Bijlage 1 - Jaarverslag 2022.pdf

H 3.2.2

• Met de branche pleziervaart is gesproken over een routekaart richting uitstootvrij varen in het stadscentrum (2025) en in Amsterdam (2030). Voorjaar 2023 wordt de gemeenteraad geïnformeerd.

Het programmaonderdeel 2.2 heeft ten opzichte van de begroting een negatief resultaat van € 5,2 miljoen. Dit komt door lagere baten van € 3,8 miljoen en hogere lasten van € 1,4 miljoen. Het negatieve resultaat komt vooral door:

Het onderwerp Laadinfra valt vanaf 2023 onder Programma 1: Bouwen, wonen en duurzaamheid.

Baten De totale baten van € 41,8 miljoen zijn € 3,8 miljoen lager dan begroot. Dit komt door: • Lagere ontvangen bijdrage uit een incidentele baten voor de Zeetoegang IJmond doordat de zeesluis later opgeleverd is dan oorspronkelijk gepland. De gemeente is met het Rijk overeengekomen om een bijdrage te leveren voor de zeesluis. Daar­ naast is de gemeente met het Havenbedrijf overeengekomen dat deze investering voor rekening van het Havenbedrijf komt. De gemeente functioneert hier als kassier. Het Havenbedrijf betaalde dit bedrag aan de gemeente en wij hebben dit gestort door naar het rijk (€ 3,8 miljoen).

Verbonden partijen Stichting Waternet Waternet zorgt in opdracht van ons en Waterschap Amstel, Gooi en Vecht (AGV) voor schoon en voldoende water. Daarnaast verzorgt Waternet de brugbediening, het Nautisch beheer van de Hoofddoorvaartroutes (Amstelroute en Kostverlorenvaartroute) en stelt de ijsnota op

Lasten Havenbedrijf Amsterdam NV/Port of Amsterdam Port of Amsterdam ontwikkelt, exploiteert en beheert de Amsterdamse havenregio en stimuleert de duurzame economische ontwikkeling in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Dit alles met een goede balans tussen: • een gezond financieel rendement. • een goede kwaliteit van de leefomgeving. • een brede toegevoegde waarde voor de regio.

De totale lasten van € 101,5 miljoen zijn € 1,4 miljoen hoger dan begroot. Dit verschil kan worden onderverdeeld in € 1,9 miljoen lagere lasten uit financieel technische afwijkingen, en € 3,3 miljoen hogere lasten uit reguliere bedrijfsvoering.

Afwijkingen door financieel technische afwijkingen Overprogrammering

De Divisie Havenmeester van Havenbedrijf Amsterdam NV voert de taken van het Centraal Nautisch Beheer Noordzeekanaalgebied (CNB) uit.

Over- en onderschrijdingen die per saldo uitkomen op hogere lasten van € 1,1 miljoen. Deze worden voornamelijk veroorzaakt door de overprogrammering. De methode van overprogrammering wordt toegelicht onder het kopje ‘Financiële toelichting Over­ programmering’ onderdeel van de algemene toelichting programma 2.

Financiële toelichting

Activa gerelateerde lasten

Centraal Nautisch Beheer Noordzeekanaalgebied

(bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2021 2022

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

Baten

3,8

4,6

45,7

41,8

-3,8

Lasten

69,9

56,8

100,1

101,5

1,4

Saldo van baten en lasten

-66,1

-52,2

-54,4

-59,6

-5,2

Jaarverslag 2022

Er zijn hogere lasten doordat het afschrijven van enkele activa met terugwerkende kracht gestart is in januari 2022. Deze activa waren al eerder in gebruik genomen, maar de afschrijving was abusievelijk nog niet gestart. Hierdoor waren de afschrijvingslasten niet begroot (€ 0,8 miljoen)

Neutrale verschuivingen Lagere lasten als gevolg van lagere baten uit hoofde van de Zeetoegang IJmond. De gemeente vervult hier een kassiersfunctie en per saldo is er geen resultaateffect (€ 3,8 miljoen).

60

H 3.2.2

Afwijkingen door reguliere bedrijfsvoering

Risico’s en maatregelen

Verschuiving tussen programma onderdelen

Actuele risico’s

Maatregelen

Hogere lasten van € 3,8 miljoen verdeeld over civiele constructies met dekking vanuit de reserve Stadsbehoud (€ 2,0 miljoen) en de hogere lasten van uitvoering van Programma Bruggen en Kademuren (€ 1,8 miljoen). Deze hogere lasten komen enerzijds door hogere uitgaven voor het toetsen van de veiligheid bij kademuren. Er zijn in de tweede helft van 2022 meer (duik)onderzoeken uitgevoerd dan verwacht (€ 2,9 miljoen). Anderzijds staan daar tegenover lager lasten voor het plaatsen van noodconstructies (€ 0,9 miljoen) vooral bij kademuren. Verder vallen de kosten voor contractbeheersing lager uit (€ 0,3 miljoen), mede doordat het aantal opdrachten dat is uitgezet lager is dan verwacht. Het exploitatiebudget van het programma daalt vanaf 2023 naar structureel € 25 tot 30 miljoen en daardoor zijn bij sommige onderdelen, zoals contractbeheersing, in de tweede helft van het jaar eerste stappen gezet om de besparingen door te voeren.

Gevolgen van juridische procedures inzake de uitvoering van vastgesteld beleid uit de Nota’s Varen Deel 1 en 2.

Er wordt rekening gehouden met extra inzet van juristen.

Vertraging in uitvoering Lagere lasten voor water door vertraging bij Project zijkanaal I door afstemming met bewoners en aanpassing van scope van het project waardoor de voorbereiding langer heeft geduurd (€ 0,4 miljoen)

Overig De overige afwijkingen van totaal € 0,1 hogere lasten lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen

Reserves In dit programmaonderdeel zijn geen reserves opgenomen.

Subsidies van betekenis Er zijn geen subsidies van betekenis binnen dit programmaonderdeel.

Jaarverslag 2022

Er is onvoldoende vaarwater beschikbaar voor de Er is een dynamisch model in ontwikkeling om een gewenste groei van transport over water en andere zorgvuldige inschatting te kunnen maken van gebruikers. capaciteit vaarwegennetwerk en de vrije ruimte hierbinnen

Beleidskaders • Watervisie Amsterdam 2040 (2016). De Watervisie is een structuurvisie-uitwerking en geeft een ruimtelijk-economisch toekomstbeeld van het gebruik van het water in 2040 met een Uitvoeringsagenda 2018. • In de nota 1 Amsterdam Heel en Schoon zijn de doelen met betrekking tot het beheer en onderhoud van de openbare ruimte vastgelegd. • In de diverse keuren van de 3 waterschappen staan de regels waar de gemeente zich als onderhoudsplichtige eigenaar aan dient te houden. • Met de Nota’s Varen Deel I (2019) en II (2020) streeft het bestuur naar een evenwichtig, veilig en duurzaam gebruik water en wal door het beheersen van drukte en het tegengaan van overlast, waarbij de vlotte en veilige doorvaart wordt gegarandeerd. • Welstandsbeleid Passagiersvaart Amsterdam (2019). Het Welstandsbeleid Passagiersvaart bevat een helder beoordelingskader waarmee de welstandstoetsing en de verlening van vergunningen voor nieuwe, vervangende of te verbouwen vaartuigen voor iedereen inzichtelijk wordt en historische vaartuigen en vaartuigen met hoge beeldkwaliteit beschermd worden. • De Agenda Amsterdam Autoluw heeft verschillende concrete maatregelen die bijdragen aan een leefbare en toegankelijke stad. Tegelijk is de Agenda richting­ gevend voor de keuzes die op het gebied van openbare ruimte en mobiliteit worden gemaakt • De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW 2000).

Deze is gericht op het verbeteren van de kwaliteit van het oppervlakte- en grondwater in Europa. Het voldoen aan de KRW-richtlijn is een gezamenlijke opgave voor overheden. Uiterlijk in 2027 moeten alle verantwoordelijke partijen voldoen aan de eisen die de KRW stelt. Amsterdam is daarbij verantwoordelijk voor de uitvoering van gemeentelijke maatregelen.

61

H 3.2.3

3.2.3 Openbaar vervoer Bereikbaarheid van de stad is belangrijk voor maatschappelijke, ruimtelijke, ecologische, sociale en economische ontwikkeling van de stad. Samen met Vervoerregio en vervoerders wordt gewerkt aan het zo goed mogelijk inrichten en onderhouden van het openbaar vervoersysteem van Amsterdam en omgeving, zodat iedereen op een veilige, aangename, betaalbare en duurzame manier kan reizen.

