugkomt. De FIXbrigade heeft de aanbesteding tegen alle verwachtingen in niet gewonnen. Nu is iedereen bang dat de FIXbrigade het goede werk voor de stad niet meer kan doen. Verder heeft een aantal partijen zich ingeschreven voor een aanbesteding waarin voor 90% getoetst werd op kwaliteit. Niet op de prijs.

Het gaat over lokale verankering, het vermogen om de doelgroep te bereiken. Het gaat dus niet om commerciële partijen die alleen maar bezig zijn met veel geld verdienen. Kennelijk zijn die partijen er goed in, want ze hebben de aanbesteding gewonnen. Je kunt die partijen niet wegzetten zoals dat door sommigen in de gemeenteraad gebeurt. Hij werpt dat verre van zich. Dit debat gaat daar ook niet over. Het gaat nu over de FIXbrigade en hoe die, met zijn mensen, voor de gemeente Amsterdam behouden kunnen blijven. Hij vroeg een inspreekster van de FIXbrigade vandaag of men in contact was met de partijen die het gewonnen hebben. Het antwoord was dat de mensen van de FIXbrigade te goed in hun vak waren voor die andere partijen. Sommigen hadden werk gevonden bij de KLM. Een andere inspreker was bang dat mensen van de FIXbrigade op straat kwamen te staan. Hij vraagt de wethouder of de gemeente met de FIXbrigade in gesprek gaat over het behoud van verschillende soorten mensen voor de stad. Verder vraagt hij of de FIXbrigade nog op de een of andere manier ondersteund kan worden. In Het Parool stond dat men toch nog naar een vorm van subsidieverlening aan het kijken was. Hij vraagt een toelichting. Het lid VELDHUYZEN vindt de situatie uiterst pijnlijk. De FIXbrigade wordt genoemd in het coalitieakkoord. Er staat dat ze uitgebreid zou moeten worden.

Hij vraagt of dit is hoe die uitbreiding eruitziet. Voor en achter de schermen zijn toezeggingen gedaan aan de FIXbrigade en het college heeft die niet waargemaakt. De aanbestedingsprocedure zou zo worden ingericht dat de FIXbrigade haar kon winnen, maar toch is het naar een andere partij gegaan. De

23

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

prijs zou maar 10% tellen, maar toch blijkt die prijs nu een belangrijk argument te zijn. Verder blijkt de FIXbrigade volgens het TNO-onderzoek op heel veel punten beter te scoren dan de winnende partij. Hoe is het mogelijk dat de wethouder zei dat de FIXbrigade zou worden ingelicht als het mogelijk mis zou gaan met de aanbesteding, terwijl er pas contact werd opgenomen toen het al te laat was? De aanbesteding kan nu niet meer worden teruggedraaid. Je kunt alleen concluderen dat de gemeente af moet van die aanbestedingen. Nu moet een oplossing gezocht worden voor de FIXbrigade, want mensen kunnen in de huidige situatie daar maar tot 1 april in dienst blijven. Hij vraagt hoe het college ervoor gaat zorgen dat het coalitieakkoord nagekomen gaat worden. De VOORZITTER schorst de vergadering van 11.35-11.40 uur. Wethouder GROOT WASSINK was het eens met de fractie van D66. Sommige leden zeggen dat de aanbesteding mislukt is, terwijl dat toch echt niet zo is. Ook lokale partijen hebben in deze aanbesteding een plek gekregen. Ook het college maakt zich zorgen over hoe het verder moet met de FIXbrigade. Hij heeft absoluut vertrouwen in de partijen die deze aanbesteding hebben gewonnen. Er is een kader opgesteld voor de energiebespaarservice en daarop is de aanbesteding gebaseerd. Bij de aanbesteding ging het voor 10% over de prijs, en voor 90% over andere aspecten.

Hij vertrouwt erop dat de winnende partijen dat heel goed kunnen. Eerder is geprobeerd de aanbesteding op te knippen en voorwaarden in te bouwen over lokale borging en sociale firma’s. Doel daarbij was het zo aantrekkelijk mogelijk te maken voor partijen zoals de FIXbrigade. Op basis van het kader dat voor de energiebespaarservice is gemaakt kan je dit niet unieke activiteiten noemen die maar aan één partij gegund kunnen worden. Een begrotingspostsubsidie is dan niet mogelijk. De FIXbrigade claimt dat haar aanpak omvangrijker is. Maar als je kijkt naar het kader voor de energiebespaarservice, moet de conclusie zijn dat er meer partijen zijn en dat je daarom de aanbesteding moet volgen. Incidentele subsidieverlening was niet mogelijk omdat de gevraagde dienstverlening van deze omvang maakt dat het aanbestedingsplichtig is. Er werd verwezen naar artikel 2.18, maar dat gaat specifiek over het opknippen in percelen bij opdrachten tot 1 miljoen euro. De energiebespaarservice heeft een veel grotere omvang. Daarom is artikel 2.18 niet van toepassing. De SP-fractie trekt de conclusie dat het college niet genoeg zijn best heeft gedaan. Dat bestrijdt hij. Het college heeft alles in het werk gezet om voor partijen zoals de FIXbrigade de aanbesteding van de energiebespaarservice toegankelijk te maken.

