B2. Voortgangsrapportage straatdealers 2025 tg

Voortgangsrapportage Programmatische aanpak straatdealen binnenstad 2025

Inhoud Inleiding

3

I. Voortgang inspanningen strategie gebiedsgerichte gelegenheids­beperking (preventie)

4

1. Hotspotaanpak 2. Cameratoezicht 3. Innovatieve en/of orthodoxe interventies fysieke omgeving 4. Lichtinterventies 5. Interventies met en voor ondernemers 6.  Melden en opvolging van klachten en meldingen over straatdealers 7. Interventies met of voor bewoners

5 9 11 15 17 20 22

II. Voortgang inspanningen strategie bezoekersgerichte gelegenheidsbeperking

24

1.  Ontmoedigingscampagne voor bezoekers 2.  Gedragscampagne How to Amsterdam voor bezoekers uitgaansgebieden Amsterdam

2 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

III. Voortgang inspanningen strategie rechtshandhaving (repressie)

30

1. Dealerverblijfs­verboden voor straatdealers 2. Verblijfsverbod voor hinderlijk rondhangen 3. Last Onder Dwangsom bij herhaalde over­treding DOG-bevel 4. Dealeroverlastgebied 5. Periodieke districtelijke acties politie op straatdealers 6. Wijkgericht werken basisteam politie Burgwallen 7. Integrale handhavingsacties Wallengebied 8. Inbeslagname aangetroffen geld bij straatdealers 9. Periodieke operationele afstemming straatdeal­problematiek 10. Strafrechtelijke sancties bij overtreding bestuurlijk verblijfsverbod 11. Strenge vervolging straatdeal delicten door OM 12. Intrekken of korten WWB-uitkering

31 35 37 39 41 44 46 48 50 52 54 56

IV. Voortgang inspanningen strategie ondersteuning en hulpverlening/gedrags­verandering (curatie)

58

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

59 59 60 60 61 61 62 62

25 27

Straatcoaches in Wallengebied Lokaal overlast­veelpleger overleg Credible Messengers IPGA’s benutten Groeps- en netwerkaan­pakken beter benutten Intergovernmental collaboration Gesprekskader voor straatdealers Veldwerk voor straatdealers en andere overlastplegers

Inleiding1 De aanpak van straatdealers is vorm­ gegeven in vier strategieën met elk hun eigen doel en doelgroep (zie schema hiernaast). Binnen alle strategieën zijn en worden er tal van inspanningen (interventies en onderzoeken) gepleegd. De voortgangsrapportage start met een schematisch overzicht van de vier strategieën. Daarna komen per strategie de maatregelen en de stand van zaken daarvan aan de orde, waarbij zowel aandacht is voor maatregelen die reeds in uitvoering zijn, die later dit jaar in uitvoering komen en ook enkele (mogelijke) maatregelen die zijn afgevallen. Ook wordt aangegeven op welk gebied die maatregelen betrekking hebben.

1 Bij het bepalen van de opzet en inhoud van de strategieën van de aanpak straatdealers is onder andere gebruik gemaakt van de strategieën van criminaliteitsbestrijding, die het Sociaal Cultureel Planbureau op basis van wetenschappelijke inzichten gebruikt. Zie: Noije, L. van en K. Wittebrood, Sociale veiligheid ontsleuteld – veronderstelde en werkelijke effecten van het veiligheidsbeleid, SCP (2008) en Noije, L. van en K. Wittebrood, Overlast en verloedering ontsleuteld – veronderstelde en werkelijke effecten van het Actieplan overlast en verloedering, SCP (2009)

Overzicht strategieën aanpak straatdealen binnenstad Strategie (korte toelichting)

Doel

Doelgroep

Gebiedsgerichte gelegenheids­ beperking (preventie)

De gelegenheid tot straatdealen in de binnenstad zoveel mogelijk te beperken door toezicht, meer en beter licht alsook het vergroten van de weerbaarheid van bewoners en ondernemers. Ook interventies in de fysiek ruimte horen hierbij.

Gebieden/locaties en bewoners/ ondernemers in de binnenstad die vrijwel dagelijks bovenmatig veel overlast en criminaliteit ondervinden van straatdealers.

Bezoekersgerichte gelegenheids­ beperking (preventie)

(Potentiële) feesttoeristen ervan weerhouden naar Amsterdam te komen en bezoekers die eenmaal in Amsterdam zijn ervan weerhouden bij straatdealers te kopen.

Potentiële en daadwerkelijke bezoekers van de binnenstad uit buiten- en binnenland, in het bijzonder de feesttoeristen.

Rechtshandhaving (repressie) Aanhouden, vervolgen, berechten en sanctioneren van straatdealers

Bevestigen van de norm (dat straatdealen verboden is), vergelden van het ‘aangedane leed’ (aan de samenleving en mogelijke slachtoffers) en voorkómen van recidive van straatdealen. Potentiële straatdealers ervan weerhouden te starten met straatdealen. Tot slot kan rechtshandhaving er ook aan bijdragen dat gedragsveranderende inter­venties worden ingezet bij straatdealers.

Primair straatdealers en potentiële straatdealers. Secundair de samenleving, i.h.b. de bewoners, ondernemers en bezoekers van de binnenstad

Ondersteuning en hulpverlening (curatie) Aanpakken en interventies gericht op gedragsverandering

Personen die (proberen te) straatdealen in de binnenstad ertoe bewegen hun gedrag aan te passen, zodanig dat zij niet meer (of ten minste veel minder) straatdealen in de binnenstad, bij voorkeur ook afzien van criminele activiteiten en een beter perspectief hebben.

Straatdealers, in het bijzonder de minderjarigen (18-), jong­ volwassenen (18-23 jaar) en 24-29 jarigen met regiobinding in Amsterdam.

3 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

I. Voortgang inspanningen strategie gebiedsgerichte gelegenheids­beperking (preventie)

Legenda Is reeds in uitvoering

Komt dit jaar in uitvoering

Komt niet (meer) in uitvoering

4 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

1

Hotspotaanpak

Gebied: Burgwallen Oude- en Nieuwezijde en Kloveniersburgwal

5 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1.1 Algemeen

1.2 Hotspots 2023/2024

1.3 Zeedijk/ Prins Hendrikkade (incl. Sint Olofssteeg en Sint Olofspoort)

1.4 Oudezijds Achterburgwal 46-48

1.5 Oudezijds Kolk

1.6 Oudezijds Voorburgwal/ Pijlsteeg

1 Hotspotaanpak Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

1.1 Algemeen

N.v.t.

1.2 Hotspots 2023/2024

Er is op deze voormalige hotspots nog wel dealeroverlast aanwezig maar het is beter beheersbaar en het zijn geen grote hotspots meer.

