Bijlage 1. Jaarverslag 2020

Tegenover deze lagere lasten staat ook een lagere onttrekking uit de reserve Vereveningsfonds. • Lagere lasten van € 4,4 miljoen door een hogere productiviteit van medewerkers die ingezet worden bij binnengemeentelijke opdracht­ gevers. Hierdoor ontstaat er een hogere dekking die als negatieve last is verantwoord. • Hogere baten van € 9,1 miljoen door hogere tussentijdse winst­ nemingen. Dit komt vooral door een extra winstneming in de grond­ exploitatie Verdi van € 15 miljoen.

Programma 11 Wonen en groen Het positieve resultaat ten opzichte van de Najaarsnota 2020 komt vooral door: • Per saldo een positief effect van € 5,1 miljoen voor WABO-leges. Vanwege een forse stijging van het aantal bouwaanvragen, enkele aanvragen voor grote bouwprojecten en nog binnengekomen leges­ inkomsten uit 2019 zijn de baten hoger (€ 7,8 miljoen). Hiertegenover staan hogere lasten (€ 2,7 miljoen) voor de uitvoering van de bouwtaken. We moesten extra inhuren voor de vergunningverlening. 23

H2

• Lagere lasten van € 5,9 miljoen doordat uitvoering van huisvestingsen transformatieprojecten en projecten voor sanering verkeerslawaai vertraagd is. Deze projecten worden vaak uit externe bronnen of uit reserves gefinancierd. • Lagere lasten van € 5,9 miljoen bij het beheer en onderhoud in de parken en het Amsterdamse bos door wijzigingen in de uitvoering. Zo waren de recreatieve voorzieningen minder open, maar was de bezoeker toestroom in het Amsterdamse bos erg hoog. Vertragingen in de voorbereiding en aanbesteding van projecten en nieuwe onderhoudscontracten hebben ook tot lagere lasten geleid. • Lagere lasten van € 3,3 miljoen doordat als gevolg van de coronacrisis een aantal werkzaamheden in mindere mate uitgevoerd zijn in 2020. Het gaat bijvoorbeeld om anti-plak-en-klad werkzaamheden, de zwerfvuil bestrijding door Pantar en minder werk door de afgelaste evenementen. Ook de uitgaven voor het afzetten van speelplaatsen, stadsparken en sportvelden en bebording van de openbare ruimte zijn lager dan begroot. • Hogere lasten van € 5,1 miljoen omdat begrote investeringen in 2020 in nieuwe vergunningensystemen voor toezicht en handhaving niet geactiveerd kunnen worden. De gemeente is geen eigenaar van de systemen en daarom komen de kosten ten laste van de Jaarrekening 2020.

Programma 12 Moderne open overheid Het positieve resultaat ten opzichte van de Najaarsnota 2020 komt vooral door: • Lagere lasten van € 1,9 miljoen doordat de buurtbudgetten niet volledig zijn benut (€ 1,3 miljoen). Dit komt mede door de coronacrisis en langere doorlooptijden. Projectkosten en programmakosten, met name binnen de agenda Digitale Stad, hebben vertraging opgelopen (€ 0,6 miljoen). • Lagere lasten van € 0,9 miljoen door een vertraging bij het project Open-Up Amsterdam. In 2020 is € 1,5 miljoen vrijgemaakt om de ondernemers in de stad te ondersteunen. Door de aangescherpte maatregelen en het verlengen van de lockdown zijn zaken als winterterrassen en bewegwijzering niet uitgevoerd.

Algemene dekkingsmiddelen Het resultaat op de Algemene dekkingsmiddelen bestaat uit de effecten op de onderdelen A.1 tot en met A.4 (positief € 14,9 miljoen) en het positieve effect vanuit de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves in onderdeel A.5 (€ 35,1 miljoen). Dit lichten we hieronder toe. Het positieve resultaat van € 14,9 miljoen ten opzichte van de Najaarsnota 2020 op de onderdelen A.1 tot en met A.4 komt vooral door: • Een positief resultaat van € 7,9 miljoen voor het onderdeel financiering en deelnemingen. Dit komt vooral door een hogere dividenduitkering van € 7,5 miljoen van het Havenbedrijf over 2020. In de begroting is het verwachte dividend voor het Havenbedrijf naar beneden bijgesteld vanwege de coronacrisis, maar de crisis heeft vooralsnog minder impact dan verwacht. • Een nadelig resultaat van € 2,1 miljoen voor het gemeentefonds. Bij de decembercirculaire heeft een herberekening plaatsgevonden voor de jaren 2018 en 2019, waaruit blijkt dat de gemeente Amsterdam een te hoge gemeentefondsuitkering heeft ontvangen (€ 3,3 miljoen). Daartegenover staat een hogere baat door het actualiseren van de maatstaven van het verdeelmodel (€ 1,1 miljoen). • Een positief resultaat op de overige eigen middelen van € 9,2 miljoen.

Dit komt onder meer door vrijval uit de voorziening juridische risico’s (€ 2,7 miljoen) en het niet inzetten van het budget voor onvoorziene kosten (€ 2,0 miljoen). Zie voor een verdere toelichting de paragraaf 3.A algemene dekkingsmiddelen. Het positieve effect van € 35,1 miljoen ten opzichte van de Najaarsnota 2020 op reservemutaties komt vooral door hogere onttrekkingen aan reserves (€ 30,7 miljoen) en lagere toevoegingen aan reserves (€ 4,4 miljoen). Dit is exclusief de begrote onttrekking van het resultaat van de Najaarsnota van € 197,9 miljoen. Hierbij een aantal grotere afwijkingen op reservemutaties: • Hogere onttrekking van € 75,8 miljoen aan de reserve afkoopsommen erfpacht, omdat erfpachters in het voortdurend stelsel minder vaak hebben gekozen voor afkoop en meer erfpachters, die hebben afgekocht in het voortdurend stelsel, zijn overgestapt naar het eeuwigdurend stelsel. Deze reserve dient voor de financiering van de waarde van de in erfpacht uitgegeven gronden.

24

H2

• Een lagere toevoeging van € 27,8miljoen aan de Financieringsreserve activa met maatschappelijk nut. Deze reserve bevat eigen bijdrages van de gemeente voor de dekking van investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut. • Lagere onttrekking van € 13,9 miljoen aan de reserve Vereveningsfonds. Deze reserve is benodigd als weerstandsvermogen en als dekking voor vastgestelde (voor)investeringen voor gebiedsontwikkeling. De onttrekking is vooral lager omdat de voorziening plantekorten minder hoeft te worden opgehoogd. Voor plannen met een negatief saldo is een voorziening gevormd. In 2020 is minder gedoteerd omdat het saldo van het totaal van de negatieve plannen is verbeterd, onder andere door de Rijksbijdrage voor Woningbouwimpuls.

Bestuur en organisatie, inclusief overzicht Overhead Het negatieve resultaat ten opzichte van de Najaarsnota 2020 komt vooral door: • Per saldo een voordelig resultaat van € 8,0 miljoen door de verkoop van het pand aan de Pieter Calandlaan (€ 16,4 miljoen) waarvan we verwachtten dat die pas in 2021 zou plaatsvinden. Tegenover deze hogere verkoopopbrengsten staat ook een hogere last omdat we de boekwaarde van het pand Pieter Calandlaan direct moesten afschrijven. • Hogere ICT lasten van € 5,9 miljoen voornamelijk door het afboeken van de boekwaarde van investeringen in digitale verbindingen die niet meer geactiveerd mogen worden. • Hogere lasten van € 5,1 miljoen omdat een voorziening is gevormd voor de uitbreiding van de bestaande maatwerkregeling corona voor huurders van Gemeentelijk Vastgoed. • Hogere baten van € 3,6 miljoen door hogere huurinkomsten. We hadden verwacht dat een aantal panden verkocht zou worden in 2020 en daarom waren er geen huurinkomsten meer geraamd. Doordat we de panden pas later verkopen, kwamen er in 2020 toch huurinkomsten binnen. • Per saldo lagere lasten van € 1,8 miljoen op facilitaire zaken. Door de coronacrisis waren minder catering, minder kantoorbenodigdheden, en dergelijke nodig.

• Hogere lasten voor communicatie van € 3,1 miljoen vanwege de extra kosten voor de communicatie rondom de coronacrisis en de extra inzet van personeel om de standaard dienstverlening te kunnen waarborgen.