Sommige partijen in de commissie verwijzen naar de mening van experts die zeggen dat het allemaal anders had gekund. Als dat zo is, hoort hij het graag. Het college wilde uiteraard niet de FIXbrigade de nek omdraaien, zoals wel gesuggereerd werd. Dat is niet aan de orde. Het lid HEINHUIS heeft die suggestie niet gewekt. De wethouder in kwestie wordt nu tijdelijk vervangen door wethouder Groot Wassink. Maar wethouder Pels heeft steeds gezegd dat zij zou zorgen dat de FIXbrigade kon blijven bestaan. Er is niemand in deze commissie die zegt dat het college doelbewust de nek probeert om te draaien van de FIXbrigade. Wel is meerdere malen gezegd dat deze aanbesteding gunstig zou uitpakken voor de FIXbrigade. Daarom wil zij weten hoe het dan zo heeft kunnen lopen. Wat is er in de tussentijd gebeurd? Wethouder GROOT WASSINK wijst erop dat het college met één mond spreekt. Dat hij een andere wethouder vervangt heeft geen invloed. Iedereen wilde de aanbesteding optimaal inrichten, opdat partijen zoals de FIXbrigade daarin konden landen. Dat is steeds de inzet van het college geweest, maar het is uiteindelijk toch niet gelukt. Als je kijkt naar kwaliteit en prijs, in de eerder aangegeven verhouding, dan is dit de uitkomst van de aanbesteding. Daar heeft hij geen invloed op gehad. Het lid VELDHUYZEN hoort de wethouder spreken over ‘partijen zoals de FIXbrigade’.

Toch heeft hij vanuit het college meerdere keren horen zeggen dat men ervoor zou zorgen dat de FIXbrigade zou blijven bestaan. Dat staat ook zo in het

24

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

coalitieakkoord. Hijzelf heeft gehoord dat er een juridische mogelijkheid bestaat om de tender, of in ieder geval een deel ervan, opnieuw uit te geven. Klopt dat? En staat het college hiervoor open? Wethouder GROOT WASSINK bestrijdt dat het college ooit een garantie heeft gegeven dat de FIXbrigade deze opdracht zou krijgen. Dat kan ook niet voor opdrachten van deze omvang. Nog steeds hecht hij aan het voortbestaan van de FIXbrigade. Daarop komt hij nog terug. Het terugnemen van de tender is niet aan de orde. Er is een aanbesteding gedaan en er is een resultaat. De partijen zijn aan de slag gegaan. Het lid KROM blijft erbij dat de wethouder toegezegd heeft dat de FIXbrigade behouden zou blijven. Dat kwam naar voren in een debat gehouden in april vorig jaar. Zij heeft experts (hoogleraren) de bedragen doorgegeven en zij zeiden dat het via artikel 2.18 had gekund. Het zou minder dan 20% van het hele bedrag moeten zijn. Zij zou graag een onafhankelijke partij hiernaar willen laten kijken om lessen te trekken. Hoe ziet de wethouder dat? Wethouder GROOT WASSINK merkt op dat er een onderscheid bestaat tussen aan de ene kant het voortbestaan van de FIXbrigade en aan de andere kant het garanderen dat de energiebespaarservice toegewezen zou worden aan de FIXbrigade. Het kan verder geen kwaad om nog eens naar het kader te kijken.

Zoals het college al eens eerder zei, heb je je te houden aan een kader waarbinnen je moet opereren, maar zoek je daar ook weleens ruimte in. Hij benadrukt dat in deze aanbesteding, met inachtneming van de kaders, het maximale is gedaan om partijen zoals de FIXbrigade erbij te helpen. Mogelijk zijn er ook andere wegen om op een andere manier met aanbestedingen om te gaan. Het aanbestedingsrecht is nog in ontwikkeling. Hij wacht de motie hierover af en zal overleggen met de wethouder Inkoop. Het is heel waardevol om nog eens te kijken hoe het gegaan is en zo te leren over aanbestedingen. Hij denkt dat aanbesteden heel belangrijk kan zijn, maar tegelijkertijd zou je misschien net wat anders willen. Het lid HENDRIKS vraagt of de wethouder inziet dat aanbesteden enorm veel voordelen heeft. Ook voor nieuwe partijen. Zonder aanbestedingen heb je geen level playing field. Iedereen wil toch een eerlijke economie, ook lokaal? Wethouder GROOT WASSINK is het daarmee eens, maar je moet het gesprek wel heel zorgvuldig voeren. Aanbesteden kan grote voordelen hebben. Het kan monopolieposities doorbreken. Het kan ook een belangrijk instrument zijn bij de bestrijding van corruptie. Maar het kan ook dat je in sommige gevallen de doelmatigheid hoger zou willen waarderen dan de rechtmatigheid. De vraag is dus welke afwijking mogelijk is. Tal van gemeenten worstelen met de aanbestedingsregels.