De hotspotaanpak die bij de start van het project is uitgevoerd is grotendeels stopgezet. Naast extra cameratoezicht, probeerde de hotspotaanpak innovatieve maatregelen uit te testen in de openbare ruimte. Dit om met een breder pakket aan maatregelen de overlast aan te kunnen pakken. Vanwege het besluit van de gemeenteraad om geen ‘vijandige architectuur’ in de openbare ruimte toe te passen als ook de geringe mogelijkheden die de welstandsregels in het oude stadshart bieden zijn zijn de ideeën niet verder getest en ontwikkeld. Daarmee zijn de fysieke mogelijkheden op locatie zeer beperkt.

In de voortgangsrapportage 2024 zijn de volgende hotspots benoemd: Enge Kerksteeg/ Warmoesstraat, Oudezijds Achterburgwal/ Monnikenstraat, Oude Nieuwstraat/ Lijnbaanssteeg, (Korte) Nieuwendijk, Bethaniën­ straat/Oudezijds Voorburgwal, ’s-Gravenlandseveer/ Kloveniers­ burgwal, Heintje Hoekssteeg, Oudezijds Armsteeg en Koestraat.

Status

6 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Status

1 Hotspotaanpak Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

1.3 Zeedijk/ Prins Hendrikkade (incl. Sint Olofssteeg en Sint Olofspoort)

De politie heeft diverse aan­ houdingen verricht, maar de problematiek houdt aan en de overlast en criminaliteit door deze dealers is nog steeds hardnekkig. Belangrijkste redenen hiervoor zijn de steeds wisselende samen­ stelling van de aanwezige dealers alsook de beperkt inzetbare politiecapaciteit, vooral als gevolg van de inzet die op demonstraties in het Centrum gepleegd moet worden.

1.4 Oudezijds Achterburgwal 46-48

n.v.t.

De problematiek betreft met name het dealen in harddrugs aan verslaafden in plaats van het ‘reguliere’ dealen van veelal nepdrugs aan toeristen. Er is veel overlast van harddrugsverslaafden in het gebied. Hier wordt een combinatie van maatregelen ingezet: • Extra inzet politie. • Extra cameratoezicht: zowel op Prins Hendrikkade als een extra camera op hoek Zeedijk/ Prins Hendrikkade. Deze laatste is een camera die rouleert tussen vijf locaties, afhankelijk van het zwaartepunt van de problematiek. • Verlichting wordt aangepast naar meer wit licht. • Integrale persoonsgerichte aanpak; zie verder bij strategie IV Ondersteuning en Hulpverlening.

Status

7 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Dit is wel een hotspotlocatie, maar biedt helaas weinig mogelijk­ heden tot extra maatregelen.

Status

1 Hotspotaanpak Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

1.5 Oudezijds Kolk

Op basis van eerdere ervaringen is de verwachting dat de camera zal zorgen voor een afname van de dealerproblematiek op deze locatie.

1.6 Oudezijds Voorburgwal/ Pijlsteeg

De signalen over afname van de overlast op deze locatie wisselen nog sterk. Het is daarom op dit moment nog onduidelijk of de spiegel voldoende effect heeft om de overlast voor langere tijd terug te dringen.

Hotspotlocatie met veel overlast van harddrugsdealers en verslaafden. Op korte termijn wordt hier een camera (een van de roulerende) geplaatst. De veldwerkers nemen deze locatie mee voor zorgtoegeleiding van verslaafden.

Status

8 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Dit is een locatie waar vaak en veel dealeroverlast is. Hier is een cameraspiegel geplaatst voor beter zicht in de Pijlsteeg.

Status

1 Hotspotaanpak

2

Cameratoezicht

Gebied: DOG-gebied, m.n. Burgwallen Oudeen Nieuwezijde

9 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

2.1 Uitbreiding cameratoezichtgebieden

2.2 Uitbreiding van het aantal camera’s

2 Cameratoezicht Inspanning

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

2.1 Uitbreiding camera­ toezichtgebieden

2.2 Uitbreiding van het aantal camera’s

Dit is al in 2023 gerealiseerd.

In 2024 zijn 12 extra camera’s geplaatst. Een camera die op het Centraal Station is verwijderd wordt nu gerouleerd op 5 locaties in het Wallengebied bij wijze van pilot.

Over het algemeen zorgt de plaatsing van een camera op die specifieke locatie voor een afname van de dealerproblematiek.

Status

10 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Status

1 Hotspotaanpak

3

Innovatieve en/of orthodoxe interventies fysieke omgeving

Gebied: Burgwallen Oudezijde

11 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

3.1 Bolvormige tegels in de Bethaniënstraat

3.2 Projecties van bezoekers­ campagne in de Monnikenstraat

3.3 Vervelende lucht ventilator

3.4 Geribbelde trapmatten

3.5 Lichtniveau verhogen bij rondhangen

en/of orthodoxe 3 Innovatieve omgevingsinterventies

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

3.1 Bolvormige tegels in de Bethaniënstraat

Na de pilot is hier geen uitvoering meer aan gegeven in verband met de besluitvorming in de raad over vijandige architectuur.

3.2 Projecties van bezoekers­ campagne in de Monnikenstraat

Een eerdere evaluatie van het NSCR liet zien dat het aantal straatdealers op de specifieke plek waar projecties waren significant afnam (hoewel ze zich wel verplaatsten naar een andere plek). Zie hiervoor de voortgangsrapportage uit 2024.

Na de pilot is hier geen uitvoering meer aan gegeven in verband met de besluitvorming in de raad over vijandige architectuur.

Deze is in uitvoering.

Status

12 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Status

en/of orthodoxe 3 Innovatieve omgevingsinterventies

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

3.3 Vervelende lucht ventilator

n.v.t.

3.4 Geribbelde trapmatten

n.v.t.

De ontwikkeling van een pilot hiermee is gestopt in verband met de besluitvorming in de raad over vijandige architectuur.

De ontwikkeling van testmatten is gestopt in verband met de besluitvorming in de raad over vijandige architectuur.

Status

13 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Status

en/of orthodoxe 3 Innovatieve omgevingsinterventies

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

3.5 Lichtniveau verhogen bij rondhangen

n.v.t.

Dit is een relatief dure innovatie ten opzichte van het rendement. Onderzocht wordt of het algehele lichtniveau op de Oudezijds Voorburgwal en Oudezijds Achterburgwal kan worden verhoogd.

Status

14 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

4

Lichtinterventies in de praktijk blijken straatdealers goed verlichte plekken te mijden, omdat zij en hun handelingen daardoor zichtbaarder worden.

Gebied: Burgwallen Oudezijde

15 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

4.1 Sneller repareren openbare verlichting

4.2 Hoger lichtniveau in straten

4 Lichtinterventies Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

4.1 Sneller repareren openbare verlichting

Vanuit de directie Verkeer & Openbare Ruimte worden meldingen over defect licht nu snel opgepakt. Daar waar de oorzaak storingen bij Liander betreft duurt reparatie langer.