Belangrijke ontwikkelingen Effecten corona, inflatie, transitievergoeding In 2022 waren de gevolgen van de coronacrisis nog steeds voelbaar in het OV. Ondanks het herstel van reizigers aantallen heeft het OV nog steeds ongeveer 20 procent minder reizigers dan in 2019. Daardoor is een financieel tekort ontstaan bij de GVB. Hoewel een grootschalige afschaling van het OV is voorkomen, is het aanbod van GVB nog niet terug op het oude niveau, mede veroorzaakt door personeelstekorten. Personeels­ tekorten bij de NS zorgen daarnaast voor langere reistijden wanneer van het stedelijk OV-netwerk wordt overgestapt op bijvoorbeeld de trein. Daarnaast is de inflatie ook in het OV voelbaar; de opgelopen kosten voor energie, materialen en personeel maken de uitvoering van het Amsterdamse OV duurder, waardoor de ticketprijzen in 2023 met 7,24 procent moeten stijgen. Tegelijkertijd zijn er ook successen behaald in het OV in 2022. Door een stevige lobby is gezorgd dat de ‘beschikbaarheidsvergoeding OV’ is opgevolgd door een Transitie­ vergoeding OV, zodat ook in de eerste helft van 2023 het OV-aanbod op hetzelfde niveau kan worden gehouden als in 2022. De inzet vanuit de Vervoerregio is dat de GVB vanaf 2024 zonder verdere steun moet kunnen. De GVB is daarom in 2022 gestart met een meerjarenherstelplan.

Herverdeling van taken in het Amsterdamse OV De Dienst Metro en Tram van de gemeente is in 2022 opgeheven en haar taken en verantwoordelijkheden zijn verdeeld tussen de Vervoerregio Amsterdam (VRA), GVB en gemeente Amsterdam. Dit is gedaan omdat er behoefte is aan meer duidelijkheid over rollen en bevoegdheden in de ov-keten en aan meer overzicht en voorspelbaarheid.

Jaarverslag 2022

Aanbestedingen en concessies in het openbaar vervoer We hebben Mokumflex in 2022 opnieuw aanbesteed. Deze flexibele mobiliteitsdienst biedt de reiziger in Landelijk Noord en Driemond voor €2,75 een directe OV-verbindingen naar respectievelijk (metrostation) Noord en Zuidoost/Weesp. De Vervoerregio subsidieert de helft van de kosten. Eind 2022 is de Vervoerregio gestart met de nieuwe inbesteding van de GVB-concessie, die op 15 december 2024 ingaat. In de concessie worden eisen op het gebied van frequentie, fijnmazigheid en service aan de GVB gesteld. De gemeente is nauw betrokken bij dit proces.

Toegankelijke en inclusieve mobiliteit De gemeente, Vervoerregio en de GVB hebben in 2022 stappen gezet om de toegankelijkheid van de haltes van het OV te verbeteren. Zo zijn er tientallen haltes toegankelijk gemaakt. Eveneens zijn er OV-coaches gekomen en is een pilot gedaan met mee-reisassistentie (persoonlijke begeleiding tijdens een OV-reis) in het laatste kwartaal van 2022. Amsterdammers die minder mobiel zijn kunnen een beroep doen op vrijwilligers (vrijwilligersvervoer) om van A naar B vervoerd te worden. Begin 2022 kwam de gemeente met de subsidieregeling; ‘Amsterdamse Impuls Vrijwilligersvervoer 2022’, waarmee vier vrijwillige vervoersinitiatieven zijn gefinancierd. We zijn de pilot gestart “HeenenWeer”, die haar activiteiten heeft uitgebreid naar de Pijp/Rivierenbuurt, Oud-Zuid en Centrum. Hiermee zorgt het College dat vrijwilligersvervoer voor zoveel mogelijk Amsterdammers beschikbaar komt, voor situaties waarin bijvoorbeeld het OV geen oplossing biedt.

62

H 3.2.3

Helaas heeft een aantal liften op metroperrons langer stilgestaan dan wenselijk, vanwege de lange levertijd op liftonderdelen. De drie OV-partijen hebben daarom in het najaar de Taskforce Toegankelijkheid OV opgericht, om reparaties te versnellen. Ook is de reizigerscommunicatie over kapotte liften door GVB verbeterd. In 2023 gaan de drie partijen verder met het versnellen van de reactietijd bij problemen rondom de toegankelijkheid van het OV.

Uitbreiding metronetwerk en verbeteren regionale bereikbaarheid Tussen het rijk en de regio Amsterdam zijn november 2022 afspraken gemaakt over een aantal grootschalige investeringen in de infrastructuur om de voorziene groei van Amsterdam en omgeving op te kunnen vangen. Dit is het startpunt voor het door­ trekken van de Noord/Zuidlijn via Schiphol naar Hoofddorp en het sluiten van de Ringlijn tussen de stations Sloterdijk en Amsterdam Centraal. Er zijn ook middelen voor infrastructuur beschikbaar gesteld door het Rijk voor de noodzakelijke woningbouw in diverse delen van de stad. Voorwaarde is wel dat Amsterdam en de regio ook zelf meebetalen. Tot slot is door het Rijk en de metropool regio Amsterdam (MRA) het zogenaamde Multimodaal Toekomstbeeld (MTB) vastgesteld. Hiermee geven Rijk en regio aan dat ze hetzelfde toekomstbeeld hebben over de ontwikkeling van mobiliteit in de metropool­ regio.

Touringcar We hebben de plannen voor het weren van zware touringcars uit Amsterdam verder uitgewerkt, waarbij verschillende belanghebbenden, waaronder de touringcarbranche, actief worden betrokken. Dat leidde tot uitgebreide reacties op de plannen. Centraal in het verslagjaar stond het extra stimuleren van parkeren door touringcars in parkeer­ garages. Daarnaast wordt er gewerkt aan een haltemanagementsysteem waarmee de verkeers- en de passagiersstromen richting en op haltes in goede banen kunnen worden geleid. Tot slot zijn ook vorderingen gemaakt ten aanzien van de ambitie om de overstap op het OV te vergemakkelijken.

Specifieke beleidsdoelen Doel 2.3.1 Amsterdam is voor iedereen bereikbaar op een veilige en duurzame manier via het openbaar vervoer. Indicatoren doel

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

1

7,8 (2014)

Tevredenheid reizigers over veren (0­10)

niet beschikbaar

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

7,8

Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) Op 19 september 2022 heeft de Staatssecretaris van IenW het startsein gegeven voor het Programma Hoogfrequent Spoor Amsterdam. Hiermee startte de bouwwerkzaam­ heden in en rond Amsterdam Centraal en de nabij gelegen treinsporen.

Doel 2.3.1

In de loop van 2024 sluit de huidige terminal bij Amsterdam Centraal voor de Eurostar verbinding naar Londen, vanwege deze bouwwerkzaamheden. Om toch tijdens de bouwperiode en het gereedkomen van het 3de perron bij Amsterdam Zuid (medio 2036) een beveiligde internationale treinverbinding Amsterdam - Londen mogelijk te maken, zijn partijen actief opzoek naar een alternatieve locatie bij Amsterdam Centraal voor de periode 2024 – 2035. Sinds de zomer van 2022 is Amsterdam hierbij betrokken.

In 2022 en 2023 wordt de verduurzaming van alle Noordzeekanaalverbindingen afgerond met nog eens 3 nieuwe schepen. In januari 2023 is wederom een veer in gebruik genomen. De opgedane kennis bij het Noordzeekanaal-project nemen we mee bij de verduurzaming van de IJveren. In juli 2021 heeft het College de Update nota Veren 2021 vastgesteld. Hierin staan de geactualiseerde prognoses voor het aantal reizigers en de daarvoor benodigde vloot op het IJ. Ook wordt ingegaan op de verduurzaming van de IJ-veren-vloot. Bepalend uitgangspunt is dat alle nieuw aan te schaffen veerponten emissievrij zullen zijn.

Jaarverslag 2022

Deze waarde komt uit het klanttevredenheidsonderzoek van het GVB, deze komt eind eerste kwartaal 2022 beschikbaar.

63

H 3.2.3

Doel 2.3.2

Activiteit 2.3.2.3

Amsterdam is op een veilige en duurzame manier bereikbaar voor commercieel vervoer. Indicatoren doel

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

1

93% > 5,5 (2013)

Percentage Amsterdammers dat de laatste gemaakte taxirit met een 6 of hoger waardeert

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

In het verleden hebben we alleen het aantal uitstootvrije taxi’s gemeten dat zich aangemeld had voor toegang tot schone taxistandplaatsen. Dit is geen goede weergave van het daadwerkelijke aantal uitstootvrije taxi’s in Amsterdam. Daarom is dit in het nieuwe taxistelsel geen relevante indicator meer.