2.5 Balansontwikkelingen en schuld In 2020 hebben we fors geïnvesteerd in de stad. In de Investeringsparagraaf in hoofdstuk 4 onderbouwen we de investeringen. De omvangrijkste investeringen in de stad zijn de investeringen in: • erfpachtgronden • (school)gebouwen • de openbare ruimte zoals parkeervoorzieningen, kades, bruggen, tunnels, wegen, verlichting en verkeerssystemen Investeringen financieren we met externe en interne financieringsmiddelen. Externe financieringsmiddelen zijn leningen van externe partijen waarover we rente betalen. De reserves, voorzieningen en het jaarresultaat vormen onze interne financieringsmiddelen. De externe financieringsmiddelen (externe schuld) stegen in 2020 met € 792 miljoen naar € 6.109 miljoen. Onderstaande grafiek toont de ontwikkeling van de externe financieringsmiddelen van de afgelopen vijf jaar. Hierin staat ook het aandeel van de financieringsbehoefte voor erfpacht. Het betreft hier de balanswaarde van de erfpachtgronden waarvoor canon wordt betaald. Ook in 2020 is de externe schuld sterk toegenomen. Bij de Voorjaarsnota 2021 gaan we in op manieren om de schuld op korte en lange termijn houdbaar te houden. Hierbij geven we invulling aan een vernieuwd investeringsstelsel.

25

H2

Grafiek 3: Ontwikkeling externe schuld 2016 – 2020 7,0 6,1

Bedragen x € 1 miljard

6,0 4,8

5,0 4,0 3,0

4,2

3,9

2,4

2,3

2,7

5,3

2,7

3,3

2,0 1,0 0

1,5

1,8

2,1

2016

2017

2018

Overig

2,6

2,8

2019

2020

Erfpacht

De externe schuld steeg in 2020. Maar de rentelasten daalden met € 7 miljoen naar € 74 miljoen. Dit komt vooral doordat we aflopende leningen tegen lagere rente konden herfinancieren. Het rentepercentage voor het aantrekken van kortlopende leningen was heel 2020 negatief en deels ook negatief voor langlopende leningen. Het gemiddeld rentepercentage van de totale externe financieringsmiddelen in 2020 was 1,3 procent.

Schuldratio’s Onze solvabiliteit bedraagt eind 2020 51 procent en daarmee voldoen we aan de gestelde signaalwaarde ‘voldoende’ van de provincie Noord-Holland. De netto schuldquote bedraagt eind 2020 96 procent en daarmee voldoen we aan de gestelde signaalwaarde ‘neutraal’ van de provincie Noord-Holland. Een verdere toelichting op de ontwikkeling van de schuld en de schuldratio’s geven we in de paragraaf Financiering.

2.6 Risico’s en weerstandsvermogen Bij de Najaarsnota 2020 was de verwachte omvang van de externe financieringsmiddelen voor eind 2020 begroot op € 6,4 miljard. Deze kwam uiteindelijk € 287 miljoen lager uit op € 6,1 miljard. Dat de omvang van de externe financieringsmiddelen (externe schuld) uiteindelijk lager uitkwam dan we begroot hadden, is het resultaat van een aantal effecten: • Effect waardoor de externe schuld lager uitkwam dan begroot: – De omvang van het materiële en immateriële bezit kwam € 481 miljoen lager uit dan verwacht. Dit komt vooral doordat de omvang van investeringen in ons materiële bezit lager uitkwam dan we begroot hadden. • Effecten met een opwaartse werking ten opzichte van de begrote externe schuld: – De omvang van de interne financieringsmiddelen (reserves, voorzieningen en resultaat) kwam € 15 miljoen lager uit dan verwacht. Hierdoor waren minder financieringsmiddelen aanwezig dan verwacht. – De omvang van het financiële bezit kwam € 8 miljoen hoger uit dan verwacht. – De werkkapitaalbehoefte steeg € 172 miljoen meer dan verwacht. Dit komt vooral door een beperktere toename van de voorraad grond en een toename in nog te ontvangen bedragen. Hierdoor waren minder financieringsmiddelen aanwezig

Naast de druk van de crisis op de baten en de lasten werden ook veel risico’s hoger. Tegelijkertijd hebben de compensatiepakketten van het Rijk in 2020 ons behoed voor te grote tekorten. En zorgden zij ervoor dat de stijging in benodigde weerstandscapaciteit gematigd is van € 200 miljoen in 2019 naar € 203 miljoen nu. Door de coronacrisis kwam een aantal deelnemingen in financiële moeilijkheden. Daardoor zijn in 2020 de meeste dividendbetalingen over 2019 opgeschort of uitgesteld. Dit om de liquiditeit van deze bedrijven te versterken. Er was en is meer risico op wanbetaling op verplichtingen naar ons. De grootste invloed daarvan verwachten we bij de verhuur van ons vastgoed. Het risico op tegenvallende verkoopopbrengsten van ons vastgoed werd groter. Het risico op lagere belastinginkomsten hebben we door de coronacrisis hoger geschat. Aan de ene kant heeft dat te maken met de daling in verblijfstoerisme die we nu meemaken. Die geeft aan hoe hard de belastingopbrengsten kunnen teruglopen. Aan de andere kant kan de basis voor andere belastingheffingen door de crisis ook teruglopen. Bijvoorbeeld door krimp van de bevolking, dalende WOZ-waarden of faillissementen in de private sector.

26

H2

Grafiek 4: Ontwikkeling weerstandsvermogen 1,8

400 350

1,6

1,4

250 1,2

Ratio

Miljoenen euro

300

200

1,0

150

0,8

100

0,6

50 0

Met die compensatiepakketten konden we het financiële gevolg van meer instroom in de bijstand met de rijksbijdragen beter opvangen dan we eerst dachten. Het gevolg is een daling van de beschikbare weerstandscapaciteit naar € 112 miljoen eind 2020. Er is een licht stijgende trend in het risico­ profiel. Dit komt vooral door de dempende werking van de compensatie­ pakketten van het Rijk in 2020. De benodigde weerstandscapaciteit stijgt naar € 203 miljoen. Bij de berekening van het weerstandsvermogen hielden we, in tegenstelling tot hiervoor, geen rekening meer met onbenutte belasting­ capaciteit. Dit vanwege de sterke daling van onze belastinginkomsten door de coronacrisis en de recente verhoging van de OZB-belastingen.

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

0,4

Beschikbare weerstandscapaciteit (linker as) Benodigde weerstandscapaciteit (linker as) Weerstandsvermogen (rechter as)

Het weerstandsvermogen komt eind 2020 uit op 0,6. Een forse daling tegenover de het Jaarverslag 2019, maar minder drastisch dan we dachten bij de Begroting 2021. Bij die prognose hielden we rekening met de verwachte ontwikkeling in de algemene dekkingsmiddelen zoals: • het compensatiepakket van het Rijk; • de ontwikkeling van het gemeentefonds; • coronacrisis-effecten.

27

3

H3

3

Programma’s 3.1

Veiligheid

33

3.2

Verkeer, vervoer en waterstaat

50

3.3

Economie

75

3.4

Kunst, cultuur en erfgoed

87

3.5

Onderwijs

100

3.6

Sport

110

3.7

Werk, inkomen en participatie

120

3.8

Volksgezondheid, jeugd en zorg

137

3.9

Duurzaamheid en ruimtelijke ordening

163

3.10 Grond

192

3.11 Wonen en groen

205

3.12 Moderne open overheid

229

3.A

Algemene dekkingsmiddelen

240

3.B

Bestuur en organisatie

255 29

H3

De structuur van de programmabladen De programmabladen kennen (in grote lijnen) dezelfde opzet en indeling als die van het vorige jaarverslag van dit college. Dit jaarverslag is opgesteld volgens de begrotingsindeling en daarmee gespiegeld aan de Begroting 2020. De opzet en indeling lichten we hieronder toe.