4.2 Hoger lichtniveau in straten

Bij de lichtschouw in maart 2025 was het lichtniveau in de stegen goed (uitgezonderd bij de werkzaamheden die al gepland zijn maar nog uitgevoerd moeten worden).

Er is in november 2024 en maart 2025 op diverse locaties, waar sprake is van dealerproblematiek, een verlichtingsschouw gehouden.

Status

16 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

In 2024 wordt bezien of het mogelijk is in bepaalde stegen en straten met aanhoudende dealerproblematiek een hoger lichtniveau te realiseren.

Status

1 Hotspotaanpak

5

Interventies met en voor ondernemers

5.1 Weerbaarheidstrainingen

Gebied: Burgwallen Oudezijde

17 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

5.3 Overleg met ondernemers en raamexploitanten

5.2 Pilot met hosts

met en 5 Interventies voor ondernemers

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

5.1 Weerbaarheidstrainingen

n.v.t.

5.2 Pilot met hosts

Het stadsdeel Centrum heeft een aanbod hiervoor gedaan aan de BIZ’en van het Oude Stadshart. Uiteindelijk bleek er geen co­ financiering vanuit de BIZ’en mogelijk te zijn en is hier van afgezien. Wel blijven sinds kort de gemeentelijke handhavers (THOR) in de weekendnachten langer in het gebied.

Er zijn (in 2023 en 2024) weer­ baarheidstrainingen voor onder­ nemers aangeboden door KHN (Koninklijke Horeca Nederland). Wens is om deze trainingen opnieuw aan te bieden.

Wens van ondernemers was dat er ‘stevige’ hosts in de late nacht van de weekenddagen rond zouden gaan lopen, zoals ook op het Leidse- en Rembrandtplein gebeurt.

Status

18 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Status

met en 5 Interventies voor ondernemers

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

5.3 Overleg met ondernemers en raamexploitanten

Zie 7.1

Zie 7.1.

Status

19 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

6

Melden en opvolging van klachten en meldingen over straatdealers

Gebied: DOG-gebied c.q. hele binnenstad

20 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

6.1 Meldprotocol/Handelings­ perspectief voor burgers en ondernemers bij melden

en opvolging van klachten 6 Melden en meldingen over straatdealers

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

6.1 Meldprotocol/Handelings­ perspectief voor burgers en ondernemers bij melden

In de praktijk blijft het lastig om consequent opvolging aan (nietspoedeisende) meldingen te geven vanwege capaciteitstekort politie en handhaving.

Afspraak is dat in geval van acute nood 112 gebeld moet worden. Bij reguliere overlast kan 09008844 gebeld worden. Dit is ook zo gecommuniceerd met bewoners en ondernemers.

Status

21 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

7

Interventies met of voor bewoners

Gebied: DOG-gebied c.q. hele binnenstad

22 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

7.1 Overleggen en afspraken met bewoners en ondernemers

met 7 Interventies of voor bewoners

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

7.1 Overleggen en afspraken met bewoners en ondernemers

Er zijn afspraken gemaakt tussen ondernemers, bewoners, stadsdeel, OOV en politie over het melden en aanpakken van de dealeroverlast. Daarnaast maakt de politie veel gebruik van de informatie van bewoners en ondernemers (uit die overleggen of via meldingen) over hotspots van dealeroverlast

Politie, OOV en stadsdeel hebben afgelopen halfjaar veelvuldig contact gehad over de straatdealerproble­ matiek met ondernemersverenigingen (de vijf BIZ-en van het Oude Stads­ hart), raamexploitanten en bewoners­ organisaties (zoals een grote VVE aan de Prins Hendrikkade). Dit gebeurde onder meer in reguliere en inciden­ tele overleggen met ondernemers. Daarnaast jaar heeft politie Burg­ wallen voor bewoners en onder­

nemers een buurtbijeenkomst in de Zuiderkerk (eind februari) en een Open Dag op bureau Burgwalle (begin april) georganiseerd. Beide gelegenheden boden bewoners en ondernemers de mogelijkheid om op een laagdrempelige manier in contact te komen met de politie in hun wijk. Tot slot zijn de wijkagenten vrijwel dagelijks te zien in de wijk tijdens hun surveillance.

om agenten, zowel in uniform als in burger, gericht interventies te kunnen laten plegen. Deze directe contacten met bewoners en onder­ nemers bieden de politie ook de mogelijkheid kan uit te leggen waarom bepaalde keuzes worden gemaakt.

Status

23 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

II. Voortgang inspanningen strategie bezoekersgerichte gelegenheidsbeperking

Legenda Is reeds in uitvoering

Komt dit jaar in uitvoering

Komt niet (meer) in uitvoering

24 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1

1

Ontmoedigingscampagne voor bezoekers2 Deze campagne richt zich op 18-35 jarige (mannelijke) bezoekers die ‘los willen gaan’ in Amsterdam en daarmee overlast veroorzaken. Deze campagne beoogt het beeld van Amsterdam als stad waar je grenze­loos los kunt gaan bij te stellen en wil een bezoek aan Amsterdam van deze groep ontmoedigen. De campagne maakt deel uit van de Aanpak binnenstad en de Visie bezoekerseconomie 2035.

1.1 Amsterdam Rules campagne

2 Zie ook de ‘Voortgangsbrief campagne bezoekers’ d.d. 27 november 2023’ waarin het College de gemeenteraad uitgebreid geïnformeerd heeft over de bezoekers- en gedragscampagne.

25 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Gebied: de (virtuele) plekken in het buitenland (VK en EU landen) en binnenland, waar veel feesttoeristen zitten die (mogelijk) voornemens zijn Amsterdam te bezoeken.

1 Ontmoedigingscampagne voor bezoekers Inspanning

Opbrengsten of resultaten

1.1 Amsterdam Rules campagne

Voor de Amsterdam Rules campagne heeft een effectmeting plaatsgevonden. Deze laat zien dat de campagnewerkwijze met zoekgedrag en de quiz heel goed aansluiten bij het online oriëntatiegedrag van feest­toeristen. Het beeld van Amsterdam (door doen van de quiz) wordt bij ca 50-60% van hen flink bijgesteld. Bij 10-15% wordt hun voorkeur om te kiezen voor Amsterdam als feestbestemming bijgesteld.

Via Google search worden poten­ tiële feestbezoekers die op Amster­ dam zoeken (Ams party, Ams drugs e.d.) geleid naar zoekresultaat www.amsterdam-rules.com. Dit is een online quiz waarin spelender­ wijs gevraagd wordt naar associ­ aties die de bezoeker heeft bij uitgaan/los gaan in Amsterdam – en waarbij de antwoorden (gekoppeld aan de maatregelen Aanpak Binnenstad en straat­ dealerbeleid) ervoor zorgen dat de bestaande associaties bijge­ steld of ontkracht worden.