Verbonden partijen GVB Holding NV Het GVB zorgt in Amsterdam voor het openbaar vervoer. Het GVB heeft verschillende dochterondernemingen, of heeft een belang in ondernemingen.

Activiteit 2.3.2.1 We onderhouden en breiden de veerverbindingen uit. Indicatoren activiteit 1

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

Deze cijfers volgen bij de GVB rapportage in Q2

max. 3%

< 3%

De reiziger hoeft niet te wachten op een volgend veer omdat op de eerste te weinig ruimte beschikbaar is. Alleen bij uitzondering (maximaal 3 procent van de afvaarten) mag deze norm overschreden worden

Het gaat hier om: • GVB Exploitatie BV • GVB Veren BV • GVB Activa BV • GVB Railinfra BV GVB Exploitatie BV verzorgt in opdracht van de Vervoerregio het openbaar vervoer per bus tram en metro in de Concessie Amsterdam. GVB Activa BV is eigenaar van de zogenaamde strategische ov-activa. Dit zijn onder andere railvoertuigen, werkplaatsen, remises en eindpuntvoorzieningen. GVB Railinfra BV is opdrachtnemer voor met name dagelijks onderhoud aan railinfra en tramvervangingsprojecten. Wij zijn opdrachtgever voor de veerverbindingen over het IJ en het Noordzeekanaal. GVB Veren BV voert dit uit volgens het Contract voor Exploitatie Beheer en Onderhoud 2019-2024 en de aanbesteding van de verschillende investeringen. De gemeente Amsterdam en Vervoerregio Amsterdam zijn de enige aandeelhouders van GVB Holding NV. De Vervoerregio Amsterdam is medeaandeelhouder met een prioriteitsaandeel.

Activiteit 2.3.2.2 We stimuleren schone, efficiënte en slim goederenvervoer door bundeling van goederen (cargo­hubs), intensiever gebruik van water en specifieke aandacht voor pakketbezorging

Vervoerregio Amsterdam (VRA) Indicatoren activiteit 1

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Afname overlast bestelbusjes en in de vrachtwagens. Aantal MORA­meldingen per periode jaar jan­mei 2018 zijn er 873 MORA­ meldingen binnen­ gekomen

Jaarverslag 2022

2.349 (=2019)

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

n.v.t.

6.963

De Vervoerregio Amsterdam is een samenwerkingsverband van 15 gemeenten voor verkeer en openbaar vervoer. De belangrijkste taken zijn het opdrachtgeverschap van het openbaar vervoer en het verstrekken van subsidies voor infrastructuur. Dit laatste gebeurt via de verschillende Investeringsagenda’s: Openbaar vervoer, Weg en Fiets. De Vervoerregio is ook een partner in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). De Vervoerregio wordt bekostigd uit een Rijksbijdrage (Brede Doeluitkering) van ongeveer € 375 miljoen per jaar. De regioraad stelt de begroting vast. De gemeente­ raden van de deelnemende gemeenten kunnen een zienswijze daarover afgeven. 64

H 3.2.3

Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2021 2022

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

Baten

139,2

22,2

34,6

30,4

-4,1

Lasten

193,0

78,4

81,6

66,6

-15,0

Saldo van baten en lasten

-53,8

-56,2

-47,0

-36,2

10,8

Het programmaonderdeel 2.3 heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 10,8 miljoen. Dit komt door lagere baten van € 4,1 miljoen en lagere lasten van € 15,0 miljoen. Het positieve resultaat komt vooral door:

Baten De totale baten van € 30,4 miljoen zijn € 4,1 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten als projectensaldo van de voormalige directie Metro en Tram. (€ 6,5 miljoen) • Hogere baten door een hogere bijdrage vanuit de Vervoersregio Amsterdam. (€ 4,6 miljoen) gerelateerd aan hogere lasten voor Metro – en tramprojecten. Hiervan is € 0,5 miljoen voor de projecten LightRail en Teststraten waardoor er € 0,5 miljoen minder aan SMF onttrekking nodig was in 2022. • Lagere baten omdat de doorbelasting van apparaatskosten naar projecten op een andere plek is gerealiseerd dan begroot. Per saldo is dit budgettair neutraal. (€ 6,7 miljoen) • Lagere baten van € 6,0 miljoen door lagere subsidie inkomsten van voornamelijk de Vervoersregio Amsterdam voor projecten in de openbare ruimte. Hier staan € 6,6 miljoen lagere lasten tegenover. Het restant van het verschil bedraagt € 0,6 miljoen hogere baten. Dit is het saldo is van niet begrote of niet ontvangen subsidies. • Lagere baten door een administratieve correctie waardoor de inkomsten in dit programmaonderdeel dalen en de onttrekking aan de reserve SMF stijgt. (€ 1,4 miljoen) • Lagere baten van € 0,5 miljoen. Dit betreft € 0,3 miljoen lagere reclame-inkomsten, € 0,1 miljoen lagere inkomsten op zonnepanelen en € 0,1 miljoen minder VRA ontvangsten door ook lagere gerelateerde lasten.

Jaarverslag 2022

• Lagere baten van € 0,4 miljoen bij de verkoop oude Noordzeekanaal schepen als gevolg van lagere marktprijzen en het doorschuiven. • De overige afwijkingen van totaal € 0,2 miljoen lagere baten lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

Lasten De totale lasten van € 66,6 miljoen zijn € 15,0 miljoen lager dan begroot. Dit verschil kan worden onderverdeeld in € 2,1 miljoen hogere lasten uit financieel technische afwijkingen, en € 17,1 miljoen lagere lasten uit reguliere bedrijfsvoering.

Afwijkingen door financieel technische afwijkingen Overprogrammering Over- en onderschrijdingen die per saldo uitkomen op hogere lasten van € 8,6 miljoen. Deze worden voornamelijk veroorzaakt door de overprogrammering. De methode van overprogrammering wordt toegelicht onder het kopje ‘Financiële toelichting Overprogrammering’.

Herstructurering van de Openbaar Vervoer (OV) Governance Hogere lasten die betrekking hebben op de herstructurering van de OV Governance, waarbij taken zijn overgegaan naar het GVB en de Vervoerregio Amsterdam. Deze transitiekosten komen ten laste van de Reserve frictiekosten 1 Stad 1 Opgave in programma A.4 (€ 1,0 miljoen).

Neutrale verschuivingen Lagere lasten omdat de doorbelasting van apparaatskosten naar projecten op een andere plek is gerealiseerd dan begroot. Daardoor is er een voordeel in de lasten en een nadeel in de baten welke per saldo budgettair neutraal is (€ 6,7 miljoen).

Activa gerelateerde lasten Lagere kapitaallasten voor metro en tram van € 0,8 miljoen voornamelijk als gevolg van een administratieve correctie.

65

H 3.2.3

Afwijkingen door reguliere bedrijfsvoering

Reserves

Toegenomen lasten van uitvoering door kostenstijgingen en hogere complexiteit

(bedragen x € 1 miljoen)

Hogere lasten van € 6,5 miljoen op projecten door toegenomen complexiteit van uitvoering. Een deel van deze hogere lasten zijn gelijk aan de hogere bijdrage van de Vervoersregio Amsterdam (€ 4,1 miljoen). Daarnaast zijn er € 2,4 miljoen hogere lasten voor de projecten verlenging IJ tram en Hoogwaardig Openbaar Vervoer Westtangent die gedekt worden uit het SMF.

Vertraging in uitvoering Lagere lasten van € 25,4 miljoen doordat projecten vertraagd zijn in uitvoering. Deze vertragingen zijn ontstaan door voornamelijk capaciteitsproblematiek, wachten op voltooiing of start van gerelateerde projecten, bezwaren van bewoners en besluitvorming. Een deel van deze lagere lasten zijn gelijk aan de lagere bijdrage van de Vervoersregio Amsterdam van € 6,6 miljoen. Het project Vernieuwing Station Amsterdam Lelylaan (€ 2,7 miljoen) is bijvoorbeeld vertraagd vanwege de bezetting van het projectteam in 2022 waardoor de bestuurlijke besluitvorming voor het voorkeursbesluit is verschoven naar 2023. Het project Binnering (€ 2,5 miljoen) is vertraagd vanwege een tijdrovende aanbestedingsprocedure en de financiële afwikkeling met de aannemers van de projecten Sarphatistraat Zuid en Sarphatistraat Midden. Daarnaast zijn er voor € 14,3 miljoen lagere kosten verdeeld over een vijftigtal projecten gedekt door het SMF. Voorbeelden van vertraagde projecten zijn Olympiabuurt traject 2 (€ 1,3 miljoen) vanwege capaciteitsproblemen bij de aannemer en Busstation van der Madeweg (€ 0,3 miljoen) door extra vereiste afstemming omdat er gewerkt wordt met vier raamcontracten waardoor de start van het project is vertraagd. Ook zijn er lagere kosten bij het programma Taxi (€ 1,5 miljoen) en het project LightRail (€ 1,1 miljoen) onder meer door capaciteitsproblemen.