Het lid KROM herinnert aan de toezegging van de wethouder vorig jaar dat men de FIXbrigade sowieso zou behouden. Zij vraagt of er een plan komt om de FIXbrigade inderdaad te behouden. Wethouder GROOT WASSINK komt daarop nog terug. Hij antwoordt het lid Krom verder dat er natuurlijk gemonitord wordt. Er zal gecontroleerd worden of de afgesproken zaken in de energiebespaarservice ook daadwerkelijk gebeuren. Verder is het inschakelen van mensen op afstand van de arbeidsmarkt ook voor andere partijen, die nu de aanbesteding hebben gewonnen, een belangrijk punt. Hij heeft met die partijen gesproken en als wethouder Sociale Zaken het belang onderstreept van het gebruikmaken van mensen op afstand tot de arbeidsmarkt. Hij zag daarbij duidelijk dat die bereidheid bestond. De aanbesteding is geweest, en de energiebespaarservice moet doorgaan. De vraag is verder wat de opgedane ervaringen op metaniveau betekenen voor aanbestedingen. Bekeken zal worden of er in de toekomst op een andere manier mee omgegaan kan worden.

25

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Daarnaast zijn er nog vragen over de toekomst van de FIXbrigade. Het Koninklijk Huis is enthousiast over de FIXbrigade, maar dat betekent niet dat je daar ook waarde aan moet hechten. Dat de FIXbrigade genoemd wordt in het coalitieakkoord, betekent dat de coalitiepartijen grote waardering hebben voor het werk van die partij. Toch is het feit dat het in het coalitieakkoord staat, geen garantie dat het ook per se zal gebeuren. De intentie is er wel. Het lid VELDHUYZEN begrijpt dat iets wat in het coalitieakkoord staat niet afdwingbaar is. Wel heeft het al dan niet nakomen van wat in dat coalitieakkoord staat invloed op het vertrouwen dat mensen hebben in de overheid. Hij vraagt een reactie. Wethouder GROOT WASSINK vermoedt dat het lid Veldhuyzen de mate overschat waarin de gemiddelde Amsterdammer op de hoogte is van de precieze formulering in het coalitieakkoord. Het lid VELDHUYZEN merkt op dat er in deze zaal mensen zitten die het coalitieakkoord wel degelijk hebben gelezen. Het gaat ook om mensen die een baan hebben bij de FIXbrigade en die mogelijk kwijt gaan raken. Dat moet je serieus nemen. Wethouder GROOT WASSINK is het daarmee eens. Het college heeft geprobeerd om de aanbesteding voor de energiebespaarservice zo in te richten dat partijen zoals de FIXbrigade er de meeste aanspraak op zouden kunnen maken.

Net zoals andere lokale partijen, die de aanbesteding uiteindelijk hebben gewonnen. Helaas heeft de FIXbrigade dus niet gewonnen, en het is de vraag hoe het nu verder moet. Hij neemt de zorgen zeker serieus. Hij antwoordt het lid Havelaar dat de lobby in EU-verband een zeer terecht punt is. Hij antwoordt het lid Haijen dat het zijn stellige overtuiging is dat het college alles heeft gedaan wat mogelijk was. Buiten de lijntjes kleuren is aardig, maar een wethouder heeft zich aan de wet te houden. Hij antwoordt het lid Nadif dat het college al eerder heeft aangekondigd dat het naar het kader aanbesteden zal kijken. Als er een motie komt, zou het goed zijn er een termijn aan te verbinden binnen welke het college erop terug moet komen. Hoe nu verder? Hij heeft al een gesprek gevoerd met de FIXbrigade om te onderzoeken of er mogelijkheden zijn om samen te werken bij leerwerktrajecten en arbeidstoeleiding. Daarmee hoeft het niet onder een gemeentelijke dienst komen te vallen; dat lijkt hem geen goede vorm. Het gesprek met de FIXbrigade gaat door. Hij wil onderzoeken hoe de toegevoegde waarde van de FIXbrigade, buiten de energiebespaarservice, voor de stad behouden kan blijven. De zorgen over de toekomst van medewerkers worden daarbij betrokken.

Hij antwoordt het lid Hofland dat er contact is gezocht tussen de huidige uitvoerders van de energiebespaarservice en de FIXbrigade, om te kijken hoe het verder gaat met de mensen. Mensen zouden niet op straat moeten belanden. De dienstverlening vanuit WPI is daarop aangesloten. Men is ook op zoek naar de mogelijkheden voor een doorstart voor de FIXbrigade. Hij zal de commissie op de hoogte houden van de voortgang daarvan. De FIXbrigade is van belang, heeft toegevoegde waarde en zou voor Amsterdam behouden moeten blijven, los van de energiebespaarservice. Het lid VELDHUYZEN kan zich in dat laatste vinden. Hij vraagt of het mogelijk is om de commissie voor de eerstvolgende raadsvergadering op de hoogte te stellen van nieuwe ontwikkelingen. Hij heeft gehoord dat er nog andere mogelijkheden zijn dan de leerwerktrajecten. Wethouder GROOT WASSINK antwoordt dat dit zorgvuldig gedaan moet worden. Hij heeft bij de FIXbrigade zijn bereidheid uitgesproken om tot een samenwerking te komen. Het lijkt hem niet verstandig dit onder tijdsdruk te zetten door een komende raadsvergadering. Als er stappen worden gezet, zal hij de commissie daarvan op de hoogte brengen. Wat hem betreft zo snel mogelijk.