Status

26 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

2

Gedragscampagne How to Amsterdam voor bezoekers uitgaansgebieden Amsterdam Deze campagne probeert bezoekers aan te geven hoe zij zich het beste kunnen gedragen om overlast in de stad te verminderen.

2.1 Gedragsbeïnvloeding bij (reis naar) verblijf

2.2 Gedragsbeïnvloeding in uitgaansgebieden

2.3 Directe interactie met bezoekers (campagnehosts en activaties)

27 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Doelgroep: bezoekers uit buiten- en binnen­ land, in het bijzonder feesttoeristen, die reeds in Amsterdam zijn.

How to Amsterdam 2 Gedragscampagne voor bezoekers uitgaansgebieden Amsterdam

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

2.1 Gedragsbeïnvloeding bij (reis naar) verblijf

Op de How to Amsterdam campagne zijn effectmetingen geweest onder de doelgroep. Deze liet in de volle breedte positieve effecten zien. Bezoekers kenden de campagne, vonden hem duidelijk en waardeerden hem, hadden de intentie hun gedrag in de lijn van de campagne aan te passen en deden dit in veel gevallen ook daadwerkelijk. De campagne is in 2024 verder gefinetuned en in 2025 voortgezet.

2.2 Gedragscampagne in uitgaansgebieden

Zie 2.1.

Vanaf begin 2023 is de How To Amsterdam campagne zichtbaar voor bezoekers bij hun verblijf in hun (budget)hotel, voornamelijk via LCD-schermen in de lobby’s en gratis plattegronden bij de recepties. Bij elke How to Amsterdam uiting wordt een specifiek handelingsperspectief genoemd. Voor het ontmoedigen van het kopen bij straatdealers zijn de uitingen Don’t buy from streetdealers. It’s illegal en Don’t buy from streetdealers. It’s dangerous.

Status

28 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Als bezoekers uit de doelgroep daadwerkelijk naar de uitgaans­ gebieden gaan (Wallengebied, Rembrandtplein, Leidseplein e.o.) kunnen ze de How to Amsterdam campagne te zien op hun socials. Daarnaast staan er in deze gebieden borden, banieren en spandoeken van de How to Amsterdam campagne. Hierbij gaat het om alle uitingen van de gedragscampagne waaronder degenen die specifiek op straatdealers gericht zijn.

Status

How to Amsterdam 2 Gedragscampagne voor bezoekers uitgaansgebieden Amsterdam

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

2.3 Directe interactie met bezoekers (campagnehosts en activaties)

Per avond hebben deze hosts, die er namens de aanpak straatdealers staan, 75 tot 100 gesprekken met bezoekers gevoerd. Gezien de directheid van het contact is de kans dat de boodschap (Don’t buy from streetdealers) beklijft en ook in gedrag wordt gevolgd het grootst. Vanuit de effectmeting is een verandering in voorgenomen gedrag (zoals het (niet) kopen bij straatdealers) rond de 15-20% te zien onder de doelgroep die de campagne gezien/ervaren heeft.

In het Wallengebied en Rembrandt­ plein e.o. worden sinds 2022 in meer dan de helft van alle weekenden speciale campagne­ hosts namens de Aanpak Binnen­ stad ingezet. Onder meer met een Let’s Talk bakfiets, gadgets en een (nep)drugs gerelateerde quiz spreken zij de doelgroep aan, informeren ze hun en ontraden ze om bij straatdealers te kopen. In 2024 is deze aanpak verder verdiept met een How To Amsterdam box (campagne kar) waarin op een interactieve manier de ontmoeting/confrontatie met een straatdealer nagebootst wordt. In 2025 wordt deze aanpak gecontinueerd en verder geoptimaliseerd.

Status

29 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

III. Voortgang inspanningen strategie rechtshandhaving (repressie)

Legenda Is reeds in uitvoering

Komt dit jaar in uitvoering

Komt niet (meer) in uitvoering

30 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

1

Dealerverblijfs­ verboden voor straatdealers

1.1 Dealerverblijfsverbod 48 u voor het DOG (‘48-uurtje’)

Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum

31 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1.3 Dealerverblijfsverbod van 3 of 6 maanden voor het DOG

1.2 Dealerverblijfsverbod voor 1 maand voor het DOG

1 Dealerverblijfsverboden voor straatdealers Inspanning

Opbrengsten of resultaten

1.1 Dealerverblijfsverbod 48 u voor het DOG (‘48-uurtje’)

In de periode 6 februari 2025 (feite­lijke invoeringsdatum 48-uurs dealer­verblijfsverbod)-30 april 2025 zijn 120 dealerverblijfsverboden van 48 uur aan 115 unieke personen opgelegd. In de meeste gevallen houden de dealers zich aan dit verblijfsverbod.

De raad heeft in december 2024 besloten de APV te wijzigen en in art. 2.9.A de burgemeester de bevoegdheid te geven een verblijfs­ verbod van 48 uur (voorheen 24 uur) voor het Dealeroverlastgebied (DOG) op te leggen aan een persoon die dealt op straat in dat gebied. Als de dealer woont in of een (bijv. zorg)

voorziening heeft in dit gebied wordt er een corridor vastgelegd, zodat hij die nog steeds kan bereiken. De politie (zoals een agent op straat) is door de burgemeester gemandateerd om bij aanhouding dit verblijfsverbod op te leggen. Het verblijfsverbod van 48 uur is met onmiddellijke ingang van kracht.

De raad heeft gevraagd de effec­ tiviteit en een mogelijk waterbed­ effect als gevolg van deze APVwijziging te evalueren. Onderzoek en Statistiek van gemeente Amsterdam onderzoekt dit. Een eerste, tussen­ tijdse evaluatie is in mei 2025 opgeleverd. Een meer volledige,

jaarevaluatie zal begin 2026 beschik­ baar zijn. Ook doet directie de Openbare Orde en Veiligheid een kwaliteitscheck op alle uitgeschreven ‘48-uurtjes’. De tussentijdse evaluatie van O&S en de resultaten van de kwaliteitscheck zit bij c.q. staat in de raadsbrief bij deze voortgangsrapportage. Gezien de onveranderde grote ernst van de problematiek (zie raadsbrief) is het voorstel aan de raad om de APV te wijzigen en het kortdurende dealerverblijfsverbod verder te verlengen van 48 naar 72 uur.

Status

32 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Dealerverblijfsverboden voor straatdealers Inspanning

Opbrengsten of resultaten

1.2 Dealerverblijfsverbod van 1 maand voor het DOG

In de periode 6 februari 2025 (feitelijke invoeringsdatum) 30 april 2025 zijn er 12 dealer­ verblijfsverboden voor 1 maand uitgeschreven.