1. Opzet programma’s Dit jaarverslag kent twaalf programma’s die elk bestaan uit de volgende twee onderdelen: • Infographic (samenvatting op programmaniveau) • Programmaonderdelen

1.1 Infographic Net als in het vorige jaarverslag openen we elk programma met een infographic. De infographic laat in vogelvlucht de belangrijkste resultaten per programma zien. We sluiten de samenvatting op programmaniveau af met de financiële realisatie waarin we op hoofdlijnen ingaan op de afwijkingen ten opzichte van de laatst vastgestelde Begroting 2020 (stand Najaarsnota 2020). Daarnaast presenteren we de apparaatslasten. Deze worden verder toegelicht in de paragraaf Bedrijfsvoering.

ons af komen en die (mogelijk) gevolgen hebben voor Amsterdam en de Amsterdammers. Specifieke beleidsdoelen en activiteiten Per doel geven we hier aan wat het resultaat in 2020 is geweest, waarom doelen wel of niet gehaald zijn en of geplande activiteiten wel of niet zijn uitgevoerd. Ook presenteren wij de doelenrealisatie, oftewel de gerealiseerde baten en lasten per doel. Verbonden partijen We benoemen hier de verbonden partijen die worden ingeschakeld voor het behalen van de doelen. Financiële toelichting In deze rubriek geven we redengevende verklaringen voor de afwijkingen ten opzichte van de laatst vastgestelde Begroting 2020 (stand Najaarsnota 2020). Daarnaast zijn in de financiële tabellen de cijfers van 2019 opgenomen, zodat een vergelijking mogelijk is. Dit is ook gedaan voor de reservemutaties.

1.2 Programmaonderdeel In de programmaonderdelen geven we een overzicht van concrete en specifieke doelstellingen en activiteiten, met de bijbehorende indicatoren en streefwaarden. We presenteren de doelenrealisatie in de doelenboom, zodat in een oogopslag te zien is hoeveel middelen zijn uitgegeven voor een bepaald doel. Daarnaast is er in de programmaonderdelen aandacht voor de verbonden partijen, de financiële toelichtingen, de reserves, de subsidies, voor risico’s en maatregelen en de geldende beleidskaders. Hieronder lichten we de componenten van het programmaonderdeel toe. Belangrijke ontwikkelingen Hier bespreken we kort welke belangrijke ontwikkelingen in 2020 hebben plaatsgevonden. Het gaat hier vooral om ontwikkelingen die van buiten op

Reserves We geven hier de belangrijkste reservemutaties (met afwijkingen groter dan € 0,2 miljoen ten opzichte van de begrotingsstand Najaarsnota 2020) per programmaonderdeel met redengevende verklaringen weer. In het onderdeel A.5 Reserves worden alle onttrekkingen en toevoegingen aan reserves verantwoord. Subsidies van betekenis Hier worden de belangrijkste subsidies per programmaonderdeel genoemd. Indien de realisatie over 2020 significant afwijkt van de begroting (stand Najaarsnota 2020), geven we hier een toelichting op.

30

H3

Risico’s en maatregelen Bij het Jaarverslag 2020 gaan we uit van de meest actuele risico’s. Van deze risico’s geven we aan wat eind 2020 de status is. Beleidskaders Dit onderdeel beschrijft de beleidskaders die voor het programmaonderdeel van toepassing zijn.

2. Algemene middelen en Bestuur en organisatie Na de twaalf programma’s volgen de onderdelen A) Algemene dekkings­ middelen en B) Bestuur en organisatie

2.1 A) Algemene middelen Het overzicht Algemene dekkingsmiddelen is geen programma, maar een verplicht onderdeel van de begroting en het jaarverslag volgens het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). In dit overzicht worden de belangrijkste algemene inkomstenbronnen van de gemeente toegelicht en verantwoord. In het onderdeel A.5 Reserves worden alle onttrekkingen en toevoegingen aan reserves verantwoord. De reservemutaties werden tot en met het het jaarverslag 2018 nog bij alle programmaonderdelen verantwoord. Overigens worden de belangrijkste reservemutaties nog wel per (programma)onderdeel toegelicht.

2.2 B) Bestuur en organisatie In overzicht B staan de middelen die ondersteunend zijn aan besluiten over en de uitvoer van beleid uit programma 1 tot en met 12. Dit zijn dus baten en lasten die niet rechtstreeks zijn toe te rekenen aan de twaalf beleidsprogramma’s.

31

H 3.1

Programma 1 | Portefeuillehouder: burgemeester Halsema

3.1 Veiligheid

3.1.1 Brandweer en crisisbeheersing

3.1.2 Openbare orde en Veiligheid

> Coronacrisis

> Demonstraties

> Ondermijning

In 2020 zijn er wederom veel demonstraties geweest. Vanwege de beperkingen voortkomend uit de coronamaatregelen was het beheersbaar houden van de demonstraties een grote uitdaging. De demonstratie van Black Lives Matter op 1 juni 2020 heeft laten zien hoe complex dat is. Voor elke risicovolle demonstratie worden uitgangspunten opgesteld en scenario’s gemaakt. Deze worden ook besproken en vastgesteld in de driehoek (politie, Openbaar Ministerie en lokale overheid).

In 2020 is er grote voortgang geboekt met het verder opzetten van interventies gericht op het bestrijden van drugsgerelateerde criminaliteit en ondermijning.

Tijdens de coronacrisis was er sprake van een Gecoördineerde Regionale Incidentbestrijdings­ procedure (GRIP) 4 crisissituatie. Het uitvoeren van de landelijke coronamaatregelen heeft grote impact gehad op de werkzaamheden en duurt nog steeds voort.

!

GRIP 4

32

H 3.1

Programma 1 | Portefeuillehouder: burgemeester Halsema

3.1 Veiligheid Financiële toelichting (bedragen x € miljoen) (bedragen x € miljoen) Baten

Rekening 2019 20,4

Primaire Begroting 2020 Rekening Verschil Rekening Begroting 2020 (Najaarsnota) 2020 Begroting 2020 (Najaarsnota) 20,5

17,6

18,2

0,6

Lasten

192,2

205,6

207,7

204,2

-3,5

Saldo

-171,8

-185,1

-190,1

-186,0

4,1

Het programma 1 heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 4,1 miljoen. Dit komt vooral door lagere lasten van € 3,5 miljoen. Het positieve resultaat komt vooral door: • Lagere lasten van circa € 3,4 miljoen voor diverse programma’s binnen Veiligheid. De grootste afwijkingen zitten bij lagere lasten Masterplan Handhaving van € 1,3 miljoen, lagere lasten bij ondermijning van € 1,1 miljoen en lagere lasten van € 1,0 miljoen door het effect van de coronacrisis op diverse veiligheidsprojecten en activiteiten in de buurten. • In het programmaonderdeel 1.2 Openbare orde en veiligheid worden deze afwijkingen verder toegelicht.

Apparaatslasten (bedragen x € miljoen) (bedragen x € miljoen Apparaatslasten

Rekening 2019 84,0

Primaire Begroting 2020 Rekening Verschil Rekening Begroting 2020 (Najaarsnota) 2020 Begroting 2020 (Najaarsnota) 79,7

82,4

90,9

8,5

33

H 3.1.1

3.1.1 Brandweer en crisisbeheersing Alarmering, brandweerzorg en multidisciplinaire crisisbeheersing via de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.

Belangrijke ontwikkelingen Het vernieuwde Managementteam van de Veiligheidsregio Amsterdam en de Brandweer had grote ambities met acht topprioriteiten, onder de noemer Buiten Gewoon Veilig, vastgesteld voor 2020. Maar door de onverwachte coronacrisis kwam de nadruk vooral te liggen op het uitvoeren van de crisistaken die deze crisis met zich meebrengt. De organisatie heeft zich goed staande gehouden tijdens de crisis. Hoewel ook medewerkers van de brandweer in 2020 positief getest werden op corona was de brandweerzorg in de regio het hele jaar gewaarborgd.

Specifieke beleidsdoelen (bedragen x € miljoen)

Doel 1.1.1

Baten 3,5 - Lasten 76,7

Het leiderschapstraject voor alle bevelvoerders van de brandweer, in het kader van de modernisering van de organisatie is, met enige vertraging, van start gegaan. Ook hebben de planvorming, het regionale risicoprofiel, het beleidsplan en het crisisplan vertraging opgelopen. De brandweer heeft niet of nauwelijks kunnen oefenen of woningbezoeken kunnen afnemen.

Activiteit 1.1.1.1 De regionale brandweer en veiligheidsregio financieren t.b.v. brand- en rampbestrijding en we zien toe op de kwaliteit van de uitvoering. Indicatoren activiteit 1

Het voorkomen en bestrijden van brand en rampen en het vergroten van het bewustzijn van brandveiligheid. Indicatoren doel 1

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019

Begroting 2020

Jaarverslag 2020

Geen indicatoren, omdat via de begroting en jaarrekening van de Veiligheidsregio gerapporteerd wordt.