26

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Het lid VELDHUYZEN denkt hierbij ook aan 1 april en de werknemers van de FIXbrigade. Daarom wil hij haast betrachten. Wethouder GROOT WASSINK is zich bewust van de datum 1 april. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is behandeld. Het is gereed voor een middellange bespreking in de raad, het liefst op korte termijn. 5. Bespreken van het raadsadres van de federatie Huurders Commerciële Sector inzake aanscherpen voorwaarden gemeentelijke isolatiesubsidie (VN-2024000647) De VOORZITTER licht toe dat dit punt is geagendeerd door het lid Krom. Het lid BAKKER hoorde vol ongeloof het verhaal van inspreekster Te Riet. Een eigenaar ontvangt een subsidie van de gemeente voor isolatie en verhoogt daarna de huur. Dat zou niet moeten kunnen. Het lijkt haar ook niet toegestaan bij gecombineerd groot onderhoud. Zij vraagt of de huurverhoging inderdaad onrechtmatig is. En als dat zo is, kan het college daarin dan iets betekenen? Kan de gemeente bij de isolatiesubsidie voor commerciële verhuurders in VvE’s vooraf bewijs geëist worden dat er geen groot onderhoud nodig is? Of dat er daarvoor al financiering is gevonden, bijvoorbeeld met een lening van het warmtefonds? Dat de commerciële verhuurder zou moeten aantonen dat de aanvraag al is toegekend? Huurders zouden niet zijn meegenomen in het verloop van verschillende projecten. Daarover zou veel onvrede bestaan onder verhuurders.

Ze zouden volgens de inspreker worden belazerd met fictieve labelstappen, zodat de huur extra verhoogd kon worden. Zij vraagt de wethouder te reageren op deze twee zaken. Kan hij hier iets mee? Het lid HOFLAND vindt het onwenselijk dat een pandjesbaas na ontvangst van de gemeentelijke duurzaamheidssubsidie investeringen doet in zijn huis en vervolgens daarmee geld verdient door een huurverhoging. Hij vraagt zich af of de gemeente voorwaarden stelt bij het verlenen van dit soort subsidies. Het is wel voorstelbaar dat de eigenaar van het pand zelf 95% investeert en de rest betaalt via een gemeentelijke subsidie, en dan op een gegeven moment de huur laat stijgen. Het lid NADIF merkt op dat in het klimaatbeleid staat dat de VvE’s sterker worden ondersteund. Zij vraagt of daarbij ook aandacht gegeven kan worden aan het participatieproces en het waarborgen van de rechten van huurders. Wethouder GROOT WASSINK was niet op de hoogte van de signalen die de inspreker liet horen. Voor de gemeente is het een ingewikkelde kluif. Er worden in de subsidie voorwaarden gesteld. Maar de gemeente gaat niet over de hoogte van de huur, wat het onmogelijk maakt om iets dergelijks in de voorwaarden op te nemen. Hij antwoordt het lid Hofland dat de verduurzaming onderdeel kan zijn van het onderhoud.

Dan mag de verhuurder alleen het niet-gesubsidieerde kostendeel van de voorziening aan de huurder doorberekenen. Achterstallig onderhoud is geen woningverbetering, dus dat kan sowieso niet meegenomen worden in dat gedeelte. Een particuliere verhuurder moet een huurverhoging altijd in overleg doen. De huurvoorwaarden kunnen niet eenzijdig veranderd worden. Dat overleg tussen particuliere verhuurder en de huurder kan nadrukkelijker opgenomen worden in de voorwaarden. Hij antwoordt het lid Bakker dat hij niet eenvoudig kan zeggen of de huurverhoging onrechtmatig is, maar hij is er na lezing van het raadsadres niet direct van overtuigd dat dit klopt. De Huurcommissie heeft beleid gemaakt voor huurverhoging bij woningverbetering. Het moet dus getoetst worden aan dat beleid. Je zou de huurders erop kunnen wijzen dat ze met !WOON in gesprek kunnen gaan. De gemeente zelf heeft geen directe rol en kan dus ook geen maatregelen opnemen over de huurverhoging.