Bij de APV-wijziging in december 2024 heeft de raad de burge­ meester ook de bevoegdheid gegeven om een verblijfsverbod van 1 maand op te leggen aan een persoon die dealt op straat in het DOG binnen twee jaar nadat die persoon al een dealerverblijfs­ verbod voor 48-uur (zie hiervoor) heeft gekregen. De burgemeester heeft daartoe aangewezen hulpofficieren van justitie (doorgaans aanwezig op het politiebureau) politie (zoals een agent op straat) gemandateerd om namens haar dit verblijfs­ verbod op te leggen. Deze mandatering is nieuwe en zorgt ervoor dat een dealer het politiebureau verlaat met een 1-maands verblijfsverbod voor het DOG dat onmiddellijk ingaat.

Status

33 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Dealerverblijfsverboden voor straatdealers Inspanning

Opbrengsten of resultaten

1.3 Dealerverblijfsverbod van 3 of 6 maanden voor het DOG

In 2024 zijn 139 dealerverblijfs­ verboden voor 3 maanden uit­ge­ schreven en 19 voor 6 maanden. In 2023 waren dat er 135 resp. 36. De redelijk omslachtige wijze waarop deze verblijfsverboden tot de persoon in kwestie moeten komen, leiden er in de praktijk wel eens toe dat de uitreiking in persoon niet of pas heel laat lukt.

Bij de APV-wijziging in december 2024 heeft de raad de burgemeester ook de bevoegdheid gegeven om een persoon die binnen 2 jaar, na het opleggen van dealerverblijfsverbod van 48 uur en vervolgens 1 maand, wederom in de fout gaat met straatdealen in het DOG een langdurig verblijfsverbod van drie (bij derde overtreding) of zes maanden (bij vierde en verdere overtreding) op te leggen. Voor het kunnen opleggen van deze dealerverblijfsverboden van 3 en 6 maanden moet de politie eerst een dossier opmaken. Dit dossier gaat ter beoordeling naar de gemeente (directie OOV). OOV checkt of het

verzoek aan alle vereisten voldoet en zo ja, dan tekent de directeur OOV in mandaat namens de burgemeester voor akkoord. In de praktijk duurt dit proces zo’n twee weken. Deze langere dealerverblijfs­ verboden moeten vervolgens zowel per gewone als per aangetekende post naar de persoon in kwestie worden gestuurd en is vanaf dat moment bestuursrechtelijk geldig. Daarnaast moet de politie dit zgn. ‘DOG-bevel’ ook nog in persoon uitreiken om ook strafrechtelijke geldigheid te hebben. Onder meer de periodieke districtelijke acties (zie hierna) worden hiervoor benut.

Status

34 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

2

Verblijfsverbod voor hinderlijk rondhangen

Gebied: Algemeen Overlastgebied Centrum

35 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

voor 2 Verblijfsverbod hinderlijk rondhangen

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

In 2021 is de gemeenteraad akkoord gegaan met het voorstel om, mede in het kader van de aanpak straatdealen, het hinderlijk rondhangen bij gebouwen (APV art. 2.18) her in te voeren als grond voor een kortdurend verblijfsverbod (APV 2.9.1). Een persoon moet zich dan gedurende 24 uur verwijderen uit het over­ lastgebied Centrum. In de praktijk wordt een ‘24-uurtje’ op grond van overtreding van APV 2.18 benut om systematisch en zeer hinderlijk rondhangende dealers voor woningen en bedrijven uit het AOG Centrum te verwijderen.

Ook dit verblijfsverbod lijkt in de praktijk effectief voor in elk geval de duur van het verblijfs­ verbod. In de praktijk zorgt het ervoor dat straatdealers daad­ werkelijk 24 uur weg blijven uit het Algemeen Overlastgebied Centrum (AOG). In 2024 zijn er in het 161 verblijfs­ verboden op grond van hinderlijk rondhangen uitgeschreven. Dit zijn er aanzienlijk meer dan de 77 die in 2023 werden uitgeschreven.

Status

36 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

3

Last Onder Dwangsom bij herhaalde over­ treding DOG-bevel

Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum

37 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

3.1 LOD bij herhaalde overtreding DOG-bevel

Onder Dwangsom bij herhaalde 3 Last overtreding DOG-bevel

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

3.1 LOD bij herhaalde overtreding DOG-bevel

In de praktijk wordt hier nog (te) weinig gebruik van gemaakt. Politie en gemeente zijn bezig dit proces beter in te richten, zodat er meer gebruik van wordt gemaakt.

Bestuursrechtelijk (APV 2.9A jo. 5:32 Awb) kan een herhaalde overtreding van een DOG-bevel van 3 of 6 maanden gesanctio­ neerd worden met een Last Onder Dwangsom (LOD) van € 1.000 per keer met een maximum van € 10.000. Doel van de LOD is om herhaling van de overtreding van het verblijfsverbod te voorkomen. Begin 2023 zijn de criteria voor het opleggen van LOD versoepeld. Sindsdien kan een LOD gelijktijdig met een DOG-bevel of een verblijfsverbod op grond van de Overlastwet opgelegd worden als iemand één of meer keren in de afgelopen drie jaar een verblijf­ sverbod heeft overtreden.

Status

38 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

4

Dealeroverlastgebied De burgemeester kan een Dealeroverlastgebied (DOG) (APV art. 2.9A) aanwijzen. Hier kan de politie namens de burgemeester een verblijfs­ verbod van 48 uur opleggen aan personen die (nep)drugsdealen (zie 1.1). Bij meerdere van deze overtredingen kan de burgemeester een verblijfsverbod van 1, 3 of 6 maanden opleggen (zie 1.1, 1.2 en 1.3).

Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum

39 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

4.1 Dealeroverlastgebied

4 Dealeroverlastgebied Inspanning

Opbrengsten of resultaten

4.1 Dealer­overlastgebied

Vooralsnog lijkt de gebieds­ afbakening van het DOG te voldoen en zijn er in het Centrum geen nieuwe hotspots van dealer­ overlast ontstaan buiten het DOG. In de evaluatie van de dealer­ verblijfsverboden (beschikbaar Q1 2026, zie hiervoor) wordt ook gekeken naar een mogelijk waterbedeffect als gevolg van de dealerverblijfsverboden naar andere delen van de stad.

Per 1 juli 2023 heeft de burgemeester het DOG opnieuw vastgesteld en is het DOG uit­ gebreid op een paar plekken waar zich dealerproblematiek voordeed maar die niet in het vorige DOG zaten. Dit betreft de zuidelijke en westelijke grachten­ gordel, het gebied Tussen de Bogen en het Hendrik Jonkerplein e.o. Het gebied van het DOG is precies gelijk aan die van het Algemeen Overlastgebied Centrum.