Voorziening dubieuze debiteuren Hogere lasten doordat de betalingsregeling met een debiteur opnieuw is beoordeeld. Hieruit volgt een hogere onzekerheid over de betaling van een aantal uitstaande facturen. Daarom wordt de voorziening dubieuze debiteuren verhoogd (€ 1,4 miljoen)

Overig

(bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2021 2022

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

Onttrekkingen reserves

2,6

0,8

1,8

1,5

-0,3

Toevoegingen reserves

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Mutatie reserves

2,6

0,8

1,8

1,5

-0,3

Reserves De afwijking van € 0,3 miljoen aan lagere onttrekkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

Subsidies van betekenis Er zijn geen subsidies van betekenis binnen dit programmaonderdeel.

Risico’s en maatregelen Actuele risico’s

Maatregelen

De coronacrisis kan structurele effecten hebben op Actieve monitoring en prognoses, actieve het openbaar vervoer (minder aanbod), maar dat is voorbereiding en inzet van maatregelen en nog niet duidelijk. bezuinigingsmaatregelen Implementatie van risicomanagement en De nieuwe governance binnen het OV-domein leidt gezamenlijk beleid in de keten. Afspraken maken niet tot een verlaging van het risicoprofiel van het met VRA en GVB over de beheersing en sturing en werkend vervoer systeem (WVS). de daarbij behorende overlegstructuur binnen de OV-keten. Veren kunnen groeiende passagiersstroom onvoldoende aan. Door hogere kosten voor onderhoud aan de railinfrastructuur en de bijbehorende kunstwerken bij een gelijkblijvend budget daalt het resterend budget van de Vervoerregio voor investeringsbijdragen aan gemeenten, waardoor Amsterdam minder investeringsprojecten kan uitvoeren.

Actieve monitoring van de reizigersstromen, diverse maatregelen aan de wal en de aanschaf van schepen over het IJ Meer efficiency door samen met VRA en GVB de OV Investeringsagenda uit te voeren en gezamenlijk inzetten op meer landelijk budget.

De overige afwijkingen van € 0,4 miljoen hogere lasten lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen. Jaarverslag 2022

66

H 3.2.3

Beleidskaders • Update Nota Veren (juli 2021), hierin staan de geactualiseerde reizigersprognoses en de plannen voor uitbreiding en verduurzaming van de vloot. • Visie Openbare Ruimte 2025 (2017) heeft vijf ambities geformuleerd en principes uitgewerkt voor meer regie op ontwikkelen, inrichten, beheren en gebruiken van de openbare ruimte op stadsniveau. • MobiliteitsAanpak Amsterdam 2030 (2013), het overkoepelende kader voor het Mobiliteitsbeleid van de gemeente Amsterdam in de periode tot 2030. • Ruimtelijk Kader Hoogfrequent Spoorvervoer Amsterdam. • Investeringsagenda Openbaar Vervoer Stadsregio (2013), een overeenkomst met investeringen die Amsterdam en de Stadsregio Amsterdam (sinds 2017 Vervoerregio Amsterdam) in de komende periode in het Openbaar Vervoer doen. • Uitvoeringsagenda Mobiliteit (2015), de agenda die Amsterdam bereikbaar en aantrekkelijk houdt, met maatregelen voor meer ruimte en betere doorstroming voor voetganger, fietser, openbaar vervoer-reiziger en de automobilist. • Beleidskader Verkeersnetten (2018). Hierin staan de ambities uit Mobiliteitsaanpak en Uitvoeringsagenda uitgewerkt met daarbij een afwegingskader bij conflicterende belangen. • Wet lokaal spoor, in werking getreden op 1 december 2015; deze wet maakt de VRA verantwoordelijk voor aanleg, beheer en veiligheid van lokale railinfrastructuur.

VRA stelt een vervoerder aan via de OV-concessie en VRA mag een beheerder van de infrastructuur aanwijzen. Dit laatste wordt gedelegeerd aan het college van burgemeester en wethouders van Amsterdam. • De in 2015 vastgestelde Lijnennetvisie is het beleidskader voor het ontwikkelen van vervoerplannen. De gemeente voert overleg met vervoerbedrijven over inpassing van nieuwe vervoerplannen. • Taxiverordening Amsterdam 2012 (laatst gewijzigd in 2018). • Agenda Taxi 2020-2025. • Update Nota Veren (februari 2018), een strategie om tot een qua capaciteit en duurzaamheid toekomstbestendige verenvloot te komen. • Visie Lokaal Spoor (2015), vastgesteld door het dagelijks bestuur van de VRA en bindend kader voor de beheerder van het lokaal spoor.

Jaarverslag 2022

67

H 3.3

3.3

Economie

Samenvatting 3.3.1 Economie en innovatie > Voor de bezoekerseconomie betekende 2022 een jaar van herstel van de toeristische sector enerzijds en de terugkeer van de grote druk op de leefbaarheid als gevolg van overtoerisme anderzijds. De bezoekersprognose 2022-2024 gaf aan dat het aantal toeristenovernachtingen al volgend jaar (2023) boven de vastgestelde bandbreedte van 20 miljoen dreigt uit te vallen (verordening op toerisme in balans Amsterdam) en dit was in juni 2022 de aanleiding voor uw college om binnen zes maanden met een pakket aan maatregelen te komen om de toeristische drukte te beteugelen. In december presenteerde het college de visie bezoekerseconomie in Amsterdam 2035 ondersteund door een breed pakket aan maatregelen om overlast en overtoerisme tegen te gaan en om te sturen op het aantal overnachtingen in de stad. Uw raad stelde visie en maatregelen met algemene stemming vast op 22 december 2022. In de tussentijd is een ambtelijke werkwijze ontwikkeld, het uitvoerings­ programma bezoekerseconomie, waarmee het onderzoeken, uitvoeren en/of invoeren van de maatregelen direct na de raadsbehandeling in gang is gezet. > Het college heeft vooruitlopend op de Tijdelijke tegemoetkoming in de energie­ kosten (TEK) van het Rijk een gemeentelijk steunpakket energiekosten van € 10,0 miljoen vrijgemaakt voor kleine ondernemers.

Dit pakket bestaat uit een regeling Tegemoetkoming Energiekosten Amsterdamse micro midden- en kleinbedrijf (MKB) (€ 7,0 miljoen) en uit inzet van advies- en fixteams voor het nemen energie­ besparende maatregelen (€ 3,0 miljoen). De regeling biedt een eenmalige compensatie, ter overbrugging tot de landelijke TEK-regeling en is opengesteld in februari 2023. De advies- en fixteams gaan langs bij ondernemers om direct energie­ besparende maatregelen te nemen. Dit heeft geleid tot een besparing van circa 9 procent elektriciteit en 6 procent gas. Dat komt neer op een gemiddelde jaarlijkse besparing van circa € 770 per MKB’er. Jaarverslag 2022

> In 2022 heeft de gemeente € 0,5 miljoen subsidie beschikbaar gesteld voor het Programma Investeringsgereed Innovatief MKB (PIM) van de provincie Noord-Holland. Het financieringsprogramma PIM is laagdrempelig bereikbaar voor innovatieve MKB-ondernemers in Amsterdam met groei- en financieringsvraagstukken. We hebben daarbij als opdracht meegegeven dat bedrijven op een aantal specifieke thema’s en duurzame groeisectoren (zoals geïdentificeerd in het Economisch Herstel- en Investeringsplan) bediend moesten worden (onder andere circulaire economie, energietransitie, schone mobiliteit, gezondheid, veilige en eerlijke digitale stad en de creatieve en culturele industrie). Het programma loopt nog tot en met 2023, maar in 2022 zijn alvast 90 Amsterdamse ondernemers via een maatwerktraject geholpen bij het aantrekken van in totaal bijna € 60 miljoen euro.

Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen) Baten

Rekening Primaire Begroting 2021 2022 23,4

19,9

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

22,7

23,8

1,1

Lasten

62,5

64,5

65,4

64,4

-1,0

Totaal Programma 3 Economie

-39,2

-44,7

-42,7

-40,6

2,1

68

H 3.3

Het programma 3 heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 2,1 miljoen. Dit komt door hogere baten van € 1,1 miljoen en lagere lasten van € 1,0 miljoen. In de programmaonderdelen volgt een verdere toelichting van de afwijkingen op de baten en de lasten.

Apparaatslasten (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen) Apparaatskosten

Jaarverslag 2022

Rekening Primaire Begroting 2021 2022 20,2

17,8

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

18,4

20,0

1,5

69

H 3.3.1

3.3.1 Economie en innovatie Amsterdam heeft een economie die werkt voor iedereen, nu en in de toekomst.

Belangrijke ontwikkelingen Na de beëindiging van de coronamaatregelen in het eerste kwartaal van 2022 kon de economie van Amsterdam en Metropoolregio Amsterdam (MRA) zich verder herstellen van de coronacrisis. De Russische inval in Oekraïne bracht nieuwe onzekerheid, vertraagde de herstelgroei en leidde in het bijzonder via de sterk stijgende energie­ prijzen tot een hoge inflatie die de koopkracht van velen aantastte. De toekomst­ verwachting van zowel bedrijven als consumenten versomberde en de dreiging van een recessie, ook in Nederland, nam toe, alhoewel deze zich tot op heden nog niet manifesteert. De verhoging van de rente in combinatie met onzekerheid op lange termijn zorgde aan het eind van het jaar voor een omslag op de woningmarkt en dalende huizenprijzen. De krapte op de arbeidsmarkt nam verder toe en bereikte in het tweede kwartaal van 2022 het hoogtepunt. Hierdoor daalde de werkloosheid en nam het aantal vacatures toe. Opvallend is dat waar de arbeidsmarkt in Nederland zich in het laatste halfjaar iets ontspande, de krapte op de arbeidsmarkt in Amsterdam en omstreken vrijwel gelijk bleef. Werkgevers geven dan ook aan dat gebrek aan personeel door hen als belangrijkste belemmering voor verdere groei wordt beschouwd.

Een positief aspect van de arbeidsmarktkrapte is dat de arbeidsmarktpositie van de laagstbetaalden sterk is verbeterd en het maatschappelijk en economisch belang van het werk dat zij, vaak anoniem en achter de schermen, verrichten zichtbaar is geworden. Ook zijn de waardering en baankansen voor vakmensen met een beroepsopleiding sterk toegenomen.

Schaarste -en daarmee de noodzaak om keuzes te maken- is daarmee in het bijzonder in Amsterdam en de MRA het richtinggevende thema van 2022 en komende jaren. Verdienmodellen die gebaseerd zijn op ogenschijnlijk oneindige beschikbaarheid van goedkope flexibele arbeid, goedkope energie en gratis milieuruimte zijn niet langer houdbaar. Daarom richt het gemeentelijk economisch beleid zich er op om samen met maatschappelijke en publieke partners een verandering naar een duurzame en inclusieve innovatieve economie te bevorderen.

Specifieke beleidsdoelen Doel 3.1.1 Amsterdam biedt bewoners aantrekkelijke commerciële voorzieningen verspreid over de stad en biedt ondernemers een goed ondernemersklimaat. Indicatoren doel

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

1

Gemiddelde waardering voorzieningenaanbod bewoners (tweejaarlijks gemeten)

7,3 (2017)

7,3

Geen Geen meting meting

2

Waardering ondernemingsklimaat (tweejaarlijks gemeten)

6,8 (2017)

6,5

Geen Geen meting meting

Het jaar 2022 heeft twee verschillende gezichten. Aan de ene kant onzekerheid en somberheid over de toekomst en aantasting van de koopkracht. Hierdoor heeft een steeds grotere groep van mensen en energie-intensieve bedrijven moeite om rond te komen zonder extra steun van overheid of familie en vrienden. Aan de andere kant is er een structureel sterke economie die op korte termijn bedreigd wordt door een tekort aan arbeid maar op langere termijn ook schaarste aan andere productiemiddelen zoals energie(-capaciteit), grond en milieu. Jaarverslag 2022

70

H 3.3.1

Activiteit 3.1.1.1

Doel 3.1.2

We ontwikkelen de buurteconomie door individueel ondernemerschap te versterken, de samenwerking met en tussen ondernemers te stimuleren, en te sturen op een divers aanbod van winkels en ambulante handel.

De metropoolregio Amsterdam heeft (inter)nationaal gezien een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Indicatoren doel

Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

1

Aantal Bedrijfsinvesteringzones

62 (2018)

68

73

76

2

Gemiddeld rapportcijfer bewoners voor aanbod winkels dagelijkse boodschappen in de buurt (1­10) (tweejaarlijks gemeten)

7,6 (2017)

7,7

3

Gemiddeld percentageleegstand winkels (Locatus) jaarlijkse peiling

3,4% (2018)

6,0%

7,0%

5,2%

4

Gemiddeld algemeen oordeel markten (tweejaarlijks gemeten)

7,2% (2017)

Geen meting

7,4

7,6

5

Waardering (1-10) in de keuzemogelijkheden voor foodwinkels in winkelgebieden in Amsterdam.*

7 (2018)

6,9

Geen Geen meting meting

6

Waardering (1-10) in de keuzemogelijkheden voor non foodwinkels in Amsterdam.*

6 (2018)

6,0

Geen Geen meting meting

Geen Geen meting meting

Activiteit 3.1.1.1 Indicator 1. In vergelijking met andere steden beschikt Amsterdam over relatief veel Bedrijfsinvesteringszones (BIZ’en). De verwachting is dat het aantal BIZ’en zal stabiliseren rond 85 in de periode 2024-2026. Op basis daarvan werd een groei verwacht naar 73 BIZ’en in 2022. Uiteindelijk viel dat aantal iets hoger uit en telde Amsterdam in 2022 76 BIZ’en. Indicator 3. In 2022 is de winkelleegstand in Amsterdam teruggelopen tot onder het niveau van 2020 en 2021. Dit is conform de landelijke ontwikkeling. De dalende winkelleegstand geldt voor bijna alle stadsdelen. In een enkel geval is sprake van een consolidatie of een lichte stijging. Indicator 4. In 2022 beoordeelden bezoekers en passanten de gemeentelijke markten met gemiddeld een 7,6. Dat is een stijging ten opzichte van 2016. De waardering blijft daarmee hoog.

Jaarverslag 2022

1

Hogere economische groei Metropoolregio Amsterdam ten opzichte van de economische groei van Nederland

Peilwaarde (peiljaar) 0,5% (gemiddelde afgelopen tien jaar)

Jaarverslag Begroting 2022 2021 0,20%

0,7% (verwachting december 2021)

Jaarverslag 2022 Nog niet bekend

Doel 3.1.2 De economische groei van Amsterdam en de MRA is structureel hoger dan die van Nederland als geheel. Dit wordt veroorzaakt door een hogere bevolkingsgroei en een economische structuur met een sterke aanwezigheid van sectoren die naar verhouding structureel hard groeien (zakelijke dienstverlening waaronder ICT). In de achter­ liggende coronaperiode was het juist andersom: de economische krimp in Amsterdam en MRA was hoger dan in de rest van Nederland omdat consumptieve diensten en luchtvaart naar verhouding groot zijn in deze regio en het meest getroffen werden door de coronacrisis. De herstelgroei daarna is dan op zijn beurt weer hoog. Bovendien geldt dat kwantificering vooraf van de effecten van grote schokken zoals de coronacrisis en de Oekraïne-crisis zeer ingewikkeld is en eigenlijk niet te doen, zoals het Centraal Planbureau (CPB) en De Nederlandse Bank (DNB) hebben aangegeven.