27

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Het lid BAKKER vraagt of in de voorwaarden opgenomen kan worden dat er al achterstallig groot onderhoud heeft plaatsgevonden, of dat daarvoor al een geschikte lening is aangevraagd. Wethouder GROOT WASSINK antwoordt dat dit niet mogelijk is. Het is niet mogelijk te eisen dat onderhoud heeft plaatsgevonden. De gemeente doet dit met geld van het Rijk. Het Rijk geeft aan dat het geld bedoeld is voor het wegwerken van achterstallig onderhoud en verduurzaming. Dat mensen hierbij door de verhuurder niet zijn meegenomen, lijkt hem niet zoals het hoort. Er moet overleg plaatsvinden. Fictieve labelstappen maken, klinkt natuurlijk ook niet goed, maar het is wel iets tussen huurder en verhuurder. Hij antwoordt het lid Nadif dat huurders rechten hebben; er is het beleid van de Huurcommissie en !WOON kan helpen. Het is ook weer iets tussen eigenaar en huurder. Er is niet direct een rol voor de gemeente weggelegd, behalve dat ze in algemene zin mensen op hun rechten kan wijzen. Het lid NADIF merkt op dat er door de gemeente extra geld is vrijgemaakt voor ondersteuning van VvE’s. Kan daaraan specifiek aandacht worden besteed binnen dat budget, zodat het in de toekomst in ieder geval explicieter en proactief naar de gemeente meegenomen kan worden? Wethouder GROOT WASSINK antwoordt dat het hierbij veelal om eigenaren gaat, en bij eigenaren speelt dit niet.

Hij zal er bij de volgende vergadering op terugkomen. In het algemeen is het beleid voor VvE’s gericht op eigenaren, voor wie dit niet speelt. De VOORZITTER concludeert dat het punt voldoende is besproken. TOEGEVOEGD AGENDAPUNT Duurzaamheid, Energietransitie en Circulaire Economie 7. Amsterdam aardgasvrij in 2040 bijna onhaalbaar geworden (VN2024-001111) De VOORZITTER licht toe dat het onderwerp is geagendeerd op verzoek van de leden Kreuger en Heinhuis. Het lid KREUGER las op AT5 en in de NRC artikelen waaruit een aantal zaken naar voren kwam waarvoor zijn fractie al langer heeft gewaarschuwd. Zo las hij dat de directies van de woningbouwcorporaties 2040 inmiddels als onhaalbaar beschouwen. Een bestuurder zegt dat men enthousiast begon, maar met te weinig oog voor de vraag of er draagvlak was onder de bewoners. Dat iedere bewoner goedkoper uit was, kon niet gegarandeerd worden. Het lukte niet om hun bewoners een verhaal te vertellen over warmtenetten dat helder en eerlijk was. In de Bijlmer sprak men van schijnparticipatie, tekenen bij het kruisje. In meerdere Amsterdamse proeftuinen heeft men het gevoel dat huurders weinig te kiezen hebben. De bewoners worden geconfronteerd met hogere energierekeningen, terwijl men al jaren beloofd dat het woonlastenneutraal gaat, of dat het zelfs goedkoper gaat worden. Die belofte is steeds door het college en de linkse partijen gedaan.

Het zou allemaal beter worden. Hij vraagt die linkse partijen en het college hoe ze vinden dat het gaat. Het lid NADIF wijst erop dat de andere energierekeningen, met name voor gas, explosief zijn gegroeid. Waarom zegt JA21 daarover niets? Is JA21 het met haar eens dat Amsterdam van het gas af moet?

28

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Het lid KREUGER antwoordt dat het alternatief duurder dan gas is. Dit is hoe de energietransitie en de jacht op het grootkapitaal er voor GroenLinks uitziet. GroenLinks levert de armste mensen in de stad uit aan Vattenfall. Het lid NADIF merkt op dat heel veel Amsterdammers problemen hebben met hun energierekening. Dat vindt zij ook heel erg. Maar zeggen dat de gasprijs ooit nog gaat dalen, is een sprookje vertellen aan mensen. Het lid KREUGER antwoordt dat het niet goedkoper wordt als je van het gas af gaat. Dat is wat alle linkse partijen steeds beweren. Maar het wordt duurder dan gas. Hij heeft al heel lang gezegd dat dit eraan zit te komen, maar de linkse partijen luisteren niet. Het lid VELDHUYZEN bevestigt dat het duurder is om op warmtenet te zitten dan gas te gebruiken. Hij ziet dat aan zijn eigen rekening. Toch gaat het gas uiteindelijk op. Het zal dus duurder worden. Daarbij komt dat gas geen duurzame oplossing is voor de toekomst. Hoe ziet het lid Kreuger dat? Het lid KREUGER merkt op dat Amsterdam volgens het college in 2040 van het gas af moet zijn. Maar hardlopers zijn doodlopers. Waarom niet wat meer tijd nemen? 2050 lijkt hem ook te vroeg. Maar als je streeft naar 2060, 2070 of 2080, dan heb je meer tijd om te zoeken naar echte duurzame energiebronnen. Dat is beter dan warmtenet nu aan te sluiten op een biomassacentrale, of een centrale gestookt op gas.