Status

40 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

5

Periodieke districtelijke acties politie op straatdealers

5.1 Reguliere districtelijke en incidentele acties politie gericht op (straatdealer)overlast Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum

41 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

5.3 Aansluiting AVIM bij de districtelijke acties

5.2 Aansluiting OM bij de districtelijke politie-acties

districtelijke acties 5 Periodieke politie op straatdealers

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

5.1 Reguliere districtelijke en incidentele acties politie gericht op straatdealers en overlastplegers

In 2024 hebben deze districte­ lijke acties op 33 nachten plaats­­gevonden. Hierbij zijn er 565 aanhoudingen geweest. In 507 gevallen betrof dit een APV-overtreding (veelal straatdealen. Er zijn 588 24-uurs verblijfsverboden opgelegd (waarvan vele in verband met straatdealen of hinderlijk rondhangen). Er is € 38.374,85 aan geld in beslag genomen (vrijwel altijd bij straatdealers).

5.2 Aansluiting OM bij de districtelijke politie-acties

De aansluiting van het OM is erg effectief omdat de straatdealers meteen een OM-afdoening (zoals een strafbeschikking) of een dagvaarding in persoon krijgen. Hiermee vindt de vervolging en berechting van dealers die tijdens een districtelijke acties gericht op (straatdealer)overlast worden aangehouden veel sneller dan voorheen plaats. Zo wordt meer lik-op-stuk gerealiseerd. De aanwezigheid van het OM is in heel 2024 voortgezet en hetzelfde geldt voor 2025.

Periodiek (gemiddeld 1x per vier weken) hebben de gezamenlijke basisteams van de politie in de binnenstad (Centrum-Burgwallen, Centrum-Jordaan en CentrumAmstel) en het Flexteam (undercover team met name gericht op straatdealers en overlastplegers) een aantal gezamenlijke actiedagen die gericht zijn op allerlei soorten overlast in het centrum van Amsterdam, waaronder vaak drugshandel en zakkenrollerij. Naast deze districtelijke acties vinden er – als de capaciteit op dat moment het toelaat – kleinschaliger politie acties op straatdealers plaats.

Status

42 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Sinds de zomer van 2021 is het Openbaar Ministerie (OM) aanwezig bij districtelijke politieacties. Het voordeel hiervan is dat de aangehouden straatdealers meteen een OM-strafbeschikking krijgen of anders een dagvaarding in persoon voor een rechtszitting een paar maanden later.

Status

districtelijke acties 5 Periodieke politie op straatdealers

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

5.3 Aansluiting AVIM bij de districtelijke acties

Dankzij de aanwezigheid van de AVIM kan er bij straatdealers en andere overlastplegers met een vreemdelingenstatus ook een vreemdelingenrechtelijk vervolg gegeven worden aan een aanhouding. Ook dit draagt bij aan meer lik-op-stuk.

Periodiek (gemiddeld 1x per vier Vanaf medio 2022 zitten er tussen de aangehouden straatdealers relatief veel vreemdelingen, vaak ook van buiten de EU. Daarom sluit de AVIM (Afdeling Vreemdelingen, Identificatie en Mensenhandel van de politie) sinds eind 2022 aan bij districtelijke acties.

Status

43 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

6

Wijkgericht werken basisteam politie Burgwallen

Gebied: Oude stadshart met focus op het Wallengebied

44 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

6.1 Extra politie-inzet op straatdealers in middagen avonduren

werken basisteam 6 Wijkgericht politie Burgwallen

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

6.1 Extra politie-inzet op straatdealers in middagen avonduren

In de eerste zes maanden (november 2024-april 2025) is het wijkgericht werken op 82 dagen ingezet. Op deze dagen zijn in 398 zaken aangebracht en is er € 12.769 in beslag genomen. Een aanzienlijk deel van de zaken en vrijwel al het in beslag genomen geld is straatdealer gerelateerd.

Sinds november 2024 maakt politie Burgwallen meermaals per week in de middag- en avonduren een aantal collega’s vrij om in burger te werken. De werkzaamheden zijn voornamelijk gericht op de aanpak van straatdealers in het Wallen­ gebied.

Status

45 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1 Hotspotaanpak

7

Integrale handhavings­ acties Wallengebied

Gebied: Oude Stadshart (tussen Oude­ schans, Singel, CS en Munt).

46 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

7.1 Integrale handhavingsacties politie en THOR

handhavingsacties 7 Integrale Wallengebied

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

7.1 Integrale handhavingsacties politie en THOR

De eerste acties waren succesvol. Er is geschreven op allerlei leefbaarheidsovertredingen maar ook op overtredingen van een dealerverblijfsverbod en van het alcoholverbod. Daarnaast zijn rondhangende dealers aangesproken, waarna zij de locaties hebben verlaten.

Deze integrale handhavingsacties van politie en THOR zijn gestart in mei 2025. Hierbij wordt ook op straatdealers en andere overlast­ plegers gehandhaafd. Bedoeling is dat deze handhavingsacties ongeveer 1x maand plaatsvinden, mede afhankelijk van het beschikbare politiecapaciteit.

Status

47 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

8

Inbeslagname aangetroffen geld bij straatdealers

Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum

48 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

8.1 Inbeslagname van bij straat­ dealers aangetroffen geld

aangetroffen 8 Inbeslagname geld bij straatdealers

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

8.1 Inbeslagname aangetroffen geld bij straatdealers

De effectiviteit van deze maatregel lijkt hoog. De dealers voelen deze sanctie direct en flink, leert de praktijk. Positief neveneffect is dat meer dealers dan voorheen naar hun zitting bij de rechtbank lijken te komen, omdat ze willen proberen hun geld terug te krijgen. De rechter blijkt in de praktijk de inbeslag­ name te honoreren, tenzij de dealer een geloofwaardige verklaring heeft hoe hij het geld op rechtmatige wijze heeft verkregen. Ook deze maatregel draagt bij aan lik-op-stuk. In 2024 is (bij de districtelijke acties) € 38.374,85 aan geld in beslag genomen.

Politie en OM nemen sinds maart 2022 het geld in beslag dat wordt aangetroffen bij aangehouden straatdealers. Dit wordt beschouwd als illegaal verkregen winst uit het straatdealen.

Status

49 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

9

Periodieke operationele afstemming straatdeal­ problematiek

Gebied: Burgwallen

50 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

9.1 Periodieke operationele afstemming politie-stads­ deel-straatcoaches

operationele afstemming 9 Periodieke straatdealproblematiek

Inspanning

9.1 Periodieke operationele afstemming politiestadsdeel-straatcoaches Wekelijks vindt er een operatio­ neel overleg plaats van de politie, stadsdeel en straatcoaches in het Wallengebied over de straatdeal­ problematiek en enkele andere zaken. Hierin wordt de afgelopen week geëvalueerd, mede aan de hand van de ervaringen van hosts en straatcoaches, en wordt gekeken op welke plekken en/of dealers in de komende week extra ingezet zou moeten worden.