Activiteit 3.1.2.1 We bieden gecombineerde overheidsdienstverlening aan internationale nieuwkomers via IN Amsterdam. Indicatoren activiteit

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag Begroting 2022 2021

1

8,5 (2017)

Geen meting

Waardering dienstverlening door klanttevredenheids­ onderzoek (tweejaarlijks gemeten)

Geen meting

Jaarverslag 2022 8,0

71

H 3.3.1

Doel 3.1.3

Activiteit 3.1.2.1 In 2021 had er een meting moeten plaatsvinden naar de waardering voor de dienst­ verlening van IN Amsterdam. Deze heeft toen niet plaatsgevonden (vanwege een aangepaste dienstverlening door corona maatregelen) en is doorgeschoven naar 2022. Het resultaat van het klanttevredenheidsonderzoek in 2022 was dat overall 80 procent van onze klanten tevreden was met de dienstverlening, te vertalen naar een 8,0. Lager dan de peilwaarde in 2017, maar alsnog een prestatie gezien het feit dat de dienstverlening enorm onder druk heeft gestaan. Na twee jaar van krimp zijn de klantaantallen explosief gestegen met 65 procent ten opzichte van 2021. Maar liefst 23.815 klanten (internationale werknemers inclusief partners en kinderen) hebben gebruik gemaakt van de dienstverlening.

De stad maakt een schaalsprong naar de metropoolregio Amsterdam. Indicatoren doel 1

Percentage functiemenging verhouding tussen banen en woningen (BBV­verplicht)

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021 59,8% (2017)

61,1%

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

61%

Nog niet bekend

Resultaat komt beschikbaar na publicatie van het jaarverslag.

Activiteit 3.1.3.1 Activiteit 3.1.2.2

We creëren voldoende ruimte voor bedrijven en kantoren in bestaande en nieuwe delen van de stad en de regio.

We streven ernaar om (internationale) bedrijven voor de regio aan te trekken, te behouden en we ondersteunen bedrijfsuitbreidingen. Deze inspanningen zijn gericht zijn op werkgelegenheid, duurzaamheid en innovatie voor de regio.

Indicatoren activiteit

1 Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

1

Aantal nieuwe internationale bedrijven per jaar in de metropoolregio

153 (2018)

133

100

90

2

Aantal extra arbeidsplaatsen door buitenlandse bedrijven

4.170 (2018)

4.089

2.000

2.798

Activiteit 3.1.2.2 Indicator 1. Het aantal nieuwe in de metropoolregio gevestigde bedrijven heeft in 2022 niet het herstel van 2021 weten door te zetten. Dit heeft te maken met de veranderende geopolitieke situatie in Europa, de breed stijgende inflatie voor bedrijven en consumenten en de nog steeds stijgende beleidsrentes van centrale banken waardoor er minder liquiditeit in financiële markten is. Indicator 2. Ondanks dat het aantal nieuwe in de metropoolregio gevestigde bedrijven in 2022 daalde bleef het aantal extra arbeidsplaatsen door nieuw gevestigde buiten­ landse bedrijven ruim boven verwachting. De vraag van buitenlandse bedrijven naar talent blijft dus onverminderd hoog. Hierdoor was het gemiddeld aantal arbeids­ plaatsen per nieuw gevestigd bedrijf ook nagenoeg hetzelfde vergeleken met 2021. Jaarverslag 2022

Aantal vestigingen per 1.000 inwoners leeftijd 15­74 jaar (BBV­verplicht)

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021 238,2 (2017)

271,1

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

238,1

Nog niet bekend

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

Resultaat komt beschikbaar na publicatie van het jaarverslag.

Activiteit 3.1.3.2 We zetten in op het spreiden van bezoekers over stad en regio. Indicatoren activiteit

1

Drukte in de stad (Onderzoek toeristische draagkracht en leefbaarheid OIS)

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021 3 (2019)

2

Geen Geen Meting meting

Resultaat komt beschikbaar na publicatie van het jaarverslag..

72

H 3.3.1

Doel 3.1.4

Activiteit 3.1.4.1

Metropoolregio Amsterdam heeft een economie die voorbereid is op toekomstige ontwikkelingen. Indicatoren doel 1

De positie van Noord­Holland in de Regional Innovation Scoreboard van de Europese Commissie *

2

Verhouding tussen het aantal werklozen en het aantal vacatures **

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag Begroting 2022 2021

Innovation Innovation Leader minus Leader - minus (2017) 1 (stand Q4 2017 bron CBS)

Jaarverslag 2022

Geen meting

Geen meting

1

0,47 (Q3/2022)**

0,64 (Q4/2021)*

*Dit cijfer is niet opgenomen in vastgesteld jaarverslag 2021 maar later is bekend geworden dat dit de stand Q4/2021 was. **Resultaat komt beschikbaar na publicatie van het jaarverslag.

Indicator 2 werklozen/vacatures: Bij het opstellen van de begroting 2022 (in de zomer van 2021) was het niet duidelijk wat de effecten van de coronapandemie en het overheidsbeleid op het tempo van open gaan en herstel van de economie zou zijn. In het tweede kwartaal van 2022 lag de verhouding werklozen per vacature op 0,95, dus vrijwel gelijk aan 1. Met het heropenen en aantrekken van de economie in de loop van 2021 en 2022 nam de krapte op de arbeidsmarkt, zeker in Amsterdam, snel toe, zoals blijkt uit het laatst bekende cijfer over het derde kwartaal van 2022. Het cijfer is een totaal gemiddelde. Er zijn, soms aanzienlijke, verschillen per sector, opleidingsniveau, leeftijd, migratie­ achtergrond, geslacht en regio. Een nadere analyse is te vinden in Economische Verkenningen MRA.

Activiteit 3.1.4.1 We stimuleren de groei van private investeringen in de (kennis)economie. Indicatoren activiteit 1

Direct uitgelokte investeringen (multiplier subsidies) in de (kennis)economie

Jaarverslag 2022

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

0 (2019) € 42 miljoen € 10 miljoen

€ 2 miljoen

Private investeringen worden uitgelokt door met subsidies cofinanciering te verlangen. In 2022 hebben we minder subsidies toegekend voor economische structuur- en arbeidsmarktversterking dan was voorzien. Van het beschikbare budget van € 2,2 miljoen was namelijk een bedrag ter hoogte van € 1 miljoen gereserveerd als cofinanciering voor de kandidaatstelling van Amsterdam als vestigingslocatie van de Europese Anti-Money Laundering Authority. Halverwege november 2022 maakte het kabinet bekend de kandidaatstelling van Amsterdam in te trekken waardoor dit budget terugviel aan de gemeente. Een subsidie ter hoogte van € 1,2 miljoen voor de ontwikkeling van een Quantum Hub Amsterdam op het Amsterdam Science Park is weliswaar in 2022 in behandeling genomen, maar wordt pas in de loop van 2023 beschikbaar gesteld. In het kader van het Economisch Herstel- en Investeringsplan (HIP) zijn in 2022 diverse kleinere subsidies verstrekt. Deze subsidies worden alleen toegekend tegen aangepaste voorwaarden (onder andere cofinanciering-eis van 1:1 in plaats van 1:4), waardoor in 2022 in totaal minder directe investeringen zijn uitgelokt, dan was begroot.

Activiteit 3.1.4.2 We stimuleren en faciliteren Amsterdamse kennisparken en vergroten toegang tot Amsterdamse kennis­en onderzoekinstellingen. Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

1

Aantal m2 kantoor­of labruimtes dat in ontwikkeling wordt genomen en wordt toegevoegd op de Amsterdamse kennisparken

7.776 (2018)

12.000

2

Aantal nieuwe publiek­private samen­ werkingsprojecten met in Amsterdamse gevestigde kennis­en onderzoeks­ instellingen (bron IXA)

5 (2017)

12

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

25.000

73

H 3.3.1

Activiteit 3.1.4.3

Havenbedrijf Amsterdam

We zorgen dat de beroepsbevolking meer wendbaar is op de (toekomstige) arbeidsmarkt. Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2021

Begroting 2022

Jaarverslag 2022

1

Aantal uitgereikte skillspaspoorten

0 (2018)

750

650

618

2

Aantal aangemaakte profielen

0 (2018)

8.991

2.750

4.789

Verbonden partijen Stadsgoed NV en NV Zeedijk De vastgoeddeelnemingen Stadsgoed NV en NV Zeedijk hebben de volgende maatschappelijke doelen: • Het intensief, verantwoord en milieubewust kleinschalig beheren van hun panden. • Het terugdringen van bestaand eenzijdig functiegebruik door de balans tussen de verschillende functies in het gebied te verbeteren. • Het terugdringen en voorkomen van verdacht eigendom van vastgoed. Daarmee helpen deze deelnemingen de leefbaarheid te verbeteren en economische activiteiten in de binnenstad te bevorderen. De NV Zeedijk concentreert zich op het wallengebied en Stadsgoed NV op de gehele binnenstad. Binnen de Aanpak Binnenstad wordt vastgoed gezien als een belangrijk sturings­ instrument om de gewenste transformatie in de binnenstad te realiseren. Daarbij spelen de gemeentelijke vastgoeddeelnemingen – naast NV Zeedijk en Stadsgoed NV ook Stadsherstel – een belangrijke rol. In dit kader heeft het bestuurlijk team Aanpak Binnenstad in maart 2021 een reserve ingesteld van € 2 miljoen. Verkend wordt of deze reserve op termijn kan worden uitgebreid tot € 10 miljoen om de vastgoeddeel­ nemingen te ondersteunen bij de verwerving van strategisch vastgoed. Op 1 december 2021 heeft de raad het afwegingskader voor de inzet van deze reserve voor de aankoop van vastgoed vastgesteld.