Want dat laatste gebeurt. Wat meer tijd nemen zal beter werken. Het lid VELDHUYZEN vindt dat er wel wat voor te zeggen is wat meer tijd te nemen. Maar wachten tot 2070 is voorbijgaan aan de wetenschap. Je bent dan veel te laat. Vooral Nederland zal dan een enorm probleem hebben met de stijging van het water. Het lid KREUGER verwacht dat probleem sowieso, uitgaande van het geschetste doemscenario. Het verschil wordt echter niet bepaald in Nederland. Het lid HOFLAND constateert dat het lid Kreuger gas veel fijner en qua prijs veel beter vindt dat warmtenetten. Hoe vindt het lid Kreuger het dan dat de prijzen ervan aan elkaar zijn gekoppeld? Het lid KREUGER antwoordt dat die koppeling bedoeld is om mensen te beschermen. Men heeft het vaak over de eerlijke prijs van zaken. Dit kan het effect zijn van een eerlijke prijs, die dan even niet goed valt. Het lid HOFLAND vraagt of het lid Kreuger die prijzen niet wil ontkoppelen. Wil hij niet liever dat de staat voor de helft eigenaar wordt? Dan kan je echt iets doen voor de huurders. Het lid KREUGER vindt het een goed idee die prijzen te ontkoppelen. Verder vindt hij dat er gestopt moet worden met ‘aardgasvrij’. Dat betekent stoppen met het uitrollen van warmtenetten en inzetten op de normale, bewezen isolatie van huizen. Dus dubbelglas, spouwmuren, dakisolatie en vloerisolatie. Dat gebeurt nu allemaal niet.

Hij las in de prestatieafspraken dat er 7500 woningen per jaar verduurzaamd worden, zonder onderscheid tussen aardgasvrij en isolatie. Als je alles voor 2040 van het gas af wilt halen, kom je er niet met wat tochtstrips etc. Het lid HOFLAND vraagt of het lid Kreuger weet dat ondanks miljoenen van het Rijk in de winter van 2022-2023, ontzettend veel Amsterdammers die gas hebben met angst en beven de energierekening hebben zien aankomen. Zij konden die rekening niet betalen. Het lid KREUGER weet dat. Daarom is het belangrijk dat ingezet wordt op isolatie. Het moet niet nog duurder worden. Verder zullen deze bewoners hoe dan ook

29

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

gecompenseerd worden. Eerst zal Ymere zelf kijken of ze het kan doen, of dat een andere corporatie het regelt, en anders wordt het tot de laatste euro uit het klimaatfonds betaald. Hij wil dit onderwerp bespreken in de raad, want hij komt met een motie. Het lid NADIF vindt het ernstig dat er zulke grote verschillen in kosten zijn tussen Ymere en Rochdale. Zij is benieuwd hoe die beprijzing enigszins gelijkgetrokken kan worden. De prijs van warmte is gekoppeld aan gas. Je betaalt voornamelijk de winst van Vattenfall, dat hierin een schandalige rol speelt. Zij hoopt dat men vanuit Den Haag de koppeling tussen gas en warmte loslaat. Het lid KREUGER vraagt waarom GroenLinks stil bleef toen men in de gemeenteraad gewaarschuwd werd voor de lock-in. Dat gebeurde met name door de Partij voor de Dieren. Ook JA21 heeft er vaak wat van gezegd, dat een monopolist kan vragen wat hij wil. Het lid NADIF weerspreekt dat GroenLinks stil bleef. GroenLinks heeft ook nog gepleit voor het aandeelhouderschap voor Westpoort Warmte, waar de gemeente 50% eigenaar van is. Wat het lid Kreuger zegt, klopt gewoon niet. Vattenfall int de rekening, maar zorg niet voor de bewoners en de financiële gevolgen. Dat is ernstig. Zij vraagt het college in gesprek te gaan met de woningcorporaties en Vattenfall. De stijgende rekening kan grote gevolgen hebben voor de levens van mensen.

Het lid BILGIN verbaast zich erover dat de gemeente zich strenge doelstellingen zoals aardgasvrij 2040 oplegt, terwijl er zoveel onzekerheden zijn. GroenLinks belooft de lasten voor huurders niet te laten stijgen, maar daar wordt nu duidelijk niet aan voldaan. Gebruikers van stadswarmte hebben nu te maken met een vastrecht van 800 euro, terwijl de vaste lasten van een gasaansluiting gemiddeld 80 euro bedragen. Door dat enorme verschil krijgen de armste gezinnen te maken met een financiële crisis. Een koud huis, geen bioscoopje met de kinderen, en enorm veel stress. Dat haalt ook het draagvlak voor aardgasvrij onderuit. Daarnaast is er een monopoliepositie van een Zweeds staatsbedrijf en een grote afhankelijkheid van afvalverbranding en biomassa. Dat is verre van aardgasvrij. Het is niet zeker dat aardwarmte haalbaar is in Amsterdam. De eerste onderzoeksresultaten waren niet hoopgevend. Wat is het toekomstperspectief voor Amsterdam als het straks niet blijkt te lukken? Hoe kom je aan warmte? Hopelijk wordt er straks niet nog meer afval geïmporteerd, of delen van het tropisch regenwoud. Los van de genoemde onzekerheden, is het snel aardgasvrij maken van woningen ook enorm duur. Een flink deel van het budget van de corporaties gaat hieraan op, wat te koste gaat van noodzakelijk onderhoud en de woningbouw.