Status

51 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

10

Strafrechtelijke sancties bij overtreding bestuurlijk verblijfsverbod

Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum

52 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

10.1 Strafrechtelijke vervolging bij overtreding bestuurlijk verblijfsverbod

10.2 Rechterlijk verblijfsverbod bij herhaalde overtreding DOG-bevel

sancties bij overtreding 10 Strafrechtelijke bestuurlijk verblijfsverbod

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

10.1 Strafrechtelijke vervolging bij overtreding bestuurlijk verblijfsverbod

In de praktijk legt het OM bij een first offender een voorwaardelijk sepot op. Afhankelijk van de specifieke casus besluit het OM al dan niet tot verdere vervolging (bijvoorbeeld stafbeschikking, dagvaarding of sepot).

10.2 Rechterlijk verblijfsverbod bij herhaalde overtreding DOG-bevel

Een rechterlijk verblijfsverbod is doorgaans erg effectief. Allereerst omdat het er meestal voor zorgt dat de persoon in kwestie daadwerkelijk wegblijft uit het gebied. Daarnaast omdat iemand die dit verblijfsverbod overtreedt, meteen – dus zonder tussenkomst van een rechter – in hechtenis kan worden genomen. Of het OM het eisen van een rechterlijk verblijfsverbod oppor­tuun acht, is maatwerk en afhankelijk van allerlei zaken zoals de kans op recidive, omstandig­ heden en andere antecedenten van de verdachte.

Als een persoon met een bestuurlijk verblijfsverbod zich toch binnen de termijn van dat verbod in het DOG (of AOG) begeeft, begaat hij een straf­ rechtelijk misdrijf (art. 184 Sr).

Status

53 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Bij herhaalde overtreding (3x of meer) van een DOG-bevel (misdrijf ex 184 Sr) kan de recht­ bank een rechterlijk verblijfs­ verbod (art. 38v S) met dadelijke uitvoerbaarheid opleggen (dat wil zeggen dat bij overtreding de sanctie meteen ten uitvoer kan worden gebracht). Overtreding van dat rechterlijk verblijfsverbod leidt tot vervangende hechtenis van ten minste 3 dagen.

Status

11

Strenge vervolging straatdeal delicten door OM

Gebied: Dealeroverlastgebied Centrum

54 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

11.1 Aangescherpte vervolgings­ richtlijn OM voor straatdealen

vervolging straatdeal 11 Strenge delicten door OM

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

11.1 Aangescherpte vervolgingsrichtlijn OM voor straatdealen

Over het algemeen blijken de rechters van het strafkanton­ gerecht in hun vonnissen behoorlijk mee te gaan in de hogere eisen van het OM.

Sinds 2021 hanteert het OM een strengere richtlijn bij de vervol­ ging van straatdealen (APV art. 2.7.2) en de recidive hierin. De eerste keer wordt een geldboete geëist. Bij de tweede keer voor­ waardelijke hechtenis dan wel een taakstraf. Vanaf de derde keer wordt een onvoorwaardelijke hechtenis plus een rechterlijk verblijfsverbod (ex. 38v Sr) geëist. Het is een richtlijn: in concrete zaken wordt altijd maatwerk geleverd. Ter ondersteuning van de vervolging heeft de politie een nieuw sfeerverbaal geschreven, dat goed de forse impact van het straatdealen op bezoekers, bewoners en ondernemers beschrijft. Dit kan de eisen van het OM in de rechtbank mee helpen onderbouwen.

Status

55 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

12

Intrekken of korten WWB-uitkering

Gebied: Amsterdam

56 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

12.1 Intrekken of korten WWB-uitkering

12 Intrekken of korten WWB-uitkering Inspanning

Opbrengsten of resultaten

12.1 Intrekken of korten WWB-uitkering

Het (dreigen met of daad­ werkelijk) korten of intrekken van een gemeentelijke uitkering (meestal bijstand) is een poten­ tieel effectieve maatregel aan­ gezien die nadrukkelijk als sanctie gevoeld zal worden door de dealer en hem hopelijk stimuleert te stoppen met dealen.

De gemeente (WPI) kan de bijstandsuitkering van een straatdealer korten als kan worden aangetoond dat de dealer veel extra inkomsten heeft gehad dankzij het straatdealen. Het daadwerkelijk inzetten van deze sanctie vergt wel het nodige voorwerk, onder meer een dossier van de politie en het aantonen dat iemand illegaal inkomsten heeft gehad uit straatdealen. Vaak is ook een onderzoek van de handhavers of sociale recherche van WPI nodig. Bezien wordt of en op welke wijze het overlastveel­ plegeroverleg beter benut kan worden voor deze sanctie.

Status

57 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

IV. Voortgang inspanningen strategie ondersteuning en hulpverlening/gedrags­verandering (curatie)

Legenda Is reeds in uitvoering

Komt dit jaar in uitvoering

Komt niet (meer) in uitvoering

58 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

1

Straatcoaches in Wallengebied

overlast­ 2 Lokaal veelpleger overleg

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

1 Straatcoaches in Wallengebied

In 2024 zijn 140 jongeren herkend. Sommige jongeren kregen een interventie zoals een gezins­bezoek van SAOA of een traject van credible messengers.

2 Lokale overlastveel­ plegersoverleg

In 2024 zijn enkele tientallen straatdealers besproken. Omdat personen in dit overleg niet geoormerkt worden als straatdealer, ligt dit aantal mogelijk een stuk hoger. Om dezelfde reden is niet bekend hoeveel straatdealers een zorgaanbod hebben gekregen ten tijde van een Zorgstraat en hoeveel het spreekuur van Veldwerk heeft bezocht. De laatste Zorgstraat was thematisch en richtte zich enkel op de EU doelgroep.

In 2024 zijn de straatcoaches van SAOA (Stichting Aanpak Overlast Amsterdam) op vrijdag en zater­ dag actief geweest in het Wallen­ gebied. Samen met de andere partners zijn er ongeveer 140 jongeren herkend, woonachtig in verschillende stadsdelen. Na een korte stop begin 2025, is de inzet van de straatcoaches in april 2025 gecontinueerd (op donderdag, vrijdag en zaterdag 19.0022.00 uur). De inzet van SAOA in dit gebied draagt bij aan de preventie van jeugdoverlast en straatdealen door contact te leggen en jongeren aan te spreken, actief aanwezig te zijn op de verschillende hotspots en het oppikken van signalen van jongeren die een zorgelijke ontwikkeling doormaken.