Stichting Amsterdam Economic Board De Amsterdam Economic Board is een netwerkorganisatie met een slimme, groene en gezonde MRA als doel. De Amsterdam Economic Board werkt aan oplossingen voor grootstedelijke vraagstukken door vernieuwing en samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheid.

Jaarverslag 2022

Het Havenbedrijf Amsterdam (HbA) werkt direct mee aan de economische ontwikkeling van de Metropoolregio Amsterdam (MRA). Het HbA heeft de coronacrisis goed doorstaan. Wat de reguliere havenactiviteiten betreft heeft het Havenbedrijf een goed jaar achter de rug en heeft zij haar beoogde winstdoelstelling gerealiseerd. In 2022 was een van de gevolgen van de Oekraïne-oorlog een tijdelijke stijging van de overslag van steenkool. Dat is tegen de beleidsvoornemens in; HbA houdt vast aan zijn doel­ stelling om uiterlijk in 2030 te stoppen met de overslag van steenkolen. Het Haven­ bedrijf werkt samen met de gemeente en regionale publieke en private partners voortvarend aan de energietransitie en de ontwikkeling van het Noordzeekanaalgebied (NZKG) als de Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX-)gebieden. Het gemeente­ bestuur heeft besloten tot het ontwikkelen van scenario’s voor het beperken van cruises, als een van de ‘Maatregelen Overtoerisme’, volgend op de terugkeer van het toerisme na de wereldwijde opheffing van de coronarestricties.

Regionale Ontwikkelingsmaatschappij InWest De Regionale Ontwikkelingsmaatschappij (ROM) InWest jaagt investeringen in duur­ zame economische ontwikkelingen aan. De ROM doet dit door bedrijven te onder­ steunen bij business development (het ontwikkelen van nieuwe kansen). Daarnaast investeert de ROM via het mkb fonds en het Transitiefonds in kansrijke technologieën die niet voldoende middelen uit de markt alleen kunnen halen.

Schiphol Schiphol levert als multimodaal en logistiek knooppunt een bijdrage aan het vestigings­ klimaat van de MRA. Wij zijn (minderheids)aandeelhouder van Royal Schiphol Group. We hebben invloed op de ontwikkeling van Schiphol via onder andere de Bestuurlijke Regie Schiphol en als aandeelhouder.

Centraal Nautisch Beheer Noordzeekanaalgebied Het Centraal Nautisch Beheer (CNB) Noordzeekanaalgebied (NZKG) zorgt voor een veilige, vlotte en milieuverantwoorde afwikkeling van het scheepvaartverkeer. Begin 2022 is de nieuwe zeesluis officieel geopend. Hierdoor is de bereikbaarheid van de Amsterdamse zeehaven over water voor lange tijd gewaarborgd. Het enige nadeel van de grotere zeesluis is de grotere hoeveelheid zout die bij elke schutting het Noordzeekanaal indringt. Dit was met name een probleem tijdens de extreem droge zomer van 2022, waardoor het CNB op last van Rijkswaterstaat genoodzaakt was om het aantal schuttingen gedurende een aantal maanden te beperken. Om dit probleem in de toekomst te verhelpen wordt er een ‘Selectieve Zout Onttrekking’ gebouwd bij het sluizencomplex. Deze is naar verwachting eind 2024/begin 2025 gereed. 74

H 3.3.1

RAI Holding B.V.

Matrix Innovation Center

RAI werkt aan een toekomstplan om een verdere bijdrage te kunnen leveren aan de gebiedsontwikkeling in Zuidas door middel van het toevoegen van woningbouw, het toegankelijker maken van de omgeving van de RAI, het verbeteren van de mobiliteit rond de RAI en het verminderen van overlast. Daarnaast draagt RAI bij aan de economische bedrijvigheid als bijproduct van de georganiseerde beurzen en evenementen. De RAI was tijdens de coronacrisis nagenoeg gesloten. In 2022 is RAI heropend. De organisatie van evenementen is in de loop van het jaar weer volledig in bedrijf gegaan, en de RAI heeft zich qua bezetting in de loop van 2022 hersteld van de beperkingen als gevolg van corona.

Het Matrix Innovation Center (MIC) is opgericht in 1989 en is een initiatief van de gemeente Amsterdam, de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), Rabobank Amsterdam en de Universiteit van Amsterdam (UvA). MIC biedt vooral laagdrempelige huisvesting en laboratoriumruimte aan startende, om kleinere flexibele ruimte vragende ondernemingen op het Amsterdam Science Park in Amsterdam Oost. Op deze wijze stimuleert MIC samen­werking en kennisoverdracht tussen kennisinstellingen en het bedrijfsleven en draagt het bij aan de ontwikkeling van het Amsterdam Science Park. MIC exploiteert zes bedrijfsverzamelgebouwen (Matrix II tot en met VII) en is ongeschonden door de coronacrisis gekomen. In 2022 is het zevende gebouw (Matrix One) opgeleverd en is begonnen met de voorbereiding op de ontwikkeling van een Matrix Innovation Centre op de Zuidas, in het VU kenniskwartier.

Schiphol Area Development Company Doel van de Schiphol Area Development Company (SADC) is om zo goed mogelijk ruimte te bieden aan de economische dynamiek in de regio rond Schiphol door bedrijventerreinen te ontwikkelen.

Stichting Science & Business Amsterdam Science Park De stichting is in 2015 door de drie grondeigenaren (gemeente Amsterdam, UvA en NWO) opgericht om het Science Park te ontwikkelen tot een van de meest toon­ aangevende wetenschapsparken in Europa.

Beurs van Berlage vennootschappen De Beurs van Berlage (Beurs) staat op een belangrijke strategische plek in de stad. De Beurs heeft een culturele, creatieve, publieke en maatschappelijke functie, waaronder het behoud van cultureel erfgoed in de stad. De georganiseerde beurzen en (publieks)evenementen van de Beurs dragen bij aan het leefklimaat en de economische bedrijvigheid van de stad. De coronacrisis heeft vooral in 2020 en 2021 een grote impact gehad op de congressen- en evenementenbranche, en daarmee ook op de Beurs. In 2022 waren de coronamaatregelen vanuit de overheid beperkt. Hierdoor konden in de Beurs evenementen weer succesvol plaatsvinden en was de Bistro Berlage open voor gasten. Als gevolg hiervan is het financiële resultaat over 2022 weer positief.

Amsterdam Clipper Beheer De Clipper ‘Stad Amsterdam’ is eigendom van Randstad en de gemeente. De gemeente beschikt jaarlijks over 20 vaardagen op de Clipper. De Clipper wordt ingezet voor promotie en representatie van Amsterdam tijdens buitenlandse reizen en in Nederland. De Clipper heeft tijdens de coronacrisis grotendeels stilgelegen. Vanaf begin 2022 is het programma voorzichtig weer opgestart, waarna vanaf halverwege 2022 het normale vaarschema weer is aangevangen. In 2023 zullen de kosten voor het gebruik van de Clipper naar verwachting sterk stijgen, als gevolg van de hoge inflatie in 2022.