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019

Begroting 2020

Jaarverslag 2020

Geen indicatoren, omdat via de begroting en jaarrekening van de Veiligheidsregio gerapporteerd wordt.

Activiteit 1.1.1.2 We bereiden ons voor op crisis, rampen en grootschalige evenementen. Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019

Begroting 2020

Jaarverslag 2020

Door de coronacrisis zijn andere, bijzondere taken opgepakt. Zo is de brandweer ingesprongen om transport te verzorgen van testafnames, zijn wasstraten voor ambulances ingericht en bemand om de ambulancediensten te ontzien.

1

Alle (extra) reguliere bestuursvergaderingen van de VrAA zijn doorgegaan, waardoor de reguliere besluitvorming gecontinueerd is.

De crisistaken die eind 2019 belegd zijn bij de Veiligheidsregio AmsterdamAmstelland en de samenwerkingen met de partners hebben veel van de organisatie (en alle gemeenten binnen de veiligheidsregio) gevraagd.

Geen indicatoren, omdat via de begroting en jaarrekening van de Veiligheidsregio gerapporteerd wordt.

34

H 3.1.1

Het ging immers om nieuwe rollen en verantwoordelijkheden en dat ten tijde van een crisis. Gebleken is dat het afgelopen jaar de basis voor een goede crisisorganisatie in onze regio is gelegd.

Baten De totale baten van € 3,5 miljoen zijn conform de begroting.

Lasten

Verbonden partijen De Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA) De Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA) is een van de 25 veiligheids­ regio’s in Nederland. Het beslaat het gebied van de volgende gemeenten: • Aalsmeer • Amstelveen • Amsterdam • Diemen • Ouder-Amstel • Uithoorn

Reserves (bedragen x € miljoen (bedragen x € 1 miljoen)

Zij voert de wettelijke taken uit de wet op de Veiligheidsregio uit. Bij alle doelstellingen in dit programmaonderdeel schakelen we de VrAA in.

Rekening 2019

Primaire Begroting 2020

Begroting 2020 (Najaarsnota)

Rekening 2020

Verschil Rekening Begroting 2020 (Najaarsnota)

Onttrekkingen reserves

0,0

0,0

0,8

0,0

-0,8

Mutatie reserves

0,0

0,0

0,8

0,0

0,8

Onttrekking

Financiële toelichting

De onttrekking aan de reserve Tegengaan radicalisering en polarisatie is € 0,8 miljoen. Deze onttrekking heeft abusievelijk plaatsgevonden via programmaonderdeel 1.2.

(bedragen x € miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

De lasten van totaal € 76,7 miljoen zijn € 0,7 miljoen hoger dan begroot. Dit komt door: • Hogere lasten van € 0,7 miljoen bij crisis- en incidentmanagement. Door de coronacrisis hebben we extra maatregelen moeten treffen voor crowdmanagement op straat en op het water. Dat betreft bijvoorbeeld de inhuur van verkeersregelaars, het plaatsen van matrix- en digitale borden, het aanbrengen van aanwijzingen op trottoirs voor houden van afstand en de huur van surveillance-boten.

Rekening 2019

Primaire Begroting 2020

Begroting 2020 (Najaarsnota)

Rekening 2020

Verschil Rekening Begroting 2020 (Najaarsnota)

Baten

4,1

4,2

3,4

3,5

0,0

Lasten

75,7

77,3

76,0

76,7

0,7

Saldo

-71,6

-73,1

-72,6

-73,3

-0,7

Subsidies van betekenis In dit programmaonderdeel is geen sprake van verleende subsidies.

Het programmaonderdeel Brandweer en crisisbeheersing heeft, ten opzichte van de begroting, een negatief resultaat van € 0,7 miljoen. Dit komt door hogere lasten van € 0,7 miljoen bij crisisbeheersing.

35

H 3.1.1

Risico’s en maatregelen Opgetreden risico’s

Maatregelen

1. Aanslag in de stad of een crisis.

Tijdens corona is sprake van een GRIP 4 crisissituatie. Vanuit OOV is regie gevoerd op de regionale vertaling en uitvoering van de landelijke coronamaatregelen op het gebied van openbare orde en veiligheid en de handhaving daarvan.

Beleidskaders • De Wet Veiligheidsregio’s. Op 1 oktober 2010 is de Wet Veiligheids­ regio’s in werking getreden. Deze wet brengt brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, de rampenbestrijding en crisisbeheersing samen in één organisatie. • Beleidsplan Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland. In dit beleidsplan formuleren we de beleidsvoornemens van de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland (VrAA) voor de komende jaren. Daarmee vervullen we de wettelijke plicht zoals die in artikel 14 van de Wet Veiligheidsregio’s staat. We willen met dit beleidsplan onze sleutelpartners in de crisisbeheersing binden, zoals de politie, de partijen rondom waterveiligheid en belangrijke beheerders van vitale infrastructuren.

36

H 3.1.2

3.1.2 Openbare orde en veiligheid De openbare orde en de veiligheid van mensen, goederen en gebieden handhaven.

Belangrijke ontwikkelingen Ondermijning In de aanpak van ondermijning ligt onze focus sinds 2019 op ondermijnende effecten van de drugsindustrie, mensenhandel en op witwassen en fraude. We hebben ons in 2020 daarnaast gericht op het in beeld krijgen van specifieke kwetsbaarheden tijdens de coronacrisis. Vooral het risico van malafide investeringen in horeca- en prostitutiebedrijven, detailhandel en vastgoed, de zogenaamde ‘foute helpers van ondernemers in financiële nood’ is een urgente kwestie.

Drukte, overlast en handhaving Toezicht en Handhaving in de openbare ruimte Het afgelopen jaar was een bijzonder jaar. De handhaving van corona-regels heeft uiteraard de hoogste prioriteit gehad. Daarnaast hebben we, als daar tijd voor was, naast de handhaving van corona-regels, ingezet op de andere (reguliere) prioriteiten. Deze inzet betrof bij voorrang handhaving beleid kades en bruggen, afval bijplaatsingen, aanpak jeugdoverlast en afhandeling van (urgente) meldingen overlast openbare ruimte (onder meer parkeeroverlast). Daarnaast werken we aan de realisatie van de bestuurlijke doorbraken van het Masterplan Handhaving en Reiniging. Het Masterplan heeft tot doel om de leefbaarheid in Amsterdam in brede zin te verbeteren. Daarbij is gekozen om extra capaciteit allereerst in te zetten in de gebieden waar de leefbaarheid het meest onder druk staat te weten Centrum, Zuidoost en Nieuw-West. In het Masterplan worden 7 bestuurlijke doorbraken omschreven die zijn uitgewerkt in 19 maatregelen. We participeren in elk van deze doorbraken. Dat betekent extra inzet, werken aan een nieuwe roosterregeling met Stadswerken, Afval & Grondstoffen, meer focus op preventieve handhaving, intensiveren van de samenwerking met politie en OM en het verbeteren van de informatiegestuurde handhaving.

Zoals in de begroting opgenomen zetten we in op informatiegestuurde handhaving. Daar is voortgang geboekt, met name waar het gaat om camerahandhaving. In 2020 is gestart met het beboeten van foutparkeerders op de stoep aan de hand van camerabeelden die gemaakt worden door de mobiele camera’s (die toch al rondreden voor de controle van het fiscale parkeerregime). Ook de milieuzone wordt met behulp van camera’s gecontroleerd, en we zijn van plan om ook de controle van het zware verkeer in het centrum te gaan handhaven met behulp van camera’s. Dit laatste ter bescherming van de kwetsbare bruggen en kademuren. In 2020 is de “Taskforce Werving & Onboarding” van start gegaan met de ambitie om het grote aantal vacatures voor handhavers te vullen en de uitstroom tegen te gaan. Hiervoor hebben we een nieuw werving- en selectie­ proces opgezet met een bijbehorende Arbeidsmarktcampagne. Mede hierdoor zitten we nu op een bezettingspercentage van ruim 96%. Om de veiligheid van de handhavers op straat te vergroten hebben we extra maatregelen getroffen om agressie en geweld tegen handhavers tegen te gaan. Zo zijn alle handhavers uitgerust met bodycams. Ook het nieuwe portofonie systeem-is operationeel en het aantal gebruikers is fors uitgebreid. Alle meldtafels op de meldkamer zijn omgebouwd naar het nieuwe systeem.