Hij vraagt huurders te garanderen dat de lasten niet stijgen als hun woningen aardgasvrij worden gemaakt. Dat kan door het op te nemen in de samenwerkingsafspraken met de corporaties. Verder zou aardgasvrij 2040 geschrapt moeten worden. Dat is namelijk volstrekt onhaalbaar. Met het schrappen zorg je ervoor dat de corporaties zich aan de afspraak kan houden. Mensen die al de pineut zijn, zullen financieel gesteund moeten worden. Hij sluit zich aan bij de woorden van het lid Kreuger. Het produceren van warmte, leest hij op Klimaatakkoord.nl, is voor warmteleveranciers duurder dan wat ze ermee verdienen. Als de prijs voor warmte niet gekoppeld zou zijn aan de gasprijs, zouden de warmteleveranciers waarschijnlijk een hogere prijs vragen voor warmte. De koppeling is dus bedoeld om de huurders te beschermen tegen hoge kosten. Ga je het ontkoppelen, dan schieten de kosten omhoog. Hij begrijpt het voorstel van GroenLinks dus niet. 70% van de bewoners moet akkoord gaat als je een gebouw van het gas wilt halen. Dat wordt door sommige mensen gezien als een belemmering. Ze willen daarom dat een niet-stem wordt meegeteld als een ja-stem. Dat is onbehoorlijk en hij hoopt dat het college zich daar fel tegen keert.

30

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Het lid HENDRIKS vindt dat Amsterdam in 2040 van het aardgas af moet zijn. Daarvoor moet je wel echt iedereen meenemen. Hij vraagt wat de gemeente gaat doen om bewoners die nu in de problemen komen door stijgende prijzen te ondersteunen. Die mensen gaan anders op de rem trappen. Hij vraagt wat er gedaan wordt om die mensen toch weer mee te krijgen. Wat gaat het college doen aan het eerlijke en heldere verhaal? De VvE’s hebben niet het gevoel dat ze het eerlijke verhaal te horen krijgen. Wat kan gedaan worden om te maken dat die VvE’s wel de eerlijke berekeningen en het eerlijke verhaal krijgen? De VvE’s hebben behoefte aan meer ondersteuning vanuit de gemeente, voor verduurzaming in het algemeen en wat betreft de aansluiting op het warmtenet. VvE-besturen hebben steeds meer moeite om bewoners te overtuigen van de noodzaak om over te stappen op het warmtenet. Kan de gemeente hierbij een rol spelen? In de commissievergadering van 16 november zegde de wethouder toe om schriftelijk te reageren op het VvE-rapport ‘Van Fossiel naar Fossiel’. Dat is nog niet gebeurd. Wanneer mag het verwacht worden? Verder wacht zijn fractie al sinds september 2023 op de beantwoording van schriftelijke vragen over de verduurzaming van VvE’s. Het onderwerp lijkt geen prioriteit te hebben voor het college. Hij hoopt dat het antwoord snel komt.

Het lid HOFLAND merkt op dat je als huurder geen plotselinge stijging van de energierekening wilt. Afhankelijkheid van Rusland in deze tijden lijkt niet de beste route naar een stabiele prijs. Warmtenet kan wel een goede route zijn, en Vattenfall speelt daar een belangrijke rol bij. Vattenfall belooft elk jaar voordeel voor klanten die blijven en een heldere jaarrekening zonder verrassingen. Dat klopt volgens hem niet helemaal. Het lijkt dus een goed idee om in gesprek te gaan met Vattenfall over de rol die dat bedrijf hier wil spelen. Het zou goed zijn als de gemeente en Ymere elkaar spreken over de wijze waarop zo’n probleem opgelost moet worden. Het lid KREUGER las in het verkiezingsprogramma van D66 precies wat het lid Hofland hier zegt. Het zou allemaal beter en goedkoper worden. Maar dat is niet gebeurd. Het lid HOFLAND antwoordt dat D66 het niet over klanten heeft. D66 heeft het over mensen. Het lid NIJSSEN merkt op dat je voor het halen van de ambitie 2040 per jaar 28.000 woningen van het gas moet afhalen en isoleren. In de prestatieafspraken voor de corporatiewoningen staat dat er 7500 woningen moeten worden aangepakt. Dat is zorgelijk. Het is niet voldoende per jaar en niet concreet genoeg. De woningen moeten van het gas af en geïsoleerd worden, richting label B. Dat gaat niet goed, afgaande op de cijfers. Hijzelf wil graag terugrekenen, en het liefst in scenario’s.