Financiële toelichting (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen) Baten

Rekening Primaire Begroting 2021 2022 23,4

19,9

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

22,7

23,8

1,1

Lasten

62,5

64,5

65,4

64,4

-1,0

Saldo van baten en lasten

-39,2

-44,7

-42,7

-40,6

2,1

Life Sciences Fund Amsterdam Het Life Sciences Fund Amsterdam (LSFA) is begin 2009 opgericht om het economisch potentieel van het Life Sciences cluster in de regio Amsterdam te versterken. We nemen nu vooral deel om het maatschappelijk en financieel rendement van het fonds zeker te stellen. Jaarverslag 2022

75

H 3.3.1

Het programmaonderdeel 3.1 heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 2,1 miljoen. Dit komt door hogere baten van € 1,1 miljoen en lagere lasten van € 1,0 miljoen. Het positieve resultaat komt vooral door:

Baten De totale baten van € 23,8 miljoen zijn € 1,1 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten door meer instroom van (kennis)migranten vanuit met name nietEuropese landen tegen hogere gemiddelde tarifering bij IN Amsterdam (€ 0,7 miljoen). • Hogere baten door het ontvangen van subsidies voor Circulair, Bloomberg I-team, Innovatie Partners en Public Tech. Deze baten vallen weg tegen hogere projectlasten (€ 0,6 miljoen). • Hogere baten door een hogere ontvangen subsidie vanuit het Europese Fonds voor regionale ontwikkeling (€ 0,4 miljoen). • Lagere baten door lagere bezoekersaantallen bij Holland Casino door invloed van openen van online gokmarkt en de lockdown vanwege Corona waardoor er meer bezoekers wegbleven. Ook is een nieuwe vestiging in Nieuw-West die buiten het raamcontract valt geopend (€ 0,3 miljoen). • Lagere baten door onvoldoende herstel bij de markten na Corona. Er zijn ook minder vergunningen voor marktplaatsen afgegeven en daarmee ook leges ontvangen (€ 0,3 miljoen).

Lasten De totale lasten van € 64,4 miljoen zijn € 1,0 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere lasten op de middelen van Economische Structuur- en Arbeidsmarkt­ versterking (ESA). We hebben minder besteed aan projecten die bijdragen aan de economische structuur- of arbeidsmarktversterking (€ 1,0 miljoen). • Daarnaast hebben we veelal meerjarige subsidies verstrekt vanuit het Herstelplan ‘Samen sterker uit de crisis’. Hierdoor moeten de subsidies qua lasten naar ratio van de projectuitgaven ook over de jaren 2022 en volgende verspreid worden (€ 0,6 miljoen). • Deze totale afwijking is gemeentebreed neutraal omdat dit geëgaliseerd wordt via de ESA reserve in het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen A.5.3 Reserves (€ 1,6 miljoen). Jaarverslag 2022

• Lagere lasten door het niet invullen van vacatures in voorbereiding op reorganisatie 2023 (€0,7 miljoen). • Hogere lasten door het richten van de innovatie-activiteiten op de nieuwe bestuur­ sambities en het aansluiten van de activiteiten die nog afgerond moesten worden. Deze hogere lasten vallen deels weg tegen hogere baten (€ 0,9 miljoen). • Hogere lasten door meer ontwikkeling en beheerswerkzaamheden voor applicaties (€ 0,4 miljoen). • Hogere lasten door een open einde subsidieregeling voor ondernemerssubsidies (€ 0,2 miljoen). • Overige afwijkingen lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen (€ 0,2 miljoen).

Reserves (bedragen x € 1 miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening Primaire Begroting 2021 2022

Begroting 2022 (Najaarsnota)

Rekening 2022

Verschil Rekening Begroting 2022 (Najaarsnota)

Onttrekkingen reserves

20,9

24,5

20,0

18,4

-1,6

Toevoegingen reserves

20,0

17,5

23,9

23,9

0,0

Mutatie reserves

0,9

7,0

-3,9

-5,5

-1,6

Onttrekkingen reserves De onttrekking aan de Economische Structuur- en Arbeidsmarktversterking (ESA) is € 1,6 miljoen lager dan begroot. Dit komt door: • Lagere onttrekking op de middelen van Economische Structuur- en Arbeidsmarkt­ versterking (ESA). We hebben minder besteed aan projecten die bijdragen aan de economische structuur- of arbeidsmarktversterking (€ 1,0 miljoen). Daarnaast hebben we veelal meerjarige subsidies verstrekt vanuit het Herstelplan ‘Samen sterker uit de crisis’. Hierdoor moeten de subsidies qua onttrekking naar ratio van de projectuitgaven ook over de jaren 2022 en volgende verspreid worden (€ 0,6 miljoen). Deze totale afwijking is gemeentebreed neutraal (€ 1,6 miljoen).

Toevoegingen reserves De toevoeging aan de reserves is conform de begroting.

76

H 3.3.1

Subsidies van betekenis

Risico’s en maatregelen

bedragen x € 1 miljoen

Actuele risico’s

Subsidie

Begroting 2022 Jaarverslag 2022

1. Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions (AMS)

€ 5,3

€ 5,3

2. amsterdam&partners (a&p)

€ 4,5

€ 4,5

3. Amsterdam Economic Board

€ 1,6

€ 1,6

1. Amsterdam Institute for Advanced Metropolitan Solutions (AMS) is een jong wetenschappelijk instituut waarin wetenschap, onderwijs, overheid, zakenpartners en maatschappelijke organisaties samen werken aan oplossingen voor de complexe uitdagingen waarvoor een grootstedelijke regio als Amsterdam staat. AMS ontvangt in de periode van 1 april 2014 tot 1 april 2024 maximaal € 50 miljoen op grond van het Final contract van 19 maart 2014. De subsidiebijdrage wordt bepaald aan de hand van het jaarplan de door een accountant goedgekeurde jaarrekening 2022. 2. amsterdam&partners (a&p) heeft samen met stakeholders een bijdrage geleverd aan het creëren van een leefbare, aantrekkelijke, welvarende, duurzame en inclusieve metropool. Ook is een bijdrage geleverd aan het economisch herstel van de regio. a&p heeft een bijdrage geleverd aan het creëren van een omgeving waar diversiteit, gelijkheid, tolerantie, vrijheid, openheid een groot goed zijn. Zowel in het bouwen van de reputatie van de MRA als in het gidsen van alle doelgroepen binnen de MRA. 3. De subsidie wordt verstrekt voor de vaste basisformatie van de stichting Amsterdam Economic Board en stelt de Board-organisatie in staat om samen met bedrijven, kennisinstellingen en overheden te werken aan een slimme, groene en gezonde metropoolregio van de toekomst.

Maatregelen

1. Verslechtering resultaat deelneming Schiphol Er zijn regelmatig aandeelhouders overleggen met Area Development Company (SADC); Als er geen SADC. Op dit moment is het niet aannemelijk dat (her)ontwikkelingspotentie is en/of SADC maakt dit risico zich voor gaat doen. jarenlang verliezen en de gemeente haar aandeel behoudt, blijft het risico bestaan dat de gemeente uiteindelijk kapitaal moet bijstorten om tegemoet te komen aan de kapitaal instandhoudings­ verklaring (solvabiliteit minimaal 20%). 2. Regionale ontwikkelingsmaatschappij (ROM) InWest Regio krijgt kapitaal van de aandeel­ houders, waaronder de gemeente Amsterdam. De waarde van het kapitaal varieert over de jaren heen als resultaat van de waarde van de onderliggende investeringen/projecten.

Er is regelmatig aandeelhoudersoverleg met InWest Regio. En er is een Investeringskader vastgesteld voor het mkb fonds en het Transitiefonds

3. Waardevermindering deelneming Matrix Er is regelmatig (aandeelhouders) overleg met Innovation Center; als er geen (her)ontwikkelings­ Matrix. potentie is en de gemeente haar aandeel behoudt.

Vervallen risico’s

Maatregelen

1. Een mogelijk risico is dat het aantal bedrijfsDe lening is afgelost. terreinen dat verkocht wordt afneemt waardoor het Het risico dat door deelneming een bijdrage risico kan optreden dat de lening aan de verlangd wordt om tegemoet te komen aan de deelneming Schiphol Area Development Company kapitaal instandhoudingsverklaring bestaat nog N.V. (SADC) niet terug betaald kan worden. wel. 2. Voor de oprichting van de Regionale De ROM is gevestigd met de benodigde ontwikkelingsmaatschappij (ROM) bestaat het risico medewerkers. dat er niet voldoende geschikt personeel Het risico dat de waarde van de aandelen afneemt geworven kan worden. Hierdoor is er een kans op bestaat nog wel. vertraging of langzame start van de ROM, doordat heer team (12-15 FTE) geworven moet worden en op elkaar ingespeeld moet raken 2. Vanwege de crisis en de onzekere gevolgen voor De crisis loopt af. de langere termijn, bestaat het risico dat de Onze rol in de regio is faciliterend. Er vindt veel Metropoolregio Amsterdam minder aantrekkelijk overleg plaats met externe partijen en partners in wordt als vestigingsstad voor buitenlandse de regio en daarbuiten, we stimuleren actieve bedrijven. betrokkenheid van die partijen. We onderzoeken Dit kan effect hebben op de kantorenmarkt in welke bedrijfstakken het meeste potentieel Amsterdam en faciliterende activiteiten voor talent bevatten en richten ons daarop.