Voor het eerst zitten alle handhavers op één en hetzelfde portofonie systeem. Tevens zijn trainingen gegeven aan de handhavers en zijn er afspraken met de politie gemaakt onder meer over hulp bij gevaarlijke situaties. Verder is er aandacht besteed aan de publiekscommunicatie om helder te maken wat het werk van de handhavers inhoudt en wat ze voor de stad betekenen. De Gemeenschappelijke Meldkamer Amsterdam is volledig werkzaam. De meldkamer zorgt voor de veiligheid van de handhavers tijdens het werk en voert regie bij evenementen en incidenten.

37

H 3.1.2

Voor acute vraagstukken in de stad zetten we Teams Snelle Interventies (TSI) in om snel inzet te plegen waar nodig. TSI is inmiddels in de hele stad actief, ze worden ingezet als tijdelijke aanvulling op de andere teams in de stad. Daarnaast zetten zij acties op in afstemming met of op aanvraag van de andere teams van THOR of de ketenpartners.

Masterplan Zuidoost

Met het stedelijk actieprogramma Digitale Veiligheid bereiden we ons voor op de mogelijke gevolgen van digitale onveiligheid en verhogen we onze weerbaarheid.

Samen met verschillende maatschappelijke partners en het Rijk hebben we het Masterplan Zuidoost opgesteld. We hebben extra capaciteit aangetrokken om de organisatie te versterken. Ook hebben we ten aanzien van de risicojongeren extra veiligheidsmaatregelen genomen. We spreken niet alleen de jongeren aan, maar ook de ouders. Hierin nemen we ook de relatie met een zinvolle dagbesteding mee. Verder doen we extra veldwerk om toenemende jeugdcriminaliteit te voorkomen. Tot slot zijn verschillende coachingsprogramma’s gestart om jonge meiden en jongens te helpen met scholing, sport en talentontwikkeling.

Internationaal conflict

Kwetsbare groepen

Radicalisering Uit het meest recente informatiebeeld radicalisering en extremisme (onder andere gebaseerd op het Dreigingsbeeld van de NCTV) blijkt dat ook in 2020 de belangrijkste dreiging uitging van islamitisch extremisme. Tegelijkertijd zien we de dreiging van rechtsextremisme toenemen en zijn er zorgen over toegenomen anti-establishmentsentimenten, onder andere als gevolg van de coronacrisis.

Top 400/600 We hebben in de Top 600 meer ervaring opgedaan met regie voeren op plegers van drugsgerelateerd en excessief geweld. In de Top400 voerden we regie op jonge mensen die meermaals in contact komen met politie en justitie en die problemen hebben op verschillende leefgebieden.

Cybercriminaliteit

Veilige wijken Openbare ordebevoegdheden We hebben een start gemaakt met meer en flexibelere inzet van mobiele camera’s, onder andere voor het tegengaan van jeugdoverlast en vuurwerkoverlast. We onderzoeken in het kader van het Masterplan Handhaving en Reiniging of en hoe cameratoezicht kan worden ingezet voor de aanpak van verkeerd aangeboden afval. Net als bij parkeerbeheer willen we gebruik maken van beeldherkenning en daarvoor doen we een proef. De camera herkent waar wat voor afval staat. In geen van de proeven wordt gezichtsherkenning gebruikt. We hebben in 2020 nieuwe afspraken gemaakt met het Openbaar Ministerie en politie over het gebruik van gemeentelijke kentekencamera’s ten behoeve van de opsporing. Onze camera’s zijn gebruikt om in samenwerking met KPN het 5G-netwerk te testen. Met de Johan Cruijff Arena en andere partijen in het Arenagebied werken we al enkele jaren samen bij onder andere crowdmanagement en handhaving van de openbare orde. Deze samenwerking heeft verder vorm gekregen door het convenant tussen de gemeente, politie, OM en de private partijen in het Arenagebied te actualiseren.

Seksuele (straat)intimidatie We zijn met het programma Seksuele Intimidatie en Seksueel Geweld van start gegaan. Ook hebben we een integrale persoonsgerichte aanpak ontwikkeld (naar het model van de Top600) voor jonge vrouwen die herhaald slachtoffer zijn van seksueel geweld, in combinatie met complexe problematiek op andere leefgebieden. Deze ‘ROSA-aanpak’ is eind 2020 van start gegaan.

Geweld in de privésfeer Binnen het veiligheidsdomein zijn instrumenten ingezet om patronen van geweld in de privésfeer te stoppen en duurzaam op te lossen. Eén daarvan is het Tijdelijk Huisverbod (THV), een bestuursrechtelijke maatregel die we aan plegers van geweld hebben opgelegd. In samenwerking met zorg- en veiligheidspartners hebben we een proef gedaan waarbij notoire veelplegers van geweld in de privésfeer samen met hun gezin in een regie-aanpak werden opgenomen.

38

H 3.1.2

Activiteit 1.2.1.2

Specifieke beleidsdoelen (bedragen x € miljoen)

Doel 1.2.1

Baten 14,7 - Lasten 127,5

Amsterdam is een veilige en leefbare stad voor bewoners en bezoekers. Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019

1

100 (2014)

Veiligheidsindex van de regio Amsterdam Amstelland.

Begroting 2020

90

We behandelen aanvragen en verlenen en controleren vergunningen. Indicatoren activiteit 1

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019

Begroting 2020

Jaarverslag 2020

Geen indicatoren omdat het VTH uitvoerings-programma hierover rapporteert.

Jaarverslag 2020 95

De veiligheidsindex is in vergelijking met 2019 iets toegenomen (verslechterd) door een toename van overlast meldingen en ervaringen. De coronacrisis heeft ertoe geleid dat er meer meldingen waren over personen die zich niet aan de maatregelen hielden. Dit hebben we geregistreerd als personenoverlast.

Activiteit 1.2.1.1

Activiteit 1.2.1.3 We houden toezicht en handhaven in de openbare ruimte en in het openbaar vervoer. Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019

1

Gemiddeld rapportagecijfer sociale veiligheid in het Amsterdamse openbaar vervoer.

7,6 (2018)

7,6 (2018)

2

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte, aantal per 1.000 inwoners) (BBV-verplicht).

6,1 (2015)

5,1

Begroting 2020

Jaarverslag 2020

7,6

7,7 5,1

We bestrijden criminaliteit, radicalisering en ondermijning. Indicatoren activiteit

Peilwaarde Jaarverslag (peiljaar) 2019

Begroting 2020

Jaarverslag 2020

1

Verwijzingen Halt (aantal per 10.000 jongeren) BBV-verplicht.

195,4 (2014)

154

108

2

Harde kern jongeren (aantal per 10.000 inwoners) BBV-verplicht.

2,4 (2014)

2,4 (2014)

Wordt niet meer gemeten

3

Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners) BBV-verplicht.

5,6 (2015)

6,2

4,3

4

Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners) BBV-verplicht.

10,5 (2015)

8,1

7,5

5

Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners) BBV-verplicht.

6,4 (2015)

3,9

2,7

6

Afname in recidive huidige Top 600 (HIC) BBV-verplicht.

39% (2017)

50% (2018)

50% (2019)

7

Afname in recidive uitgestroomdeTop 600 (HIC) BBV-verplicht.

82% (2017)

82% (2018)

81%(2019)

Activiteit 1.2.1.4 We bestrijden samen met onze partners overlast in wijken en buurten. Indicatoren activiteit

Peilwaarde (peiljaar)

Jaarverslag 2019

Begroting 2020

Jaarverslag 2020

7,4 (2013)

7,5

Geen meting in 2020

1

Leefbaarheidsmonitor Wonen in Amsterdam (WIA) 2 jaarlijks.

2

Het aantal jeugdgroepen.

Meting vanuit geprioriteerde jeugdgroepen vanuit OM/politie

13 (Q1 2019)

17

3

Meldingen overlast.

19.087 Aanlevering vanuit (politie) + politie en eigen meting (2018) 279.264 (SIA) = 398.351

25.746 (politie) + 378.139 (SIA) = 403.885

4

Het % vrouwen dat de afgelopen 12 maanden is geconfronteerd met (seksuele) straatintimidatie.