Wil je in 2040 van het gas af wil zijn, dan wil hij graag weten hoeveel woningen dit jaar in een bepaalde wijk van het gas afgehaald worden. Wat zijn de kosten als je het in 2050 wilt doen? Helaas wil niemand in de raad hierin meegaan. Je zou op deze manier inzichtelijk krijgen of het haalbaar is of niet. Hij overweegt een motie waarin gevraagd wordt door te rekenen welke woningen in welke wijk wanneer van het gas af moeten en geïsoleerd worden om de doelstelling te halen. Het lid VELDHUYZEN betaalt zelf 81 euro, ook als hij niet de verwarming aanzet. Dat zijn dus alleen de aansluitkosten op de stadsverwarming. Daarmee betaalt hij meer dan als hij wel zou stoken, met gas. Daarmee worden Amsterdammers geconfronteerd. Wethouder GROOT WASSINK hoort het lid Veldhuyzen de kern van het probleem schetsen. Verder maakt het lid Nijssen een punt: hoe realiseer je de ambitie 2040? Hoe kom je daar? Hij begrijpt dat, maar tegelijkertijd moet je die ambitie wel stellen, ook al zal het niet makkelijk zijn. Het gaat ook om de rol die warmte heeft in de transitie. De inspreker had het over de kosten waarmee mensen geconfronteerd worden. Ook het college vindt dat buitengewoon ingewikkeld.

31

Gemeente Amsterdam Raadscommissie voor Duurzaamheid en Circulaire economie

DC

Definitief Raadscommissieverslag, 08-02-2023

Ook WpW zou qua tarief bij de 25% goedkoopste moeten zitten. Deze kostenontwikkeling helpt niet voor het draagvlak, dus moet daarmee iets gedaan worden. Er is al een afspraak gemaakt voor een gesprek met Vattenfall en WpW. Dat gesprek zal samen met Ymere gehouden worden, want het kan niet zo zijn dat deze huurders met een dergelijke kostenverhoging worden geconfronteerd. Hij antwoordt het lid Nadif dat Rochdale voor een langere periode dat vastrecht heeft afgekocht. Dat maakt het verschil. Het college gaat heel graag in gesprek. Hij zal voor Volt nog terugkomen op het VvE-rapport en de schriftelijke vragen. Hij snapt dat Volt nadrukkelijk aandacht vraagt voor de positie van VvE’s, maar liefst houdt hij het bij de huurders. Deze ontwikkeling is buitengewoon zorgwekkend. In het kader van de Overlegwet is erover gesproken. Hij antwoordt het lid Bilgin dat het college geen actieve lobby heeft om de Overlegwet aan te passen. Dat lijkt hem een groot goed. Het college gaat met Ymere en de twee partijen die verantwoordelijk zijn voor deze kostenverhoging in gesprek. Hij hoopt daarover meer te kunnen vertellen bij de volgende vergadering. Dit heeft echter geen gevolgen voor de ambitie ‘aardgasvrij 2040’. Het lid KREUGER dacht in 2018 dat het college wat naïef was om hierop in te zetten, op deze schaal en in dit tempo.

Maar als het college weet dat het duurder is en er toch mee doorgaat, ziet hij dat als kwade trouw. Dan is het bewust de armste mensen in deze stad op kosten aan het jagen. Hij vraagt toe te zeggen ermee te stoppen, mocht blijken dat het significant duurder blijft. Wethouder GROOT WASSINK verwacht van JA21 een motie van afkeuring, als die partij werkelijk denkt dat het college te kwader trouw handelt. Het lid NIJSSEN vraagt waarom het college niet precies in beeld wil brengen welke stappen gezet moeten worden om het doel van 2040 te halen, dus 450.000 woningen in Amsterdam geïsoleerd en aardgasvrij. Wethouder GROOT WASSINK begrijpt de vraag, maar hij voelt zich als vervanger van de portefeuillehouder wat overvraagd. Het is een rocky road naar 2040. Dat zijn ook nog heel wat jaren, en het is ondoenlijk om nu alles al vast te leggen. Je zal tot die tijd andere dingen tegenkomen, en daarvan zal je dan weer moeten leren. Je zult moeten nadenken over de vraag of de inzet van warmte tot in lengte van dagen zo gecontinueerd moet worden. Als je nu alles vastlegt, haal je de flexibiliteit eruit. Verder is de gemeente ook afhankelijk van landelijke wetgeving en van de ontwikkelingen in de landelijke financiering. Het lid HENDRIKS hoort de wethouder zeggen dat de gemeente in gesprek gaat met Vattenfall en WpW. Het college gaat ook in gesprek met de bewoners.

Hij hoorde daarover verder niets in de beantwoording. Wethouder GROOT WASSINK hoorde de inspreker zeggen dat er niet met de bewoners werd gepraat. Hij weet echter dat wethouder Pels volkomen bereid is om met de bewoners te gaan praten. Dat kan hij dus makkelijk toezeggen. De VOORZITTER concludeert dat het onderwerp voldoende is besproken. Het is gereed voor een middellange bespreking in de raad. Sluiting De VOORZITTER sluit de vergadering om 12.45 uur.

32