Status

59 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

De doelgroep van het overlastveel­ plegersoverleg zijn kwetsbare personen die veel overlast plegen en bij wie er vermoeden is van OGGZ problematiek. Bij deze personen staat vaak andere overlastplegende problematiek dan straatdealen op de voorgrond. 60 tot 70% van de doelgroep van dit overleg komt in beeld na een districtelijke actie van de politie. Aanhouding komt voort uit straatdealen maar ook door openlijk gebruik van drugs of alcohol of bedelen. De politie selecteert per keer ongeveer 10 personen voor het overlastveel­ plegersoverleg dat elke twee weken plaatsvind. Personen die al in een bestaande aanpak zitten, uit een andere stad in Nederland komen of vreemdeling zijn, worden niet in dit overleg besproken. Veiligheids- en zorgpartijen bespreken of en welke interventie (bijv. overlastspreekuur of Zorgstraat) geschikt is voor een straatdealer, die in het overleg wordt besproken.

Status

3

Credible Messengers

4 IPGA’s benutten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

3 Credible Messengers

Er zijn nu drie straatdealers in begeleiding van een credible messenger, waarvan één traject na zes maanden is verlengd, omdat meer begeleiding nodig is. Drie casussen zijn aangemeld, maar de nieuwe trajecten zijn nog niet gestart. De samenwerking tussen het Credible Messengers Netwerk en partners verloopt goed.

4 IPGA’s benutten

Met het AcVZ wordt gesproken over het tegengaan van straat­ dealen binnen de huidige iPGA’s.

Sinds juni 2024 is het mogelijk om straatdealers in contact te brengen met een credible messenger (zie www.crediblemessengers.nl). Deze interventie is gericht op jongere straatdealers tot ongeveer 27 jaar, die moeilijk te bereiken zijn met professionele hulp. Het contact met een credible messenger is bedoeld om een ingang te vinden bij straatdealende jongeren en hen te motiveren tot een duurzaam alternatief.

Status

60 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Van alle unieke verdachten van straatdealen in de periode 20222024 (n=1.658) was ongeveer 4% (ten tijde van de analyse, i.c. mei 2025) opgenomen in een van de Integrale persoonsgerichte aanpakken (iPGA) van het Actie­ centrum Veiligheid en Zorg (AcVZ), zoals de Top600, Veilig Alternatief (vh. Top400) en Doorgroeiers. Als personen voldoen aan de criteria van een iPGA, dan stromen zij in de betreffende aanpak en wordt binnen de kaders van die aanpak regie gevoerd en maatwerk geleverd.

Status

5

Groeps- en netwerkaan­pakken beter benutten

6 Intergovernmental collaboration

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

5 Groeps- en netwerkaan­ pakken beter benutten

Informatiedeling is van belang bij een integrale aanpak. Vanwege privacy wet- en regelgeving is er veel onduidelijk over de grondslag van het delen van informatie over personen die niet in een aanpak zitten. Dit vertraagt in de praktijk een snelle en adequate aanpak.

6 Intergovernmental collaboration

In 2025 wordt verder gekeken naar interventies en maatregelen van andere gemeenten die overdraagbaar zijn voor jonge en zorgmijdende straatdealers.

Tot nu toe zijn er geen signalen van vaste groepsvorming of criminele samenwerkingsverbanden van dealers op de Wallen, waardoor de groepsaanpak nog niet is benut. Vooral in de omgeving van de Zeedijk is er veel overlast van volwassen dealers die harddrugs handelen aan gebruikers en toeristen. Bewoners en ondernemers hebben doorgaans te maken met vervuiling, intimidatie, agressie en geluidsoverlast. De afgelopen tijd zijn er meer maatregelen genomen zoals extra inzet van de politie, cameratoezicht en het verruimen van de duur van een gebiedsverbod. Daarnaast wordt met verschillende veiligheid- en zorgpartijen geprobeerd de overlast door meer integrale samenwerking beter aan te pakken.

Status

61 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

De uitwisseling met andere gemeenten zorgt ervoor dat de aanpak van straatdealers gevoed wordt met nieuwe inzichten. In 2024 is met gemeente Almere uitgewisseld over het aanpakken van groepsoverlast van gebruikers en drugsdealers. Daarnaast is gekeken naar de manier waarop andere gemeenten zoals Haarlem en Den Haag hun lokale aanpak van zorg- en veiligheidsproble­ matiek hebben georganiseerd.

Status

7

Gesprekskader voor straatdealers

voor straatdealers 8 Veldwerk en andere overlastplegers

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

Inspanning

Opbrengsten of resultaten

7 Gesprekskader voor straatdealers

Het gesprekskader over straat­ dealen is bestemd voor professionals: de gezinsbezoeker, de wijkagent en de hulpverlener/ onder­steuner. Met deze inter­ventie wordt een steunend moment voor jongeren gecreëerd waarop zij kunnen terugvallen. In de loop van 2025 is het gesprekskader klaar.

8 Veldwerk voor straatdealers en andere overlastplegers

In de periode van 1 april 2025 tot 18 mei 2025 is er met 181 personen contact gelegd, wordt contact mee onder­ houden of zijn personen onder de aandacht gebracht. 339 contact-adviesgesprekken zijn gevoerd, 130 personen zijn naar instellingen gebracht en 317 personen zijn gebracht, opgezocht en/of opgehaald. Tussen 1 januari en 18 mei 2025 zijn 118 repatriëringen naar binnen- en buitenland uitgevoerd.

Een gesprekskader voor straat­ dealers wordt ontwikkeld om richting te geven aan het gesprek van professionals met jongeren die straatdealen in de binnenstad en op andere plekken in Amster­ dam. Wanneer er signalen zijn dat een jongere betrokken is bij straatdealen of zelf dealt op straat kan het gesprekskader helpen om signalen zorgvuldig met jongeren te bespreken, hen adequaat te informeren over de gevolgen van straatdealen en hosselen en de motivatie voor gedragsverande­ ring en voor hulp te polsen. Een emeritus-hoogleraar (gespecialiseerd in jonge veelplegers) en een onderzoeker (gespecialiseerd in schuldenproblematiek bij delinquenten) zijn betrokken bij het ontwikkelen van deze interventie.

Status

62 | Inspanningen binnen de Programmatische aanpak straatdealen binnenstad

Sinds april 2025 zijn er mede op verzoek van de gemeenteraad twee extra koppels veldwerk in de binnenstad actief om straatdealers en andere overlastgevende personen vaker en meteen hulp aan te bieden. De twee extra koppels maken laagdrempelig contact in de tijden dat personen die straatdealen en andere vormen van overlast veroorzaken actief zijn in het gebied. De veldwerkers inventariseren de hulpbehoeftes en leiden de vaak kwetsbare personen toe naar hulp- en dienstverlening. Verder brengen de veldwerkers de problematiek, de bereidheid van verschillende doelgroepen voor hulp en de signalen en knelpunten in kaart. Het eerste beeld van het veldwerk is dat dealers van echte drugs zelf drugsgebruikers zijn en dat nepdope dealers geen OGGZ-problematiek hebben en enkel gericht zijn op lucratieve handel.

Status

Vormgeving: Vorm de Stad. In opdracht van het Programma aanpak straatdealen binnenstad. Juni 2025

VRM25_0570

Colofon