51% (2018)

47%

39

H 3.1.2

Ondermijning Met het programma De Weerbare Stad richten we ons op het tegengaan van ondermijning. We doen dit aan de hand van drie doelen: kennis verwerven, mentaliteitsverandering en grenzen stellen. Het programma zich vooral op het scheppen van randvoorwaarden om ondermijning te voorkomen en aan te pakken. De belangrijkste ontwikkelingen in 2020 waren: • Er is een multidisciplinair team – Ondermijningsbrigade - opgezet die controleacties op mogelijk malafide ondernemingen in de stad uitvoert. • We hebben belangrijke stappen gezet in de ontwikkeling van een informatiesysteem voor de aanpak van ondermijning en voor inzicht in vastgoedwisselingen en bedrijfsovernames. • We hebben maatregelen getroffen door een uitgebreider overzicht van bestuurlijke instrumenten te maken, projectleiders ondermijning in de stadsdelen aan te stellen en gemeentemedewerkers te trainen en op te leiden. Zo verschuift de focus van inzicht krijgen naar grenzen stellen en mentaliteit veranderen.

Tegengaan foute geldstromen De regionale samenwerking met onze partners (strafrechtketen, fiscale opsporing) is sinds 2020 zo georganiseerd, dat de aanpak van foute geldstromen verbonden aan drugshandel daarin een rode draad vormt. Activiteiten/behaalde resultaten: • We hebben de binnenkomst van politierapportages gecentraliseerd, zodat bestuurlijke instrumenten met meer samenhang en slagkracht kunnen worden toegepast. • Daar waar we als gemeente niet-integere financiering kunnen weren hebben we in 2020 scherp ingezet met diepgaande screening op grond van Wet Bibob. In 2020 heeft het Expertiseteam Bibob Amsterdam over 128 opgeschaalde dossiers geadviseerd. Dit is een stijging ten opzichte van 2019. En bij 34 dossiers heeft dit geleid tot een negatieve beslissing (vergunning niet verleend). • We hebben er samen met onder meer de G4 en Tilburg bij het Rijk op aangedrongen om het landelijk Plan van Aanpak Witwassen zo aan te passen dat gemeenten informatie mogen delen met banken en FIU en om het bedrag dat ondernemers aan cashgeld mogen aannemen van hun klanten verder te verlagen naar € 1.000.

• In internationaal verband werken we samen met Rotterdam en de European Forum for Urban Security (EFUS) in “ Legal Roots and Impacts of Organized Crime”. Samen met verschillende Europese steden werken we samen op de thema’s witwassen en vastgoed, mensenhandel en (drugs)criminaliteit in de Europese havens.

Mensenhandel We besteden veel aandacht aan de bestrijding en het voorkomen van mensen­ handel. Als gevolg van de coronacrisis is de kwetsbaarheid van arbeids­ migranten en sekswerkers meer in beeld gekomen. Met als gevolg dat er (extra) aandacht voor deze groepen nodig was. Activiteiten/behaalde resultaten: • In het najaar van 2020 stond op het Museumplein vier weken de expositie ‘Open je ogen’ om Amsterdammers en bezoekers bewust te maken van mensenhandel en de verschillende vormen van uitbuiting. • In een zogenoemde ‘technische sessie’ namen experts de gemeente­ raad mee in de wereld van arbeidsuitbuiting. • Eind 2020 is de complete Amsterdamse aanpak van mensenhandel voorgelegd aan de gemeenteraad. • We voerden een onderzoek uit naar criminele uitbuiting van en onder meiden in Amsterdam-West. Dit jaar is de coronacrisis van grote invloed geweest op de seksbranche; meermaals moest de branche gedeeltelijk of geheel de deuren sluiten. Dat heeft ook direct gevolgen voor de inzet van de gemeente. Samen met onze zorgpartners en ketenpartners (politie en OM) hebben we: • Voorlichting gegeven aan de branche (over de noodverordeningen en de mogelijkheid om steun van de Rijksoverheid te krijgen). • Controle en handhaving op de branche op een veilige wijze voortgezet. • Via zorgpartners ondersteuning gegeven aan sekswerkers die in financiële nood kwamen.

Prostitutie Wij hebben naar aanleiding van het wetsvoorstel Wet regulering Sekswerk meermaals bij het Rijk aandacht gevraagd voor de belemmeringen die gemeenten ondervinden (bij het voorkomen van misstanden, bieden van zorg, handhaven in vergunde en onvergunde circuit) doordat er nog geen wettelijke 40

H 3.1.2

grondslag voor gegevensverwerking bestaat. Binnen die belemmeringen zoekt de gemeente naar de optimale wijze om toch misstanden te bestrijden. Activiteiten/behaalde resultaten • Om misstanden te voorkomen, sekswerkers voor te lichten en zorg te kunnen bieden hebben we de samenwerking met en subsidiering van zorgpartners voortgezet. • Daarnaast hebben we sterk ingezet op de samenwerking met ketenpartners in het tegengaan van misstanden (en uitbuiting) in de prostitutiebranche (vergund en onvergund). • In 2020 werkten gemeente, OM en politie samen in de controles en opsporing en handhaving van overtredingen en strafbare feiten in de vergunde en onvergunde branche. Een voorbeeld daarvan is de handhaving tegen een hotel met illegale prostitutie. • In 2020 is intensief gewerkt aan het Project Scenario’s Raamprostitutie Wallen/Singel. We hebben onderzocht of een Erotisch Centrum buiten de binnenstad kan worden gerealiseerd. De eerste onderzoeksfase is afgerond en heeft geresulteerd in een marktverkenning en een voorlopige shortlist met locaties.

Cybercriminaliteit Voor het stedelijk actieprogramma Digitale Veiligheid hebben we een aanpak opgesteld tegen online seksueel geweld op online datingplatforms. We werken samen met het Platform Veilig Ondernemen AmsterdamAmstelland. Zij hebben Amsterdamse ondernemers getraind om het aantal aangiftes te verhogen. Met het Programma Veilig Ondernemen zijn we tijdens de Week van de Veiligheid met twee projecten gestart om de digitale weerbaarheid te vergroten. Hiervoor hebben we onder andere studenten in het midden- en kleinbedrijf (MKB) ingezet. We zijn gestart met het ontwikkelen van een dashboard desinformatie dat ons meer inzicht geeft in desinformatiestromen en informatiebeïnvloeding van binnenuit en buitenaf. Samen met Rotterdam, Den Haag en Utrecht (de G4) en andere veiligheids­ organisaties hebben we een handreiking Digitale Veiligheid opgesteld voor medewerkers en bestuurders. De handreiking legt uit wat digitale veiligheid is en wat we moeten doen als er een crisis is door een digitale verstoring.

Internationaal conflict in de stad Radicalisering Versterken van de democratische veerkracht. We hebben de weerbaarheid van jongeren en ouders versterkt door preventieve interventies in het kader van het flexibel preventief aanbod jeugd. Ook is het netwerk van professionals in de stad versterkt en uitgebreid, onder andere door diverse bijeenkomsten (analoog en digitaal) te organiseren, en zijn diverse groepen professionals getraind in het herkennen van en omgaan met radicalisering en extremisme. Signaleren en tegengaan van radicalisering en extremisme. We hebben de integrale Persoonsgerichte Aanpak Radicalisering (iPGA-R) verder versterkt, onder andere door een gespecialiseerde regisseurspool in te richten, de regisseurs te trainen, beleids- en uitvoeringskaders te herijken aan de hand van recente ontwikkelingen in het dreigingsbeeld (zie ook de belangrijke ontwikkelingen). De bekendheid van het Steunpunt radicalisering is vergroot met een campagne en diverse voorlichtingssessies. Voorkomen en bescherming bieden tegen extremistisch gedrag en terroristisch geweld. Onze informatiepositie is verbeterd, door uitbouw van netwerken en door structureel en systematisch informatie te verzamelen en te analyseren. Daarbij werken we samen met wetenschappers. Bij concrete signalen is geacteerd in samenwerking met driehoekspartners en stadsdelen.

Kwetsbare groepen Veiligheid en Zorg Net als voorgaande jaren hebben we regie gevoerd bij complexe zaken op het snijvlak van veiligheid, zorg en sociaal domein. Onze regisseurs doen dit volgens onze werkwijze ‘doen wat nodig is en niet loslaten’. Daarbij hebben we integraal gestuurd op veiligheid en zorg. We hebben hierbij met ruim veertig organisaties uit veiligheid, zorg en sociaal domein samengewerkt.

Top600 Dit jaar stroomden 54 personen op basis van de in 2019 verbrede criteria in de Top600 aanpak in, naast 68 plegers van ‘high impact’ delicten zoals straatroven en overvallen. De oorspronkelijke Top600 doelgroep hield zich in veel gevallen ook al met drugscriminaliteit bezig, maar de nadrukkelijke 41

H 3.1.2

aandacht voor drugs heeft de aanpak in 2020 verder aangescherpt en verrijkt met nieuwe interventies. Belangrijk thema in 2020 was de veiligheid van onze regisseurs. Zij werken immers met een doelgroep waar onderling geweld, bedreiging en zelfs aanslagen geregeld voorkomen. Zo werken we onder meer aan bewustwording van risico’s, registratie van incidenten en nazorg.

Top400 In de Top400 voeren we regie op jonge mensen die meermaals in contact komen met politie en justitie en die problemen hebben op verschillende leefgebieden. In 2020 stroomden er 88 personen in de Top400 in.

Detentie en Terugkeer Om te zorgen voor een goede terugkeer in de maatschappij werken we al tijdens detentie samen met de gevangenis en andere betrokken partners aan een re-integratieplan. Dit doen we onder andere door Amsterdamse gedetineerden tijdig en tijdens detentie voor te lichten en begeleiding te bieden. In 2020 hebben er 295 individuele gesprekken met gedetineerden in detentie plaatsgevonden en is er 419 keer contact gezocht met de Frontoffice Detentie en Terugkeer voor informatie of een hulpvraag. In 2020 is ook vervolg gegeven aan een gezamenlijke aanpak om criminaliteit tijdens detentie tegen te gaan en te doorbreken.

aan jongeren, om hen bewust te maken van de negatieve kanten van drugs­ criminaliteit. In het programma werken we nauw samen met de gezondheids­ preventieve aanpak van drugs en de preventieve aanpak risicojeugd.

Seksuele Intimidatie en Seksueel Geweld De aanpak bestaat uit acht maatregelen om de veiligheid van, vooral de meest kwetsbare, meisjes en vrouwen te vergroten. We doen dit onder meer door slachtoffers beter te ondersteunen, meisjes die met terugkerend geweld te maken krijgen beter te signaleren en straatintimidatie tegen te gaan. De ROSA-aanpak werkt als sluitstuk van de ‘netwerkaanpak kwetsbare meiden’, waarmee de stadsdelen West en Nieuw-West vooroplopen in de stad, en waarin maatschappelijke partners gezamenlijk signalen duiden en een plan van aanpak maken.

Geweld in de privésfeer Dit jaar is hebben we het Tijdelijk Huisverbod (THV) 223 keer ingezet. Het Verwey Jonker Instituut heeft in opdracht van de G4 onderzocht welke verbetermaatregelen nodig zijn om THV vaker in te zetten als dat nodig is. Deze verbetermaatregelen worden momenteel doorgevoerd. Ook is een start gemaakt met het onderzoek naar de effectiviteit van de maatregel om geweld in de privésfeer te stoppen.

Drugs

Verwarde Verdachten

Met het programma Weerbare Mensen, Weerbare Wijken (programma Drugs) richten we ons op het verminderen van de sociale ontwrichting door drugshandel van buurten en (kwetsbare jonge) mensen en op het weerbaarder maken van wijken en jongeren tegen de aantrekkingskracht van drugs. We zijn gestart met persoonsgerichte aanpak voor ‘doorgroeiers’ en we hebben kennis opgedaan over het doorbreken van doorgroei- en rekruterings­ processen. Ook zijn we gestart met het vormgeven van een uitwegteam. Hierbij stappen mensen uit eigen motivatie uit de drugscriminaliteit waarbij ze onder voorwaarden ondersteuning en begeleiding krijgen. In Venserpolder (Zuidoost) en in de Wildemanbuurt (Nieuw-West) werken we aan praktische interventies die bewoners vertrouwen geven en bijdragen aan de veiligheid en we werken aan het bestrijden van de factoren die drugscriminaliteit mogelijk maken. Zo hebben we een onveilige tunnel in Venserpolder voorzien van een muurschildering en verlichting. In één blok in de wijk hebben we gekeken naar signalen van woonfraude. In Nieuw-West hebben we straatcolleges gegeven

Samen met de psychiatrie en onze justitiële partners hebben we een werkwijze voor verwarde verdachten in de regio Amsterdam Amstelland. Door direct in de politiecel een psychiatrisch consult uit te voeren zorgen we ervoor dat verdachten niet tussen de justitiële en de zorgwereld vallen. Dit jaar zijn er 429 consulten uitgevoerd. Voor de meest complexe casuïstiek hebben we een persoonsgerichte aanpak. Dit jaar zijn er 13 mensen in regie geweest. In november 2020 heeft de stuurgroep Veiligheid en Zorg besloten dat de aanpak verwarde verdachten structureel wordt voortgezet.

42

H 3.1.2

Drukte, overlast en handhaving Toezicht en Handhaving in de openbare ruimte

Verbonden partijen

Aanpak binnenstad

Om Amsterdam veilig en leefbaar te houden werken we samen met het GVB en de politie om mensen een veilig gevoel te geven als ze reizen met het openbaar vervoer.

We hebben - hoewel er minder bezoekers in de stad waren vanwege corona nog steeds handhaving en hosts ingezet. Nu om te voorkomen dat het in de binnenstad te druk werd en er geen afstand kon worden gehouden. Ook hebben we extra ingezet op schoon, zijn er campagnes geweest over de regels en hebben we maatregelen in de openbare ruimte genomen, maar wel minder dan voorzien.

Horeca Dit jaar is de horeca langere tijd gesloten geweest vanwege corona. Hierdoor hebben we niet gecontroleerd op het deurbeleid en alcoholmisbruik.

Openbare-orde-bevoegdheden Ook in het coronajaar 2020 zijn openbare-orde-bevoegdheden onverminderd van belang gebleken. Hoewel er minder gebiedsverboden zijn opgelegd als gevolg van legere straten, hebben we evenveel of vaker cameratoezicht ingesteld. Onder andere ter naleving van de corona-maatregelen op speel­ pleintjes en bij voetbalkooien tijdens de eerste lockdown. De sluitingen van panden is onverminderd doorgegaan. Tenslotte hebben we een proef voor gerichte wapencontroles uitgewerkt. Deze wordt begin 2021 voorgelegd aan de driehoek en daarna aan de gemeenteraad.

Evenementen Door de coronacrisis zijn veel evenementen in 2020 niet doorgegaan. Voor evenementen die een subsidie ontvingen uit het evenementenfonds hebben we een coulanceregeling getroffen. Dit hield in dat bij een geannuleerd evenement maximaal 80% van de toegekende subsidie gebruikt kon worden voor al gemaakte kosten. Een aantal organisatoren heeft de subsidie gebruikt voor een (gedeeltelijke) virtuele versie van het evenement.

GVB

RIEC Amsterdam Amstelland Het Regionale Informatie- en Expertise Centrum (RIEC) Amsterdam Amstelland richt zich op de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Het verbindt informatie, expertise en krachten van de verschillende overheids­ instanties. Daarnaast stimuleert en ondersteunt het RIEC –AA de publiekprivate samenwerking bij de aanpak van ondermijning.

Financiële toelichting (bedragen x € miljoen) (bedragen x € miljoen)

Rekening 2019

Primaire Begroting 2020

Begroting 2020 (Najaarsnota)

Rekening 2020

Verschil Rekening Begroting 2020 (Najaarsnota)

Baten

16,3

16,3

14,1

14,7

0,6

Lasten

116,5

128,3

131,7

127,5

-4,2

Saldo

-100,2

-112,0

-117,6

-112,8

4,8

Het programmaonderdeel 1.2 heeft ten opzichte van de begroting een positief resultaat van € 4,8 miljoen. Dit komt door hogere baten van € 0,6 miljoen en lagere lasten van € 4,2 miljoen.

Baten De totale baten van € 14,7 miljoen zijn € 0,6 miljoen hoger dan begroot. Dit komt vooral door: • Hogere baten van € 0,6 miljoen uit de bestuurlijke boete overlast openbare ruimte (bboor). Dit is het gevolg van de intensievere handhaving op het bijplaatsen van afval nadat een toename van deze afvalbijplaatsingen was geconstateerd.

In plaats van Koningsdag, Pride en Sail hebben we ingezet op een centrale viering van Oud en Nieuw. 43

H 3.1.2

• Overige afwijkingen van totaal € 0,6 hogere baten lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen. • Hogere baten van € 0,4 miljoen door detachering van medewerkers naar externe organisaties. • Hogere baten van € 0,2 miljoen door de verkoop van weggesleepte voer- en vaartuigen die niet door de eigenaar zijn opgehaald. • Lagere baten van € 0,7 miljoen voor wegslepen van voertuigen. Een groot deel van deze opbrengst komt voort uit het toerisme. Het aantal toeristen is fors afgenomen als gevolg van de coronacrisis, en daarmee ook het aantal parkeerovertredingen. • Lagere baten van 0,5 miljoen bij het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC). Het RIEC is volledig gefinancierd uit externe en Rijksmiddelen. Een deel daarvan is doorgeschoven naar het volgend jaar. Daar tegenover staan voor eenzelfde bedrag lagere lasten in 2020.

Lasten De totale lasten van € 127,5 miljoen zijn € 4,2 miljoen lager dan begroot. Dit komt vooral door: • Lagere lasten van € 1,3 miljoen op het Masterplan Handhaving. Mede door de coronacrisis zijn activiteiten later op gang gekomen of lopen door naar het volgend jaar. • Lagere lasten van € 1,1 miljoen bij ondermijning. Dit bestaat uit € 0,5 miljoen lagere lasten bij het programma De Weerbare Stad (DWS) en € 0,6 miljoen bij de gebiedsgerichte activiteiten. In beide gevallen is de oorzaak gelegen in vertragingen door de coronacrisis. Projecten konden hierdoor niet direct worden opgestart. Voor DWS geldt nog dat operationele voorbereidingskosten van de Ondermijningsbrigade volgend jaar volgen omdat meer overleg met partners (in het RIEC) nodig was dan verwacht. • Lagere lasten van € 1,0 miljoen doordat de coronacrisis effect heeft gehad op diverse veiligheidsprojecten en activiteiten in de buurten. Er was bijvoorbeeld minder inzet nodig op inbraakpreventie door het thuiswerken en minder toezicht tijdens de donkere dagen. Verder zijn er minder themabijeenkomsten georganiseerd en is capaciteit meer ingezet op regisseren van processen en maatregelen om drukte en het overtreden van coronaregelgeving te voorkomen. • Lagere lasten van € 0,6 miljoen door een gunstig aanbestedings­ resultaat bij de aanschaf van bodycams.

• Lagere lasten van € 0,5 miljoen doordat de kosten van activiteiten van het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) deels in het volgend jaar komen. Het RIEC is volledig gefinancierd uit externe en Rijksmiddelen die ook volgend jaar besteed mogen worden. • Lagere lasten van € 0,5 miljoen omdat de projectgroep Amsterdam 750 jaar momenteel werkt aan het formaliseren van de relatie met twee partijen. Voor beide partijen is een subsidieregeling in de maak. Dit duurt langer dan voorzien. De uitgaven vinden daarom in 2021 plaats. Tegenover deze lagere lasten is ook een lagere baat in programma A, vanwege een lagere onttrekking uit de reserve. • Lagere lasten van € 0,3 miljoen doordat er vanwege de horecasluiting door corona vrijwel geen specialistische controles zijn opgezet en uitgevoerd. • Lagere lasten van € 0,2 miljoen omdat evenementen niet zijn doorgegaan of in een afgeslankte (digitale) vorm hebben plaats gevonden. • Hogere lasten van € 0,8 miljoen voor extra toezicht en handhaving. Als gevolg van de coronacrisis is er bestuurlijk voor gekozen maximaal in te zetten op het toezien op de naleving van de coronamaatregelen. • Hogere lasten van € 0,5 miljoen bij de Stichting Aanpak Overlast Amsterdam (SAOA) voor de inzet van straatcoaches en gezinsbezoekers ter bestrijding van jeugdoverlast. In 2020 is een extra incidentele subsidie verstrekt voor extra straatcoaches.

• Hogere lasten van € 0,4 miljoen als gevolg van de koppeling van ICT-systemen voor nautisch toezicht en handhaven, na de overname van taken van Waternet • Hogere lasten van € 0,4 miljoen door extra flexibel cameratoezicht als gevolg van de coronacrisis. We hebben daarnaast extra geïnvesteerd in flexibel cameratoezicht zodat we minder van (dure) huur afhankelijk zijn • Overige afwijkingen van per saldo € 0,8 miljoen lagere lasten lichten we verder niet toe, omdat de afzonderlijke afwijkingen kleiner zijn dan € 0,2 miljoen.

44

H 3.1.2

Reserves (bedragen x € miljoen) (bedragen x € 1 miljoen)

Rekening 2019

Primaire Begroting 2020

Begroting 2020 (Najaarsnota)

Rekening 2020

Verschil Rekening Begroting 2020 (Najaarsnota)

Onttrekkingen reserves

0,0

0,0

1,0

1,4

0,3

Toevoegingen reserves

0,0

3,0

3,5

3,5

0,0

Mutatie reserves

0,0

-3,0

-2,5

-2,1

0,3

Onttrekkingen • Een lagere onttrekking dan begroot van € 0,5 miljoen uit de reserve Amsterdam 750 is een gevolg van lagere lasten in 2020 op dat onderdeel. De projectgroep Amsterdam 750 jaar werkt momenteel aan het formaliseren van de relatie met twee partijen. Voor beide partijen is een subsidieregeling in de maak. Dit duurt langer dan voorzien. De uitgaven vinden daarom in 2021 plaats. • Een hogere onttrekking dan begroot van € 0,8 miljoen. Dit is ontstaan doordat de onttrekking is begroot in programmaonderdeel 1.1 en is abusievelijk geboekt in programmaonderdeel 1.2.

2. Levvel ontving subsidie voor de Intensieve Forensische Aanpak (IFA). Dit is een forensische dwang- en drangaanpak voor jongeren en jongvolwassenen tussen 16 en 24 jaar met een middel- tot hoog risicoprofiel op recidive en vaak een licht verstandelijk beperking. Deze aanpak wordt onder meer ingezet bij Top600-personen, ex-gedetineerden, en veel- en meerplegers. Dit jaar zijn er 105 IFA-trajecten uitgevoerd. Daarnaast ontving Levvel subsidie voor IFA semi-residentieel. Dit is een interventie voor jongeren tussen de 12 en 18 jaar met ernstige, complexe problematiek en crimineel gedrag zonder een eigen steunend netwerk. Deze jongeren verblijven na school tot de avond op locatie bij Levvel, waar ze begeleiding krijgen. Dit jaar zijn er 40 trajecten ingezet. Het doel van beide interventies is om jongeren te helpen om hun leven op orde te krijgen en te structureren en om het risico op criminaliteit te verkleinen. Naast de reguliere subsidies dragen wij bij aan het RIEC.

Subsidies van betekenis Subsidie

We subsidieerden extra inzet van de straatcoaches speciaal voor personen op de lijst Top600 en Top400 (€ 726.000). Straatcoaches en gezinsbezoekers van de SAOA werken voor honderd personen in de Top600 en Top400 nauwer samen met Top600-/Top400-regisseurs.

Begroting 2020

Jaarverslag 2020

1. Stichting Aanpak Overlast op Straat (SAOA)

6.616.000

2. Levvel

2.034.000

1. De inzet van de SAOA en in het bijzonder van de straatcoaches heeft in 2020 grotendeels in het teken gestaan van de coronacrisis. 2020 was een bijzonder jaar: een lichte afname van de traditionele overlast, maar meer inzet in zomermaanden doordat kinderen niet of minder op vakantie gingen. We hebben de straatcoaches specifiek ingezet om samen met THOR en de politie de jeugd gericht aan te spreken op het houden van afstand. En we hebben de effecten van corona op de jeugd in de openbare ruimte in kaart gebracht. Ook in aanloop van de vuurwerkvrije jaarwisseling zijn de straatcoaches met gerichte opdrachten de straat op gegaan om mogelijk overlast tegen te gaan.

Regionaal Informatie en Expertise Centrum Amsterdam Amstelland (RIEC AA) Het RIEC AA is een samenwerkingsverband bestaande uit een flink aantal overheidsorganisaties. Wij werken hierin samen met de Amstelland gemeenten, Politie, het Openbaar Ministerie, Belastingdienst en de Douane. Het RIECAA richt zich op de bestrijding van ondermijnende criminaliteit. Zeverbindt informatie, expertise en krachten van de verschillende overheidsinstanties. Wij dragen regulier € 285.000,- per jaar bij aan het RIEC AA. Daarnaast ontvangt het RIEC AA voornamelijk vanuit het ministerie van Justitie & Veiligheid bijdragen voor de bestrijding van de ondermijnende criminaliteit. Wij faciliteren als centrumgemeente het RIEC AA met onder andere de financiële administratie en inkoop.